Thứ Sáu, 21 tháng 8, 2020

Ngô Nhân Dụng: Lukashenko, một tàn dư của chế độ cộng sản

Biểu tình tại Belrarus, 18 tháng Tám, 2020. Hình SERGEI GAPON/AFP via Getty Images

Alexander Lukashenko, tổng thống xứ Belarus đang bị dân nổi lên phản kháng vì gian lận bầu cử trắng trợn. Ông ta cầu cứu Tổng thống Nga Vadimir Putin. Putin hứa can thiệp nếu Belarus bị nước khác tấn công, nhưng cho tới nay các nước Âu châu và Mỹ phản ứng rất dè dặt. Sốphận 10 triệu dân Belarus sẽ do họ quyết định trong những ngày tháng tới.

Trước ngày bỏ phiếu, 9 tháng Tám, Lukashenko, 65 tuổi, đã bỏ tù tất cả các ứng cử viên đối lập, trong đó có ông Tikhanovsky, một blogger nổi tiếng. Vợ của ông, bà Svetlana Tikhanovskaya, 37 tuổi, đã ghi danh ứng cử thay cho chồng. Bà Tikhanovskaya vốn là một giáo sư, xưa nay chỉ lo nuôi hai đứa con, không bao giờ tham gia chính trị. Lukashenko coi thường bà cho nên đã chấp nhận cho Tikhanovsky tranh cử. Bà chỉ nêu một lời hứa hẹn, là nếu đắc cử thì, trong vòng sáu tháng, sẽ tổ chức một cuộc bầu cử tổng thống khác, trong sạch, công bằng.

Trong ngày bỏ phiếu, dân đã xếp hàng chờ dài nhiều cây số để mong dùng lá phiếu lật đổ chế độ Lukashenko. Ở những thùng phiếu có quan sát viên theo dõi và kiểm soát, không thể gian lận, thì bà Tikhanovskaya chiếm 70 phần trăm số phiếu. Chủ tịch Ủy ban Bầu cử, một người do Lukashenko bổ nhiệm từ năm 1996, cho kéo dài thời gian bỏ phiếu, để tay chân nhét thêm phiếu vào các thùng phiếu nơi không người kiểm soát. Khi kết quả được công bố, ông Lukashenko chiếm 80% số phiếu, còn bà Tikhanovskaya chỉ được 9.9%!

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Ký Sinh &Tầm Gửi

 

Họa sỹ Lê Huy Cầm cho biết: “Vừa dứt xong cái tranh cho cựu sinh viên Đại Học Dalat sẽ đấu giá kiếm tiền cho sinh viên nghèo trong ngày họp mặt 20 năm.” Bên dưới thông tin này là lời nhắn của FB Hue Chau (“Nếu dành cho cựu SV ĐH Dalat pre 75 thì trên tháp chuông nhà Nguyện Năng Tĩnh kg phải là cái... ơi Lê Huy”) và hồi đáp của tác giả: “Sinh viên ra trường năm 2000 nên vẽ như vậy.”

Tôi rời Viện Đại Học Đà Lạt đã lâu, ngay sau Mùa Hè Đỏ Lửa, vào năm 1972. Gần nửa thế kỷ đã vụt đi với không biết bao nhiêu là nước suối, nuớc sông (cùng với nước mưa/nước mắt) đã ào ạt qua cầu và qua cống. Nhìn lại hình ảnh trường xưa không khỏi có thoáng chút bồi hồi, và cũng thấy có hơi hụt hẫng. 

Tuy thế, tôi hoàn toàn đồng ý với lời giải thích thượng dẫn của tác giả bức tranh. Thấy sao thì vẽ vậy thôi. Mà sao vàng và cờ đỏ thì được “gắn” vào tất cả những công trình kiến trúc ở VN (trường học Yersin, nhà ga Đà Lạt, bưu điện Sài Gòn, Toà Đô Chính, Dinh Gia Long, Dinh Độc Lập …) chớ có sót chỗ nào đâu.

Ngó riết rồi cũng quen mắt thôi mà!

Mỹ Hằng (BBC News Tiếng Việt): Biển Đông - Học giả TQ nói VN có thể nhượng bộ chủ quyền Hoàng Sa cho Bắc Kinh

Bài nghiên cứu xuất bản mới đây có tiêu đề "Những thay đổi trên Biển Đông: Tại sao Việt Nam có điều chỉnh lớn trong chiến lược với Trung Quốc?" của giáo sư Triệu Úy Hoa (Zhao Weihua) từ Khoa Nghiên cứu Quốc tế, Đại học Quảng Đông, đưa ra những quan điểm gây chú ý cho giới quan sát.

Trong bài xã luận bằng tiếng Trung dài gần 20 trang, giáo sư Triệu Úy Hoa cho rằng các lãnh đạo Việt Nam nghĩ rằng Việt Nam có thể nhượng bộ Trung Quốc để đạt được các thỏa thuận.

Ông Triệu viết rằng đã có một thỏa thuận tồn tại trong suy nghĩ của các lãnh đạo Việt Nam: Nếu Trung Quốc hứa không dùng vũ lực để chiếm các đảo ở Trường Sa do Việt Nam kiểm soát, thì Việt Nam sẽ không đề cập đến chủ quyền Hoàng Sa hoặc sẽ không sử dụng Hoa Kỳ để can thiệp vào tranh chấp Việt-Trung.

Nói cách khác, ông Triệu cho rằng Việt Nam có khả năng nhượng bộ chủ quyền tại Hoàng Sa để củng cố vị trí tại Trường Sa; đồng thời nhượng bộ một cách có giới hạn ở Trường Sa liên quan đến đường phân định vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) từ đường bờ biển của VN.

Ông Triệu cũng nghĩ rằng 'Việt Nam sẽ không kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế' mà chỉ "dùng chủ đề này như một công cụ để đe dọa, gây áp lực lên Trung Quốc".

