Thứ Năm, 11 tháng 6, 2020

Phạm Đình Trọng: Trì hoãn vô thời hạn Luật biểu tình nhưng lại hối hả mua sắm công cụ, vũ khí từ Trung cổ đến hiện đại để đàn áp người dân thực hiện quyền biểu tình

Thời vũ khí còn thô sơ, lực lượng quân sự cơ động chủ yếu bằng cơ bắp, cơ bắp con người và cơ bắp con vật như voi, ngựa. Thời sức mạnh quân sự còn dựa nhiều vào cơ bắp là thời của những chiến binh trên lưng ngựa vì vậy mới có những đội kỵ binh chiến đấu như quân đoàn kỵ binh Budyonny lừng lẫy của Hồng quân Xô Viết trong cuộc nội chiến sau Cách mạng Tháng Mười Nga, 1917. Vó ngựa Budyonny đã tung hoành từ đồng có sông Đông nước Nga đến kinh thành Warszawa, Ba Lan.

Nhưng khi xe tăng xuất hiện, ngành cơ khí ô tô và hàng không phát triển, uy lực rừng gươm của đoàn kỵ binh không thể so được với lưới lửa của những nòng pháo trên tháp xe tăng, sức cơ động của vó ngựa cũng không thể so được với vòng xích xe tăng, không thể so được với động cơ ô tô và máy bay. Kỵ binh tác chiến chỉ còn trong viện bảo tàng quân sự và tên gọi những lữ đoàn, sư đoàn kỵ binh chỉ để gọi những đơn vị chiến đấu cơ động bằng máy bay như sư đoàn kỵ binh số 1, trung đoàn kỵ binh bọc thép số 11, lữ đoàn kỵ binh bay 173 của quân đội Mỹ tham chiến trong cuộc chiến tranh Việt Nam 1965 – 1973.

Thời những chiến binh tay cương, tay kiếm, tay cương, tay súng, khua kiếm loang loáng, bắn súng đì đòm trên lưng ngựa đã vĩnh viễn qua lâu rồi. Ở một số nước có truyền thống nuôi ngựa, tạo được giống ngựa tốt để có những con ngựa đẹp mã, cao to lừng lững và có những đàn ngựa béo tốt sinh sôi mạnh mẽ trên thảm cỏ xanh đến tận chân trời. Và điều quan trọng hơn cả là từ lâu đời trong xã hội đó có một tầng lớp hiệp sĩ hào hoa mã thượng, theo vó ngựa rong ruổi khắp nhân gian làm việc nghĩa hiệp và có một nhà nước của giới quý tộc lên xe xuống ngựa, thong dong xe tam mã, tứ mã. Ngựa không thể vắng bóng trong sinh hoạt nhà nước quý tộc thì ngày nay những nhà nước hậu duệ của nhà nước quý tộc đó còn duy trì đội kỵ binh hoàng gia thực hiện những nghi lễ long trọng của nhà nước. Nhìn đội kỵ binh nghi lễ mũ cao áo dài, tua gù lấp lánh của một cung đình vàng son, người dân thế giới hôm nay cũng nhìn thấy hình bóng, nhìn thấy tinh thần, cốt cách nhà nước quý tộc trong lịch sử vẻ vang của dân tộc đó.

Không có truyền thống nuôi ngựa, không có những giống ngựa tốt và không có những đàn ngưa no cỏ trên những đồng cỏ mênh mông, Việt Nam chỉ có vài con ngựa lẻ loi của những gia đình người H’ Mông, người Dao cheo leo trên vách núi đá, người còn không đủ ngô ăn, ngựa cũng không có cỏ gặm, còi cọc, cóc cáy. Phải liên miên chống ngoại xâm nhưng trong lịch sử Việt Nam chỉ có tướng cưỡi voi, cưỡi ngựa, chưa bao giờ có một đội kỵ binh tác chiến.

Nhà làm phim André Menras: “'Tiếng gào thét từ bên trong' là thông điệp hòa bình về cuộc chiến im lặng của người dân với Chính quyền Việt Nam" (RFA)

Poster Phim "Việt Nam-Tiếng gào thét từ bên trong", do nhà làm phim Andre Menras thực hiện. Courtesy: Facebook Menras André
Bộ phim tư liệu “Việt Nam-Tiếng gào thét từ bên trong” do nhà làm phim André Menras vừa đoạt được 3 giải thưởng tại các cuộc liên hoan phim quốc tế: Lễ hội Film "Courage" Berlin, ở Đức và IndeFest Film Awards với Accolage Global film Competition ở Mỹ.

Ông André Menras dành cho RFA cuộc phỏng vấn liên quan bộ phim vừa nêu.

Trước tiên, ông André Menras chia sẻ về lý do đã thôi thúc ông làm phim “Tiếng gào thét từ bên trong” và những đánh giá dành cho bộ phim qua 3 lần đoạt giải thưởng:

Ông André Menras: Vâng. Nói chung, nguyên nhân chính là sự phẫn nộ, không chịu nổi việc các công dân, đồng bào của tôi và trong họ có nhiều bạn thân mà tôi coi như đại gia đình của tôi bị chế độ hiện tại đối xử ngày càng tồi tệ. Một chế độ độc tài, bạo lực, đang chà đạp các giá trị cơ bản về nhân quyền, các quyền công dân, công bằng xã hội, độc lập thật sự…Nửa thế kỷ trước đây, vì yêu Việt nam, yêu người Việt Nam tôi đã liều mạng để treo một lá cờ vì một nền hòa bình mang các giá trị ấy nhưng tôi thấy hiện nay, một Đảng toàn trị cầm quyền đầy tham nhũng, lấy dân làm con tin, coi các công dân bất đồng chính kiến như kẻ thù, tuyên chiến đối với các người yêu nước chống Trung Quốc, đe doạ, theo dõi, đánh đập, bắt, giam họ, không bảo vệ ngư dân trên biển khi họ bị Trung Quốc xâm lược tấn công trong vùng thuộc chủ quyền và quyền tài phán Việt Nam. Làm sao mình có thể tự gọi mình là người yêu công lý, yêu Việt Nam mà vẫn giữ im lặng ngoan ngoãn được? Trong tình trạng này của đất nước thứ hai của tôi, việc giữ im lặng là đồng lõa với những kẻ «China-Việt » hại nước, là phản bội dân và cuối cùng tự phản bội bản thân.

Mai Vân (RFI): Biển Đông - Indonesia liên tiếp tỏ lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc

Không phải là một bên tranh chấp ở Biển Đông, nhưng mới đây trong không đầy hai tuần, Indonesia đã hai lần công khai lên tiếng bác bỏ yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc. Hành động của Jakarta ngày 05/06/2020, và đặc biệt là trước đó vào ngày 26/05, viện dẫn phán quyết Biển Đông năm 2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye, lại càng đáng chú ý hơn trong bối cảnh Indonesia còn chọn diễn đàn Liên Hiệp Quốc để bày tỏ thái độ, tạo thêm tiếng vang cho động thái của mình.

Đối với giới phân tích, việc một nước có trọng lượng như Indonesia ra mặt chống các yêu sách quá đáng của Bắc Kinh tại Biển Đông sẽ là một hậu thuẫn quý giá cho các đồng minh ASEAN có tranh chấp với Trung Quốc đang vất vả chống lại các hành vi chèn ép của Bắc Kinh.

Động thái cứng rắn gần đây nhất của Indonesia nhắm vào Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông là việc Jakarta đã thẳng thừng bác bỏ đề nghị của Bắc Kinh muốn hai bên đàm phán về điều mà Trung Quốc gọi là “đòi hỏi chồng chéo về các quyền trên biển” ở một phần Biển Đông.

Phát biểu với hãng tin Mỹ BenarNews ngày 05/06, ông Damos Dumoli Agusman, vụ trưởng Vụ Luật Pháp và Hiệp Ước Quốc Tế bộ Ngoại Giao Indonesia khẳng định: “Căn cứ vào Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, Indonesia không có tuyên bố chủ quyền chồng chéo với Trung Quốc, do đó việc tổ chức bất kỳ đối thoại nào về phân định ranh giới trên biển đều không thỏa đáng”.

Quan chức Indonesia cũng nhắc lại tuyên bố tháng 1/2020 của bộ Ngoại Giao nước này, khẳng định Jakarta “từ chối”mọi thương lượng với Bắc Kinh về Biển Đông vì trên cơ sở UNCLOS, hai bên không có bất kỳ tranh chấp lãnh thổ nào.

Theo BenarNews, tuyên bố của ông Agusman là câu trả lời của Jakarta đối với một bức thư mà Bắc Kinh đã gửi cho tổng thư ký Liên Hiệp Quốc ngày 02/06. Trong bức thư, Trung Quốc nói không có tranh chấp chủ quyền lãnh thổ với Indonesia, nhưng do việc Trung Quốc có những quyền lợi ở Biển Đông được “xác lập từ lâu đời trong lịch sử và phù hợp với luật quốc tế”, cho nên hai bên lại có tuyên bố chồng chéo về quyền trên biển ở một phần vùng biển.

Thứ Tư, 10 tháng 6, 2020

Tuấn Khanh: NXB Tự Do - “Hiểm nguy, nhưng không ai trong chúng tôi muốn dừng lại”


Khởi đầu, có vẻ như Nhà xuất bản Tự Do (NXB) chỉ là nơi ấn hành các tác phẩm muốn được đến tay công chúng, mà không cần sự cho phép nào của hệ thống kiểm duyệt. Thế rồi, những diễn biến dồn dập trong năm 2019, đã đẩy Nhà xuất bản Tự Do vào vị trí tự bảo vệ sự sống còn của mình, và trở thành một biểu tượng tranh đấu cho quyền tự do tri thức.

Chính vì sự can trường và không nhụt chí của những người bạn trẻ hoạt động cho Nhà xuất bản Tự Do, cũng như sự ủng hộ của đông đảo độc giả Việt Nam trong và ngoài nước, mà tổ chức IPA ngày 5/6 đã trao tặng giải Prix Voltaire 2020 cho họ, những người ẩn danh nay rất nổi tiếng.

Ngay sau khi NXB Tự Do nhận được giải này, công an đã ập đến gia đình cô Đoan Trang để bắt mẹ cô phải ký giấy xác nhận là Đoan Trang đã vi phạm pháp luật. Nhiều năm nay, cô Phạm Đoan Trang đã không thể về nhà trong sự theo dõi và vây bắt ngày càng nguy hiểm của công an Hà Nội. Nhưng tuy vậy, cô vẫn không ngừng công việc của mình, mới đây, lại chính thức nhận trách nhiệm là đại diện vận động truyền thông của NXB Tự Do.

*** Giải thưởng này, trong bối cảnh đang bị vây hãm như vậy, bên cạnh niềm vinh dự, thì có là một gánh nặng cho Đoan Trang và Nhà xuất bản Tự do không?

— Chúng tôi rất mừng, kể cả từ lúc được đề cử. Vì giải thưởng là chung cho NXB nhưng cũng là niềm khích lệ cho phong trào dân chủ tại Việt Nam. Cả hai, NXB và phong trào dân chủ đang bị đàn áp dữ dội, từ năm 2020 càng dữ dội hơn. Nói cách nào đó, chúng tôi cũng quen rồi. Từ năm 2019, khi thành lập đến giờ thì NXB luôn bị sức ép từ nhà cầm quyền, và chỉ tăng lên chứ không giảm đi bao giờ (cười), nên rồi cũng thành quen.

