Thứ Sáu, 5 tháng 8, 2022

Bùi Văn Phú: Nguyễn Ngọc Ngạn qua 40 năm sáng tác, 30 năm làm MC

Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn năm 1979

(Ảnh: Bùi Văn Phú)


Nguyễn Ngọc Ngạn là một hiện tượng trong sinh hoạt văn học nghệ thuật của cộng đồng người Việt hải ngoại.


Ông là một nhà văn có nhiều độc giả, từ khi có những sáng tác đầu tiên đăng trên báo tiếng Việt ở hải ngoại vào đầu thập niên 1980, chỉ một hai năm sau khi ông vượt biển đến trại tị nạn ở Mã Lai và định cư ở Canada từ mùa hè 1979.


Ông cũng là nhà văn Việt ở hải ngoại có sách bằng tiếng Anh được xuất bản đầu tiên tại Hoa Kỳ là tác phẩm “The Will of Heaven” [Nxb Dutton, 1982] viết về trại học tập cải tạo, về sinh hoạt đời sống tại Việt Nam sau ngày 30/4/1975 dưới chế độ chủ nghĩa xã hội.


Những tác phẩm của ông, dù là truyện ngắn hay tiểu thuyết đều lôi cuốn bạn đọc vì ông viết về hiện thực xã hội của người Việt, trong nước cũng như ở hải ngoại, trong trại tị nạn hay đã định cư.


Không ý tưởng cao siêu hay triết lý mơ hồ, các truyện ông viết chỉ hàm chứa những điều thường ngày, phảng phất nét văn hoá, phong tục hay truyền thống, kể cả hủ tục của người Việt. Truyện của ông ít có mặt trên các tạp chí văn học mà thường đăng trên các báo mang tính đại chúng như Văn Nghệ Tiền Phong, Nhân Chứng, Việt Nam Hải Ngoại, Làng Văn, Chiêu Dương, Tiểu Thuyết Nguyệt San, Phụ Nữ Diễn Đàn v.v… vì thế ông có đông độc giả ở khắp nơi, từ Hoa Kỳ, Canada, sang Úc châu, Âu châu.


Song Thao: Cỏ Dại

Madonna, Miley Cyrus, Julia Roberts, Beyoncé, Drew Barrymore, Sophia Loren, Britney Spears, là ai? Trăm phần trăm chúng ta, nếu có nghía tới màn bạc, đều biết rõ họ là những nữ tài tử nổi tiếng của Holywood. Nhưng ít ai biết họ đều là những người để lông nách! Cái thứ cỏ nằm dưới nách ai cũng có nhưng hầu như các bậc nữ lưu đều cho đó là thứ cỏ dại cần nhổ bỏ. Nhất là những người nữ có danh vọng trong làng giải trí. Thường thì vùng nối giữa thân mình và cánh tay, nơi các minh tinh hay phô bày khi mặc những chiếc áo dạ hội, đều bóng láng, không một sợi lạc loài.


Từ trước tới nay, chẳng chỉ các nàng trong làng giải trí mà hầu như tất cả các chị em phụ nữ đều một mực xua đuổi những sợi lông mất thẩm mỹ nơi rất dễ lấp ló này, khiến nơi vùng tối này trơn láng sạch sẽ hơn. Đó là một…đạo mà họ tuân theo từ thời ông bành tổ tới chừ.


Nhưng chừ bành tổ già hung, họ lờn mặt. Cả một phong trào sống tự nhiên như nhiên khiến chuyện tưởng đã thành chân lý bỗng sụp đổ. Các bà thi nhau sum suê nơi góc tối này. Phong trào này được các ông cổ võ tức thời. Họ vẫn nghĩ chỗ này nhắc nhở tới chỗ khác. Như một thứ chim báo bão. Nơi đây sao nơi đó cũng vậy. Đàn ông là thứ được trời phú cho chí mạo hiểm. Cái chi cũng muốn tỏ tường tới nơi tới chốn. Khi không tới nơi tới chốn được, họ dùng óc tưởng tượng. Chuyện “cách mạng” của các bà làm cho trí tưởng tượng có chỗ dựa. Nơi này là hình bóng của nơi kia. 


Các ông nghĩ chi, mặc các ông, chuyện các bà làm thì đường ta ta cứ đi, chẳng quan tâm tới những ánh mắt dại khờ chung quanh. Ngay từ năm 2014, nữ hoàng nhạc pop Madonna đã đăng trên trang cá nhân bức hình để lộ đám cỏ dưới nách với lời chú thích: “Lông dài, không sao cả. Đây là chuyện bình thường, không vi phạm pháp luật hay đạo đức”.  Người ca sĩ có phong cách riêng này rất tự tin, muốn được là chính mình chứ không phải chạy theo những chuẩn mực sắc đẹp do người khác đặt ra. Bà có ngay một đệ tử, chính là cô con gái Lourdes Léon của bà. Cô này chủ trương  để lông trên cơ thể phát triển tự nhiên. Khi đi dự Met Gala 2021, Lourdes còn cố tình mặc áo không tay để lộ phần kín phía dưới. Người đẹp trẻ tuổi này nói: “Thời học trung học, tôi thấy cách các cô gái nổi tiếng trong trường hành động để cua những chàng trai họ thích. Tôi biết mình không phù hợp với cung cách đó. Bởi vậy, tôi quyết định làm ngược lại. Tôi không trang điểm, không tạo kiểu tóc, không cạo lông chân và lông nách như số đông”. Năm 2015, nữ ca sĩ trẻ hay le lưỡi gợi tình Miley Cyrus không những xum xuê mà còn nhuộm mớ loăn xoăn cho nổi đình nổi đám. Màu nhuộm thay đổi xoành xoạch tùy theo sở thích. 


Sophia Loren, thần tượng của thế hệ chúng tôi với thân hình bốc lửa, là một trong những ngôi sao tiên phong trong việc ủng hộ nữ quyền, đã được tờ Vogue đăng hình với lời bình luận: “Nàng đã chứng minh lông nách không khiến phụ nữ bớt thanh lịch. Tấm hình này nói lên điều đó”. Trong một buổi xuất hiện trước công chúng vào năm 1999 khi ra mắt cuốn phim Notting Hill, Julia Roberts mặc một chiếc áo đỏ, thấp thoáng dưới nách là vệt lông đen. Nàng tỉnh bơ rất tự tin khi các phóng viên xúm vào chụp khoảnh khắc rất thật này. Julia phát biểu: “Tấm hình thực sự sống động trong tâm trí tôi. Tôi nghĩ tôi  chỉ thực sự chưa tính toán được chiều dài tay áo và cách vẫy tay. Hai thứ đó kết hợp với nhau và đã tiết lộ những điều cá nhân về tôi. Điều này không phải là một tuyên bố gì to tát, nó chỉ là một phần của việc thể hiện tôi với tư cách là một con người trên hành tinh sống cho bản thân mình”. Khi đến dự buổi ra mắt  “Hồ Sơ Cadillac” vào năm 2009, Beyoncé bị giới chụp hình phát hiện chuyện lơ thơ tơ liễu dưới nách. Cô biện bạch đó là chuyện cô thích làm. Drew Barrymore, người  đã xuất hiện trên màn ảnh từ thời thơ ấu, là một khuôn mặt khá dễ thương. Từ năm 2000, cô để cho cỏ mọc tự do, không thèm dọn dẹp chi. Britney Spears cũng vậy. Người ta đã thấy rất nhiều lần cô xuất hiện với vùng nách rậm rạp. Hỏi thì cô cho biết cô lười biếng không cạo. Thiệt vậy không, chẳng ai tin như vậy.


Khi các thần tượng màn bạc hùa nhau để cho cỏ dại um tùm nơi vùng mà từ trước tới nay phụ nữ thường cạo láng, các tín đồ của họ nhất định sẽ chạy theo. 