Về quan hệ với Mỹ, ông Triệu phân tích các phát biểu của các tướng Việt Nam và kết luận rằng: Các lãnh đạo Việt Nam tin "Mỹ chỉ dùng Việt Nam và sẽ không từ bỏ các chính sách lật đổ của mình đối với Việt Nam. Các học giả Việt Nam thân cận với giới ra quyết định tin rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc là không thể ngăn cản". Và rằng các lãnh đạo Việt Nam 'không có niềm tin ở Mỹ', mà tin rằng Mỹ nhiều khả năng sẽ trao đổi lợi ích với Trung Quốc sau khi Bắc Kinh đáp ứng các yêu cầu cơ bản về 'tự do hàng hải' ở Biển Đông, phản bội Việt Nam, và thừa nhận các đòi hỏi về chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

Ông Triệu chỉ ra rằng các lãnh đạo Việt Nam tin rằng nếu Việt Nam hoàn toàn đi theo Mỹ, Việt Nam sẽ trở thành nạn nhân trong trò chơi quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc. Do đó lựa chọn tốt nhất cho Việt Nam là duy trì thế cân bằng với Trung Quốc và Hoa Kỳ.

Thứ Năm, 20 tháng 8, 2020

Trần Trung Đạo: Đảng Cộng sản Việt Nam mới thật sự là ký sinh trùng

Theo Wikipedia: “Ký sinh là một mối quan hệ cộng sinh không tương hỗ giữa các loài, trong đó có một loài là ký sinh, sống bám vào loài kia là vật chủ hay ký chủ”.

Chữ quan trọng trong định nghĩa là quan hệ “không hỗ tương” giữa loài ký sinh và ký chủ. Ký sinh không đem lại lợi lộc gì mà chỉ gây hại cho ký chủ.

Áp dụng vào chính trị, Đảng CSVN đúng là một loài ký sinh trên thân cây Việt Nam.

Suốt 45 năm qua, Đảng CSVN bám sâu vào cây đại thụ Việt Nam, sinh sôi nẩy nở bằng nhựa nguyên và nhựa luyện Việt Nam. Họ không làm gì cả, quanh năm chỉ đo mình trên thân thể ốm oi, gầy guộc của dân tộc Việt Nam để hưởng thụ.

Ai bầu ông Nguyễn Phú Trọng làm Chủ tịch Nước? Ai bầu ông Nguyễn Xuân Phúc làm Thủ tướng Chính phủ? Ai bầu bà Nguyễn Thị Kim Ngân làm Chủ tịch Quốc hội?

Chính họ cũng biết là không ai bầu.

Họ sinh ra, lớn lên trong bộ máy cầm quyền theo kiểu cha truyền con nối, thế hệ này qua thế hệ khác, và nếu không ai ngăn chặn sẽ đời này qua đời khác.

Đó không phải là kết án suông mà là sự thật. Một người có hiểu biết căn bản nào cũng biết thực tế đó đã và đang diễn ra tại Việt Nam.

Trong chính trị học, mối tương quan giữa đảng chính trị lãnh đạo đất nước và quốc gia được chứng minh bằng chỉ số chính danh.

Theo khảo sát của Economist Intelligence Unit năm 2019, chỉ số chính danh thể hiện qua bầu cử tại Việt Nam là 0.00, tức Đảng CSVN hoàn toàn không có chính danh để lãnh đạo Việt Nam. (The Democracy Index compiled by the UK-based company the Economist Intelligence Unit)

Đó là về chính trị.

Nguyễn Hùng (VOA Blog): Từ chủ quán nướng Hiền Thiện nghĩ về chuyện quốc gia

(Hình: Trích xuất trên trang Facebook Nhắng Nướng Hiền Thiện)

Hãy tưởng tượng bạn phát hiện đồ ăn bẩn ở một quán nướng rồi đưa lên Facebook để cảnh báo cộng đồng. Chủ quán ăn liền lập tức thuê giang hồ tới hốt bạn đưa về quán, bắt quỳ xuống đểchửi bới, lệnh phải xoá bài đăng và viết lời xin lỗi theo yêu cầu.

Mà thôi bạn khỏi phải tưởng tượng. Nếu bạn tới quán đồ nướng Hiền Thiện ở phường Đại Phúc, thành phố Bắc Ninh thì điều đó sẽ thành hiện thực như một số người đã chụp lại màn hình. Quán Hiền Thiện còn cả gan phát trực tiếp luôn cảnh sỉ vả bạn cho thiên hạ coi. Chủ tịch thành phố Bắc Ninh hôm 19/8 đã ra công văn “hoả tốc” đề nghị công an xử lý vụ việc. Trang Nhà báo và Công Luận nói chủ quán đã bị tạm giữ.

Sự việc xảy ra ít lâu sau khi Bắc Ninh được công luận rọi đèn pha vì Bí thư tỉnh uỷ Nguyễn Nhân Chiến đẩy con trai Nguyễn Nhân Chinh về làm bí thư thành phố Bắc Ninh. Ông Chinh chỉ tại chức được có 13 ngày rồi được điều xuống chức quan nhỏ hơn.

Cách hành xử của ông chủ quán nướng làm tôi nghĩ ngay tới cách hành xử của ông ‘chủ tiệm nước’, cách dân mạng gọi một trong hai vai mà ông Nguyễn Phú Trọng đang đóng trong chính trường. Những người chỉ trích ông Trọng như nhà văn Phạm Thành đã bị ông bỏ tù hồi tháng Năm. Blogger Nguyễn Tường Thuỵ trước khi bị bắt, cũng trong tháng năm vừa qua, từng kể chuyện bị côn đồ được chính quyền bảo kê hành cho tới khốn khổ.

Vũ Kim Hạnh: Chiếm biển, đoạt sông, nhân tai và thiên tai

Tin tức khắp các trang tin quốc tế sáng nay: Nước sông Dương Tử của Trung Quốc và các phụ lưu dâng lên mức nguy hiểm sau nhiều ngày mưa lớn đã dẫn tới kích hoạt cảnh báo động ứng phó khẩn cấp chưa từng có.

Thiên tai khốc liệt...