Thu Tuyết
: Tôi Còn Nợ Anh

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc. (Hình: Tuổi Trẻ)
Như có điều gì đó khiến tâm hồn tôi chùng xuống một nỗi buồn khó tả. Tôi đang lang thang suy nghĩ thì điện thoại reo: “Chị ơi, Bệnh viện trả anh Lộc về nhà, 2 tiếng sau sẽ rút ống trợ thở!”. Đó là Trần Việt Cường, em trai NS Trần Quang Lộc gọi cho tôi từ Mỹ. Thế là tôi không còn cơ hội để thăm anh, để nói với nhau về Album cuối cùng mà anh đã gởi gắm cả tâm huyết của anh cho tôi.
 

“Chào cô Thu Tuyết, Tôi đã hoàn tất Album phổ thơ cô gồm 8 ca khúc. Đây là Album cuối cùng của tôi dành cho cô với tất cả gởi gắm. Mong cô xem như một kỷ niệm đẹp của tôi dành cho cô”. Đây là những lời sau cuối anh viết cho tôi khi anh đã hoàn tất hai bài hát cuối cùng: “Bỗng Dưng Tôi Thấy Lạ và Dường Như”. Rồi một ngày sau đó, con trai anh, Trần Quang Phương Nam, nhắn tin cho tôi: “Ba con không còn minh mẫn nữa cô ơi”!

Tôi đã bật khóc, khóc vào một ngày cuối thu trong cơn mưa tầm tã của Melbourne. Khóc vì một tâm hồn nghệ sĩ thuần khiết, thuần khiết cho đến hơi thở cuối cùng. Khóc vì cái tình của một người nhạc sĩ đã cảm được thơ tôi và đã dốc chút hơi tàn sót lại để hoàn tất Album cho tôi. Còn ngôn từ nào hơn để nói lên cảm xúc của tôi dành cho anh, một người nhạc sĩ với tâm hồn trong veo và trái tim nhân bản.
 

Cách đây 5 năm, sau khi ra mắt Thu Trắng 2, vào một buổi chiều thật lạnh của mùa đông, tôi nhận một tin nhắn trong messenger: “Thơ của TT có nhiều cái lạ, sâu sắc. Nếu được, chọn cho mình một số bài tâm đắc. Mình sẽ phổ, có thể làm một Album riêng. Thân quý. Chúc an lành”.

Nguyệt Quỳnh: Bà ơi, sao mồm bà to thế? Sao răng bà nhọn thế!

Chiều ngày 29/5, sau phiên xử phúc thẩm, một người dân ở xã Bình Phước, ông Lương Hữu Phước, đã trở lại toà án và nhảy từ lầu hai của toà để tự sát. Hình ảnh ông nằm chết, co quắp ngay trước sân toà nói lên nỗi tuyệt vọng, sự cô đơn cùng cực của người dân VN trước các phán quyết của toà án.


Tôi chạnh nhớ đến câu nói của thầy giáo Nguyễn Năng Tĩnh trong phiên phúc thẩm của anh: “một lũ bất nhân đã làm ra phiên toà bất công”.

Ngày 20/4 vừa qua, một Toà án Nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã tuyên cho thầy Tĩnh một bản án lên đến 11 năm tù. Câu nói cuối của thầy Tĩnh trước toà, làm khắc sâu thêm hình ảnh nhem nhuốc của công lý, sự mất niềm tin của người dân vào ngành tư pháp hiện nay.

“Một lũ bất nhân!” đó là khuôn mặt của lãnh đạo ĐCS và các chánh án của Toà án Nhân dân cấp cao Hà Nội. Nhưng đây không chỉ là khẳng định của riêng thầy Tĩnh, gia đình vợ con thầy, học trò của thầy, mà là khẳng định của đa số người dân về thái độ của chính quyền, của toà án đối với dân. Đặc biệt là đối với tầng lớp thấp cổ bé miệng.

Thế mà, Ban Tuyên giáo lúc nào cũng nêu cao về sự khoan hồng, nhân từ, công minh, giáo dục của đảng trên khắp mọi ngõ nghách của truyền thông?!

Nhiều người bảo cái chết của ông Phước là chết hoài, chết phí, khi dẫn điều ông chia sẻ trước đó trên Facebook: “Nếu cái chết của tôi làm thức tỉnh nền tư pháp tỉnh Bình Phước thì cũng đáng lắm chứ”. Nhận định đó không xa thực tế, vì trước ông Phước đã có người tự sát, ông Võ Chánh, trong một vụ xử về “tranh chấp quyền sử dụng đất” cũng sau phiên phúc thẩm tại toà án tỉnh Bình Phước.

Mộc Lan: Kêu gọi lật đổ ĐCSTQ, ‘Hác Hải Đông’ được tìm trên Wechat tăng hơn 2000% trong ngày

Cựu cầu thủ bóng đá Hác Hải Đông (Hao Haidong) không chỉ có sự nghiệp vẻ vang trong màu áo của đội tuyển quốc gia Trung Quốc, mà còn nổi tiếng với tuyên ngôn lật đổ ĐCSTQ gây chấn động cộng đồng quốc tế gần đây. Kỷ niệm cuộc đàn áp những người biểu tình ủng hộ dân chủ ngày 4/6 ở Thiên An Môn, Bắc Kinh 31 năm về trước (1989 – 2020), ông Hác Hải Đông đã công khai tuyên ngôn thành lập “Nhà nước Liên bang Trung Quốc mới”. Chỉ trong một ngày 4/6, lượng tìm kiếm cụm từ “Hác Hải Đông” trên WeChat đột nhiên tăng nhanh chóng mặt, lên đến 2195,34%, và lượt tìm kiếm Google cho cụm từ “Liên bang Trung Quốc mới” hơn 1,1 tỷ lần.

Cựu ngôi sao bóng đá Trung Quốc Hác Hải Đông và vợ Diệp Chiêu Dĩnh. (Ảnh cắt từ video)
Hác Hải Đông, 50 tuổi, là một ngôi sao bóng đá rất có tiếng tăm ở Trung Quốc từ những năm 1990 – 2000. Ngoại giới đều biết rằng ông hiện đang định cư tại Tây Ban Nha. Ngày 4/6 năm nay, ông và vợ – cựu vô địch cầu lông thế giới Diệp Chiêu Dĩnh (Ye Zhaoying) đã xuất hiện trên kênh YouTube của doanh nhân giàu có Trung Quốc Quách Văn Quý (Guo Wengui) để ủng hộ cho việc thành lập “Nhà nước Liên bang Trung Quốc Mới”.

Một loạt tội ác chống lại loài người cùng các hành vi phi pháp, lừa dối và tàn ác của ĐCSTQ bị lên án gay gắt trong bản Tuyên ngôn: “Coi thường nhân quyền, phá hủy nhân tính, chà đạp dân chủ, vi phạm pháp chế, xé bỏ cam kết, tắm máu Hồng Kông, sát hại người Tây Tạng, xuất khẩu hủ bại, nguy hại thế giới.”

Nguyễn Quang Duy: Người Việt tại Úc biểu tình chống ảnh hưởng của Trung cộng

Chiều Chủ nhật ngày 7/6/2020, Cộng Đồng Người Việt Tự Do tổ chức một cuộc biểu tình phản đối Chính phủ tiểu bang Victoria âm thầm ký kết những hợp đồng với Trung cộng đi ngược lại lợi ích nước Úc.



Cuộc biểu tình diễn ra trước Quốc Hội Victoria với sự tham dự của đại diện các sắc tộc Trung Hoa lục địa, Đài Loan, Tây Tạng, Uyghur (Duy Ngô Nhĩ), Hong Kong và một số người Úc.

Ông Nguyễn văn Bon, Chủ tịch Cộng Đồng Liên Bang và Victoria cho biết:

“Cộng đồng đã nhiều lần thông báo đến đồng bào những sai lầm của Chính phủ tiểu bang Victoria, hôm nay luật cho phép chúng ta biểu tình giữ khoảng cách 1,5 m, chúng ta sẽ liên tục biểu tình cho đến khi nào quan điểm của chúng ta được Thủ Hiến Daniel Andrews lắng nghe.”

Bản Ghi Nhớ với Trung cộng…


Câu chuyện bắt đầu vào tháng 10/2018, Thủ Hiến Victoria Daniel Andrews âm thầm ký một Bản Ghi Nhớ với Bắc Kinh đồng ý tham gia chiến lược “Vành đai – Con đường”.

Phía Trung cộng đề nghị ông Andrews giữ bí mật việc ký kết và ông đã nghe theo, vài tuần sau câu chuyện bị tiết lộ buộc ông phải công bố Bản Ghi Nhớ. Ông Andrews cho biết đây chỉ là bản ghi nhớ giữa 2 Chính Phủ không mang tính pháp lý.

Chính phủ Victoria là chính phủ tiểu bang duy nhất tại Úc đã ký kết tham gia “Vành đai – Con đường” đi ngược với chủ trương của Chính phủ Liên Bang là cần thận trọng với các khoản đầu tư của Trung cộng và ngăn những cuộc đấu thầu của Bắc Kinh liên quan đến mạng 5G cũng như mạng lưới điện của Úc.

Thứ Ba, 9 tháng 6, 2020

Trần Mộng Tú: Tôi Không Thở Được

Hình minh hoạ, Justin Setterfield/Getty Images
Người ta có thể nhịn ăn
người ta có thể nhịn uống
được ba ngày
nhưng không nhịn thở
được ba phút

Thủa mới cắp sách đầu đời
học trò nào cũng được học như thế
Anh biết
và tôi cũng biết

Từ thủa có loài người
loài người biết kỳ thị
Màu da
Giai cấp
Học vấn

Người kỳ thị ra mặt
người giấu trong lòng
người ta kỳ thị nhau
có khi chỉ bằng ánh mắt

Nước Mỹ đã thăng trầm bao phen
vì màu da mà vỡ toang
hàn gắn không bao giờ kín
bạo lực vì kỳ thị
bùng lên rồi lại tàn
tro than còn sót lại
trên những bài diễn văn

Bùi Bích Hà: Người đi, ờ nhỉ, người đi thật *

*(Thơ Thâm Tâm)
(Cảm khái từ ấn bản CON SỐ 100,000 của tờ NYT ngày 27/5/2020)

Hình AGUSTIN PAULLIER/AFP via Getty Images

Sinh, Lão, Bệnh, Tử là chu kỳ sinh hoại của con người, không ai tránh khỏi. Trẻ lọt lòng mẹ, thở ngụm không khí đầu tiên và cất tiếng khóc đầu tiên báo hiệu sự sống như nụ hoa vừa nở, đồng thời cũng báo sự chết vừa bắt đầu. Nhạc sĩ Phạm Duy đã diễn tả thật tài hoa hệ lụy này trong kiếp nhân sinh: “…Bánh xe tang ngoại ô, chiếc nôi trong vườn hoa…”

Các dữ kiện thu thập mới nhất vào cuối tháng 5/2020 cho thấy, kể cả nạn nhân dịch Covid19, mỗi ngày trên toàn nước Mỹ có hơn 8,000 người qua đời vì đủ mọi lý do, xếp loại như sau:

1/ Bệnh Tim: 1,774; 2/ Covid19: 2,186; 3/ Ung Thư: 1,641; 4/ Tai nạn: 466; /Bệnh phổi kinh niên: 439; 6/ Stroke: 401; 7/ Alzheimer: 333; 8/ Tiểu đường: 229; 9/Thận suy: 139; 10/ Tự tử: 129; 11/ Gan: 114; 12/ Nhiễm trùng máu: 112; 13/ Cao máu: 97; 14/ Parkinson: 88; 15/ Nghẽn phổi: 55.

Đâu đó trên địa cầu này, mỗi ngày mới đều có những người không còn được thấy mặt trời lên, không còn được thấy đôi mắt long lanh hy vọng hay ngập ngừng lo âu của người thân yêu cúi xuống thật gần. Họ ra đi lặng lẽ, chỉ như chiếc lá lìa cành khẽ khàng chao mình trong khoảng không trên đường về đất, để lại như một điều dĩ nhiên nỗi buồn đau riêng tư trong vòng gia đình và thân quyến. Độc giả đọc báo lơ đãng nhìn vào các khung cáo phó ngày nào cũng xuất hiện trên những trang giấy in, bâng quơ xem có danh tính ai quen hay không mà lòng bình yên không chút xao xuyến. Tựa như sớm mai gọi một ngày lên rồi đêm xuống, theo một trật tự mọi người đều quen thuộc và chấp nhận.