Nữ sinh viên người Anh tên Laura Jackson đã khởi xướng phong trào Jamuhairy nuôi lông nách lông chân  trong một tháng, được nhiều thanh nữ hưởng ứng, trưng hình rậm rạp lên mạng xã hội. Laura Jackson cho biết muốn tạo ra phong trào này vì muốn thách thức những gì gọi là “chuẩn mực vẻ đẹp xã hội”, những gì gọi là “điều cấm kỵ” đối với phụ nữ. Xã hội chị em đang sống là một xã hội tự do, không ai phải ép mình tuân theo những tiêu chuẩn không tự nhiên, không thực tế và cũ kỹ lỗi thời. Mục tiêu của phong trào Januhairy là khuyến khích tất cả các bạn gái tự tin vào chính mình, đẹp theo cách riêng của chính bản thân, không thèm theo một áp đặt nào của xã hội.


Nơi quê hương của Khổng Tử tưởng là sẽ yên ắng theo nếp cũ ngàn năm đông cứng nhưng cũng cựa mình dữ. Năm 2015, trên trang mạng Weibo, một thứ Facebook của Trung quốc, bà Xiao Meili phát động một cuộc thi “khoe lông nách” với mong muốn phụ nữ sẽ đạp tung những quan niệm xã hội lỗi thời để  được tự do hơn với cơ thể của mình. Bà nói: “Tôi có nên cạo lông nách? Các cô gái thường lo âu về lông nách như thể nó là biểu hiện của dơ dáy, thiếu văn minh. Nhưng chúng ta cần được tự do để lựa chọn cho lông nách được mọc tự nhiên trên cơ thể”. Bà mang ngay ông Khổng Tử ra để biện minh khi nhắc lại lời dạy: không nên gây tổn thương tới cơ thể, lông tóc, da thịt do cha mẹ ban tặng. Chuyện “cách mạng” tại một đất nước bao ngàn năm sống trong những lời dạy của các bậc thánh hiền không phải là suông sẻ.  Một người phản đối trên mạng: “Để lông nách hoặc không cạo râu đều là bất lịch sự cho dù là nam hay nữ”. Một phụ nữ phản bác: “Chẳng ai bắt tôi phải cạo lông nách cả. Tôi làm điều này chỉ vì tôi muốn làm như thế!”. Một nữ sinh viên dữ dội hơn. Cô post tấm hình cô đứng dựa vào chiếc giường trong một ký túc xá, khoe cánh tay: “Tôi là một sinh viên đại học. Tôi thích lông nách của tôi. Tôi ủng hộ lông nách tự nhiên, tự tin và bình đẳng”. Một nhà hoạt động cho nữ quyền rất năng nổ, cô Li Tingting, cũng đã post tấm hình bán khỏa thân với chùm lông nách và ghi chú: “Tôi nghĩ cuộc vận động này rất có ý nghĩa. Thị trường hiện nay tràn ngập các sản phẩm cạo lông dành cho phụ nữ. Chúng ta cần suy nghĩ xem tại sao phụ nữ lại có nghĩa vụ cạo lông nách? Phụ nữ chúng ta cần giải phóng tư tưởng và cơ thể. Đàn ông Trung Quốc có thể cởi trần đi lại trên đường suốt ngày, tại sao phụ nữ lại không thể? Đối với tôi, cơ thể là chiến trường!”.


Một anh đực rựa tên Shen Dian Tong Ji Lin chẳng…chiến trường chi. Anh là một blogger trên mạng Weibo được hơn 10 triệu lượt người theo dõi. Sau khi nhận được một tấm hình của một fan với lời than phiền về việc lông tay lông chân mình quá dài, anh nảy ra ý mở cuộc thi hình selfie độc đáo với hashtag# Girls BodyhairCompetition# với giải thưởng khá bèo. Giải nhất có 88 nhân dân tệ, nhì 66 tệ và ba 55 tệ. Tính ra tiền Mỹ giải nhất chỉ có 13 đô! Vậy mà cũng có tới 190 triệu lượt người vào theo dõi. Anh mở màn: “Giờ đang là mùa hè ở Trung quốc, các cô thường lựa chọn mặc áo cộc tay hoặc áo ba lỗ nhưng có người lại lo ngại về lông của mình. Vì vậy tôi đã đứng ra phát động phong trào này”. Tấm hình được mọi người khoái nhất, có tới 43 ngàn comment và 22 ngàn rưởi like là hình cánh tay của một cô gái phủ kín lông đen và dài, đôi chân cũng lún phún cỏ đen với một chú muỗi leo trèo trên mớ lông. Cô giải thích: “Đến vòi của muỗi còn không xuyên qua được lớp áo giáp này. Mình là con gái nhé. Có ai có nhiều lông hơn mình không?”. Một nàng khác hưởng ứng: “Mẹ em hay bảo em là con đàn ông. Thế mà vào xem hình của mấy chị (không biết có phải là chị không nữa), em thấy mình tự tin hơn nhiều”. Cô Yuan Jiayu, 20 tuổi, cho phổ biến một tấm hình lông ơi là lông: “Tôi nghĩ rằng đã là con gái, dù có nhiều lông hay không, da trắng hay da màu, hoặc cả cách ăn mặc nữa, đều phụ thuộc vào gu thẩm mỹ của mỗi người. Vì thế tôi chẳng mấy quan tâm đến việc cạo lông hay những điều người ta bàn tán về tôi”. 


Thấy đàn bà con gái khoe khoang sự rậm rạp, một cậu trai tủi phận khi đăng một tấm hình tay trắng nõn, không một cọng lông với hàng chữ: “Mình cảm thấy lạc lõng và nữ tính quá đi mất!”.

Thiệt là một cuộc cách mạng thú vị. Nhiều ông bạn tôi chê ỏng chê eo cuộc cách mạng này. Các ông ấy bị sốc khi thấy khu rừng U Minh lồ lộ trên vùng chiến thuật. Trông không được mắt. Tôi nghĩ mắt các ông ấy quen với sự nhẵn nhụi từ bé tới chừ, nay bỗng thấy sự nhẵn nhụi biến mất, trông không được sáng sủa. Rừng lá thấp phải ở đúng nơi đúng chốn. Các ông này có cái nhìn cổ điển. Rừng nào chẳng là rừng. Rừng lá thấp hay rừng lá cao, khác chi mô mà bận tâm.


Sự nhẵn nhụi nơi cánh gà của các bậc nữ lưu là chuyện có từ xưa, xưa lắm rồi. Từ thời kỳ đồ đá lận. Thời kỳ đó, phương tiện để triệt lông chưa hiện đại và tiện lợi ngày nay. Họ dùng vỏ sò, sáp ong và một vài chất tẩy thô sơ khác. Người La Mã quan niệm da dẻ càng mịn thì càng có đẳng cấp cao. Ở Trung Đông và Đông Nam Á, người ta dùng sợi chỉ để tẩy lông trên mặt. Người Ba Tư cho rằng tẩy lông và tạo hình lông mày là dấu hiệu của tuổi trưởng thành và sẵn sàng đi vào hôn nhân của các thiếu nữ. Từ khi Nữ Hoàng Elizabeth I lên ngôi vào năm 1558, bà đã nâng việc tẩy lông mày lên thành mốt được nhiều người theo. Mãi tới thập niên 1800, phụ nữ ở cả hai bên bờ Đại Tây Dương mới biến việc tẩy lông là một phần không thể thiếu trong quy trình làm đẹp của phụ nữ. Mãi tới đầu thế kỷ 20, các phụ nữ da trắng thuộc tầng lớp thượng lưu và trung lưu mới coi da trắng mịn màng là biểu hiện của nữ tính. Lông lá trên người bị coi là một thứ ghê tởm, chỉ có ở những người nhập cư là thành phần thấp hơn trong xã hội.