Tỉnh Tứ Xuyên ở Tây Nam Trung Quốc, lần đầu tiên kích hoạt ứng phó lũ lụt mức cao nhất, khi nước dâng tới các di sản thế giới như Cửu Trại Câu và Lạc Sơn Đại Phật.

Theo Tân Hoa Xã, mưa liên tục đã khiến 22 con sông lớn ở Tứ Xuyên vượt mức cảnh báo lũ lụt. Các dòng sông dâng cao đã làm ngập một số khu vực đô thị ở Nhã An và Lạc Sơn. Chính quyền địa phương đã sơ tán hơn 100.000 người bị ảnh hưởng bởi thảm họa.

Cơ quan kiểm soát lũ lụt và cứu trợ hạn hán của tỉnh đã nâng phản ứng lên cấp 1, mức cao nhất trong hệ thống ứng phó khẩn cấp 4 cấp, vào lúc 5 giờ sáng ngày 18.8. Thành phố Nhã An phải di tản hơn 36.000 người lúc sông tràn bờ ngày 17/8.

…thì kệ thiên tai. Nhân tai vẫn càn quấy, áp đảo

Tàu cá TQ thiện chiến: Sau hơn 100 ngày đơn phương (áp đặt lệnh cấm đánh bắt cá trên Biển Đông có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5 năm 2020 đến ngày 16 tháng 8 năm 2020) với phạm vi cấm đánh bắt trải dài từ vùng biển phía bắc Biển Đông, bao gồm cả một phần Vịnh Bắc Bộ và Quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền Việt Nam, tàu cá TQ bắt đầu tràn xuống Biển Đông.

Theo Tân Hoa xã, nhiều làng chài phía nam Trung Quốc đã làm lễ trước khi ra biển ngày 16/8, trên các cảng cá, hoạt động chuyển lương thực đã diễn ra tấp nập…

Cánh Cò (Blog RFA): Ai ký sinh ai?

Khi nhân dân được xem là ký sinh trùng thì phản ứng dữ dội là lẽ đương nhiên, nhất là đối với mạng xã hội, nơi mà thông tin xuất hiện và được nhân rộng nhanh như sấm chớp.

Bản tin của VTV1 Đài Truyền Hình Việt Nam gọi người gánh hàng rong là “sống ký sinh trùng” trên những con phố. (Hình minh họa: Manan Vatsyayana/AFP via Getty Images)

Trang Facebook bỗng dưng không còn COVID, không còn đám tang lãnh tụ, không còn Biển Đông hay Hồng Kông… chiếm lĩnh hầu hết hiện nay là khuôn mặt điển trai của anh biên tập viên Anh Quang của VTV1 (Đài Truyền Hình Việt Nam) với bản tin tài chính kinh doanh sáng ngày 17 Tháng Tám, 2020, trong đó có câu giới thiệu cho một chương trình phóng sự về hàng rong tại Sài Gòn như sau:

“Dịch COVID-19 đã khiến cho những con phố du lịch hay chủ yếu phục vụ khách nước ngoài đến thành phố trở nên tiêu điều và khi những con phố không còn sức sống như gánh hàng rong vốn được xem là sống ký sinh trùng bên trên những con phố này sẽ tồn tại ra sao?”

Câu hỏi đặt ra cho mọi người là tại sao anh chàng biên tập viên này lại sử dụng một cụm từ hỗn hào như thế trong khi tướng mạo của anh ta không phải là kẻ thiếu giáo dục đến nỗi không hiểu “ký sinh trùng” là gì.

Thật ra không phải Anh Quang là người duy nhất đọc lời giới thiệu cho phóng sự này mà còn một người khác trên hệ thống VTV cũng đọc y khuôn. Như vậy có thể khẳng định người viết những câu chữ này là lãnh đạo hay ít nhất cũng là thủ trưởng của chương trình.

Thứ Tư, 19 tháng 8, 2020

Chu Mộng Long: Chụp mũ ngược để bịt mồm?

Chụp mũ ngược để bịt mồm không là trò mới mẻ của quyền lực. Phàm một cái sai bị dư luận phẫn nộ thì kẻ cầm quyền sẽ chống chế, hoặc cho một cá nhân nào đó giơ đầu chịu báng, hoặc chụp mũ ngược để bịt mồm dư luận.

VTV là tiếng nói của quyền lực, vì đó là truyền thông đại diện cho nhà nước, dù có mạo xưng là truyền thông đại chúng.

Việc cho BTV Anh Quang lên mạng cáo lỗi với biện bạch rằng do nói nhịu, rằng đó chỉ là lỗi cá nhân là cách thứ nhất VTV đang làm. Cách này giải thoát những lãnh đạo của VTV ra khỏi trách nhiệm.

Quan điểm của tôi: hoàn toàn chấp nhận thứ lỗi cho BTV Anh Quang. Bởi vì đối chiếu với bản tin gốc ngày 15/8/2020, anh ta đã lỡ thêm từ “trùng” vào cụm từ “sống ký sinh” (bản tin phát lại ngày 17/8/2020). Có thể xem đó là nói nhịu, vì từ “ký sinh” đối với những người ít học, thiếu hiểu biết thường quen mồm gắn với từ “trùng”. Ít học, thiếu hiểu biết mà làm BTV một chương trình khó thì mắc tai nạn nghề nghiệp là một tất yếu. Giống như không biết bơi mà bơi chỗ nước sâu vậy. Đã vậy thì hãy cứu anh ta khỏi chết đuối!

Nhưng dẫu có dí BTV Anh Quang vào thế giơ đầu chịu báng thì lãnh đạo VTV cũng không thể thoát trách nhiệm. Bởi không có từ “trùng”, chỉ cần nói dân bán hàng rong “sống ký sinh” thì mức độ miệt thị còn tệ hại hơn. Vì cụm từ “sống ký sinh” sẽ mang nghĩa rộng hơn, ngoài bao hàm các loại vi trùng hay côn trùng, nó còn bao hàm luôn tất cả các loài vật ký sinh khác nhau. Đã ký sinh thì đều là loài ăn bám trên thân xác kẻ khác, kể cả loại ăn bám bẩn thỉu nhất. Xem ra BTV Anh Quang, do nhịu mà đã giảm nhẹ mức độ miệt thị của bản tin gốc.