Đức Hoàng: Phân biệt chủng tộc

Việt Nam có tình trạng phân biệt chủng tộc hay không? Nếu không quá cầu kỳ về khái niệm học thuật, tôi sẽ trả lời rằng có.

"Chủng tộc" (race) và "sắc tộc" (ethnicity) là hai khái niệm được sử dụng rộng rãi trong việc phân biệt các nhóm người. Nôm na thì "chủng tộc" được phân biệt bằng gene của tổ tiên, ảnh hưởng đến hình dáng thể chất, màu da; "sắc tộc" là những người chia sẻ cùng văn hóa, tính ngưỡng và ngôn ngữ. Nhưng như khá nhiều khái niệm xã hội học khác, chúng không có định nghĩa thống nhất.

Hầu hết các tài liệu nghiên cứu thống nhất rằng người Kinh, người Dao, người Mông, người Jrai là các nhóm "sắc tộc", nhưng thực chất, nhiều nhóm dân cũng có thể phân biệt bằng lịch sử di cư, hay là nguồn gốc tổ tiên, có yếu tố "chủng tộc". Ở Việt Nam chúng ta dùng cụm từ "dân tộc" để gọi các nhóm người, lại thành một khái niệm khác.

Tôi sẽ không sa đà vào khái niệm học thuật. Khi mà nước Mỹ đang rung chuyển vì vấn đề "phân biệt chủng tộc", tôi chỉ muốn nhân cơ hội nhắc độc giả Việt Nam rằng chúng ta cũng có vấn đề liên quan, dù bạn muốn gọi nó bằng cái tên nào. Vấn đề không gây nhiều tổn thương bằng, nhưng luôn đáng quan tâm.

Tôi là một người Tày. Trong suốt mười mấy năm đi làm chứng minh thư (vì tính tôi rất hay quên đồ), tất cả chứng minh thư của tôi đều bị tẩy xóa. Các anh chị phụ trách hộ tịch ở Hải Phòng – một thành phố duyên hải đồng bằng – đã luôn gõ chữ "Kinh" vào phần "Dân tộc" theo một phản xạ vô điều kiện. 

Tôi là một người Tày vì bố tôi là người Tày. Tôi sinh ra ở Hải Phòng, và người làm giấy khai sinh có quyền chọn Kinh (theo mẹ) hoặc Tày. Mẹ tôi đã chọn Tày. "Vì hồi đấy mẹ đã nghĩ kiểu gì cũng được cộng điểm Đại học", bà đưa ra lý do duy nhất. Sau này tôi không dùng đến hai điểm cộng ấy để đỗ đại học, và mỗi lần nhớ lại lời giải thích này lại thấy buồn cười. Ở đây có một ẩn dụ kinh khủng gì đó về tình mẫu tử và tầm nhìn của người mẹ, mà nếu sa đà ta sẽ tốn một bài viết khác.

Tôi là một người Tày nhưng sinh ra ở Hải Phòng, và không hề được chia sẻ không gian văn hóa Tày. Bà nội có dạy tôi mấy từ tiếng Tày nhưng giờ đã quên. Bà nấu cho tôi ăn xôi nhiều màu của người Tày nhưng tôi cũng chẳng biết công thức. Rừng núi với tôi hiện lên qua chuyện kể của bố. Tôi là người Tày trên giấy tờ. Tôi giữ cái định danh ấy như một kỷ niệm về quê cha, và âm thầm quan sát những biến động của các cộng đồng dân tộc thiểu số - vừa trong tâm lý của một người trong cuộc, vừa giữ trạng thái khách quan của một người ngoài cuộc.

Trân Văn (VOA Blog): Có… hai Trung Quốc nhưng chỉ… một Việt Nam!

Tàu điện của dự án tuyến đường sắt Cát Linh-Hà Đông do nhà thầu Trung Quốc xây dựng. (Ảnh chụp màn hình VnExpress)
Cho dù Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đã… nói lại cho rõ, rằng khoản tiền 50 triệu Mỹ kim mà nhà thầu Trung Quốc đảm nhận vai trò tổng thầu xây dựng tuyến metro Cát Linh mới đòi, chỉlà đòi trả tiếp khoản tiền mà phía Việt Nam chưa thanh toán, chứ không phải là đòi trả thêm (1) nhưng dư vị của dự án này càng lúc càng đắng!

***

Lẽ ra dự án metro Cát Linh – Hà Đông phải hoàn tất từ 2013 song đến giờ (2020), công trình này không những không đem lại bất kỳ lợi ích nào về kinh tế - xã hội mà còn phát sinh đủ loại nợ cả gốc lẫn lãi.

Tuy nhà thầu Trung Quốc vi phạm tiến độ thi công, thời hạn hoàn thành công trình nhưng thay vì xem xét trách nhiệm, kiện - đòi bồi thường, Việt Nam đã xin Trung Quốc cho vay thêm 340 triệu khiến tổng vốn đầu tư tăng từ 550 triệu Mỹ kim lên 892 triệu Mỹ kim

Việc vay thêm nhằm động viên nhà thầu Trung Quốc hoàn tất dự án nhưng tuyến metro Cát Linh – Hà Đông vẫn chưa thể vận hành! Khoản tiền đã vay cả trước lẫn sau cứ thế sinh lãi, mỗi ngày, Việt Nam phải trả cho Trung Quốc khoảng một tỉ đồng tiền lãi.

Chuyện chưa ngừng ở đó vì chưa biết ai, nơi nào dám xác nhận tuyến metro Cát Linh – Hà Đông hội đủ tiêu chuẩn an toàn để có thể vận hành. Cách nay nửa năm, cơ quan chịu trách nhiệm kiểm định chất lượng từng tiết lộ: Dự án có nhiều thứ không đồng bộ! Hồ sơ dự án không đầy đủ và… không thể bổ sung đầy đủ! Có nghĩa là không có cơ sở để xác nhận an toàn. Thế thì làm sao có thể sử dụng (2)! Nói cách khác, giá trị suất đầu tư vào dự án sẽ sớm vượt xa mức một tỉ Mỹ kim và cứ thế tăng dần vì lãi chồng lãi!

***

Sau khi nhà thầu Trung Quốc đòi Bộ GTVT trả tiếp khoản 50 triệu Mỹ kim “trước khi vận hành thử toàn hệ thống và thanh toán toàn bộ trước khi bàn giao chính thức”, báo chí Việt Nam đã xới lại những thông tin có liên quan đến một dự án metro ở Ethiopia.

Chủ Nhật, 7 tháng 6, 2020

Võ Phiến: Tác Phẩm Lớn, Tác Phẩm Nhỏ

Viết được cuốn sách có nhiều người tranh nhau đọc là cái thú. Nhưng viết được cuốn sách lớn, mới thật là điều đáng ước ao.

Sách, biết đâu là lớn là bé? Thỉnh thoảng có những tác giả nghe nói đến một đồng nghiệp có sách bán chạy liền tỏ ý khinh thị. Sách mà chạy quá là điều để hoài nghi về giá trị: “Những ai đọc mà đông đảo đến thế? Dám chắc thích hợp với các em sến; thế thì thấp bỏ mẹ, đây không thèm thuồng sự thành công ấy”.

Thấp với cao, lắm khi chỉ là chuyện kỹ thuật. Viết giản dị, ai cũng hiểu được, có thể coi là thấp; viết thế nào mà ít người đoán ra ý của tác giả là cao. Kỹ thuật, nhiều người có uy tín chê nó thậm tệ: văn nghệ sĩ mà chỉ những lo ngay ngáy về kỹ thuật, về khía cạnh nghề nghiệp, thì sẽ tầm thường mãn kiếp, rồi không hơn gì những thợ thịt khéo tay trổ tài múa dao mổ lợn mổ gà.

Kỹ thuật cao cường không làm nên tác phẩm lớn. Anh cao anh thấp tha hồ chê nhau khinh nhau, rốt cuộc vẫn không phân biệt được lớn với bé.


Tuy vậy, thiết nghĩ vấn đề lớn bé có thực. Khen một tác phẩm là lớn lao, là vĩ đại, không phải nói chuyện vu vơ, vô bằng. 

Nam hoa kinh là một tác phẩm lớn; chắc chắn nó lớn hơn một cuốn sách hoặc dạy làm mắm, hoặc bàn về cách trồng tỏi, hoặc hướng dẫn phương pháp nuôi gà v.v... Tôi chắc chắn được nhiều người đồng ý như thế, quả quyết đồng ý không do dự.

Lại bảo cuốn Người xa lạ của Albert Camus, cuốn Đi tìm thời gian đã mất của Marcel Proust, cuốn Cái chết của Ivan Ilitch của Tolstoi... lớn hơn loại truyện gián điệp 007, truyện võ hiệp của chàng Trương Vô Kỵ v.v..., tôi vẫn hy vọng được nhiều người tán đồng, dù không quả quyết chăng nữa.

Như vậy đã là quý. Khó quả quyết về một điều không có tiêu chuẩn rõ rệt. Chỉ có cảm tưởng, chỉ thấy ngờ ngợ, thế thôi.

Trần Huy Bích: Một Số Điều Nhiều người Chưa Biết Về Trung Tá Bùi Quyền

Từ trái sang: Bùi Quyền thời đi học, khi là sĩ quan Nhảy Dù, và khi tới Hoa Kỳ với những dấu hiệu của lao khổ và thời gian
Trung Tá Bùi Quyền thuộc binh chủng Nhảy Dù của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa đã tạ thế chiều Thứ Bảy, 30 tháng 5, 2020 vừa qua. Hầu như ai cũng biết ông là một trong những sĩ quan lỗi lạc của QLVNCH. Tốt nghiệp Thủ khoa khóa 16 trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt cuối tháng 12 năm 1962, ông đã chọn binh chủng Nhảy Dù khi ra trường. Từ đó cho tới khi miền Nam sụp đổ cuối tháng 4-1975, ông được coi là “một quân nhân quả cảm, luôn có mặt ở tuyến đầu trong những trận chiến ác liệt nhất.” Mới ở cấp Đại Úy đã được Bảo Quốc Huân Chương. Còn Anh Dũng Bội Tinh với nhành dương liễu, với sao vàng, sao bạc … cùng nhiều loại huân chương khác thì … đếm không xuể. Ông có mặt trong nhiều trận chiến ác liệt: Dak To – Tân Cảnh, giải vây An Lộc, lấy lại Quảng Trị, bảo vệ đèo Khánh Dương, và từ 4 tháng 4 năm 1975, bảo vệ Sàigòn. Ông không bỏ binh sĩ, chiến đấu tới phút chót, và sau lệnh phải buông súng ngày 30-4-1975, bị những người ở “bên thắng cuộc” nhốt vào “trại cải tạo” 13 năm với nhiều tháng biệt giam. Khi sang Mỹ năm 1991, được vị Tổng thống thứ 41 của Hoa Kỳ (Tổng thống George H.W. Bush), và Học Viện Không Lực của Hoa Kỳ (U.S. Air Force Academy ở Colorado Springs, tiểu bang Colorado) đón tiếp một cách trang trọng.

Nhưng một khía cạnh khác cũng khá đặc biệt về ông có lẽ nhiều người chưa biết. Một người bạn từ thuở còn đi học, gặp nhau từ 1954, 66 năm trước đây, xin được nói ít lời về khía cạnh ấy. Để thuật lại một số chuyện mang tính cách bạn hữu, từ đây trở đi xin được theo cách nói của bè bạn, dùng tiếng “anh” mỗi khi nhắc đến ông.