Thứ cỏ dại dưới cánh tay mà chúng ta nói tới chỉ bị chỉ mặt vào năm 1915, khi tạp chí của nữ giới Harper’s Bazaar phát động chiến dịch tẩy thứ cỏ không được ưa chuộng này. Cùng năm đó, hãng làm dao cạo Gillette tung ra thị tgrường chiếc dao cạo đầu tiên dành cho phụ nữ. Tạp chí Harper’s Bazaar là một tạp chí lâu đời rất có uy tín về thời trang và trang điểm của phụ nữ. Ra đời từ năm 1867, sống liên tục tới nay, tạp chí vừa tái xuất hiện sau thời gian đình bản vì Covid-19. Từ thập niên 1930, nhiều phụ nữ Mỹ bắt đầu chú ý tới việc dọn dẹp lông chân. Khi chiếc áo tắm hai mảnh bikini ra đời vào năm 1946, cỏ dại nơi khu trung tâm vũ trụ của chị em mới được dọn dẹp. Năm 1953, tạp chí dành cho các ông Playboy ra đời, hình các người mẫu xuất hiện trên báo trơn láng tạo ra một tiêu chuẩn mới về sự gợi cảm khiến chị em phụ nữ ồ ạt làm theo. Từ năm 1964, người ta tính có tới 98% phụ nữ Mỹ từ 15 đến 44 tuổi thường xuyên cạo lông chân và các loại sáp và phương pháp triệt lông bằng laser ra đời.


Gió đổi chiều vào thập niên 1960. Giáo sư Heather Widdows của Đại học Birmingham, Anh, tác giả cuốn “Perfect Me: Beauty as a Ethical Ideal”, cho biết: “Vào cuối thập niên 1960 và 1970, làn song nữ quyền thứ hai và sự lan rộng của văn hóa hippie đã từ chối những cơ thể không có lông. Đối với rất nhiều phụ nữ, lông trên cơ thể là biểu tượng của cuộc chiến bình đẳng giới tính”.


Giáo sư Breanne Fahs của Đại học Arizona, Mỹ, từ năm 2010, nhìn thấy hiện tượng cỏ dại lan tràn như một trào lưu mới của giới trẻ. Bà nói: “Thông qua phong trào #MeToo, người ta nhận thức sâu sắc hơn về những hạn chế trên cơ thể phụ nữ, về nữ quyền, giới tính, tình dục và sẵn sàng đầy lùi tất cả, hoặc ít nhất là thoát ra  khỏi vùng an toàn”.


Trên tạp chí Harper’s Bazaar, nữ diễn viên Emily Ratajkowski đã khoe bộ lông nách không cạo. Kể cũng tức cười. Chính tạp chí này từ khi ra đời vào năm 1915 để hướng dẫn các bà làm đẹp theo thời trang với sự làm láng da thịt, sau khoảng trăm năm, đã quay ngược 180 độ!


Các hãng làm dao cạo dành cho phụ nữ dọn dẹp thân hình cũng phải đằng sau quay để khỏi bị việt vị. Công ty chế tạo dao cạo Billie dành cho phụ nữ, được thành lập vào năm 2017, thay vì quảng cáo bằng những thân hình người mẫu trơn láng, đã trưng ra những hình ảnh của các người đẹp lông lá đó đây. Nhà sáng lập công ty Billie này vớt vát: “Lâu nay quảng cáo chỉ củng cố những đều cấm kỵ xung quanh chủ đề này. Chúng tôi muốn truyền tải thông điệp rằng phụ nữ có lông trên cơ thể hãy khoe nó vì tẩy lông chỉ là một lựa chọn”. Nhiếp ảnh gia Ashley Armitage của Billie thêm thắt: “Lông trên cơ thể là một lựa chọn cá nhân. Cạo, tẩy hay nuôi lông đều là lựa chọn hợp lệ và tất cả tùy thuộc vào từng người”.


Vậy là phe ta toàn thắng. Các giai nhân không có tí lấp ló dưới cánh tay coi bộ hụt hẫng. Phải có với người ta mới đúng trào lưu tân tiến.


Đó là chuyện cỏ dại của mấy bà. Đối với các ông, cỏ dưới nách không phải là cỏ dại mà là cỏ khẳng định nam tính. Có ông nào, trong phim ảnh hay ngoài đời, khi giơ tay lên mà chẳng một nạm.“Vai u, thịt bắp, mồ hôi dầu / Lông nách một nạm, chè tàu một hơi” là câu tục ngữ bỉ thử người đàn ông cục mịch quê mùa. Nhưng các công tử lịch thiệp, các văn nhân nho nhã cũng vẫn... một nạm. Chẳng thấy ông nào nghĩ tới chuyện vạt đi mớ cỏ bề bộn mỗi khi giơ tay ba hoa chích chòe. Cỏ này là cỏ quý. Cỏ của chị em phụ nữ ngày nay cũng... quý. Làm chi có cái thứ gọi là cỏ dại!


  07/2022

Website: www.songthao.com



Song Chi: Người Đàn Bà Trôi Trong Sương Mù

Cứ mỗi lần đi qua con đường chính của khu trung tâm thành phố K., đứng chờ xe bus hoặc ngồi trên xe bus từ phố về nhà, tôi lại gặp người đàn bà đồng hương ấy.

Lúc đầu tôi không biết chị bị bệnh tâm thần. Về sau tôi được nghe kể về cuộc đời của chị từ một người phụ nữ Việt Nam khác, tên Loan, đã sống ở đây nhiều năm. Nhưng những chi tiết về cuộc đời ấy hầu như ngay tức khắc trượt ra khỏi trí nhớ của tôi, tôi chỉ còn nhớ người phụ nữ mắc bệnh ấy sống ở thành phố này có lẽ ít nhất cũng hai mươi năm, nhiều người bảo chị khá đẹp khi còn trẻ-bây giờ nhìn cũng vẫn hình dung được điều đó. So với nhiều phụ nữ Việt, nét đẹp của chị hơi lạ với làn da nâu, gương mặt góc cạnh, đôi mắt to và sâu, lông mày lông mi không cần tô vẽ vẫn rậm đen, hai hàng lông mày gần như giao nhau nên trông hơi dữ, mũi cao, gò má cao lấm tấm tàn nhang. Tôi thầm nghĩ khuôn mặt này người ta gọi là photogenic face, cinematic face đây. Tóc chị cũng dày, đen, hơi khô và rối. Khi tôi nói với người phụ nữ tên Loan rằng nét đẹp của người phụ nữ ấy trông khác lạ, Loan bảo cổ là người Việt gốc Ấn mà, nghe đâu ông nội cổ là người Ấn trôi dạt sang Việt Nam sống. À thì ra vậy. Loan đúng là kiểu người-chuyện gì cũng biết. 

Một phần vì chuyện tình cảm, một phần vì chuyện làm ăn thua lỗ sao đó nên người phụ nữ ấy đâm quẫn mà phát bệnh. Có giai đoạn dài phải sống trong bệnh viện tâm thần, bây giờ thì chỉ khi nào bệnh trở nặng mới phải vào viện. Chị sống một mình, người chồng và cậu con trai cũng ở thành phố này nhưng sống riêng. Tôi chưa bao giờ thấy người thân của chị. Lúc nào người đàn bà ấy cũng một mình.

Hàng ngày, mùa hè cũng như mùa đông, chị đều đặn đi bộ từ nhà ra phố, ngồi chơi ngoài phố rồi lại đi bộ từ phố về nhà. Một ngày cũng vài ba lần như vậy. Áo quần hơi cũ và luộm thuộm, mái tóc xõa ngang vai, bước đi thong thả, chả nhìn ai, cũng chả chú mục nhìn vào cái gì. Có khi ngồi trên những băng ghế kê dọc theo con đường chính của khu trung tâm hoặc chỗ đợi xe bus. Không nói chuyện với ai. Và lúc nào cũng thấy điếu thuốc trên tay - không phải loại thuốc lá điếu mua sẵn, mà là thuốc vấn, thỉnh thoảng chị lại lôi hộp thuốc sợi và giấy ra, vấn một điếu. Cái cách người đàn bà ấy hút thuốc cũng hơi lạ. Cứ bập, rít và nhả khói liên tục, cảm giác như chả có hơi thuốc nào kịp giữ lại trên môi và càng không vào được bên trong cổ họng. Được quá nửa điếu, đã lại thấy vứt đi, cặm cụi vấn điếu khác. Như thể hút thuốc vì một thói quen hơn là tận hưởng mùi vị, hương khói thuốc lá. Một thói quen khác của người đàn bà ấy là uống Coca. Chai Coca một bên, cứ vài hơi thuốc, lại ngửa cổ nốc một ngụm. Chẳng nhìn ngó ai, cho dù có ai đang quan sát mình cũng mặc. Thỉnh thoảng lại thấy chị đi chợ, tay xách túi, thong thả đi bộ về nhà. Nhìn bên ngoài, trông chị hầu như bình thường.


