Thứ Bảy, 16 tháng 2, 2019

Đoàn Thanh Liêm: Những chuyện vui với Bác Hà Thượng Nhân

Tôi định cư tại Nam California, nhưng hay có dịp lên San Jose, thăm con gái và cháu ngoại. Và cả mấy anh chị em của má bầy trẻ nữa. Mỗi năm, ít nhất cũng 5-7 lần tôi đi tới miền Thung lũng Hoa vàng rất là thơ mộng này. Ngoài chuyện gia đình, tôi còn hay gặp gỡ trao đổi với các bạn đồng nghiệp xưa trong Luật sư đoàn Saigon trước 1975. Và cũng được nhiều dịp tham gia sinh họat về văn học nghệ thuật, cũng như về chính trị với bà con tại miền Bắc Cali này.

Trong số các huynh trưởng về báo chí, văn nghệ tại San Jose, tôi thường hay gặp gỡ thăm viếng với nhà thơ Hà Thượng Nhân và nhà báo Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh. Bác Hà đã tới tuổi chín mươi, còn bác Sơn thì cũng sắp sưả bước vào lớp “cưủ thập” nữa rồi.Cả hai bác đều hơn tôi trên một con giáp, nên tôi quý trọng các bác như người anh lớn trong gia đình mình vậy.

Cách đây 6-7 năm, anh Luật sư Nguyễn Hưũ Thống có tổ chức tại tư gia một buổi Gặp mặt thân tình thật ý nghiã, vơí hai bác Hà và Sơn cùng với LS Thống là ba người mà đã khởi sự cầm cây viết trên 50 năm rôì. Mỗi người mỗi vẻ đều đã đóng góp đáng kể cho sự nghiệp văn hoá ở Việt Nam trước đây và tại hải ngoại hiện nay. 

Riêng với bác Hà, người mà hay được các văn thi hữu âu yếm gọi là “Hà chưởng môn”, ngụ ý coi bác là vị đầu đàn trong làng văn chương thi phú tại địa phương miền Bắc Cali, thì tôi có rất nhiều kỷ niệm vui vui, ngộ nghĩnh với bác. Nay nhân dịp cuối năm, xin cho tôi được ghi lại một số chuyện đáng nhớ giữa bác và tôi là kẻ hậu sinh nhé. Hồi còn ở Việt nam, thì tôi chưa bao giờ có dịp trực tiếp gặp bác, mà chỉ hay đọc thơ văn của bác đăng tải khá thường xuyên trên báo chí, hoặc được nghe một số bạn bè kể chuyện về nhà thơ nổi danh này. Và mãi tới sau khi qua định cư ở Mỹ từ 1996, thì tôi mới có duyên gặp gỡ với bác, mà là gặp rất thường xuyên nữa cơ chứ. 

Thứ Sáu, 15 tháng 2, 2019

Tú Anh (RFI): Venezuela - Nga-Trung-Cuba có thể cứu được Nicolas Maduro ?

Tổng thống Nga Vladimir Putin (P) tiếp đồng nhiệm Venezuela Nicolas Maduro, tại khu Novo-Ogaryovo, ngoại ô Matxcơva, Nga, ngày 5/12/2018

Tại Venezuela, danh sách các nước ủng hộ lãnh đạo đối lập Juan Guaido ngày càng dài thêm. Sau Hoa Kỳ, đến lượt hơn một chục quốc gia châu Mỹ và tiếp đến là 19 thành viên Liên Hiệp Châu Âu công nhận tổng thống tự xưng. Trong khi đó, Nga, Trung Quốc cũng như Cuba, Thổ Nhĩ Kỳ, Bolivia tiếp tục ủng hộ tổng thống Nicolas Maduro.


Vì sao các đối tác này không bỏ rơi Caracas ? Và liệu có thể giúp được chế độ Nicolas Maduro không bị sụp đổ hay không ?