Anh Quyền xuất thân từ một gia đình khoa bảng và văn học có danh tiếng từ nhiều đời. Từ nửa sau của thế kỷ 19, họ Bùi làng Châu Cầu của gia đình anh cùng họ Dương làng Vân Đình của các cụ Dương Khuê, Dương Lâm đã nổi tiếng với nhiều nhân vật xuất sắc.

Năm Ất Sửu 1865 đời vua Tự Đức, ở làng Châu Cầu (nay thuộc tỉnh Hà Nam) có hai cụ Bùi Dị và Bùi Quế (anh em họ) cùng đậu Phó bảng. Khi vinh quy, được mừng đôi câu đối như sau:

Bùi tộc đồng khoa song hội bảng
Châu Cầu nhất nhật lưỡng vinh quy.

(Họ Bùi đậu cùng khoa, hai người trên bảng thi hội
Làng Châu Cầu trong một ngày hai đám rước vinh quy).

Pgs. Ts. Nguyễn Hữu Sơn (Viện Văn học): Phạm Quỳnh Và Những Trang Du Ký Viết Về Nước Pháp

Viết nhân kỷ niệm 120 năm sinh Học giả Phạm Quỳnh (1893-2013)

Học giả Phạm Quỳnh (30.I.1893 – 7.IV.1945), còn có các bút danh Thượng Chi, Hoa Đường, Hồng Nhân; sinh tại Hà Nội; quê quán ở làng Lương Ngọc, tổng Ngọc Cục, phủ Bình Giang (nay thuộc xã Thúc Kháng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương). Tên tuổi nhà văn hóa Phạm Quỳnh đã được khẳng định trong nhiều bộ từ điển danh nhân văn hóa, từ điển văn học, công trình nghiên cứu, chuyên khảo, luận văn; đặc biệt từ giai đoạn Đổi mới (1986) đến nay, nhiều tác phẩm quan trọng của ông đã lần lượt được sưu tập và công bố trở lại: Mười ngày ở Huế (2001), Luận giải văn học và triết học (2003), Pháp du hành trình nhật ký (2004), Du ký Việt Nam – Tạp chí Nam phong (1917-1934), ba tập (2007), Thượng Chi văn tập (2007), Phạm Quỳnh - Tiểu luận viết bằng tiếng Pháp (2007), Hoa Đường tùy bút và 51 bản dịch thơ Đỗ Phủ (2011), Phạm Quỳnh – một góc nhìn, Tập I (2011), Tập II (2012), Phạm Quỳnh trong dòng chảy văn hóa dân tộc (2012), Du ký Phạm Quỳnh (2013, Tái bản, 2014), Thượng Chi Phạm Quỳnh (2015), Phạm Quỳnh – những góc nhìn xứ Huế (2015), v.v…

Thực tế cho thấy các tác phẩm du ký của Phạm Quỳnh trên khá đa dạng về hành trình, mục đích chuyến đi và mức độ thể hiện tiếng nói trữ tình ngoại đề của chủ thể tác giả. Đến với nước Pháp, ông chủ bút Nam phong tạp chí, ký giả - học giả Phạm Quỳnh đã có Pháp du hành trình nhật ký và Thuật chuyện du lịch ở Paris… 

Với Pháp du hành trình nhật ký (in 27 kỳ, 1922-1925) và Thuật chuyện du lịch ở Paris (số 64, tháng 10-1922), Phạm Quỳnh đã có những đóng góp đặc biệt quan trọng ở thể tài du ký viết về nước Pháp và mối quan hệ Việt - Pháp hồi đầu thế kỷ XX. Trên thực tế, Thuật truyện du lịch ở Paris (được Phạm Quỳnh trình bày trong buổi diễn thuyết tại ở Nhạc hội Tây Hà Nội, do Hội Khai Trí Tiến Đức tổ chức vào ngày 15-10-1922) chính là bản tóm tắt trên nền tảng nội dung ghi chép Pháp du hành trình nhật ký… Theo ghi chép của Phạm Quỳnh trong Pháp du hành trình nhật ký, chuyến đi khởi hành từ ngày 9-3-1922 tại cảng Hải Phòng và trở về vào ngày 11-9, vừa đủ sáu tháng. Năm ấy Phạm Quỳnh vừa cận ba mươi tuổi. Trong nửa năm ở Pháp, ông chủ ý đi - xem - nghe càng nhiều càng tốt, từ đó suy nghĩ, so sánh, đối sánh văn minh và thế cuộc xứ sở Việt Nam với nước Pháp. Tại nước Pháp, ông đã trở đi trở lại Marseille, qua Lyon, Versailles, Verdun và thăm thú khắp các công sở, di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh ở Paris... Đến đâu ông cũng ghi chép, bình luận, liên hệ, so sánh với cuộc sống bên nước nhà và phát biểu cảm tưởng về những điều tai nghe mắt thấy.

Phạm Tín An Ninh: Tình Người 
(Ở cuối hai con đường)

Những năm “cải tạo” ở miền Bắc, tôi được chuyển đi khá nhiều trại. Từ Lào Cai, xuống Hoàng Liên Sơn, rồi Nghệ Tĩnh. Khi mới đến Hoàng Liên Sơn, tôi được đưa đến trại Hang Dơi, nằm sâu trong núi. Đây là một vùng sơn lam chướng khí, nên chỉ mới gần hai năm mà tôi đã có hơn 20 người bạn tù nằm lại vĩnh viễn ở dưới sườn đồi.

Sau đó, tôi được chuyển về trại 6 Nghĩa Lộ. Trại này nằm gần Ban chỉ huy Tổng Trại, và cách trại 5, nơi giam giữ gần 30 tướng lãnh miền Nam, chỉ một hàng rào và mấy cái ao nuôi cá trám cỏ. Ban ngày ra ngoài lao động, tôi vẫn gặp một vài ông thầy cũ, kể cho nhau nghe đủ thứ chuyện vui buồn. Ngày nhập trại, sau khi “biên chế” xong, cán bộ giáo dục trại đưa 50 thằng chúng tôi vào một cái láng lợp bằng nứa, nền đất, ngồi chờ “đồng chí cán bộ quản giáo” đến tiếp nhận.

Vài phút sau, một sĩ quan mang quân hàm thượng úy đi vào láng. Điều trước tiên chúng tôi nhìn thấy là anh ta chỉ còn một cánh tay. Một nửa cánh tay kia chỉ là tay áo bằng kaki Nam Định, buông thõng xuống và phất phơ qua lại theo nhịp đi của anh. Không khí trở nên ngột ngạt. Không nói ra, nhưng có lẽ trong đám tù chúng tôi ai cũng có cùng một suy nghĩ : – Đây mới đích thực là nợ máu đây, biết trả như thế nào cho đủ ?.

Nhưng bất ngờ, người cán bộ quản giáo đến trước chúng tôi, miệng nở nụ cười. Nhìn khuôn mặt hiền lành, và ánh mắt thật thà, chúng tôi cũng bớt lo âu. Bằng một giọng đặc sệt Nghệ Tĩnh, anh quản giáo giới thiệu tên mình : Nguyễn văn Thà, rồi “báo cáo” một số nội quy, yêu cầu của Trại. Anh đưa cho anh đội trưởng một tập vở học trò, phát cho anh em mỗi người một tờ giấy để làm bản “lý lịch trích ngang”.

Tôi đang ngồi hý hoáy viết cái bản kê khai lý lịch ba đời với bao nhiêu thứ “tội” dưới biển trên trời mà tôi đã thuộc lòng từ lâu lắm – bởi đã phải viết đến cả trăm lần, ngay cả những lần bị đánh thức lúc nửa đêm – bỗng nghe tiếng anh quản giáo hỏi:

– Trong này có anh nào thuộc Sư Đoàn 23?

Tôi im lặng giây lát rồi lên tiếng:

– Thưa cán bộ, có tôi ạ.

– Anh ở trung đoàn mấy ?

– Trung Đoàn 44

– Vậy anh có tham dự trận đánh Trung Nghĩa ở KonTum đầu mùa hè 1972 ?

Thứ Bảy, 6 tháng 6, 2020

Vương Trí Nhàn: Từng Có Một Nơi Hoàn Cảnh Không Thể Làm Hỏng Con Người

Mặc dù chê trách tôi về mặt lập luận, nhưng sau bài tôi viết lần trước ngày 23/5/2019, không ít bạn đã đồng tình với tôi về việc con người Việt Nam hôm nay đang bị làm hỏng một cách toàn diện. Chúng ta chẳng bao giờ nên bi quan một cách tuyệt đối, song sự làm lại con người hiện nay thì quả thật là khó, lý do là vì như chúng ta đều biết, mặc dù chưa từng được tổng kết nhưng hoàn cảnh lúc ấy nhất là cuộc chiến tranh 1945 – 1975 thật quá đặc biệt nó khốc liệt vượt qua sức tưởng tượng và khả năng chịu đựng của con người.

Chỉ cần nói thêm là tôi đã nói điều này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm quan sát những con người miền bắc từng được sống được giáo dục như tôi và trải qua chiến tranh theo kiểu chúng tôi, trong khi đó thì nếu nhìn cả thực tế nước Việt Nam sẽ thấy còn có những con người được giáo dục theo kiểu khác có những niềm tin khác bị những quy luật khác chi phối và nay nhiều người vẫn đứng vững trước mọi biến động để làm ăn sinh sống rất tử tế. Xét trên đại thể, trong tình thế ngổn ngang của cả nước hôm nay những người còn được cái căn bản của con người ấy mới chính là cái tương lai là niềm hi vọng của cả xã hội.

Có một sự việc xảy ra mấy ngày hôm nay, nó làm tôi thấy thêm cụ thể về cái kết luận trên.
Ngày 22/5 và mấy ngày sau trên mạng dày đặc những bài viết về cái chết của nhà thơ Tô Thùy Yên (1938 – 2019). Con người đã từng tham gia nhóm Sáng tạo bên cạnh Thanh Tâm Tuyền, Mai Thảo, con người từng có mặt trong các trại tù cải tạo tổng cộng 13 năm và đã từ biệt cõi đời trên đất Mỹ xa xôi, con người đó có dịp hiện ra trước cả những người còn biết rất ít về ông như bản thân tôi một chân dung với niềm tin sâu sắc, bộc lộ ở những nét tình cảm như ủ kín mà vẫn tuôn trào, trong những dòng thơ miên man, đôi khi khúc mắc nhưng thật ra là từng dòng đều chắt lọc, nói lên cái khắc khoải cuối cùng của cuộc đời ông, đó là bài thơ “Ta về” mà rất nhiều người thú nhận rằng đã đọc lên là không thể bỏ xuống được.


Nhà xuất bản Tự Do được giải thưởng Prix Voltaire 2020

(Diễn Đàn Việt Nam 21) - Genève - Hiệp Hội Các Nhà Xuất Bản Quốc Tế (International Publishers Association IPA) hôm nay cho biết Giải thưởng Voltaire (Prix Voltaire) năm 2020 được trao tặng cho Nhà xuất bản Tự Do (Việt Nam).

Bốn ứng cử viên vòng chung kết đều là các nhà xuất bản dũng cảm thúc đẩy quyền tự do xuất bản, gồm một nhà xuất bản từ Thổ Nhĩ Kỳ, một nhà xuất bản ở Mã Lai, một nhà xuất bản từ Hồi Quốc (Pakistan) và Nhà xuất bản Tự Do, một tổ chức xã hội dân sự độc lập tại Việt Nam và bị đàn áp trong thời gian qua.