Nên nhớ, nếu đối chiếu hai bản tin thì rõ ràng cả hai BTV đọc theo văn bản đã viết sẵn chứ không phải ngẫu hứng. Cả hai không phải là MC dẫn chương trình như một số người biện bạch mà là phát thanh viên cho một phóng sự có kịch bản.

Trân Văn (VOA Blog): Công lý nửa vời, một thủ thuật trị an!

Nếu tỉnh táo, chắc chắn người ta sẽ thở dài khi thấy hệ thống truyền thông chính thức đồng loạt loan báo ông Nguyễn Đức Chung “có nhiều chỉ đạo bất thường để công ty Nhật Cường có cơ hội trúng thầu” (1).

Tường thuật về những “chỉ đạo bất thường” của ông Chung trên hệ thống truyền thông chính thức để Công ty Nhật Cường trúng thầu không phải là điều tra riêng của các nhà báo. Ai cũng thấy các tình tiết liên quan đến vai trò và trách nhiệm của ông Chung trong vụ án “buôn lậu”, “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “rửa tiền”, “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Công ty Nhật Cường, vừa được tường thuật rộng rãi đều từ… công an mà ra, thay… công an để… loan báo! Các tình tiết liên quan đến vụ án “chiếm đoạt tài liệu bí mật nhà nước” dính líu đến ba cá nhân mà công việc của họ đều liên quan mật thiết đến ông Chung cũng thế!

Cần phải nhớ rằng, Luật Tố tụng hình sự cấm việc “tiết lộ bí mật điều tra” (Điều 177) còn Luật Hình sự xác định việc “cố ý làm lộ bí mật điều tra” là tội phạm và tùy tính chất, mức độ sai phạm, người vi phạm có thể bị phạt đến bảy năm tù (Điều 286).

Đến nay, ông Chung vẫn chưa phải là bị can trong bất kỳ vụ án hình sự nào. Bộ Chính trị chỉtạm thời đình chỉ sinh hoạt đảng của ông Chung trong BCH Đảng bộ, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội và không cho phép ông hành xử như Phó Bí thư Thường trực của Thành ủy Hà Nội trong 90 ngày. Tương tự, Thủ tướng Việt Nam cũng chỉ tạm đình chỉ chức vụ Chủ tịch thành phố Hà Nội của ông Chung trong 90 ngày để công an dễ dàng thực hiện công việc điều tra. Vềnguyên tắc, điều tra chỉ nhằm xác định ông Chung có tội hay không, bị điều tra không phải là đương nhiên trở thành tội phạm. Đó cũng là lý do thiên hạ cấm các cơ quan điều tra “tiết lộ bí mật điều tra”.

Trọng Nghĩa (RFI): Biển Đông - Lập trường cứng rắn hơn của Mỹ bị Philippines phá hoại

Trong số 10 quốc gia đến Hawaii cùng tham gia cuộc tập trận hải quân do Mỹ tổ chức mang tên Vành Đai Thái Bình Dương - RIMPAC 2020 - mở ra ngày 17/08/2020, có Philippines, với chiến hạm hiện đại nhất của nước này, khinh hạm BRP Jose Rizal được trang bị tên lửa dẫn đường. 

Quyết định tham gia của Philippines, nhằm thể hiện thái độ thân thiện với Mỹ, đã thu hút sự chú ý trong bối cảnh Manila trong thời gian gần đây đã thường xuyên có những động thái chạy theo Bắc Kinh, đối thủ của Washington.

Nhật báo Anh Financial Times ngày hôm qua đã phân tích thêm về quan hệ Mỹ-Philippines vào lúc Washington có lập trường cứng rắn hẳn lên với Bắc Kinh trên vấn đề Biển Đông để cho rằng những động thái thiếu rõ ràng của Manila trong thời gian gần đây đã khiến cho “Lập trường cứng rắn hơn của Mỹ về Biển Đông bị suy yếu”.

Biển Đông: Tâm điểm của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung


Phải nói là Biển Đông đã nổi bật lên thành một trong những tâm điểm của sự cạnh tranh chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh kể từ trung tuần tháng 7, khi ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo công bố lập trường chính thức về Biển Đông, xác định rằng hầu hết các yêu sách của Trung Quốc trên Biển Đông đều “bất hợp pháp”.

Vấn đề được nhiều nhà quan sát nêu lên là cho dù bản tuyên bố lập trường ngày 13/07 mang một ý nghĩa rất quan trọng là thể hiện ý muốn dấn thân mạnh mẽ hơn của Hoa Kỳ vào Biển Đông, từ bỏ một thái độ trung lập hình thức, trong thực tế phải chăng là đã quá muộn để đảo ngược thế thống trị của Trung Quốc trong khu vực.

Kể từ năm 2012, Bắc Kinh đã xây dựng và quân sự hóa hàng loạt đảo nhân tạo trong khu vực và điều đáng lo ngại là đồng minh lâu đời nhất của Washington trong khu vực là Philippines, đang có dấu hiệu dao động trước sức ép của Trung Quốc.

RFA: Việt Nam đối mặt với những nguy cơ về an ninh nguồn nước

Chính phủ Hà Nội đang phải đối mặt với thách thức lớn về an ninh nguồn nước quốc gia khi nguồn nước của Việt Nam phụ thuộc đến 63% lượng nước sản sinh từ bên ngoài lãnh thổ.

Bộ trưởng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Xuân Cường cho biết thông tin vừa nêu tại Hội nghị Giải trình về Vấn đề An ninh Nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt và quản lý hồ, đập tổ chức vào sáng ngày 17/8.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết Việt Nam có tổng cộng hơn 200 con sông. Tuy nhiên, có đến hơn 50% con sông từ nước ngoài chảy vào, với khoảng 520 tỷ m3, tương ứng 63% tổng lượng nước mặt sản sinh ở bên ngoài lãnh thổ.