Nga-Venezuela : quyền lợi tương đồng 


Từ ngày 23/01/2019 , tổng thống đương nhiệm của Venezuela ngày càng bị cô lập. Cô lập nhưng không có nghĩa là hoàn toàn cô đơn. Nicolas Maduro vẫn được một số nước, ngoài Cuba và Bolivia ở châu Mỹ, còn có hai đại cường quốc tế là Nga và Trung Quốc, ủng hộ trong ván cờ chính trị với đối thủ Juan Guaido.

Matxcơva và Bắc Kinh được xem là lá bùa hộ mạng của vị tổng thống đang xuống dốc chống lại đe dọa can thiệp quân sự của Washington. Vladimir Putin cảnh báo là sẽ "phản ứng nếu Mỹ vi phạm chuẩn mực cơ bản của công pháp quốc tế". BắcKinh "quan ngại" về những mưu toan can thiệp vào nội bộ Venezuela. 

Kính Hòa RFA: Kỷ niệm 40 năm chiến tranh biên giới, Việt Nam độc lập hơn với Trung Quốc

Tù binh Trung Quốc bị Việt Nam bắt giữ. 2/1979.

Đúng tháng 2, cách đây 40 năm cuộc chiến tranh giữa hai người anh em cộng sản Việt Nam, Trung Quốc diễn ra ngắn ngủi nhưng đẫm máu.

Chủ đề này thường bị giới chỉ trích tại Việt Nam nói rằng báo chí nhà nước đã né tránh suốt một thời gian dài vừa qua.

Nhưng tháng 2/2019, các bài viết về cuộc chiến tranh này rất khác so với những năm trước đây.

Báo Tuổi Trẻ, một trong những tờ báo có lượng phát hành lớn nhất nước, thực hiện một loạt bài mang tên 40 năm cuộc chiến vệ quốc, 1979. Tựa đề này được đưa lên trang nhất trong những bản in trên giấy trong những ngày trước 17/2/2019, ngày mà đúng 40 năm về trước Trung Quốc xua quân tấn công biên giới phía bắc của Việt Nam.

Loạt bài này kể lại những câu chuyện các cựu chiến binh trong trận chiến 40 năm trước đây. Trong loạt bài phóng sự này cụm từ Trung Quốc xâm lược được dùng rất rõ ràng.

BBC: Người Mỹ gốc Latinh và bức tường biên giới của Trump

Lindolfo Carballo và Daisy Sánchez tại Trung tâm Tiếp đón Wheaton, nơi hỗ trợ người lao động nhập cư

Người di dân từ Trung Mỹ đột nhiên thấy mình trở thành tâm điểm của tin tức Hoa Kỳ trong những tháng gần đây - bức tường biên giới, đoàn tị nạn Caravan, cái gọi là 'The Dreamers'...


Phóng viên Vicky Baker của BBC đến với cộng đồng người Latin ở Maryland để xem họ bị ảnh hưởng ra sao với những tin tức này .

El Catrachito trông giống hệt một quán ăn điển hình kiểu Mỹ với nội thất nhiều mạ crôm, quầy bar, ghế cao và những dẫy bàn ăn có ghế nệm cao hai bên.

Tuy nhiên, trên thực đơn, thay vì bánh mì hamburger và milkshake, bạn sẽ thấy các món phổ biến ở Trung Mỹ: baleadas (bánh tortilla với đủ loại nhân), tajadas (chuối chiên), pupusas (bánh ngô xốp). Một lá cờ Honduras được treo trên tường và tất cả khách hàng đều nói tiếng Tây Ban Nha.

BBC: Trump sẽ tuyên bố 'tình trạng khẩn cấp' để tài trợ cho bức tường

Ông Trump từng hứa là sẽ xây bức tường biên giới và Mexico sẽ phải chi trả cho nó

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia để tài trợ cho bức tường biên giới với Mexico theo kế hoạch của ông, Nhà Trắng vừa cho biết.