Theo Hiệp Hội Các Nhà Xuất Bản Quốc Tế, Prix Voltaire là giải thưởng ghi nhận sự can đảm trong việc giữ vững quyền tự do xuất bản, tự do thông tin của các nhà xuất bản và cá nhân trên thế giới, đặc biệt ở những nơi mà hoạt động xuất bản phải đối mặt với kiểm duyệt và áp bức, hay việc thực hành các quyền này có thể gây rủi ro, nguy hiểm.

Trong thông báo của IPA ông Kristenn Einarsson, Chủ tịch của Uỷ ban Tự do Xuất bản của IPA tuyên bố: “Danh sách các ứng viên cho giải IPA Prix Voltaire 2020 bao gồm 4 nhà xuất bản xuất sắc là những nhà xuất bản đã liều mình đưa sách đến người đọc”. Ông Einarsson cho biết IPA ca ngợi sự can đảm và cảm ơn những nhà xuất bản này đã gây cảm hứng cho các nhà xuất bản khác trên khắp thế giới. Nhà xuất bản Tự Do của Việt Nam đã xuất bản nhiều cuốn sách không được chính quyền Việt Nam chấp nhận. Những người đưa sách của nhà xuất bản đến người đọc thường xuyên bị công an đe doạ thậm chí bắt giữ, đánh đập.

Nhà xuất bản Tự Do được thành lập vào ngày 14 tháng 2 năm 2019, cho đến nay đã phân phối hơn 25.000 bản in và các bản sách trực tuyến của 18 đầu sách cho độc giả trong và ngoài Việt Nam.

Trong một đoạn phim ngắn IPA phổ biến trên mạng, phát ngôn viên của Nhà xuất bản Tự Do, tác giả và nhà báo Phạm Đoan Trang ngỏ lời cảm ơn IPA và nói: "Những người làm việc cho Nhà xuất bản Tự Do mỗi ngày đều mạo hiểm an ninh, tự do và thậm chí cả mạng sống của họ chỉ để xuất bản sách. Giải thưởng mà chúng tôi nhận được hôm nay không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực không mệt mỏi của chúng tôi, nó còn thể hiện sự dũng cảm của hàng chục ngàn độc giả Việt Nam đã bị quấy rối, bắt giữ và thẩm vấn chỉ vì họ đã đọc sách của chúng tôi."



S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Chị  Thanh

L.T.Đ: Nếu chỉ được phép ghi danh một người viết văn và một người làm thơ ở đất cảng Hải Phòng (thôi) tôi sẽ chọn Bùi Ngọc Tấn và Nguyễn Thị Hoài Thanh. Cả hai đều qua đời ở tuổi bát tuần, và đều đã trải qua một kiếp nhân sinh với rất nhiều gian truân và cay đắng. Nhà văn BNT từ trần năm 2014. Hôm nay, chúng tôi vừa nhận được tin (muộn) thi sĩ N.T.H.T cũng đã từ giã cõi đời vào ngày 20 tháng 2 – 2020. Với chế độ hiện hành, có lẽ, bà là một nghệ sĩ có cuộc sống trầm lặng (và trầm luân) nhất. Bài viết ngắn sau xin được coi như một nén hương lòng gửi người đã khuất. 

Trong những phụ nữ thuộc thế hệ chị và mẹ của mình, tôi thương nhất chị Thanh và dì Bẩy. Khi còn đôi tám, người ta thường gọi dì là con Bẩy.

“Giọng hát của con Bẩy đưa đò khi cất lên cao thì cao hơn tầm bay bổng của con cò, con vạc, cao vút tận mấy vì sao đêm lấp lánh; giọng ấy lúc buông trầm xuống thì như hơi gió xao động cả dòng sông, chuyển rung mặt nước.” (Sơn Nam. “Con Bẩy Đưa Đò”. Hương Rừng Cà Mau. 51-52*).

Tài sắc, cũng như đức hạnh, không mấy khi mang lại hạnh phúc và may mắn cho những kẻ sinh ra trong thời ly loạn. Cuộc đời cô Bẩy (rất) không may và (hoàn toàn) không hạnh phúc.

Lúc còn thanh xuân, cô gặp (và yêu) một chàng trai trên dòng Cái Lớn. Chàng từ Bình Thủy xuống, đẹp trai, lịch thiệp, và hò hát cũng rất hay. Chỉ có điều đáng tiếc là người ta không phải loại “thường dân” nên không chịu cùng cô Bẩy kết duyên đôi lứa và sống an phận thủ thường (như những đám lục bình trôi) nơi ao hồ sông rạch.

Nghe qua con Bẩy bùi nghùi tấc dạ; từ chỗ kính mến đến chỗ yêu thương chàng trai đó cũng không xa mấy. Con Bẩy nhìn vầng trăng khuyết vừa hé lên khỏi ngọn bần.

- Bao giờ chàng trở lại em xin chờ.
Chàng cười mà đáp:
- Cảm ơn.
- Lời em hứa là chắc. Hay là chàng không tin nơi lời nguyền của gái đưa đò.
- Đâu phải vậy. Chỉ sợ tôi không giữ đúng lời hứa … Chí trai bốn biển là nhà…

Phạm Xuân Đài: Phân Vân Giữa Nhiếp Ảnh Và Viết Văn

Đọc sách Tuổi Thơ của Tôn Nữ Thu Nga

Theo tôi, Huế mà thuộc hoàng phái là Huế đến hai lần. Ý tôi muốn nói Tôn Nữ Thu Nga là một cây bút rất Huế, mặc dù cho tới nay thời gian sống ở hải ngoại của cô thì nhiều hơn tại Việt Nam, và ngay khi còn sống tại Việt Nam thì thời gian ở Nha Trang và một số nơi khác có lẽ nhiều hơn ở Huế. Thế mà nếu hỏi đặc tính nổi bật trong văn chương của Thu Nga là gì, thì tôi trả lời ngay, là Huế.

Kể ra, tôi chỉ có một tiêu chuẩn rất chủ quan để khẳng định tính chất Huế: thanh cảnh. Đối với bản chất khá thô thiển của dân Quảng Nam nơi tôi thì việc nhận ra sự thanh cảnh của người Huế rất dễ dàng. Giọng Huế nhiều âm điệu và dịu dàng, thái độ Huế tế nhị, thức ăn Huế đi rất sâu, rất tinh tế vào nghệ thuật thưởng ngoạn ẩm thực, nhà ở của người Huế, dù là ở Huế hay ở Đà Nẵng, Sài Gòn hay tại nước ngoài đều có một cái “gu” mỹ thuật riêng... Từ đó, văn chương nghệ thuật dĩ nhiên cũng có nét riêng, vừa bác học vừa tao nhã. Nói chung, Huế có một nền văn hóa đặc thù, bắt nguồn từ triều đình nhà Nguyễn cai trị một thế kỷ rưỡi tại đất Thuận Hóa. Chính vì thế mà tôi nói là người hoàng phái “Huế đến hai lần”. 

Tôn Nữ Thu Nga là một chuyên viên về y tế ở Mỹ, thế mà cô rất ham thích nghệ thuật, thoạt tiên là nghệ thuật tạo hình bằng nhiếp ảnh, rồi sau đó, viết văn. Có lẽ cái trước làm nảy sinh cái sau. Chụp hình thì phải biết tìm ra những góc đẹp của sự vật, phải lên đường đi đến những nơi danh lam thắng cảnh, đi rất nhiều nơi, trong nước Mỹ, tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác trên thế giới, chính hành trình đi tìm cái đẹp hình thể ấy tạo ra nhu cầu viết để ghi lại những vẻ đẹp khác không thể thể hiện bằng môn nhiếp ảnh. Xung quanh một tấm ảnh đẹp có thể là cả một câu chuyện nhiều tình tiết (một cuộc hành trình gian nan mà lý thú, những lần gặp gỡ ly kỳ, những cái duyên may không thể ngờ trước v.v...) mà khi ngắm bức ảnh người ta không thể thấy được, người chụp ảnh thấy rằng nếu không viết ra thì... tiếc lắm. Tôi đoán đó là một trong những động lực khiến Thu Nga cầm bút viết. Dĩ nhiên tiềm năng nghệ thuật đa dạng của cô đã có sẵn từ lâu, khi cái duyên nợ văn nghệ chằng chịt đã buộc trói thì cái này làm nảy sinh và bổ túc cho cái kia thôi.

Thứ Sáu, 5 tháng 6, 2020

Trần Mộng Tú: Cùng Bước Với Tôi

Shawn hé màn cửa nhìn ra ngoài đường. Buổi sáng bên ngoài đẹp quá, nắng tháng 6 đang nhấp nhánh trên những ngọn cây trước của nhà, anh thấy thèm được đi bộ trong xóm quá. Cả tuần nay anh không dám ra đường mặc dù anh có thật nhiều giờ rảnh rỗi. Dịch Covid.19 đã đưa anh vào tình trạng “Tạm ở nhà cho tới khi hãng mở cửa lại”.

Thành phố này là thành phố anh lớn lên, gia đình anh đã ở Nashville 54 năm rồi và anh thì cũng đã 29 tuổi, nhưng sao anh vẫn thấy không ai thân thiện với mình, có phải vì màu da của anh là thiểu số trong khu xóm này. Mỗi khi anh ra đường, anh đều gặp những con mắt thiếu thiện cảm nhìn mình, những cái xe trong xóm hình như cũng rụt rè khi đi qua anh. Đường phố có thay đổi đẹp hơn, nhà cửa mới hơn nhưng người da đen ít đi và người da trắng dọn vào. Gia đình anh là một trong những thành phần người da đen ít ỏi còn lại. Anh lớn lên với tất cả mặc cảm của thiểu số da đen còn lại trong khu Nam-12 của thành phố Nashville này.

Mỗi một năm đi qua và anh lớn lên anh có cảm tưởng bao giờ anh cũng được nhìn bằng con mắt thiếu thiện cảm của hàng xóm, bao giờ anh cũng là “Một tên da đen đáng nghi ngờ.” Anh thấy anh không được chấp nhận ngay trong chính khu xóm của mình.

Cảm giác này càng nặng nề hơn khi anh nghe tin Ahmaud Arbery, người đàn ông da đen ở Georgia bị bắn chết khi đang chạy bộ ngoài phố, rồi bây giờ tới anh chàng da đen George Floyd ở Minneapolis bị đè cổ nghẹt thở cho đến chết bởi một cảnh sát da trắng. Anh tự hỏi: “Bao giờ thì tới phiên mình đây? Chuyện xẩy da cho hai anh da đen đó được thì cũng có thể xẩy ra cho mình.” Anh thú nhận: “Tôi thấy sợ không dám bước ra khỏi hàng hiên trước cửa nhà.”

Shawn thèm muốn được bước ra khỏi hiên nhà, thèm được đi một vòng trong xóm. Nhưng xóm anh nơi có bảng “Nextdoor” để hàng xóm muốn liên lạc với nhau thì gắn những cái notes lên đó, anh thường đọc được cái giấy có hàng chữ: Coi chừng tụi da Đen.

Shawn suy nghĩ lung lắm, ý nghĩ được đi bộ trong xóm thôi thúc anh, anh thu hết can đảm viết lên facebook và gắn cả note lên bảng Nextdoor của xóm mình:

“Hôm qua, tôi thèm được đi bộ trong xóm mình, nhưng tôi sợ tôi không được sống sót trở về với gia đình nên tôi không dám rời khỏi hiên nhà.”

Từ Thức: Chuyện Kỳ Thị

Chuyện xẩy ra khi tôi còn trẻ, nghĩa là chuyện cổ tích. 

Chạy xe trên xa lộ Paris-Caen. Một chiếc xe từ đằng sau, vượt ẩu, khi mình đã chạy vận tốc tối đa. Rồi ngoằn ngoèo trước mặt. như rắn say rượu.

Bực mình, tôi cằn nhằn:

-Cái thằng đen này, chơi trò gì vậy ?