Bên cạnh đó, người đứng đầu Bộ NN&PTNT cũng nhấn mạnh rằng “Lượng nước này hoàn toàn phụ thuộc vào hoạt động khai thác, sử dụng, và bảo vệ nguồn nước tại các quốc gia thượng nguồn lưu vực sông”. Do đó, số lượng và chất lượng nước của Việt Nam bị phụ thuộc vào các quốc gia thượng nguồn gia tăng các hoạt động thủy điện trên dòng chính sông Hồng, sông Mê Kông…

Giải thích rõ hơn về tình trạng nguồn nước Việt Nam hiện nay phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động các nước thượng nguồn, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Chuyên gia Biến đổi Khí hậu và Tài nguyên nước - Viện Nghiên Cứu Biến Đổi Khí Hậu, Đại Học Cần Thơ cho rằng:

“Điều này tự nhiên vì Việt Nam nằm trong vị trí cuối các con sông lớn như sông Hồng hay sông Mê Kông thì vùng nước đi tới con sông đó chảy từ nước ngoài. Khi mình nhận được hoàn toàn phụ thuộc nguồn cung cấp nước từ ngoài như sông Mê Kông thì chảy từ Trung Hoa đi xuống Miến Điện, xuống Lào rồi qua Thái Lan, xuống Campuchia và cuối cùng tới Việt Nam. Như vậy phần Việt Nam nhận được nước phụ thuộc hoàn toàn vào nước phía trên. Lượng nước mưa rơi xuống sông Mê Kông ở Việt Nam rất nhỏ so với tổng lượng nước phía trên đổ về. Ở khu vực sông Hồng cũng vậy nên Việt Nam phụ thuộc vào lượng nước ở bên ngoài rất nhiều”.

Thứ Ba, 18 tháng 8, 2020

Ngô Nhân Dụng: Hãy đeo mạng che miệng, vì lòng từ bi

Tôi không thể hiểu ông Billy Woods, cảnh sát trưởng (Sheriff) Quận Marion ở Florida. Nhưng không sao! Vì chắc chắn ông Billy Woods cũng không thể hiểu tôi!

Hồi này tôi luôn luôn đeo mạng che miệng mỗi khi đến gần người lạ, kể cả con, cháu đến thăm nhà. Tôi không muốn truyền virus corona cho mọi người, dù không biết mình có virus hay không. Ông Sê Ríp Woods nghĩ ngược lại. Ông không đeo mạng, ông còn cấm các cảnh sát viên dưới quyền không được đeo mạng khi đi làm. Ông cấm cả những người có việc phải đến sởông, cũng không được đeo mạng. Ông cho phép một số người che miệng, các người đang mắc bệnh Covid 19 hoặc nhân viên nhà thương suốt ngày vẫn đeo mạng.

Tại sao ông Woods không thấy rằng thà rằng có đeo mạng vẫn hơn là không đeo!

Tại sao ông Billy Woods không tính toán theo lối kinh tế học? Hầu hết các quyết định kinh tếđều nằm trong tình trạng “bất định,” người ta không biết chắc chắn tương lai như thế nào. Nhưng trong hoàn cảnh bất định chúng ta vẫn có thể tính toán để lựa chọn một cách “thuần lý,” hoàn toàn dựa trên lý trí.

Thứ nhất, chúng ta phải xác định chuyện gì có thể xẩy ra; và thứ hai, chúng ta phải biết mình cần chọn lựa những gì.

Khi một nhóm bạn gặp nhau, để mừng sinh nhật chẳng hạn, thì họ có thể chọn một trong hai quyết định: Hoặc họ đồng ý tất cả phải đeo mạng che miệng; hoặc họ để tự do ai muốn đeo thì đeo.

Sẽ có một trong hai trường hợp có thể xẩy ra, và chỉ một trong hai trường hợp thôi: Hoặc có ít nhất một người trong đám bạn này chứa virus corona trong phổi, dù không thấy triệu chứng bệnh. Hoặc không ai trong đám đó mang virus corona hết.

Bùi Văn Phú: Cô Vi chú Tế, bác Tin bác Tập

Hơn hai tháng nữa cử tri Mỹ sẽ đi bầu, chọn thành phần lãnh đạo Hoa Kỳ gồm tổng thống, 435 dân biểu và 35 nghị sĩ quốc hội.

Giờ này bốn năm trước, nước Mỹ ồn ào với những vận động tranh cử khi hai chính đảng tổ chức đại hội để tiến cử ứng viên tổng thống. Năm nay mọi thứ lắng đọng vì bệnh dịch Covid-19 nên không có đại hội đảng với nhiều nghìn người tham dự.

Năm 2016, bên Dân chủ với Hillary Clinton, cựu ngoại trưởng, coi như cầm chắc tấm vé ứng viên tổng thống, sau thất bại trước Barack Obama vào năm 2008.

Bên Cộng hoà nổi lên Donald Trump, chưa từng có kinh nghiệm chính trường ở bất cứ cấp nào, đã đánh bại gần hai chục ứng viên khác trong đó có nhiều nghị sĩ, thống đốc là những chính trị gia dầy dạn kinh nghiệm.

Căn bản về chính sách, Trump chủ trương “America First” và “Make America Great Again”. Nhiều ứng viên Cộng hoà bị phê phán là cũng sẽ không làm gì hơn các lãnh đạo trước đây, vì thế Trump được cử tri của đảng tiến cử trong các kỳ bầu sơ bộ.

Vận động tranh cử 2016 của Trump gây ồn ào, sôi động với những tuyên bố thẳng thừng, kích động kỳ thị mầu da sắc tộc, nhục mạ phụ nữ. Rồi những tố cáo nhắm vào Trump vì những hành vi sàm sỡ, có quan hệ tình dục bất chính trong quá khứ làm xôn xao lên những điều tra.

Còn Hillary Clinton bị moi móc vụ mấy chục nghìn email công vụ để trong máy tính riêng biến mất và vụ kinh tài qua Clinton Foundation.

Nhiều người cho rằng Donald Trump là tỉ phú trên thương trường nhưng chỉ là tay mơ trên chính trường nên không hy vọng gì. Nhưng Trump bất ngờ thắng cử.