Ông Trump sẽ ký một dự luật an ninh biên giới để tránh đóng cửa chính phủ - nhưng cũng sẽ sử dụng quỹ quân sự để xây bức tường mà không cần thông qua Quốc hội, một tuyên bố cho biết.

Giới chức cao cấp của Đảng Dân chủ phản ứng bằng cách cáo buộc ông ta có hành động "lạm quyền" và "phi pháp".

Việc xây dựng bức tường là một trong những lời hứa chủ chốt của ông Trump trong thời gian tranh cử. 

Nhưng từ khi nhậm chức tổng thống, cho đến nay ông vẫn chưa tìm được nguồn tài trợ cần thiết để thực hiện lời hứa này. Trong thời gian tranh cử ông Trump nói sẽ bắt Mexico trả tiền cho bức tường. 

Quốc hội đã thông qua dự luật nhưng lại không đáp ứng yêu cầu ngân sách tài trợ bức tường của ông Trump vào thứ Năm. Dự luật này đang trông chờ vào chữ ký của ông Trump để thành luật.

Nhà Trắng nói gì?


Thư ký Nhà Trắng Sarah Sanders cho biết trong một tuyên bố: "Tổng thống một lần nữa thực hiện lời hứa xây dựng bức tường, bảo vệ biên giới và bảo vệ đất nước vĩ đại của chúng ta".

Tú Anh (RFI): Pháp trong thế lưỡng nan trước túi tham của Trung Quốc

Ảnh tư liệu: Thủ tướng Pháp Manuel Valls (T) đón đồng nhiệm Trung Quốc Lý Khắc Cường (Li Keqiang) và phu nhân tại sân bay Toulouse-Blagnac Airport, gần Toulouse, Pháp, ngày 02/07/2015

Washington, Paris, cũng như các thủ đô châu Âu đều lo ngại lòng tham của các tập đoàn doanh nghiệp Trung Quốc muốn thống lĩnh thị trường. Nước Mỹ của Donald Trump thừa sức vừa đánh vừa đàm với Bắc Kinh, trái lại, Pháp không có kế sách vẹn toàn.

Tại Hoa Kỳ cũng như ở Đức, sức mạnh tiền bạc và tham vọng của các tập đoàn Trung Quốc tạo ra tình trạng căng thẳng trong thương mại thế giới. Áp lực của Mỹ qua chiến tranh áp thuế cũng như thái độ của Berlin sau khi mắc mưu Trung Quốc, bán tháo công ty « rô-bô » Kuka năm 2016 cho thấy Tây phương thức tỉnh. Thứ Năm tới đây, Nghị Viện Châu Âu sẽ thông qua đạo luật mới về đầu tư, kiểm soát chặt chẽ hơn vốn đầu tư nước ngoài mà đối tượng là Trung Quốc. 

Nước Pháp : con mồi ngon của các tỷ phú đỏ 


Đất canh tác, khách sạn, phi trường, lâu đài sản xuất rượu… từ 15 năm nay, hàng loạt cơ sở kinh tế, thương mại của Pháp bị doanh nghiệp Trung Quốc từ từ gậm nhấm. Từ khi Hoa Kỳ tăng cường kiểm soát đầu tư nước ngoài để bảo vệ công nghệ quốc gia, Pháp trở thành hấp dẫn hơn. Chỉ trong một năm 2018, Trung Quốc chi ra 1,8 tỷ đôla để mua lại các doanh nghiệp tại Pháp, tăng 86%, trong khi ở Mỹ, vốn đầu tư của Trung Quốc từ 30 tỷ trong năm trước giảm xuống còn 4,8 tỷ.

Thứ Năm, 14 tháng 2, 2019

Mặc Lâm: Có một cuộc xâm lược khác

"Nhân dân sẽ không quên", biểu ngữ trong một cuộc biểu tình tưởng niệm chiến tranh biên giới 1979 năm 2016 tại Hà Nội.