Thảo Trường: Ông Bồ

 Vè:

“Con vỏi con voi, 

Cái vòi đi trước, 

Hai chân trước đi trước, 

Hai chân sau đi sau, 

Còn cái đuôi đi sau rốt. 

Tôi ngồi tôi kể nốt, 

Cái chuyện con voi.”


Voi bố, voi mẹ, voi con... đều là “Ông Bồ”! Dân đi rừng thường tỏ lòng tôn kính gọi con tượng là “Ông Bồ”, cũng như dân đi biển nói “Ông” thay cho tiếng cá voi thường tình. Voi bố là “ai” không “ai” biết! Ở một nơi nào đó và vào một ngày đẹp trời hay giông bão nào đó, “Ông” đến với “em”, biến em thành voi mẹ, một thứ voi mẹ góa phụ, không chồng mà chửa, tự nhiên như thiên nhiên, không thắc mắc, không áy náy, vô lương tâm một cách rất đạo lý. 


Mạnh ai người ấy sống, cho dù có đi với nhau hàng đàn thì cũng chỉ là thói quen vui chân chứ mỗi kẻ đều vẫn độc lập tự do hạnh phúc. Thức ăn cây cỏ trong rừng tùy ý ai muốn ăn thì ăn, nước suối ai muốn uống thì uống, rất cộng sản chủ nghĩa. Chỉ có khoản nhảy đực thì mới cần có hợp tác song phương, nhưng khi ấy đôi bên “đánh động” lẫn nhau cho đến lúc sự tự nhiên xảy ra. Rồi xong. Đường ai nấy đi. 


Những tháng ngày mang nặng đẻ đau và ngay cả phút giây voi mẹ đẻ ra voi con thì voi bố chớ hề biết. Voi con từ trong bụng mẹ tụt ra sau đít rơi trên đám cỏ rồi lồm cồm bò dậy, ngã tới ngã lui, mãi rồi cũng đứng lên được. Mẹ ngửi, mẹ liếm, mẹ ủi, mẹ dùng vòi săn sóc con. Voi con tự nhiên cũng tìm ra chỗ có sữa mà rúc vào, mà bú, mà mút, trong khi voi mẹ vẫn đủng đỉnh vặt lá rừng nhai. 


Nguyễn Hưng Quốc: Đường Vào Văn Học (3)

Ngoài sự thay đổi về giọng văn, trong một, hai thập niên qua, tôi còn một sự thay đổi khác, trong đề tài: Càng ngày càng viết nhiều về chính trị.

Trước, trong hơn 20 năm đầu cầm bút ở hải ngoại, với tư cách nhà văn, tôi hoàn toàn tránh né chính trị. Thật ra, ở Quê Mẹ, tôi viết khá nhiều bản tin và bình luận về chính trị. Nhưng đó là viết báo. Viết xong là bỏ. Còn trong sách, tôi muốn mình chỉ tập trung hẳn vào một lãnh vực: văn học. Nhưng sau khi tôi bị cấm nhập cảnh vào Việt Nam lần thứ hai vào năm 2009, tôi không nén được phẫn nộ. Ngay lúc ấy Ban Việt ngữ đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) mời tôi giữ một chuyên mục trên website của họ. Tôi nhận lời. Mấy năm đầu, mỗi tuần tôi viết bốn bài. Tôi dự tính sẽ dành hai bài cho đề tài văn học hay văn hoá và hai bài cho chuyện thời sự. Nhưng càng viết tôi càng sa vào chuyện thời sự. Kết quả, tôi xuất bản ba cuốn sách mang nhiều cảm hứng chính trị như thế: Phản tỉnh và phản biện (2013), Viết vu vơ (2014) và Những bài viết về chính trị (2021).


Đã có nhiều người nghiên cứu chính trị Việt Nam từ góc độ cơ chế với những cách thức tổ chức cũng như những sự thay đổi về nhân sự, và cùng với sự thay đổi về nhân sự ấy, những sự thay đổi về chính sách và những hệ quả của chúng. Tôi thích nhìn chính trị từ góc độ văn hoá để giải thích tại sao cả một cộng đồng, hoặc đa số trong cộng đồng, lại tin tưởng và chấp nhận hoặc không tin tưởng và không chấp nhận những cơ chế và sinh hoạt chính trị như thế. 


Nếu văn hoá là một hệ thống ý nghĩa, văn hoá chính trị sẽ là hệ thống ý nghĩa về quyền (right), thẩm quyền (authority) và quyền lực (power). Tất cả các yếu tố ấy đều gắn liền với, nếu không muốn nói là châu tuần chung quanh, một thiết chế chính: nhà nước. Nhìn từ góc độ văn hoá chính trị, đối tượng được khảo sát sẽ là những niềm tin, những giá trị, những biểu tượng và những quy phạm (norm), một mặt, gắn liền với truyền thống; mặt khác, tác động mạnh mẽ đến việc lựa chọn và hành xử của cả một tập thể trong lãnh vực chính trị. Với tôi, góc độ ấy hứa hẹn nhiều khám phá thú vị hơn các góc nhìn truyền thống.


Văn hoá chính trị có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Không có nền dân chủ nào là vô điều kiện cả. Muốn có dân chủ, trước hết, phải giành giật; sau đó, phải xây dựng. Để giành giật, cần có cách mạng, nhưng để xây dựng, cần có văn hoá. Cách mạng có thể tiến hành và kết thúc trong một thời gian ngắn, có khi vài ba tháng; nhưng văn hoá thì có khi cần vài ba thế hệ. Chờ đến khi làm cách mạng xong mới tiến hành các cuộc vận động thay đổi văn hoá là quá muộn. Hậu quả của sự muộn màng ấy là một chế độ độc tài khác có thể sẽ ra đời. Do đó, các cuộc vận động về văn hoá phải đi trước, càng sớm và càng sâu rộng càng tốt. Có khi nhờ cái văn hoá ấy, dân chủ có thể xuất hiện và nảy nở mà không cần phải có cách mạng.



Thứ Sáu, 29 tháng 7, 2022

Ngô Nhân Dụng: Nếu ông Biden không tranh cử nữa?

Mấy năm gần đây, những nhà chính trị nổi bật trong đảng Dân chủ là Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez (N.Y.), các Nghị sĩ Elizabeth Warren (Mass.), và Bernie Sanders (Vermont). Trước mắt dân Mỹ họ đều thuộc cánh cực tả. Năm nay, trước viễn tượng có thể thua đậm trong cuộc bầu cử quốc hội, đảng Dân chủ đang cố gắng xóa bỏ hình ảnh đó, do chính các cử tri của họ thúc đẩy, và được ông tổng thống ủng hộ.

Năm nay đảng Dân chủ đang lo sẽ thua đậm vì uy tín của Tổng thống Joe Biden xuống thấp. Ứng cử viên Dân chủ đã mất chức thống đốc Virginia, và suýt nữa cũng thua ở New Jersey. Một nguyên nhân quan trọng là cả đảng Dân chủ mang hình ảnh thiên tả, có thể cực đoan. Họ cần xóa bỏ “nhãn hiệu” này trong mắt người dân bình thường.

Thành phố New York, một thành trì của đảng Dân chủ, đã thay đổi. Phái tả không đưa ra được một ứng viên nào để giành với ông Eric Adams trong chức thị trưởng. Ông Adams, một cựu cảnh sát trưởng, công nhận rằng các vụ sát nhân trong thành phố gia tăng là do chủ trương “cải tổ ngành cảnh sát” theo hướng cực tả. Adams chủ trương phải tăng số cảnh sát và thanh trừng các tội phạm mạnh hơn, thi hành ngay, đáp ứng dư luận cử tri.