Trần Văn Thọ: Tự trọng của quan chức

Bí thư tỉnh ủy xứ quan họ sắp đặt để đưa con trai mình làm bí thư thành phố lớn nhất tỉnh mình, thay thế người vừa được bầu trước đó mấy tuần. Nhưng rồi, do nhiều ý kiến phản ứng, người con trai được chuyển về làm phó giám đốc một sở.

Lại nhớ mấy năm trước, cựu bí thư một tỉnh miền trung cũng sắp đặt cho con trai làm giám đốc sở trong tỉnh mình. Rồi tại một tỉnh nghèo miền cực bắc, các chức vụ quan trọng đều do người nhà của bí thư tỉnh ủy nắm hết. Nhân chuyện nhà công vụ của cựu thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, người dân lại được biết tại một tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long cũng có hiện tượng cha con, anh em, vợ chồng nắm các ghế quan trọng trong tỉnh. Tất cả các vụ việc đó, khi báo chí lên tiếng, đều được giải thích là "đã làm đúng quy trình".

Các bí thư tỉnh đều là Ủy viên Trung ương, trừ vài ngoại lệ. Trước khi được cơ cấu vào các chức vụ lãnh đạo đó, họ đều được học tập các khóa lý luận chính trị cao cấp. Nhưng còn các tố chất về đạo đức, về lòng tự trọng, về lòng trắc ẩn và thương dân thì họ học ở đâu? Nếu có các tố chất này thì dù làm đúng quy trình, đúng luật mà không hợp lòng dân hoặc thấy thẹn với lương tâm thì họ sẽ không hành động như thế.

Tôi vẫn nhớ các bài học về đạo đức và lòng tự trọng của quan chức từ hồi còn học tiểu học ở một nông thôn miền trung, cũng đã trên nửa thế kỷ rồi. Trong các bài học có câu chuyện sau. Có ông quan nhận một thanh niên vào làm trong cơ quan của ông vì thấy khả năng của thanh niên đó thích hợp với công việc đang cần. Cha của thanh niên mừng quá và cảm thấy biết ơn vị quan nên đã mang mấy cây vàng đến tạ lễ. Ông quan một mực từ chối dù được nài nỉ nhiều lần. Cuối cùng, người cha nói: "Ở đây chỉ có ngài với tôi, không ai biết cả, xin ngài nhận cho tôi được vui lòng". Ông quan nghiêm nét mặt: "Trời biết, đất biết, ông biết, tôi biết, sao lại nói không có ai biết?". Ông quan có lòng tự trọng đã dùng cách nói dễ hiểu đối với một thường dân để từ chối lễ vật mà ông thấy không đáng nhận.

Phạm Đình Trọng: Trò chơi quyền lực

Trong những ngày đầu tháng tám 2020 dịch bệnh covid trở lại với mức độ khủng khiếp hơn. Người dân thành phố phương Nam lớn nhất nước, đông dân nhất nước đang bàng hoàng lo lắng thì các báo chính thống có cùng một tổng biên tập tối cao là ban tuyên giáo trung ương, cùng một ngày đồng loạt đưa một tin còn bàng hoàng, hoang mang hơn cả tin dịch bệnh covid:

Tin các báo “ông Tất Thành Cang, thành ủy viên, phó trưởng ban thường trực ban Chỉ đạo công trình lịch sử thành phố, nguyên giám đốc sở Giao thông vận tải, có khuyết điểm, vi phạm đến mức phải thi hành kỷ luật, nhưng do đến nay đã hết thời hiệu xử lý kỷ luật đảng nên ban chấp hành đảng bộ thành phố thống nhất kết luận hình thức phê bình”.

Thông tin trên đã gây kinh ngạc, sững sờ cho người dân, gây bức xúc, bất bình rộng rãi trong dư luận xã hội. Sự bao che cho tội ác của Tất Thành Cang với dân Thủ Thiêm, sự o bế không trừng trị thỏa đáng tội hình sự của Tất Thành Cang gây thất thoát hàng ngàn ngàn tỉ tiền của dân của nước là lại thêm một lần phỉ báng cái gọi là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thêm một lần nữa diễu cợt cái gọi là chống tham nhũng không có vùng cấm.

Với sự lộng hành của cặp quyền lực Lê Thanh Hải – Tất Thanh Cang đã gây ra cái chết cho nhiều người dân Thủ Thiêm, đã san bằng nhà cửa, phá tan cuộc sống bình yên, gây đau khổ, điêu linh cho hơn mười bốn ngàn, sáu trăm gia đình dân lành, biến khu đô thị mới Thủ Thiêm hiện đại nhất Đông Nam Á thành địa ngục đày đọa hơn sáu mươi ngàn người dân đã đổ mồ hôi, đổ máu khai phá đất Thủ Thiêm, gây thất thoát hàng ngàn ngàn tỉ tiền ngân sách, làm chậm tiến độ xây dựng khu đô thị hiện đại Thủ Thiêm hơn hai chục năm trời. Đó là tội phạm hình sự, tội giết người, cướp của, tội làm chết người trong thi hành công vụ, tội xâm phạm chỗ ở của người khác, tội lạm quyền, tội tham ô, tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng… Ông Tất Thành Cang đã gây ra một loạt tội hình sự kinh hoàng chứ không phải chỉ là khuyết điểm, vi phạm hành chính để chỉ bị phê bình.

Chủ Nhật, 16 tháng 8, 2020

Đỗ Quý Toàn: Thấy con voi biết là con voi

Bà Nadine Gordimer đề tựa một tập truyện ngắn chọn lọc của bà, nói rằng bà sẽ không định nghĩa truyện ngắn là gì, vì biết không có định nghĩa nào làm mọi người thỏa mãn. Thơ còn khó định nghĩa hơn truyện ngắn. Nếu có ai hỏi định nghĩa của thơ, chắc chúng ta lại phải bắt chước nhà kinh tế J.M. Keynes. Có lần ông nói: Nếu phải định nghĩa con voi là gì thì tôi xin chịu, nhưng nếu cho trông thấy con voi thì tôi biết liền.