Kỷ niệm 40 năm ngày chiến tranh biên giới xảy ra năm nay báo chí được tháo cái rọ bút để lên tiếng về cuộc chiến mà từ nhiều năm trước câu chuyện tang thương này gần như biến mất trên báo chí truyền thông nhà nước. Hơn nữa nó còn bị cắt xén, tối giản đếm mức cả cuộc chiến tranh với tổn thất nặng nề chỉ gói gọn lại vài dòng trong sách giáo khoa mà kẻ thù từng giết dân quân miền Bắc được khoác cho một cái tên mới là “nước ngoài”. 

Cuộc chiến tranh xâm lược ấy từng được tuyên truyền trong suốt thời kỳ Lê Duẩn cầm quyền cho đến khi Hội nghị Thành Đô thành hình năm 1991 thì bỗng dưng im bặt. Các cơ quan nhà nước trở nên im lặng một cách khó hiểu về cách ứng xử với Trung Quốc, mọi thù hằn không những biến mất mà trái lại ai nhắc nhở tới chúng cũng đều bị chụp cái mũ phá hoại tình hữu nghị hai nước. Và cái tình hữu nghị ấy càng kéo dài thì sự uất ức của người dân càng tăng cao vì họ hiểu thái độ này chỉ là mặt trái của lòng thần phục. 

Phạm Phú Khải: Ngày Tình Nhân năm nay



Hôm nay là Valentine’s Day. Có người gọi là Ngày Tình nhân. Nghĩa rộng là tình yêu giữa con người với nhau. Nghĩa hẹp là giữa hai người với nhau. 

Lịch sử của Ngày Tình nhân có nhiều điều thú vị và tranh cãi. Điều đáng nói là vào đầu thế kỷ 18, người Mỹ đã bắt đầu trao cho nhau các món quà Valentine làm bằng tay, thư tình hay các kỷ vật biểu lộ tình cảm. Khi kỹ nghệ in ấn hiện hành vào thế kỷ 20, người ta bắt đầu gửi nhau thiệp in thay vì thư từ như trước. Tại Mỹ ước đoán khoảng 145 thiệp Valentine gửi cho nhau mỗi năm, số lượng này chỉ sau số thiệp Giáng Sinh (bây giờ có lẽ số lượng này đã giảm hẳn và thay vào đó là điện tin và điện thư). 

Sáng nay tôi đi làm sớm, đến nơi lúc 7 giờ 30 sáng. Ngồi không lâu thì có bốn đồng nghiệp cũng đến. Đều là phái nữ. Một người nói lớn Chúc mừng Ngày Valentine (Happy Valentine’s Day). Tất cả, kể cả tôi, đều lập lại lời chúc này cho nhau, và cùng cười ồ lên. 

Người Việt: 40 năm sau cuộc chiến, báo Việt Nam ‘được’ viết Trung Quốc là ‘quân xâm lược’

Bảng gỗ khắc ghi tội ác ở bản Tổng Chúp (xã Hưng Đạo) (Hình: Vietnamnet) 

Truyền thông trong nước những ngày qua đăng khá nhiều bài viết về cuộc chiến tranh biên giới 17 Tháng Hai, 1979 và thẳng thắn gọi Trung Quốc là “quân xâm lược.” 

Còn khoảng 3 ngày nữa là đánh dấu cột mốc 40 năm chiến tranh biên giới phía Bắc, 17 Tháng Hai, 1979. Hai ngày qua, nhiều báo lớn trong nước đăng tải những bài viết chi tiết về cuộc chiến. Điều đáng nói, và dư luận mạng xã hội cũng nhận thấy là có vẻ như những bài viết này “được phép” sử dụng những câu chữ chỉ đích danh quốc gia đối chọi với quân đội Việt Nam lúc đó, là Trung Quốc. 