Cử tri đã bày tỏ thái độ, rõ rệt nhất như cuộc bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên Chesa Boudin ở San Francisco vào đầu tháng Sáu. Ba năm trước, ông Boudin được bầu lên ở thành phố được coi là cấp tiến nhất nước, ông đã đưa ra các chính sách cực tả trong việc bảo vệ trật tự, an ninh. Ông Boudin áp dụng chính sách ân xá, hạ thấp số tù nhân và không truy tố nhiều tội phạm ông coi là nhẹ. Nhưng cuối cùng, khi các biện lý dưới quyền ông báo động tình trạng bất an, cử tri San Francisco đã bỏ phiếu truất quyền ông Boudin. Trong cùng thời gian đó, họ cũng bỏ phiếu bãi nhiệm ba vị cấp tiến nhất trong hội đồng giáo dục. Các công dân gốc Á châu, lâu nay vẫn nghiêng về phía đảng Dân chủ, đi đầu trong phong trào này.

Đó cũng là một khuynh hướng đang lên trong cả tiểu bang California. Tại Quận Cam (Orange County) một biện lý Cộng Hòa, Todd Spitzer, đã đánh bại đối thủ Dân chủ. Ở Sacramento, biện lý Thiên Hồ, nổi tiếng sau vụ bắt Joseph D’Angelo, một nghi can trong nhiều vụ giết người và hãm hiếp, đã đánh bại một đối thủ cánh tả.


Elaine Kamarck: Donald Trump có nên bị truy tố? (Nguyễn Đức Tường biên dịch)

 2022 07 22

Nguồn: Should Donald Trump be prosecuted?

 

Elaine C. Kamarck là Nghiên cứu viên cao cấp trong chương trình Nghiên cứu Quản trị đồng thời là Giám đốc Trung tâm Quản lý Công hiệu quả tại Viện Brookings. Bà là một chuyên gia về chính trị bầu cử Hoa Kỳ và sự đổi mới và cải cách của chính phủ ở Hoa Kỳ, các quốc gia OECD và các nước đang phát triển. Bà tập trung nghiên cứu về hệ thống đề cử tổng thống và chính trị Mỹ và đã làm việc trong nhiều chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ. Kamarck là tác giả của Primary Politics: Everything You Need to Know about How America Nominates Its Presidential Candidates" và  Why Presidents Fail And How They Can Succeed Again.” Kamarck cũng là Lecturer in Public Policy at the Harvard Kennedy School of Government. 


Sau tám buổi điều trần ở Quốc hội điều tra vụ bạo động ngày 6 tháng Giêng tại Điện Capitol, điều rõ ràng là đã có đủ bằng chứng để truy tố Donald Trump về nhiều tội danh khác nhau. Ủy ban điều tra có thể chuyển vụ việc này đến Bộ Tư pháp để truy tố, nhưng hành động này thực sự không cần thiết. Bộ Tư pháp có thể quyết định truy tố bất cứ lúc nào, bất kỳ tội danh nào mà họ có đủ bằng chứng. Hơn 800 người đã bị buộc tội liên quan đến các sự kiện ngày 6 tháng 1 — mặc dù hầu hết đã bị buộc tội với các tội danh nhẹ hơn. Cho đến nay,  chỉ có 50 người đã nhận tội với các cáo buộc trọng tội. 

Nhưng từ đầu, vấn đề không phải là những gì mà 10.000 người đến Washington DC để biểu tình biết hay thậm chí 2.000 người tham gia cuộc biểu tình bên trong tòa nhà Capitol biết. Tất cả vấn đề là tổng thống đã biết những gì và ông ấy dự định làm gì? Đây có phải là một cuộc biểu tình vượt quá tầm kiểm soát? Hay đó là mưu toan đầu tiên của một tổng thống Mỹ dàn dựng một cuộc đảo chính? 

Nếu đó là một mưu toan đảo chính, thì đó là một mưu toan thảm hại và kém cỏi. 

Từ các buổi điều trần, giờ đây ta biết rằng Trump không có cả đến sự ủng hộ của gia đình và bạn bè cũng như các nhân viên Nhà Trắng được lựa chọn cẩn thận của ông ta. Để thực hiện kế hoạch của mình (được gọi là “màn kịch của bọn hề”), ông ta phải dựa vào một nhóm cố vấn thân cận do Rudi Giuliani, một nhà sản xuất gối và một triệu phú dot-com dẫn đầu không ai trong bọn họ ở trong chính phủ hay kiểm soát những "tài sản" quan trọng nhất (súng, xe tăng, máy bay, v.v.) cần thiết để tiếp quản một chính phủ. Trái ngược với hầu hết các cuộc đảo chính thành công trong lịch sử, Trump không có phe nhóm quân đội, không có phe nhóm Vệ binh Quốc gia, và không có phe nhóm Cảnh sát Thủ đô sẵn sàng để ông ta xử dụng. 


Hoàng Xuân Trường: Nguyễn Xuân Vinh - Một đời Người trong Chuyến Bay Siêu Thanh

Nhan đề “Một đời người trong chuyến bay siêu thanh” (A Life In Supersonic Flight) là đề tựa của một bài viết của ba giáo sư Aron A Wolf (giáo sư đại học Cal Tech),, Daniel J. Scheeres (giáo sư đại học Colorado, một môn đệ của giáo sư Vinh)) và Ping Lu (giáo sư đại học UC San Diego) trong tập san của Hội Những Nhà Khoa Học Không Gian Hoa Kỳ (Amarican Astronomical Society) số 18-126 và website www,trs.jpl.nasa.gov để tôn vinh giáo sư Nguyễn Xuân Vinh.

Tôi đọc bài viết này khi được tin giáo sư Vinh vừa qua đời vì tôi có cơ may được tiếp xúc với ông khoảng chục lần (phải nói thêm là mỗi lần khoảng trên dưới 5 phút !! ), và khi thấy tên ông, một người mà tôi kính trọng và cảm phục, tôi lại nhớ tới những tiếp xúc ngắn ngủi với ông, tôi thấy giờ đây chúng trở nên quí giá.

Tôi được biết về giáo sư Vinh rất sớm, khoảng năm 1959, khi tôi mới khoảng 14,15 tuổi, ở với ông anh là sĩ quan Không Quân trong Tân Sơn Nhất và thường thấy ông ngồi xe (Peugeot hay Citroen) màu đen có tài xế lái đưa ông đi làm. Thời gian đó cũng là lúc tôi được đọc cuốn Đời Phi Công của ông.  Văn pháp của cuốn sách giản dị, nhưng trong sáng và thơ mộng như những bài tản văn, rất hấp dẫn với một học sinh mới lớn. Ngoài cuốn sách, tôi còn đọc những bài viết (hay dịch) của ông trên báo Phụng Sự của quân đội hồi đó như cuộc đời phi công Richard Bong, về đô đốc Yamamoto, về trận Trân Châu Cảng. Trong bài viết về trận Trân Châu Cảng, ông có làm mấy câu  thơ tưởng niệm những phi công Nhật mà giờ đây tôi còn nhớ:

Như những cánh hoa anh đào tan vỡ                                                                      

Xuôi trùng dương, theo vạn nẻo về đâu                                                                  

Vịnh Trân Châu, muôn lớp sóng bạc đầu                                                                

Đem tro bụi ai xuôi về cố lý

Hai năm sau, khoảng 1960, tôi lại “thấy” ông lần nữa trong dịp  ông dẫn đầu một phái đoàn Không Quân đến hai trường Petrus Ký và Chu Văn An nói chuyện về KQ, có lẽ để “dụ” mấy anh sắp thi tú tài đi KQ. Sau đó được biết ông từ chức và đi Mỹ.


Phạm Tín An Ninh: Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh Và Trường Trung Học Võ Tánh Nha Trang

Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh vừa mới qua đời vào lúc 2 giờ 39 phút chiều ngày 23 tháng 7 năm 2022 tại tư gia, thành phố Costa Mesa - California, hưởng thọ 92 tuổi. Người ta biết danh và hết lòng ngưỡng mộ, không chỉ vì ông là một nhà toán học tài ba, một khoa học gia không gian lỗi lạc, đã đóng góp nhiều công trình quí giá cho nhân loại,  mà còn từng ái mộ ông là một nhà văn dưới bút hiệu Toàn Phong với tác phẩm nổi tiếng Đời Phi Công, ra đời năm 1959, nhận được giải thưởng văn chương toàn quốc, và được giới thiệu trên Le Journal d’ Extrême-Orient của Pháp, khi ông đang là vị Tư Lệnh Không Quân trẻ tuổi nhất của QLVNCH (28 tuổi).