Thơ rắc rối hơn voi, hơn cả kinh tế học. Nếu Keynes trông thấy con voi ông biết liền, thì người khác cũng đồng ý gọi nó là con voi như ông.

Còn Thơ lại khác. Có người bảo: tôi thấy Thơ đây rồi. Người khác lại lắc đầu: không phải đâu, đó chỉ là văn, là vè, là gì gì đó. Phải cao quý, diễm lệ hơn thì mới đáng gọi tên là Thơ. Thành ra chúng ta vẫn cứ phải đặt ra câu hỏi để phân biệt “Thơ và văn khác nhau thế nào?”

Nhưng cách đặt câu hỏi như vậy rất nguy hiểm. Nó đưa người ta đến một vòng luẩn quẩn, vì sẽ đi theo một cách vận dụng ngôn ngữ không phù hợp với câu chuyện đang bàn. Ta thử so sánh ba câu hỏi, ba câu thuộc ba cách dùng ngôn ngữ khác nhau, để hiểu khái niệm về “cuộc chơi dùng ngôn ngữ”. 

Ba câu hỏi


Câu hỏi 1: Trái đào và trái mận khác nhau thế nào?

Câu hỏi 2: Ánh sáng màu vàng và màu da cam khác nhau thế nào?

Câu hỏi 3: Anh bắt đầu yêu em từ lúc nào?

Mới trông, ba câu hỏi có vẻ giống nhau, vì cùng muốn phân biệt hai thứ được nêu ra, giống như phân biệt thơ và văn. Nhưng cả ba câu là ba lối sử dụng ngôn ngữ, theo luật chơi khác nhau.

Huỳnh Liễu Ngạn: Hồng Kông, Mùa Gió 1982

Hình minh hoạ, ANTHONY WALLACE/AFP via Getty Images

anh muốn đi về phía chân trời
thả lỏng đời sông với suối thôi
rồi anh lặng lẻ nhìn ra biển
nhớ lại gian nan một kiếp người

hồi ấy gặp em bên tị nạn
xơ xác tiêu điều như lá bay
gió chiều không thổi qua tà áo
mà ngập hồn trơ bóng lẻ bầy

thuở đó mắt em hoài âm u
trời xứ người ta gió thổi vù
ngồi nơi bến cảng lòng se lạnh
để hồn trôi dạt chốn vi vu

buổi sáng buổi trưa rồi buổi chiều
buổi nào cũng thấy thật đìu hiu
vài ba âm vang từ đâu lại
cũng chợt hoang mang cả trăm điều

em thường hỏi anh đời sao buồn
đời sao xa vắng cả tình thương
thì đời tị nạn ai cũng vậy
long đong đâu nữa cũng đoạn trường

một năm một năm niềm ưu tư
không biết chừng nào đi định cư
em ơi mùa thu còn trên áo
để chờ mây tan chốn mịt mù

mai mốt không biết về nơi nào
cho đời bớt lận đận lao đao
có qua mỹ trước xin em nhớ
một cuộc tình như trăng với sao

bất chợt chiều nay trời mưa rơi
mưa như ngày ấy ngoài biển khơi
hồng kông mùa gió mưa thao thức
mưa như mới đó đã nửa đời

anh muốn quay về thăm chốn cũ
đứng ngoài trại cấm ngó lên tường
ngó lên mái lợp mùa rêu cũ
để thấy hình em đã miên trường.

17/5/2020
HUỲNH LIỄU NGẠN

Đàm Trung Pháp: Tâm huyết Tản Đà trong “Thề non nước”

Tản Đà là bút hiệu của thi sĩ Nguyễn Khắc Hiếu (1889-1939). Bút hiệu là sự kết hợp của tên một ngọn núi (Tản) với tên của một con sông (Đà), hai dấu mốc nổi tiếng của sinh quán nhà thơ. Sinh ra trong một gia đình nho học và quan trường, ông là một móc nối giữa hai thời đại quan trọng của văn học Việt Nam – truyền thống nho học của thế kỷ 19 và ảnh hưởng tây phương của đầu thế kỷ 20.

Suốt đời là một nhà báo, nhà thơ, và nhà văn, Tản Đà từng là chủ nhiệm của Hữu Thanh Tạp ChíAn Nam Tạp Chí. Thêm vào đó, hai tạp chí bậc nhất thuở ấy là Đông Dương Tạp Chí (của Nguyễn Văn Vĩnh) và Nam Phong Tạp Chí (của Phạm Quỳnh) đều mời Tản Đà hợp tác vì uy tín to lớn của ông. Là một nhà thơ, ông là tác giả của các tuyển tập như Khối Tình Con I, II, IIITản Đà Xuân Sắc. Và ông cũng viết các tác phẩm văn xuôi Giấc Mộng Con I, II, III và Tản Đà Văn Tập.

Trong những bài viết cho báo chí cũng như cho thi ca và văn xuôi, Tản Đà luôn trung thành với nhân sinh quan cá nhân của mình, đặc biệt là thuyết thiên lương. Ông thuyết phục dân chúng nuôi dưỡng, phát triển và thực hành đức tính bẩm sinh ấy để sống một cuộc đời đáng sống hơn. Những ước nguyện ấm lòng của thiên lương cũng như tâm huyết đối với đất nước của ông ngập tràn trong bài thơ Thề non nước

Xin ghi lại tuyệt tác ấy dưới đây, cùng với các cước chú theo sự hiểu biết và suy luận hạn hẹp của người viết:

THỀ NON NƯỚC [1] 

Nước non nặng một lời thề [2] 
Nước đi, đi mãi, không về cùng non 
 Nhớ lời nguyện nước thề non 
 Nước đi chưa lại, non còn đứng không 

Non cao những ngóng cùng trông [3] 
 Suối tuôn dòng lệ chờ mong tháng ngày 
 Xương mai một nắm hao gầy 
 Tóc mây một mái đã đầy tuyết sương

Lê Phú Khải: Đó là Sơn Nam !  (Trích Hồi ký )

Sơn Nam
Sơn Nam kể với tôi: Hồi tao mới lên Sài Gòn kiếm sống, một lần bà già tao từ quê lên hỏi: Mày lên đây làm gì để sống? – Viết văn. Bà già hỏi lại: Viết văn là làm gì? Tao thưa: Viết văn là có nói thành không, không nói thành có (!). Bả nổi giận mắng: Mày là thằng đốn mạt. Tao không cãi, chỉ làm thinh! Sau chừng như thương con quá, bà lại hỏi: Thế viết văn có sống được không? Tao bảo: Viết một giờ bằng người ta đạp xích lô cả ngày! Bả thấy vậy không hỏi gì nữa rồi lặng lẽ ra về.