Hai đứa con gái ngồi đằng sau. Cô lớn, 12, 13 tuổi gì đó, phản kháng:

-Mais ça n’a rien à voir avec sa couleur de peau! (Chuyện đó không liên hệ gì tới mầu da của anh ta !)

Con nít sống ở ngoại quốc, khi cần nói cái gì nhanh, hơi phức tạp, đều dùng tiếng địa phương. Câu đối đáp tiếp theo bằng tiếng Pháp, cho lẹ.

Bác tài hơi ngượng, chợt nhớ ở Âu Châu, con nít được dạy từ nhỏ kỳ thị chủng tộc là một điều cấm kỵ, thói xấu. Người ta nhìn nhận dễ dàng những tính xấu, trừ thói kỳ thị.

Thay vì nhận lỗi, nhưng một ông bố An Nam không thể xin lỗi, bèn chống chế:

-Đùa một chút, không được à ?

-Có những chuyện không đùa được !

Ông bố thấm đòn, cô ái nữ thứ hai bồi thêm:

-Et c (ce n’est) même pas drôle. (và câu đùa cũng chẳng có gì vui).

Nhờ con cái dạy bảo, từ đó ông bố bớt kỳ thị, bớt ngạo nghễ, và bớt nguỵ biện đôi chút. 

BẤT ĐỒNG VĂN HOÁ


Nhớ chuyện cũ, tôi nói với vài người bạn đồng hương: người ta có quyền phản đối chuyện cảnh sát đè cổ George Floyd tới chết, bởi vì ‘’lives matter’’, cũng như các bạn có quyền phản đối, đả kích những kẻ lợi dụng cơ hội để đập phá, ăn cướp. 

Thanh Trúc (RFA): Kiến nghị Chính phủ cứu Đồng bằng Sông Cửu Long

Hình minh hoạ. Người bán trái cây trên thuyền green sông Mekong ở Cần Thơ hôm 2/4/2016

Bản Kiến nghị cứu Đồng Bằng Sông Cửu Long, với nơi gởi đích danh là Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, được công bố trên trang mạng Tiếng Dân hôm thứ Hai 1/6 vừa qua.

Đây là bản kiến nghị với chữ ký của nhiều nhà báo, nhân sĩ trí thức, chuyên gia trong ngoài các tổ chức xã hội dân sự, kêu gọi trách nhiệm của lãnh đạo Việt Nam trước nguy cơ cạn kiệt, suy kém tại khu vực nông nghiệp và kinh tế trọng điểm Tây Nam Bộ này.

Về sự hình thành bản kiến nghị, Chủ nhiệm Câu Lạc Bộ Lê Hiếu Đằng, ông Lê Thân, cho biết:

“Bản này được 3 vị Giáo sư, 3 vị Phó giáo sư, 5 vị Tiến sĩ , trong này có 8 người liên quan trực tiếp với Đồng Bằng Sông Cửu Long. Đương nhiên có người soạn thảo rồi chuyển cho anh em đọc, góp ý, sửa chữa”

Võ Ngọc Ánh: Việt Nam - Hàng chục ngàn hội đoàn mà vẫn không giúp xã hội cởi mở (Gửi đến BBC từ tiểu bang Washington, Hoa Kỳ)

Học sinh Việt Nam tại một trường trung học tại Hà Nội hôm 26/5
Việt Nam đang có hàng chục ngàn hội khác nhau trong sự chi phối của các cơ quan, đoàn thể thuộc Nhà nước. Trong khi người dân không dễ để thành lập hội theo mong muốn của mình. Đây là vấn đề đến lúc cần một giải pháp.

Nhìn ra khu vực Đông Nam Á, nền kinh tế Việt Nam được đánh giá có độ mở chỉ sau Singapore. Nhưng về mặt xã hội, Đảng Cộng sản vẫn muốn kiểm soát mọi việc.

Học hỏi từ chính mình


Ngày 16/4 vừa rồi, ông Lê Thành Long, Bộ trưởng, Bộ Tư Pháp thông báo, luật về hội sẽ không được đưa ra thảo luận trong năm nay và cả năm đến. Chính quyền đã nợ người dân luật này từ hiến pháp đầu tiên của họ từ năm 1946 đến nay.

Việt Nam cũng đã phê chuẩn Công ước Quốc tế về các quyền dân sự, chính trị vào năm 1982.

Điều 25, Hiến pháp năm 2013 đang áp dụng, quy định, "Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định".

Tuy nhiên, người dân vẫn không được tự do lập hội vì chưa có luật. Nhà cầm quyền cố tình nợ, đồng nghĩa với người dân bị cướp đi quyền lợi chính đáng của mình.

Lưu Trọng Văn: Nỗi niềm ông Vũ Mão và bài thơ “Phủi tay” (*)

Lâu không thấy ông vào bình luận hoặc like những bài viết của gã như mọi khi, nghĩ, ông muốn né ai đó "kiên định lập trường" chọc ngoáy ông một lãnh đạo của đảng lại vào hùa cùng bọn "gây rối" như gã.

Nhưng rồi cũng ngày này năm ngoái nhạc sĩ Phó Đức Phương từ Hà Nội vào Sài Gòn bàn với gã việc lấy chữ ký của văn nghệ sĩ Sài Gòn kiến nghị không cho Trung Quốc đầu tư và tổng thầu dự án cao tốc Bắc - Nam.

Phó Đức Phương nói: Bản kiến nghị này được ông Vũ Mão đóng góp nhiều ý kiến quan trọng và bày cách làm sao tác động tới chính phủ và BCT. Gã nghĩ ông Vũ Mão chả sợ sất gì đâu, chắc vì sức khoẻ thôi.

Và đột ngột nhận tin ông ra đi.

Buồn!

Thương!

Tiếc!

Điều tai tiếng duy nhất mà ông vướng phải và đau lòng cho đến khi giã biệt cõi đời là lễ tang Trần Độ, ông là trưởng ban tang lễ và đọc điếu văn. Gã chứng kiến lễ tang ấy và là người đứng cạnh ông khi ông bị các lão thành cách mạng công kích việc đọc cả thiếu sót của người quá cố. Gã chứng kiến ông đau khổ thế nào, mồ hôi vã đầm đìa. Gã hỏi, anh viết điếu văn đó à? Ông lắc đầu bảo Ban Tư tưởng VH viết. Gã hỏi ai chỉ đạo? Ông chỉ ngón tay trỏ lên cao quá đầu.

Sau lễ tang, gã lên Nà Rì, Bắc Cạn với GS. Nguyễn Lân Dũng gặp nhà văn Trịnh Đình Khôi chuyên viên Ban TTVH, gã hù Khôi: Hà Nội đồn rầm lên là ông viết điếu văn ông Trần Độ đấy. Khôi tái mặt kéo gã ra một góc nói thầm: đúng là tôi được phân công viết, nhưng tôi thề, đoạn nói về thiếu sót sai lầm của ông Trần Độ tôi không viết.

- Vậy ai viết?

- Ông đi mà hỏi mấy bố lãnh đạo ấy!

Thứ Năm, 4 tháng 6, 2020

Phạm Phú Khải: ĐCSVN có yêu nước không? (và 'yêu nước' là gì?)

Hình minh họa.
Trong suốt 80 năm qua, ĐCSVN tiếp tục tuyên truyền rằng sự ra đời của họ là “một bước ngoặt vô cùng quan trọng của lịch sử cách mạng Việt Nam, quyết định sự phát triển của dân tộc, chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối và tổ chức lãnh đạo của phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ 20”. Tạp chí Tuyên Giáo của chế độ, và hầu như mọi cơ quan truyền thông nhà nước, cứ tiếp tục ra rả như thế từ năm này sang năm khác.

Có thật rằng Đảng Cộng Sản Việt Nam yêu nước không?

Trước hết, thế nào là yêu nước? Yêu nước nên được định nghĩa ra sao?

Theo từ điển Oxford, và nhiều từ điển khác, yêu nước (patriotism) có nghĩa là sự cống hiến và ủng hộ mãnh liệt cho một quốc dân/dân tộc (nation). Xin nhấn mạnh chữ quốc dân ở đây, thay vì là quốc gia, đất nước, hay tổ quốc.

Quốc dân/ tộc là gì? Là một bộ phận lớn nối kết con người với nhau bằng nguồn gốc tổ tiên, lịch sử, văn hóa, hay ngôn ngữ, chung sống ở một nước hay một lãnh thổ nào đó.

Nhiều nhà khoa học chính trị cho rằng quốc dân/tộc chỉ là một cộng đồng tưởng tượng (imagined community) hoặc cộng đồng trừu tượng (abstract community), hơn là hiện thực.

Bùi Văn Phú: Nước Mỹ nghẹt thở

Trong một tuần qua biểu tình đã nổi lên tại nhiều thành phố lớn nhỏ ở Mỹ. Bắt đầu từ Minneapolis – St. Paul (Twin Cities) ở tiểu bang Minnesota, rồi lan ra Denver, Los Angeles, Washington D.C., Austin, Houston, Chicago, Atlanta, Portland, Oakland, San Francisco, Miami, New York.

Biểu tình ở Oakland, California chiều ngày thứ Hai 1/6/20 với 15 nghìn người tham gia trong ôn hoà và trật tự (Ảnh: Bùi Văn Phú)
Những cuộc biểu tình bùng phát khắp nơi bắt nguồn từ vụ việc xảy ra hôm thứ Hai 25/5 ở thành phố Minneapolis, khi cảnh sát viên da trắng Derek Chauvin bắt người đàn ông da đen George Floyd vì tình nghi dùng tiền giả. Chauvin lấy đầu gối đè cổ nạn nhân xuống đất trong 9 phút để sau đó nạn nhân tắt thở, dù Floyd đã nhiều lần kêu lên “I can’t breathe” – Tôi không thể thở.

Câu nói trên của nạn nhân đã trở thành khẩu hiệu trong các cuộc biểu tình trên toàn nước Mỹ trong tuần qua.

Sự việc được ghi lại qua điện thoại cầm tay, nhưng cảnh sát viên gây chết người không bị điều tra hay truy tố ngay.

Trước sự chậm trễ của văn phòng công tố viên địa phương, người dân Minneapolis đã xuống đường biểu tình đòi công lý cho nạn nhân trong những ngày sau đó và nhiều đêm đã có bạo động, trụ sở cảnh sát địa phương bị đốt, nhiều cơ sở thương mại bị đập phá, trong đó có một số cơ sở do người

*Song Thao: Bùi Quyền, Đã Sống Như Thế.

Được e-mail của Trần Huy Bích có ghi subject “tin buồn”, tôi nghĩ ngay tới Bùi Quyền. Khoảng một tuần trước, Phạm văn Quảng từ Toronto gọi điện thoại cho biết Bùi Quyền mệt, nóng sốt và ho nhiều. Hai chúng tôi an ủi nhau cầu mong không phải là chuyện lớn trong thời buổi dịch bệnh này. Vậy mà chuyện lớn thiệt. Nhưng không phải do con virus bé chút xíu này gây ra.