Một con người vĩ đại như vậy, với cá nhân và ngòi bút quá nhỏ bé của mình, tôi thực sự không thể (và cũng không dám) viết điều gì về ông, ngay cả với danh nghĩa là một đứa học trò nhỏ nhất. Bởi vì trên thực tế, tôi chưa và không bao giờ được vinh dự làm học trò của ông, mặc dù ông đã từng dạy ở ngôi trường trung học mà tôi có thời theo học (nhưng khi tôi chuyển vào lớp đệ Tam thì ông đã rời khỏi nơi này cả mấy năm trước đó). Điều duy nhất mà tôi có thể viết, đó là niềm hãnh diện, sự cảm kích và lòng biết ơn về tình quí mến mà ông đã đặc biệt dành cho. Mặc dù ông khiêm nhường bảo đó là tình đồng ngũ và thầy trò.

Lần đầu tiên, cách nay khoảng 15 năm, một hôm tôi rất bất ngờ và ngạc nhiên khi nhận được điện thư của ông gởi thăm, nói vài cảm nghĩ sau khi đọc một vài câu chuyện của tôi viết về đời quân ngũ, những năm tháng tù đày và đặc biệt là những kỷ niệm về Nha Trang, cùng ngôi trường Võ Tánh mà tôi từng theo học trước kia. Ông cho biết những bài viết ấy đã gây cho ông nhiều cảm xúc, về một cuộc chiến mà ông không có mặt để cùng gánh vác, sẻ chia trong những thời điểm tàn khốc và bất hạnh nhất, và một thành phố biển đẹp đẽ thơ mộng đã làm cho ông cảm thấy được an ủi, thú vị trong hơn một năm ông bị “đi đày”, khi còn mang cấp bậc trung úy, và cũng ở đó ông rất vui với công việc dạy Toán cho học sinh lớp Đệ Nhị của một trường trung học, đã để lại trong ông nhiều kỷ niệm đáng nhớ.


Nguyễn Văn Tuấn: Ông Tô Văn Lai (1937 – 2022) ‘đi mang theo quê hương’

Ông Tô Văn Lai (1937 – 2022), người sáng lập Trung tâm Thuý Nga. Ảnh của báo Người Việt.

Ông Tô Văn Lai, một trong những người có ảnh hưởng lớn đến đời sống âm nhạc và văn hoá ở hải ngoại, mới qua đời ở tuổi 85. Ông để lại cho đời một sân khấu mang tên ‘Thuý Nga Paris by Night’ như là một tài sản tinh thần của hàng trăm triệu khán giả trong và ngoài nước.

 Kỉ niệm những ngày đầu xa quê

Dạo đó (đầu thập niên 1980s), tôi mới định cư ở Úc và quần quật làm lại cuộc đời ở quê hương mới, nên ít khi nào chú ý đến nhu cầu văn nghệ. Bạn bè gặp nhau ngày cuối tuần thì chủ yếu là ăn uống và ca hát theo kiểu ‘cây nhà lá vườn’. Người cầm đờn, kẻ nghêu ngao ca hát những ca khúc nổi tiếng thời trước 1975 hay những ca khúc thương nhớ về quê nhà mà chúng tôi nghe được từ bên trại tị nạn. Đời sống âm nhạc và văn hoá của người Việt xa xứ thời đó chỉ có vậy.

Video ca nhạc “Paris by Night” đầu tiên của Trung tâm Thuý Nga phát hành vào năm 1983.


Nguyễn Văn Lục: Tưởng nhớ Tô Văn Lai. Một người bạn cùng lớp Đại Học Sư Phạm Triết Đà Lạt

Tôi viết với tư cách một trong những người bạn lâu năm của Tô Văn Lai về những gì còn nhớ trong tình trạng hiện nay bạn bè cùng lớp rơi rụng gần hết. Và chỉ còn dăm người còn liên lạc với nhau: Trương Đình Tấn, Phạm Phú Minh, còn có bút hiệu Phạm Xuân Đài, Nguyễn Văn Lục,  Minh Pat Boone, Vĩnh Phiếu, Hồ Công Danh (ở trong nước). Tôi cũng xin nói thật là tôi e ngại viết về một người bạn đã thành đạt ở một tầm kích vượt trội từ trong nước ra hải ngoại. Sự e ngại ấy có cái lý của nó. Hễ một người có danh vọng, khi nằm xuống thì sẽ có nhiều người lên tiếng ca ngợi như một thứ “Văn chương phúng điiếu”. Ca ngợi người mà chính là gián tiếp cho mình. Tôi cũng chẳng muốn làm công việc mà bạn mình không cần. Nhiều khi người chết cũng chẳng cần thứ gia tài đó. Vì thế, tôi ráng giữ nguyên tắc cho riêng mình là: Bài học ngữ pháp về tang chế (Grammaire du Deuil). Như thế rồi thì tôi có thể thong dong viết về bạn mình.

Trước hết, xin nói qua về việc thành lập Đại học Đà Lạt nơi chúng tôi đã thành đạt. Nó chỉ bắt đầu từ niên khóa 1957-1958 với hai ban Đại học Sư phạm quốc gia : Triết Học và Pháp Văn. Cơ sở trường Đại Học Đà Lạt vốn là Trung tâm an dưỡng của Sĩ quan Pháp có tên là Camp Robert. Camp Robert có hai khu. Một ở phía trường Yersin, một phía trong rừng, xa thành phố, rộng 40 mẫu, nơi có 40 ngôi nhà lớn nhỏ. Nơi đây được gọi là Thụ Nhân (trồng người) đã đào tạo tất cả chúng tôi thành những trí thức miền Nam, đi gieo trồng môn triết học lan tỏa khắp các tỉnh thành miền Nam (Xem thêm đầy đủ bài của Đỗ Hữu Nghiêm (Kỷ niệm 10 năm Viện Đại Học Đà Lạt).

Từ cơ sở ấy, linh mục Nguyễn Văn Lập đã nhiều năm xây dựng và phát triển nên cơ ngơi ngày hôm nay. Nhất là khi mở thêm phân khoa chính trị, Kinh Doanh mà sỉ số sinh viên lên cả ngàn.

  • Số giáo sư giảng dạy về môn Triết còn nhớ được

  • Thật ra, việc học ra trường với thứ bậc cao thấp chẳng có gì để đáng nói. Chỉ cần chăm một chút là có thể đạt được.  Sự thành công sau này chủ yếu là lúc ra đời. Việc học chỉ là giai đoạn chuẩn bị như bước nhảy vào đời. Nó giống như cái ván nhún trong hồ bơi (tremplin). Cái vấn đề không phải là cái ván nhún, mà là sự thao luyện giày công trong  nhiều tư thế nhào lộn đúng chuẩn mực, để ngụp sâu và ngoi dậy. Sự thành công bao giờ cũng có giá phải trả bằng nhiều cách khác nhau.


Phạm Phú Minh: Bơi Qua Hồ Xuân Hương Giữa Đêm Khuya

Bây giờ ở tuổi xế chiều, nhớ lại quãng đời lúc còn trẻ, tôi thấy thời tươi đẹp nhất là ba năm học Đại học Sư phạm tại Đà Lạt.