Ngày 1 Tháng Hai, 2019, ông Phạm Viết Đào, một nhà báo từng bị đi tù 15 tháng vì bị cáo buộc “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ” đả kích chế độ, viết trên trang Facebook cá nhân rằng “Theo nguồn tin vỉa hè, năm nay Việt Nam chủ trương công khai kỷ niệm 40 năm cuộc chiến chống Trung Quốc xâm lược các tỉnh biên giới phía Bắc. Các hoạt động đang được chuẩn bị, chắc sẽ được tổ chức sau dịp Tết Nguyên Đán…” 

Phạm Chí Dũng: Vụ Trịnh Xuân Thanh - Không có gì là quá muộn

Thủ tướng Đức, Angela Merkel.

Không có gì là quá muộn để người Đức quên lãng vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh khi phía Việt Nam vẫn cho rằng còn quá sớm để trao trả nhân vật này cho Berlin. 

Chưa có gì gọi là ‘đóng hồ sơ’ 


Tròn một năm rưỡi sau vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã một lần nữa đề cập đến vụ này trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Slovakia Peter Pellegrini, khi bà Merkel đến thăm và tham dự cuộc họp của nguyên thủ quốc gia của 4 nước Đông Âu là Hungary, Slovakia, Cộng hòa Séc và Ba Lan tại Bratislava - thủ đô Slovakia - vào tháng 1 năm 2019. 

Thêm một dấu hiệu chẳng tốt lành gì, nếu không muốn nói là ‘rông nguyên năm’, cho Nguyễn Phú Trọng và bộ sậu Bộ Chính trị của ông ta. 

Thứ Tư, 13 tháng 2, 2019

Ngô Nhân Dụng: Juan Guaidó làm lịch sử

Ngày 12 Tháng Hai, người dân Venezuela lại xuống đường biểu tình khắp nơi ủng hộ vị tổng thống lâm thời Juan Guaido. Đến nay, ngoài Hoa Kỳ đã có khoảng 60 quốc gia đã công nhận ông là tổng thống hợp pháp của Venezuela. (Hình: Edilzon Gamez/Getty Images)

Ông Juan Guaidó mới nói trên đài truyền hình tại thủ đô Caracas, báo tin một số phẩm vật cứu trợ quốc tế đã tới tay người dân Venezuela. Hình ảnh cho thấy những người dân đang cầm biểu ngữ viết “Cảm ơn Cộng đồng Quốc tế” (Gracias Comunidad Internacional) ở biên giới giữa Colombia và Venezuela. 

Tuần trước, Tổng Thống Venezuela Nicolás Maduro ra lệnh quân đội đóng cửa cây cầu biên giới, không cho đem đồ cứu trợ vào, trong lúc hàng triệu dân chúng đang thiếu ăn. Đáp lại, ông Guaido đã kêu gọi quân đội để cho phẩm vật cứu trợ được tự do đi qua. 

Cuộc đấu giữa nhà độc tài Maduro và Guaidó đã bắt đầu từ ba tuần qua. Ông Maduro, cầm quyền từ năm 2013, đang chuẩn bị tiếp tục nắm quyền sau cuộc bầu cử, nhưng các đảng đối lập và nhiều quốc gia không công nhận kết quả cuộc bỏ phiếu mà họ tố cáo là gian lận trắng trợn. 

Diễm Thi, RFA: Bỏ cấp phép ca khúc trước 1975: Kiểm duyệt văn hóa thất bại toàn phần

Một buổi biểu diễn ca nhạc ngoài trời tại Hà Nội vào ngày 18 tháng 11 năm 2018.

Chiều 11/2, Bộ trưởng Văn hoá, Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện cho báo chí biết Chính phủ vừa chấp thuận chủ trương sửa đổi hai nghị định 79 và 15 về nghệ thuật biểu diễn, tức sắp tới sẽ bỏ việc cấp phép ca khúc trước năm 1975. 