Sơn Nam đã viết văn từ đó đến nay, 50 năm có lẻ. Tập truyện nổi tiếng nhất của ông là Hương rừng Cà Mau đã tái bản nhiều lần. Ông được độc giả tấn phong là nhà “Nam bộ học” với hàng loạt tác phẩm khảo cứu: Lịch sử khẩn hoang miền Nam, Đồng bằng sông Cửu Long, Văn minh miệt vườn, Cá tính miền Nam, Bến Nghé xưa … Ông rành về phong tục, lễ nghi, ẩm thực của dân Nam bộ. Mỗi buổi sáng, ông thường uống cà phê ở quán sân Nhà truyền thống quận Gò Vấp đường Nguyễn Văn Nghi. Ai có việc gì cần hỏi về đất nước con người Nam bộ thường ghé tìm ông ở đó. Kể cả mời ông đi tế lễ ở đình chùa! Có người làm ăn khá giả tìm ông để biếu ít tiền uống cà phê (!)

Dạo nhà xuất bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập, có mời ông với tư cách là cộng tác viên ruột lên phát biểu trong buổi lễ long trọng đó. Ông nói ngắn gọn: “Tôi sức yếu quá, nếu khỏe như Huỳnh Đức thì đã đi đá banh rồi. Lại xấu trai nữa, nếu không đã đi đóng phim như Chánh Tín từ lúc còn trẻ. Vừa ốm yếu lại vừa xấu trai nên đành đi viết văn vậy. Bây giờ Nhà xuất bản Trẻ làm ăn khấm khá, các anh chị có cơm ăn, tôi cũng có chút cháo!” Mọi người cười rộ.

…Dạo Sài Gòn kỷ niệm 300 năm, Sơn Nam có theo một đoàn phim ra Quảng Bình dự lễ tưởng niệm Tướng quân Nguyễn Hữu Cảnh người Quảng Bình có công khai phá đất Nam bộ. Khi làm lễ, Sơn Nam giở gói đồ khăn đóng áo dài của mình đem từ Sài Gòn ra, mặc vô và tế lễ rất đúng bài bản. Các cụ Quảng Bình khen nức nở: Trong Nam người ta có lễ hơn cả mình ngoài này! Sơn Nam nói: Trong Nam cũng có nhiều thằng lưu manh lắm, nhưng cử người đi xa, phải cử thằng có lễ chớ! Các cụ Quảng Bình ngẩn người!

Thứ Bảy, 15 tháng 8, 2020

Hoàng Quân: Đếm Sao

Ngày mái tóc không còn xanh được nữa
Ngày đôi tay thôi dệt mộng phù hoa
Thì em sẽ vì anh mà mở cửa
Trông lên trời, đếm những điểm sao xa
(Tạ Ký)

Chị bạn viết mấy dòng cho nàng. Chị nhắc đôi chuyện xưa, tích cũ của non nước xứ Quảng. Nè, em nhớ chỗ nhà chị không? Dãy nhà công chức ở đường Phan Châu Trinh đi lên gần ngã Năm đó. Anh hàng xóm của chị thuở ấy nhiều bạn lắm. Mà chắc là nghệ sĩ không hà. Những khi các anh nhóm họp, khu nhà rộn ràng với tiếng đàn, tiếng hát. Có một anh trong nhóm không ca hát. Có lẽ anh chàng bận mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây. Nghe đâu, mới vào trung học, anh chàng đã làm những bài thơ hay sướt mướt. Nghe đâu, có anh bạn cùng lớp dự định sẽ phổ nhạc những bài thơ mượt mà. Tiếc quá, biến cố 1975 đến, mỗi người, mỗi nơi, tan tác. Những tác phẩm thơ phổ nhạc bất hủ chưa kịp chào đời... Như sực nhớ chủ đích của mình khi liên lạc với nàng, chị reo lên, à, em ơi. Anh chàng thơ hồi xưa về sau là nhà thơ thứ thiệt đó em, viết hằng hà sa số thơ học trò. Mới đây, anh chàng viết tạp bút chuyền tay bạn bè, lan man về những ngày ngủ lang của anh chàng. Trong đó, anh chàng nhắc đến em nè. Nàng vốn mê cổ tích. Hễ nghe đến chữ ngày xưa, nàng sà xuống, sa đà hóng chuyện, góp chuyện. Nàng kéo vội con chuột, lướt lướt qua chuỗi emails dài ngoẵng. Đây rồi email với tựa đề Tôi đi ngủ lang của Trần Quang Đoàn. 

* * *

“...

Cái quán cà phê vườn có dòng chữ phụ ghi dưới tấm bảng hiệu 'Café Uyên: Ở một nơi ai cũng quen nhau' là nơi tụi tôi thường đến trong năm lớp 11. Quán có “con nhỏ” tên Th. mắt to như mắt bò, học trò trường Nữ Trung Học, là em của mấy người chị nổi tiếng xinh đẹp. Không biết thằng bạn thân của tôi có 'ngắm nghé' con nhỏ chưa mà thường rủ tôi đến quán này. Tụi tôi nhâm nhi cà phê và trầm ngâm, cái trầm ngâm điệu bộ của tuổi bắt đầu lớn. Tôi cũng để ý đến con nhỏ hay hay đó. Nhưng sợ thằng bạn tôi 'quan tâm' con nhỏ trước rồi. Tôi thầm nghĩ, không nên mích