Đậu Tú Tài 2 vào mùa hè năm 1960, tôi ghi danh vào lớp Dự Bị Văn Khoa của Đại học Sài Gòn. Học được nửa năm thì thấy Thông cáo cuộc thi tuyển vào Đại Học Sư Phạm của bộ Giáo Dục, tôi bèn ghi danh đi thi hai ban : Triết học và Anh văn. Tự thấy mình cũng đã lớn rồi, phải tìm nghề ngỗng mà sống, chứ làm sao có thể ở trong tình trạng “cơm cha, áo mẹ, chữ thầy” mãi được. Cuối cùng là đến kỳ thi, và tôi đậu vào ban Triết học. Tôi có nhận được thư thông báo là tôi phải đi Đà Lạt để học lớp Triết trên đó, năm thứ nhất bắt đầu từ niên khóa 1961-1962. Học ba năm, nếu song suốt trong các kỳ thi lên lớp và thi mãn khóa, chúng tôi sẽ ra trường vào mùa hè 1964, và nhận nhiệm sở đi dạy đầu tiên vào niên khóa 1964-65.

Đến Đà Lạt, tôi như rơi vào cõi mộng mơ. Đà Lạt có một cảnh trí thiên nhiên tuyệt vời, không khí mát mẻ, rừng thông, hồ nước, đồi núi… giàn trải một cách hài hòa và mỹ thuật không khác nào một bức họa lớn. Khi ghi danh nhập học tại văn phòng Viện Đại Học Đà Lạt tôi có cảm giác như đang làm thủ tục để vào cư ngụ trong một cõi thần tiên.

Tôi không xin vào nội trú trong đại học xá ở ngay trong trường, vì tôi có một nhà bà con tại thành phố này, và chú tôi, người đã đến đây lập nghiệp từ lâu, khuyên tôi ở nhà chú tôi để đi học. Tôi rất hạnh phúc khi mới tới xứ lạ, gặp được tình cảm ấm áp của bà con giòng họ như ôm ấp lấy mình.

Ngày tựu trường, lớp tôi sĩ số khoảng 30 người, từ tứ xứ tới đây, bắt đầu làm quen với nhau. Người tôi để ý đầu tiên là Tô Văn Lai vì anh là người đỗ đầu của cuộc thi tuyển vào lớp này. Anh có vẻ rất thư sinh, quần áo chỉnh tề, ăn nói vừa điềm đạm vừa vui vẻ. Lớp chúng tôi có đến ba người tên Minh mà anh em trong lớp dần dần dựa vào đặc tính của mỗi người để đặt cho mỗi người một biệt hiệu để phân biệt. Một bạn cao lớn đẹp trai như tài tử điện ảnh, anh em đặt tên là Minh Pat Boone; một bạn khác được đặt biệt hiệu là Minh Cờ Bạc (có thể trong đời sống nội trú anh này hay tổ chức cờ bạc để giải trí chăng); còn tôi, có biệt danh là Minh Xe Lam, vì sau mấy tháng nhập học tôi được gia đình gửi tiền để mua một chiếc Lambretta cũ để đi học, vì nhà chú tôi cách trường đến sáu cây số.


Diễm Thi, RFA: Hà Nội có thật lòng muốn “hoà hợp, hoà giải dân tộc” qua vụ ông Tô Văn Lai?

Ông Tô Văn Lai. Facebook Thuy Nga - Paris By Night


Chuyện không lạ?

“Tất cả các báo đều viết về ông Tô Văn Lai, chỉ có báo VietNamNet và báo Nhân Dân là không đăng thôi. Nhưng các báo kia đăng buổi sáng và đến buổi trưa là đồng loạt gỡ xuống hết. Theo tôi, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn nói hòa hợp, hòa giải dân tộc và không còn sự đố kỵ những người chế độ cũ, những người Việt ở nước ngoài…nhưng cách hành xử của họ thì khác hẳn."

Đó là nhận định của ông Thái Văn Đường, người thường xuyên theo dõi và đưa tin về những bất công trong xã hội Việt Nam, với RFA trong ngày 21 tháng 7 năm 2022, ba ngày sau khi ông chủ Trung tâm Thuý Nga qua đời tại Mỹ.

Hôm 19 tháng 7 năm 2022, sau khi ông Tô Văn Lai qua đời, các tờ báo lớn của Nhà nước Việt Nam như báo Thanh Niên, Pháp Luật, Người Lao Động, Dân Trí, Tiền Phong… đều có những bài viết về ông rất kịp thời. Tuy nhiên, chỉ vài tiếng sau, tất cả các tin, bài đã bị rút xuống, không còn có thể truy cập được mà không có lời giải thích.

Hai ngày sau đó, trên trang Facebook của báo Pháp Luật vẫn còn nội dung về sự qua đời của ông Tô Văn Lai và đường dẫn vào trang web nhưng hầu như không thể truy cập được.

Việc báo chí Nhà nước đồng loạt đăng tin rồi đồng loạt gỡ không phải là chuyện lạ.

Cách đây hai năm, báo chí Việt Nam đăng thông tin Thủ tướng lúc đó là ông Nguyễn Xuân Phúc khen ngợi bài thơ trong phong trào chống COVID-19 của cô giáo Chu Ngọc Thanh có tựa “Đất nước ở trong tim”. Nhưng chỉ sau vài tiếng, các bài viết trên đều đồng loạt bị gỡ bỏ. Có ý kiến cho rằng, do bài thơ có vần điệu hơi giống bài “Đất nước mình ngộ quá phải không anh?” của cô giáo Trần Thị Lam sáng tác năm 2016 và bị Công an Hà Tĩnh “nhắc nhở” không nên phát tán, tạo hiệu ứng xấu cho xã hội.


Trần Mộng Tú: Sợi Ngắn Sợi Dài

Joe ngắm nghía mình trong gương, hai tháng rồi anh không cắt tóc, tóc bắt đầu mọc qua mang tai anh, làm anh hơi khó chịu. Nhìn vào gương anh thấy một chàng Joe khang khác, cũng đẹp trai đấy chứ! Anh mỉm cười với gương. Cô bạn gái Anna của anh bắt đầu để ý và hối anh đi cắt tóc, cô không thích một “anh Bồ” tóc dài, trông không có nam tính chút nào.

- Anh đi cắt tóc đi, tóc anh coi bộ mất trật tự rồi.

Anh chỉ mỉm cười, lắc lắc cái đầu mình nói:

- Anh thấy cũng đẹp đấy chứ, anh nghĩ không cần cắt đâu.

Hai người bắt đầu tranh cãi về kiểu tóc mới của anh. Anna cho rằng, đàn ông con trai thì nên cắt tóc ngắn, tóc dài để cho phụ nữ. Hai bên không ai chịu nhường ai. Cuối cùng Anna nói:

- Anh muốn để tóc dài tùy anh, tôi đi kiếm người “Bồ” khác, tôi không thích đàn ông để tóc dài. Tôi cho anh hai tuần suy nghĩ, tùy anh quyết định.

Joe ngẩn người ra vì quyết định của bạn gái. Ô hay, tóc dài hay tóc ngắn thì sao, miễn anh vẫn là một “Người Tình tử tế” vẫn yêu cô, anh đâu có thay đổi tính tình gì, dù tóc anh dài hay ngắn.

Nhưng Anna không chịu, cô không muốn bạn bè cô nhìn anh với ánh mắt có chút ngạc nhiên.

Mỗi lần gặp nhau, tóc Joe lại dài hơn một chút và tình cảm của hai người hình như “ngắn lại” một chút. Cuối cùng khi tóc Joe qua khỏi mang tai thì họ chia tay. Joe không chịu cắt tóc và Anna cũng nhất định không chấp nhận có một anh Bồ tóc dài.

Chia tay cả hai cùng buồn vì từ hơn hai năm trước yêu nhau, cả hai người đều được bạn bè coi như một “Cặp đôi hoàn hảo” vì tính tình họ rất hòa hợp, chiều thuận nhau gần như trên nhiều khía cạnh đời sống. Một đám cưới đã đôi lần được cả hai cùng phác họa ra.

Nguyễn Hưng Quốc: Đường Vào Văn Học (2)

Bỏ thơ, tôi chuyển sang viết văn xuôi. “Tác phẩm” đầu tay của tôi là một cuốn tiểu thuyết mang cái nhan đề rất dễ gây sốc: Thượng Đế cũng nói láo. Câu chuyện xoay quanh một thanh niên mất dần niềm tin vào Chúa. Đó là chuyện thật của tôi. Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình đạo dòng, ít nhất từ thời ông cố. Tất cả mọi người trong gia đình đều mộ đạo. Sáng nào ông nội tôi cũng khua mọi người dậy để đến nhà thờ xem lễ. Tối cũng thế, khoảng 8 giờ, cả nhà ngồi lại đọc kinh khoảng nửa tiếng. Nhưng không hiểu sao, đến khoảng năm lớp 11, niềm tin của tôi phai nhạt dần. Tôi cãi cọ với mọi người về giáo lý. Tôi lí nhí đọc kinh trong nhà một cách đầy miễn cưỡng.