Thông tin trên khiến dư luận xã hội quan tâm, bởi việc cấm hát các tác phẩm từ thời Việt Nam Cộng Hòa dường như không mấy tác dụng khi nhiều quán cà phê, karaoke hay phòng trà ở Việt Nam hiện nay đều có sử dụng những ca khúc trước 1975. 

Nhạc sĩ Tuấn Khanh, cũng là một nhà báo chuyên nghiệp, cho rằng đây là sự thất bại của kiểm duyệt văn hóa chứ không phải là một bước mở của chính quyền: 

“Vừa rồi Chính phủ có đồng ý cho xây dựng một dự thảo nghị định mới để thay thế cho nghị định 79, tức sắp tới không cấp phép nữa mà cho phép tất cả ca khúc của thời Việt Nam Cộng Hòa. Nghị định 79 ra đời thời điểm những năm 78, 79. 

Nói một cách nào đó thì ngày nay hôm nay nhà nước cho phép bình đẳng tất cả mọi thứ thì thực chất cái tên gọi của nó là sự thất bại toàn phần của những chương trình kiểm duyệt văn hóa. Cho nên khi người ta bắt đầu cho phép là người ta lùi lại cái sự thất bại của mình và người ta đánh loãng đi cái vòng kiểm tỏa đã không còn giá trị nữa. 

Do đó nếu hôm nay họ không vội vàng tháo dỡ những nghị định đó thì bản thân họ mãi mãi vướng trong hình ảnh một kẻ thất bại và mãi mãi không lấy lại được tư cách trong việc đã từng cấm đoán như vậy, chứ đây không phải là một bước mở của chính quyền cộng sản.” 

Nguyễn Tường Thụy: “Anh cướp”

Lần đầu tiên, thấy dân mạng “trân trọng” gọi cướp bằng... anh. Chuyện bề ngoài có vẻ vui vui nhưng ngẫm ra lại vừa buồn, vừa chua cay. Đó là vụ hai tên cướp đột nhập vào phòng kế toán Trạm thu phí Dầu Giây khoắng đi 2,22 tỉ đồng hôm mùng 4 tết, giữa ban ngày. Không biết con số này đã bao gồm 80 triệu đồng hai tên cướp đánh rơi ở hiện trường chưa, nếu chưa thì số tiền bị cướp là 2,3 tỉ.. 

Con số hơn 2 tỉ làm dư luận giật mình. Người ta tính ra, mới tiền thu phí BOT của 1 ca đã là 2 tỉ (hào phóng bỏ qua con số lẻ) thì 1 ngày 3 ca phải là 6 tỉ, rồi từ đó tính ra 1 tháng, 1 năm riêng trạm này thu là bao nhiêu. Người nhà BOT giải thích không phải vậy mà số tiền ấy của nhiều ca dồn lại. Tất nhiên giải thích thì cứ giải thích, còn tin hay không lại là chuyện khác, nó phụ thuộc về độ tin cậy của dư luận đối với nhà BOT mà tin nhà BOT có lẽ chỉ là người thần kinh có vấn đề. 

Vụ cướp này làm cho cư dân mạng hả hê, không phải vì bắt được kẻ gian mà vì lòi ra số tiền thu phí BOT khủng như thế nào. Dân mạng vốn vui tính, hài hước nên gọi hai tên cướp bằng... anh. Người đề nghị ân xá, người đề nghị thưởng công, thậm chí có người còn đề nghị phong... anh hùng cho hai “anh cướp”. 

Chứ không à. Vì ngoài các “anh” thì còn ai tìm ra con số thực thu của BOT là bao nhiêu. Dựa vào báo cáo ư? Không ai điên mà tin vào báo cáo. Thanh tra ư? Không phải thanh tra không có trình độ mà tìm đâu ra thanh tra nào vượt qua được cám dỗ của đồng tiền. Vì vậy mới có câu: “Thanh tra, thanh mẹ, thanh dì/ Cứ có phong bì là nó thanh kiu”. 