Sĩ Quan Dù Bùi Quyền
Bích không nói được nhiều nên chỉ chuyển e-mail của Trần Minh Công. Công thông báo cho biết Bùi Quyền đã rời anh em vào lúc 3 giờ 23 phút chiều ngày 30 tháng 5 năm 2020. Tôi nghĩ chắc Bích còn chưa hết xúc động. Quyền ở San Jose, mỗi khi xuống Orange County, thường ở nhà Bích. Hai ông thầy đồ này rất hợp nhau trong chuyện tử vi bói toán và văn học Hán Nôm. Quyền đang viết về cuộc chiến Việt Nam nên rất thích kho sách Bích sưu tập được.Từ ngày học xong trung học, Quyền và tôi không có dịp gặp lại nhau nhưng cái nôi lớp Đệ Tam ban C, Chu văn An,ngay trong năm đầu tiên khi trường di cư vào Nam,còn rất êm ái khiến chúng tôi khó mất dấu nhau. Lần tôi gặp lại Bùi Quyền ở nhà Bích là lần đầu từ khi chúng tôi ra trường. Bữa đó, nhằmxuân Kỷ Hợi, năm 2019, tôi qua Cali ăn tết. Bích rủ tôi tới dự buổi họp mặt tân niên của Hội Chu văn An Nam Cali. Quyền cũng từ San Jose lên chơi và ở nhà Bích. Bích lái xe tới đón tôi. Không thấy có Bùi Quyền, tôi hỏi. Bích cho biết Bùi Quyền đang bận tiếp khách nên tới đón tôi, rồi về lại nhà để cùng đi với Quyền. Vậy là tôi gặp lại Quyền. Sau 60 năm!

Thời gian 60 năm không dài như tôi tưởng. Bùi Quyền vẫn vậy. Thân hình vẫn rom rom. Mặt vẫn bơ bơ ít xúc cảm. Khuôn mặt cương nghị anh mang từ hơn nửa thế kỷ trước không có chi thay đổi, dùanh đã trải qua một cuộc chiến gắt gao hơn chúng tôi. Quyền là một quân nhân quả cảm, luôn có mặt tại tuyến đầu của các trận chiến ác liệt nhất. Nhưng ít ai biết Quyền là hậu duệ của một dòng dõi văn học nổi tiếng. Anh là con của cụ Bùi Nam, em cùng cha khác mẹ với cụ Bùi Kỷ. Một chị gái của cụ Bùi Nam, bác ruột của Bùi Quyền, kết hôn với cụ Trần Trọng Kim. Hai người không có con trai nên cụ Trần Trọng Kim coi Quyền như con nuôi.Trong dịp ra mắt cuốn “Một Cơn Gió Bụi” được tái bản của cụ Trần Trọng Kim tại báo quán Việt Báo ngày 24/5/2015, Quyền đã nói về cụ Trần: “Tôi có thể khẳng định ông bác tôi là một nhà giáo dục, một nhà văn hóa nhưng nếu nói bác tôi là một chính trị gia thì tôi không tin. Đọc cuốn “Một Cơn Gió Bụi” thì thấy bác tôi chẳng biết gì về tình hình thế

Nguyễn Hùng (VOA Blog): Người gốc Á đứng nhìn ông George Floyd hấp hối là ai?

Cảnh sát viên Tou Thao. (Hình: Trích xuất từ video trên twitter)
Trong video quay cảnh người Mỹ gốc Phi, ông George Floyd, bị đè đầu gối vào cổ trong nhiều phút, ở Minneapolis thuộc bang Minnesota, Hoa Kỳ, có hình ảnh một cảnh sát gốc Á đứng xua đuổi người dân chứng kiến.

Các báo Hoa Kỳ trong mấy ngày qua đã cung cấp thêm các thông tin liên quan tới cảnh sát viên này, ông Tou Thao.

Hiện ông Thao đã bị sa thải trong khi ông Derek Chauvin, cảnh sát gây ra cái chết của ông Floyd, bị truy tố tội giết người. Nhiều người cũng lên tiếng kêu gọi truy tố cả ông Thao và hai cảnh sát khác có liên quan tới vụ bắt giữ ông Floyd, 46 tuổi.

Ông Tou Thao là ai?


Theo bài ‘[g]iữa lúc người gốc Á ở Minnesota đòi công lý cho George Floyd, một số cảm thấy [họ] trở thành mục tiêu do vai trò của cảnh sát Thao trong vụ chết người’ của trang Sahan Journal, chữ ‘Tou’ có nghĩa là ‘con trai/bé trai’ theo tiếng Hmong và là tên phổ biến nhất trong cộng đồng Hmong. Còn Thao là tên của 18 thị tộc Hmong.

Thứ Tư, 3 tháng 6, 2020

Nguyễn Quang Dy: Việt Nam có thể biến nguy thành cơ


Cho đến cuối tháng 5/2020, Việt Nam đã thành công trong việc “chống dịch như chống giặc”, như thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nói, với 328 ca lây nhiễm và không có ca nào tử vong, trong khi cả thế giới vẫn đang vận lộn với dịch.

Nhưng có một nguy cơ khác đang lởn vởn ở Biển Đông, là không gian sinh tồn không chỉ với Việt Nam mà còn với nhiều nước khác. Để đối phó với nguy cơ đó, Việt Nam bắt đầu công khai hợp tác với “Bộ Tứ”, trên danh nghĩa để đối phó với dịch Covid-19. Nhưng Mỹ, Nhật, Úc, Ấn, đã lập ra “Bộ Tứ” năm 2007 để đối phó với một Trung Quốc trỗi dậy.

Đối với Việt Nam, Trung Quốc là nguy cơ trước mắt. Tàu HD-8 của Trung Quốc, được nhiều tàu tuần duyên vũ trang hộ tống, đã bắt nạt Việt Nam tại bãi Tư Chính từ tháng 7 đến 10/2019, và gần đây đã quay lại. Sau khi đi qua vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam tại Biển Đông, tàu Trung Quốc định bắt nạt chính phủ mới của Malaysia.

Trong khi đó, nhóm tác chiến tàu sân bay Liêu Ninh đã hoạt động gần bãi ngầm Macclesfield cho đến ngày 25/4 khi nhóm tác chiến của Mỹ gồm tàu USS America đã rời đi nên cuộc đối đầu tạm dừng. Biển Đông có thể là chiến trường được Trung Quốc chọn để tập trận nhằm nâng cao kinh nghiệm chiến đấu, như một chuyên gia của RAND đã phân tích.

BBC News Tiếng Việt: Quan hệ Việt – Trung - Phương châm 16 chữ vàng ‘vẫn ảnh hưởng lớn’

Việt Nam hưởng một số lợi ích vì thương chiến Mỹ - Trung
Một nhà nghiên cứu đang công tác ở Viện Chính trị học, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Đài Loan, chia sẻ với BBC News Tiếng Việt về hướng đi trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc hiện nay.

Bà Christina Lai, nhận bằng tiến sĩ về quan hệ quốc tế ở Đại học Mỹ Georgetown, nói phương châm 16 chữ vàng từ 1999 vẫn đóng vai trò quan trọng cho Việt Nam và Trung Quốc.

Năm 1999, trong Tuyên bố chung cấp cao, Trung Quốc, dưới thời Tổng Bí thư Giang Trạch Dân, đã khái quát phương châm 16 chữ vàng với Việt Nam: "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai".

Bà Christina Lai nhận định "16 chữ vàng" này hàm chứa cả góc độ song phương và khu vực.

"Nhìn tới tương lai, cả hai nước đều rất cần duy trì trật tự khu vực ổn định, và phương châm 16 chữ có thể là phương tiện diễn ngôn quan trọng.

Nikkei Asean Review: Mỹ đã chặt đứt ‘vòi bạch tuộc’ của Trung Quốc tại Hồng Kông? (Tâm Minh dịch)

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo, tổ chức họp báo về Trung Quốc vào ngày 29/5/2020, tại Vườn hồng của Nhà Trắng ở Washington, DC. (Ảnh: MANDEL NGAN / AFP / Getty Images)

Trên thực tế, Hồng Kông có 5 vị thế đặc biệt đối với Mỹ và phương Tây, những vị thế mà đại lục chưa bao giờ có. Điều này khiến Hồng Kông trở thành nơi lý tưởng để chính quyền Trung Quốc đặt các “vòi bạch tuộc” hút dòng vốn quốc tế, xuất khẩu thương mại, nhập khẩu hàng hóa công nghệ cao… nhằm thực thi “Giấc mộng Trung Hoa” của mình. 

Bằng việc tước các đặc quyền dành cho Hồng Kông và không thừa nhận Hồng Kông khác biệt với Trung Quốc đại lục, Tổng thống Trump đã chặt đứt các vòi bạch tuộc hút tiền, hút công nghệ, đẩy hàng hóa xuất khẩu thuế quan thấp… này của Trung Quốc. Nhưng vì sao Tổng thống Trump phải làm vậy nếu không phải vì chính Bắc Kinh đã lấy đá ghè chân mình?

Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng vào ngày 29/5 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã chính thức thông báo tước các đặc quyền về thương mại và ngoại giao mà Washington dành cho Hồng Kông như một đặc khu tự trị, và đã chỉ đạo bắt đầu thực hiện “các biện pháp trừng phạt các quan chức Trung Quốc và Hồng Kông có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đối với việc tước quyền tự chủ của đặc khu hành chính Hồng Kông”, đồng thời ngừng cấp thị thực vào Mỹ cho các công dân Trung Quốc được xếp vào nhóm có nguy cơ đe dọa an ninh đối với công tác nghiên cứu khoa học của Mỹ, đồng thời thanh tra các công ty Trung Quốc đang niêm yết tại Mỹ.

Trước đây, Washington đã đối xử với Hồng Kông như khi thành phố này vẫn thuộc quản lý của Anh trước năm 1997, cho thành phố này nhiều đặc ân hơn các vùng lãnh thổ khác của Trung Quốc.

Thế nào là vị thế đặc biệt của Hồng Kông?


Charles Fain Lehman: Mỹ quyết dẫn trước Trung Quốc về khoa học công nghệ (Cẩm Bình lược dịch)

Giới lập pháp Mỹ nhận thức rõ phải giữ vững vị thế dẫn đầu về khoa học công nghệ - Ảnh: Getty Images
Các nghị sĩ Quốc hội Mỹ đang xem xét một dự luật cho phép rót hàng chục tỷ USD vào công tác nghiên cứu - phát triển trên tinh thần một cuộc “chiến tranh lạnh kiểu mới” nhằm chống lại Trung Quốc.

Dự luật Lĩnh vực Vô tận (Endless Frontiers Act) do bốn nghị sĩ Mike Gallagher, Todd Young thuộc đảng Cộng Hòa, Chuck Schumer, Ro Khanna thuộc đảng Dân chủ đề xuất sẽ đem lại cho Quỹ Khoa học quốc gia (NSF) 100 tỷ USD trong vòng 5 năm để tài trợ cho dự án thuộc 10 lĩnh vực công nghệ cao như: trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử, robot, kỹ thuật truyền thông tiên tiến,… Ngoài ra 10 tỷ USD nữa sẽ thông qua Bộ Thương mại để đầu tư cho các trung tâm công nghệ vùng.

Nghị sĩ Gallagher nhấn mạnh mục đích của Dự luật không chỉ là tăng đầu tư vào nghiên cứu - phát triển (R&D), mà còn nhằm đảm bảo thế hệ công nghệ định hình thế giới tiếp theo được sản xuất tại Mỹ chứ không phải Trung Quốc.

“Tôi nghĩ chỉ phòng vệ chẳng thể giúp Mỹ giữ vững vị thế dẫn đầu về khoa học công nghệ. Tiêu chuẩn công nghệ tương lai phải do chúng ta đặt ra. Ở thời kỳ Chiến tranh Lạnh mới này ta phải tăng đáng kể đầu tư liên bang vốn rất quan trọng đối với cạnh tranh chiến lược và sự sinh tồn quốc gia”, theo nghị sĩ Gallagher.

Nhiều cựu quan chức NSF và nhà quản lý các trường đại học đều tỏ ý ủng hộ. Nghị sĩ Chuck Schumer - nhân vật lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ - có thể giúp đưa Dự luật ra Quốc hội một cách chính thức.