Tôi mới viết được khoảng vài chục trang thì mẹ tôi biết. Một đêm, nửa khuya, lúc tôi đang ngủ say, mẹ tôi đến bên cạnh và khều tôi dậy. Mở mắt, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt tôi là một người đàn bà ngồi cạnh giường, tóc xoã dài xuống lưng, và phía sau là cánh cửa sổ mở toang, ánh trăng sáng vằng vặc. Ý nghĩ đầu tiên loé lên trong óc tôi: Ma! Nhưng dĩ nhiên là không phải. Lúc mẹ tôi lên tiếng, tôi thấy an tâm hẳn. Đêm ấy, mẹ tôi kể là bà không thể nào ngủ được vì lo cho linh hồn của tôi. Bà “van” tôi hãy đốt cuốn truyện đó. Thương mẹ, tôi hứa sẽ đốt. Mà thật, ngày hôm sau, tôi đem xấp bản thảo đút vào bếp lửa. Trước mắt mẹ tôi.


Dạo ấy, trong giới cầm bút trên thế giới, tôi mê nhất hai người: Fyodor Dostoevsky (1821-1881) và Friedrich Nietzsche (1844-1900). Cả hai đều mạnh mẽ, dữ dội, giọng văn lúc nào cũng hừng hực lửa. Tôi mê cuốn Zarathustra đã nói như thế, đọc tới đọc lui không biết bao nhiêu lần. Cuốn sách được một số người khen là cuốn Phúc Âm thứ năm của nhân loại. Tôi mơ viết một cuốn sách như thế. Tôi đặt nhan đề là Những bài giảng cuối cùng của Giu-đa. Cuốn sách mở đầu bằng cảnh, giữa khuya khoắt, Giu-đa ăn cắp thi thể Chúa Giê-su rồi vác đi chôn trong một khu rừng vắng. Trước khi lấp đất, Giu-đa nói với Giê-su: “Tôi không ân hận đã bán ông. Tuy nhiên, vì tình nghĩa thầy trò trong bao nhiêu năm, tôi giúp ông lần cuối: Ăn cắp cái xác của ông, tôi biến ông thành một huyền thoại. Từ nay trở đi ông sẽ bất tử.”



Ngự Thuyết: Người Rầu Mặt Dạn

Trên nhiều trang báo giấy hay báo mạng, thỉnh thoảng có những tấm hình gây xúc động mạnh. Những khuôn mặt dạn dày, mệt nhọc, bơ phờ; râu ria lởm chởm; đôi mắt lặng lẽ và buồn buồn. Vai thì súng ống nặng trĩu, mình thì áo giáp, áo trận trùm kín. Hình ảnh đó dễ khiến ta liên tưởng đến mấy câu thơ trong Chinh Phụ Ngâm:

Hơi gió lạnh người rầu mặt dạn

Dòng nước sâu ngựa nản chân bon


Đấy là hình ảnh của những người lính chiến Ukraine đang đem mạng sống chống lại quân xâm lăng hung tàn. Quả là có vài ba nét tương đồng giữa những người đó với bất cứ người lính chiến nào, kể cả người chinh phu trong Chinh Phụ Ngâm. 


Tuy nhiên sự khác biệt cũng rất lớn. Là vì, trongcái dáng dấp “người rầu mặt dạn”nơi người chiến sĩ Ukraine hôm nay có ẩn giấu những nét ưu tư, và cả hoang mang lẫn căm thù. Vâng, tại sao lại có cuộc tiến quân “quá đột ngột, quá phi lý, quá quái đản” từ một nước láng giềng lớn mạnh gấp mấy mươi lần? Bỗng dưng, không một lời tuyên chiến, chúng kéo qua gần hai ngàn xe tăng, xe bọc sắt, tràn ngập con đường rất dài từ biên giới phía Bắc đến gần sát thủ đô, cùng với gần 200 nghìn quân sĩ súng đạn trang bị đến tận răng. Như bão táp, như sóng dữ, cuồn cuộn. 


Chúng muốn gì? Muốn tràn ngập thủ đô của một nước nhỏ trong vài ba ngày, muốn ăn tươi nuốt sống nước đó trong vài ba tuần như chúng luôn miệng gào thét? Loài người đã biến thành loài thú dữ trong rừng hoang, lớn ăn thịt bé, mạnh giết chết yếu? 


Vậy nước bị xâm lăng phải xoay xở cách nào đây để tìm cho ra con đường sống? Làm sao mà không lo âu cho được.


Thứ Sáu, 22 tháng 7, 2022

Ngô Nhân Dụng: Joe Biden ngậm bồ hòn làm ngọt

Tòa Bạch Ốc loan tin chuyến đi Trung Đông của Tổng thống Joe Biden đã có kết quả: Saudi Arabia sẽ tăng số lượng dầu sản xuất mỗi ngày từ 10 triệu lên 13 triệu thùng! Nhưng con số 13 triệu này sẽ phải đợi đến năm 2027! Ngoại trưởng Saudi, Faisal bin Farhan Al-Saud, nhắc lại rằng việc gia tăng số lượng dầu đều là quyết định chung của khối các nước dầu lửa OPEC, cùng với nước Nga. Saudi không tỏ ra muốn giúp ông tổng thống Mỹ hạ giá xăng ở Mỹ.

Nhưng dân Mỹ may mắn, giá xăng đang tiếp tục xuống thấp nhờ thị trường dầu trên thế giới. Mọi người đang lo ngại kinh tế Trung Quốc sẽ trì trệ khá lâu vì chính sách chống Covid cứng rắn, hơn một tỷ dân Trung Hoa sẽ không cần nhập cảng dầu lửa như trước nữa!

Tòa Bạch Ốc quảng cáo về chuyện dầu lửa vì muốn coi đó là một thành công của ông Biden khi ông phải “ngậm đắng nuốt cay” đi gặp Thái tử Mohammed bin Salman, người thực sự cầm quyền ở Saudi trong khi vua Salman vẫn trị vì.

Trong khi tranh cử tổng thống, từ năm 2019 ông Biden đã tuyên bố Mohammed bin Salman là một “tên sát nhân.” Dư luận đều đồng ý. Ông Biden báo trước sẽ không bao giờ thèm nói chuyện với ông ta. Cơ quan tình báo Mỹ xác nhận rằng Mohammed, thường dùng tên tắt là M.B.S., ra lệnh giết Jamal Khashoggi, một nhà báo gốc Saudi sống ở Mỹ, chặt từng khúc và thủ tiêu xác ngay trong tòa lãnh sự Saudi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, năm 2018. Ông hoàng Mohammed đã từng chối không nhận trách nhiệm. Đầu năm nay, ông nói với tạp chí Mỹ The Atlantic rằng nếu nước ông chủ trương ám sát như vậy thì “Khashoggi không có tên trong 1,000 người cần phải giết!”

Dù sao, Saudi Arabia vẫn là một đồng minh của Mỹ từ giữa thế kỷ trước, là quốc gia có khối lượng dự trữ dầu lửa lớn nhất thế giới. Saudi cũng đóng vai lãnh đạo các nước Á Rập trong Vùng Trung Đông, những nước theo giáo phái Sun Ni Hồi Giáo, đối chọi với khối tín đồ theo phái Si A, do Iran cầm đầu. Nước Mỹ không thể nào không giao hảo với Saudi trong lúc Iran đang huy động các nhóm người Shi A đang nổi lên ở Syria, Lebanon, Yemen, vân vân, trong một mặt trận cùng chống Mỹ và Israel. Chưa kể, Iran đã tinh luyện đủ chất uranium để chế tạo bom nguyên tử.