Mạnh Kim (VOA): Đất nước có bao giờ như thế này chưa?

Hình minh họa.

Chỉ vài tuần trước và sau Tết mà dòng thời sự Việt Nam đã tiếp tục “chảy siết” với vô số vụ việc khiến không khỏi cười ra nước mắt…

Đất nước có bao giờ diễn như thế này chưa?


Đầu tiên là bức ảnh Chủ tịch nước-Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đi chúc Tết và lì xì công nhân vệ sinh vào tối 4-2-2019 (30 Tết) tại đường Thanh Niên (Hà Nội). Hành động “đẹp” và “đầy tính nhân văn” này đã nhanh chóng bị nghi ngờ là ngụy dựng, một màn diễn kém chất lượng được dựng tồi bởi đạo diễn dỏm. Điều khiến dư luận… hể hả là cô “nhân viên môi trường” nhận bao lì xì của ông Trọng lại trông giống như một nhân vật mà chỉ hai ngày trước đó đã đến Đội cảnh sát giao thông số 14 thuộc Phòng Cảnh sát Giao thông Công an Hà Nội nhận lại cái ví bị mất, một hình ảnh thể hiện “nghĩa cử cao đẹp” và “đạo đức liêm khiết” của ngành công an. Mãi đến ngày 12-2, tờ VTC News mới đăng bài “Sự thật về cô gái xuất hiện trong hai bức ảnh dậy sóng dân mạng trước Tết Nguyên đán”. Bài báo cho biết cô gái nhận lại ví bị mất tên là Ngô Nhã Phương, trú tại phường Sao Đỏ, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Tuy nhiên, “một nửa sự thật” còn lại - tức danh tánh, chỗ ở và tông tích thật của cô “nhân viên môi trường” - thì vẫn còn nằm trong diện “bí mật đời tư” “chưa được công bố”! 

Mặc Lâm (VOA): Khi VEC tự cho mình là nhà nước

Tài xế vui mừng sau khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ra lệnh dừng thu phí ở trạm BOT Cai Lậy hồi năm ngoái. Nay BOT này bắt đầu thu phí lại nhưng giảm giá vé và kéo dài thời hạn khai thác.

Mạng xã hội Việt Nam trong những ngày đầu năm bị lôi cuốn theo những tin tức về vụ cướp tại trạm thu phí Dầu Giây, tiếp theo đó là một loạt câu hỏi liên quan đến số tiền thu được và nghĩa vụ thuế của công ty với nhà nước. Từ vụ cướp này người dân thấy rõ mức thu vô lý của một BOT trên lưng họ và dư luận bàn tán không dứt về tình trạng khai gian thu nhập của các đại gia chủ các BOT bẩn trên toàn quốc. 

Câu chuyện chưa ngã ngũ thì một tin khác xuất hiện trên báo chí làm cho dư luận căm phẫn hơn cả việc BOT gian lận, đó là bản tin VEC từ chối phục vụ vĩnh viễn 2 phương tiện trên tuyến cao tốc do đơn vị này quản lý, khai thác. Nguyên nhân hai phương tiện bị cấm có các hành vi vi phạm các quy định theo Quyết định số 13/QĐ-VEC-HĐTV ngày 10/01/2019. VEC cho rằng những người đi trên 2 phương tiện này đã có hành vi gây rối tại trạm thu phí Long Phước trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. 

VEC là chữ viết tắt của Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (Vietnam Expressway Corporation). Nó là một doanh nghiệp chuyên môn đầu tư vào các dự án đường cao tốc và tranh thầu các BOT (viết tắt của tiếng Anh: Build-Operate-Transfer, Xây dựng-Vận hành-Chuyển giao). Chính phủ kêu gọi các công ty tư nhân bỏ vốn xây dựng trước (build) thông qua đấu thầu, sau đó khai thác vận hành một thời gian (operate) và sau cùng là chuyển giao (transfer) lại cho chính quyền sở tại. 