Thứ Ba, 2 tháng 6, 2020

Lê Phan: Câu chuyện mặt nạ, khẩu trang

Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh CDC, vốn trước kia chỉ đề nghị đeo mặt nạ cho nhân viên y khoa, thì hồi đầu Tháng Tư đổi ý và đề nghị mọi người nên đeo ở những nơi mà khó cho người ta có thể duy trì khoảng cách an toàn. Trong hình, một nhân viên tại nhà hàng The Inn at Little Washington ở Virginia đeo khẩu trang khi làm việc, vào ngày đầu tiên Virginia cho phép nhà hàng mở cửa trở lại vào hôm 29 Tháng Năm, 2020. (Hình minh họa: Olivier Douliery/AFP via Getty Images)
Ông Doug Burgum, thống đốc tiểu bang North Dakota, giọng đầy xúc động, than phiền “Thật là, theo ý tôi, một đường phân chia vô nghĩa lý.” Ông đang nói về vụ tranh chấp đang xảy ra trong tiểu bang của ông về vấn đề đeo đồ che mặt.

Ở nhiều nơi khác trên toàn Hoa Kỳ, đã có những vụ đụng độ, bởi mặt nạ nay đã trở thành biểu hiện của một cuộc chiến tranh văn hóa vốn đã xuất hiện về cách đối phó với COVID-19. Một số tiệm từ chối không cho những người đeo khẩu trang, mặt nạ vào, trong khi những tiệm khác đòi người vào tiệm phải đeo mặt nạ, còn Thống Đốc Mike DeWine của Ohio thì đã hủy lệnh đòi mọi người phải đeo, nói là ông “đã đi quá xa.”

Chưa hết, tình hình còn chính trị hóa hơn nữa khi Tổng Thống Donald Trump từ chối bất cứ một hình thức che mặt nào, trong khi đối thủ của ông trong cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc, cựu Phó Tổng Thống Joe Biden, lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng kể từ khi bị phải ở nhà vì đại dịch, đã chọn đeo khẩu trang cùng với phu nhân khi đi đặt vòng hoa trước Đài Tưởng Niệm Chiến Sĩ Trận Vong gần nhà.

David Brooks: Nếu ta có một nhà lãnh đạo thực thụ
Tưởng tượng Covid dưới thời một tổng thống bình thường (Nguồn: If We Had a Real Leader Chuyển ngữ: Trùng Dương)

Hai trang nhật báo The New York Times và USA Today dành một số trang báo tưởng niệm 100,000 người tử vong vì Covid-19 tại Mỹ. Toàn cầu số tử vong là trên 353,000. (Screenshot từ MSNBC)

Tuần này tôi có một cuộc hội thoại đã để lại một dấu ấn. Đó là với Mary Louise Kelly và E.J. Dionne của chương trình “All Things Considered” [Mọi sự đều đáng kể] trên đài NPR [National Public Radio], và về đề tài các vị tổng thống trước đã đối phó với những cái tang toàn quốc ra sao -- như TT Lincoln sau trận Gettysburg, TT Reagan sau vụ phi thuyền Challenger phát nổ ngay sau khi phóng, và TT Obama sau vụ thảm sát tại trường Sandy Hook.(*)

Cuộc hội thoại đã khiến tôi thắc mắc nếu như nước Mỹ đã có một nhà lãnh đạo thực thụ trong Tòa Bạch Ốc thì kinh nghiệm đại dịch của ta sẽ ra thể nào.

Nếu ta đã có một nhà lãnh đạo thực thụ, ông ta đã hiểu là thảm cảnh 100,000 người tử vong Covid-19 là cái gì sâu xa hơn là chuyện chính trị: Họ khiến ta thấm thía nỗi mong manh chung và mối thương cảm sâu xa tự nhiên dành cho nhau của chúng ta.

Vào những lúc như vậy, một nhà lãnh đạo thực thụ đã bước ra khỏi vai trò chính trị của mình và để lộ cho thấy một con người không che đậy và khiêm nhường, một người có khả năng coi đó là nỗi đau thương của chính mình và góp mặt với mọi người trong nỗi thống khổ như đại dương này.

Thanh Phương (RFI): EVFTA giúp hồi phục kinh tế Việt Nam hậu Covid-19

Quốc Hội Việt Nam sắp chính thức phê chuẩn Hiệp định Thương mại Việt Nam – Liên Hiệp Châu Âu EVFTA, một hiệp định được xem là sẽ góp phần giúp hồi phục nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hậu Covid-19.

Với dân số hơn 500 triệu người, với GDP khoảng 15.000 tỷ đôla, chiếm 22% GDP toàn cầu, Liên Hiệp Châu Âu (EU) là thị trường nhập khẩu lớn thứ hai thế giới và hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam (sau Mỹ). Một khi EVFTA có hiệu lực, hơn 99% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu sau một lộ trình ngắn.

Trong báo cáo được công bố ngày 19/05, Ngân hàng Thế giới ước tính chỉ riêng việc tận dụng các ưu đãi thuế quan trong khuôn khổ hiệp định EVFTA sẽ có thể giúp GDP của Việt Nam tăng 2,4% và xuất khẩu tăng 12% vào năm 2030, đồng thời thêm 100.000 - 800.000 người thoát nghèo vào năm 2030.

Nhưng hiệp định EVFTA đã được phê chuẩn trong bối cảnh dịch Covid-19 đang hoành hành trên khắp thế giới và đặc biệt châu Âu vẫn là khu vực có số ca nhiễm cao nhất thế giới. Dịch bệnh dĩ nhiên sẽ gây khó khăn trong ngắn hạn cho việc thực thi hiệp định EVFTA, nhưng sẽ tạo cơ hội lâu dài cho trao đổi thương mại giữa hai bên, nhờ xu hướng của các nước Âu Mỹ dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang các nước khác, trong đó có Việt Nam, như nhận định chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan khi trả lời phỏng vấn RFI Việt ngữ từ Hà Nội ngày 21/05 vừa qua :

Phạm Chi Lan: Dịch bệnh chắc chắn là có tác động, bởi vì nhu cầu tiêu dùng giảm trên một loạt các sản phẩm, rồi nguồn cung cũng bị đứt gẫy, khả năng tài chính về đầu tư của các doanh nghiệp bị hạn chế đi. Tuy nhiên, tôi nghĩ là hiện tượng này sẽ chỉ kéo dài trong một thời gian nhất định, chứ không lâu dài, bởi vì, về cơ bản, Liên Hiệp Châu Âu vẫn là một trong những nền kinh tế mạnh nhất thế giới. Cho nên, (hai bên) sẽ dần dần qua được thách thức lần này và điều chỉnh lại.

Khi đã điều chỉnh lại được tốt, thì tôi tin là sức bật mới sẽ còn lớn hơn, ví dụ như khi bớt được sự lệ thuộc vào Trung Quốc và Liên Hiệp Châu Âu điều chỉnh lại một phần chuỗi cung ứng của mình, chuyển một phần sang các nước như Việt Nam, thì có thể là chuỗi cung ứng mới sẽ bền vững hơn, tạo được giá trị tốt hơn, tạo được những liên kết vững chắc, tin cậy lẫn nhau hơn, giữa các thành viên mới trong chuỗi cung ứng đó, từ đó làm cơ sở để bật lên tốt hơn. Cho nên, thách thức là rất lớn, nhưng chúng tôi cũng nhìn thấy ở đấy một tương lai tốt hơn.

Lưu Trọng Văn: Sự hy sinh của Hồng Kông nào có vô ích?

Việc QH cộng sản Trung Quốc bất chấp mọi phản ứng quyết liệt của Mỹ, châu Âu, Nhật và hàng triệu dân Hong Kong, thông qua Luật An ninh HK cho phép quân đội cà công an Trung cộng được đặt trụ sở tại HK và đàn áp bạo loạn ở HK thực sự là dấu chấm hết cho HK với tư cách Trung tâm Tài chính hàng đầu thế giới.

Cái giá phải trả cho việc buông bỏ quyền lực tài chính và cả thương mại hàng đầu thế giới là vô cùng lớn.

Nhưng Tập và bè lũ CS Trung Quốc phải chấp nhận.

Vì sao?

Khi người Anh trao trả HK cho TQ là gài một quả bom khổng lồ Dân chủ trong lòng TQ. Thatche - bà đầm thép chống cộng hy vọng mô hình một quốc gia hai thể chế sẽ lật ngược ván bài của Đặng Tiểu Bình để biến cái thể chế cộng sản của đại lục ngả màu vàng dân chủ và đa nguyên của HK.

Và làn sóng dân chủ HK từ năm 1997 khi được trao trả cho TQ đã từng ngày xâm nhập, tấn công dinh luỹ cộng sản TQ. Người dân TQ đến HK được hít thở bầu trời của Tự do và đa nguyên cùng sự phồn thịnh của thể chế Dân chủ. Sự so sánh trở thành mảnh đất màu mỡ cho cho làn sóng dân chủ trong lành gieo hạt, đâm chồi.

Sợ hãi trước làn sóng này CS TQ liên tục tìm cách ngăn chặn và dùng bạo quyền và lợi ích kinh tế ép nhuộm đỏ chính quyền HK cùng truyền thông HK.

Nhưng nơi nào Dân chủ và Tự do đã thành rừng thì nơi đó không thể có chỗ cho loài nấm độc và cỏ dại cướp đoạt.

Tập hiểu điều đó và ra tay.

Thông cáo số 3: Giải Văn Học Nghệ Thuật Phan Thanh Giản v/v gia hạn gởi bài dự giải tới cuối tháng 12 năm 2020

Sau gần nửa thế kỷ, ngày 30 tháng 4 năm 1975 vẫn còn có nhiều nhận định khác nhau. Saigon mất tên có “triệu người vui và triệu người buồn” thì lịch sử không thể chỉ được viết bởi kẻ thắng cuộc mà phải còn có tiếng nói của những người trong cuộc, bắt đầu những tháng ngày “vo gạo bằng nước mắt”, kể từ ngày xe tăng Cọng quân tiến vô dinh Độc Lập. 

Trong cuốn Hồi Ký nhà văn Nguyễn Hiến Lê (1912-1984) viết, chánh quyền mới coi dân miền Nam này, coi đồng bào của họ như bọn da trắng coi dân da đen. Họ đối xử dân Nam “có khi còn tồi tệ hơn thời thực dân”. Nhà văn viết, “có cái không khí giữa thực dân với dân bị trị”. Như vậy, ”mà muốn đoàn kết thì khác gì leo cây bắt cá”.

Nhận thức rằng , một dân tộc không thể có tương lai, nếu dân tộc đó không biết được sự thật về quá khứ. Vì vậy, nhằm có được tác phẩm phản ảnh cuộc sống của thế hệ trải qua các biến động cận đại – vài mươi năm nữa họ không còn – Hội Văn Hóa & Giáo Dục Phan Thanh Giản tổ chức cuộc tuyển chọn cho Giải Văn Học Phan Thanh Giản các sáng tác bằng văn xuôi của mọi người Việt.

Chủ đề : MIỀN NAM TRƯỚC VÀ SAU 1975 

GIẢI NHẤT : 15.000 US dollars ; GIẢI NHÌ : 5000 US dollars .

Thời gian nhận bài: thay vì đến cuối tháng 5/2020 sẽ gia hạn tới cuối tháng 12/2020.

Giải văn học này (gồm các bộ môn : truyện ngắn, truyện dài, hồi ký, bút ký) chưa phổ biến dưới mọi hình thức, do các tác giả trong và ngoài nước sáng tác bằng tiếng Việt hay được thân hữu giới thiệu. xin gởi đến điạ chỉ email: khanhp1988@yahoo.com.

Ban tuyển chọn gồm nhà văn, nhà báo, không phải là thành viên của Hội Phan Thanh Giản, hoàn toàn độc lập, đã hoạt động văn hóa trước và sau 75, từ trong nước tới hải ngoại: Trương Anh Thụy, Lê thị Huệ, Trần Doãn Nho, Nguyễn văn Sâm và Từ Thức.