Thứ Ba, 12 tháng 2, 2019

Nguyễn Hùng (VOA): ‘Bảy bài học cho Thế kỷ 21’

Yuval Noah Harari. Hình https://www.ynharari.com/ 

Trong những ngày đầu xuân Kỷ Hợi, tôi mang cuốn sách ‘21 bài học cho Thế kỷ 21’ ra đọc. Cuốn sách hơn 350 trang của cây viết có tiếng Yuval Noah Harari đưa ra nhiều dự đoán về cuộc cách mạng công nghệ trong thế kỷ này và ảnh hưởng của nó tới loài người. Trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin điểm bảy bài học chính của cuốn sách. 

Harari, tác giả cuốn sách đã được dịch sang tiếng Việt ‘Sapiens: Lược sử Loài Người’, mở đầu với tuyên bố điều tưởng như đã là dấu chấm hết của lịch sử thực ra đã chỉ là dấu ba chấm. Người ta đã ngỡ rằng câu chuyện dân chủ tự do đã thắng thế sau khi chủ nghĩa cộng sản phá sản và chủ nghĩa phát xít đã thất bại từ nhiều thập niên về trước. 

Harari nói con ‘phượng hoàng tự do’ từng lâm nguy trong thập niên 1930 và 1940 khi Hitler giành hết thắng lợi này tới thắng lợi khác. Nó cũng gặp sự cạnh tranh mạnh mẽ của phe cộng sản cho tới khi Liên Xô sụp đổ hồi đầu thập niên 1990. 

Cánh Cò: Chủ tịch nước, Tổng bí thư công việc của ông là gì?

Ai cũng biết Tổng chủ Nguyễn Phú Trọng rất bận rộn nên hỏi công việc của ông là gì có vẻ thừa thãi. Rõ ràng ông là người bận rộn nhất trong bộ tam, bởi ông đảm nhiệm hai vai thì trách nhiệm gánh vác cũng phải nặng nề hơn gấp đôi so với bà Ngân hay ông Phúc. 

Với vai trò Tổng bí thư ông đang vật lộn với cái khẩu hiệu Chủ nghĩa Xã hội thôi cũng không còn thời giờ đâu mà lo việc khác, đặc biệt nhất là lúc này khi mà người anh em Venezuela đang bị bao vây và cái hố Chủ nghĩa Xã hội rõ to trước mắt không phương tránh né. 

Với vai trò Chủ tịch nước ông đang cật lực lo lắng cho chị em hốt rác trên đường phố mà báo chí ưu ái đặt cho cái tên hết sức trong lành là “bảo vệ môi trường”. Ông bận cách nào thì bận đầu năm mới cũng lì xì cho các chị các mợ đang thực hành cái nghề nhỏ bé và hèn mọn nhất của xã hội, và trong cách hành xử này ông Chủ tịch nước xứng đáng được khen ngợi hơn những vị khác như ông Thủ tướng hay bà Chủ tịch Quốc hội, bởi hai người này không nhận thức được giới công nhân là cội rễ của giai cấp bị bóc lột trong xã hội tư bản nhưng trong xã hội chủ nghĩa thì họ được thăm viếng, vinh danh bởi một Chủ tịch nước muôn phần kính mến. 

Chỉ có điều… 

Thiên hạ phát hiện ông đang lừa họ vì người chụp hình toe toét cười bên ông khi nhận phong bì không phải công nhân hốt rác mà là một cô gái từng đóng vai người mất bóp được công an đội CSGT số 14 trả lại. Cô gái tên Ngô Nhã Phương trú tại phường Sao Đỏ, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương. 

Phạm Chí Dũng: Nhân quả Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu (EVFTA)

Thủ Tướng CSVN Nguyễn Xuân Phúc gặp Chủ tịch Nghị Viện Châu Âu Antonio Tajani vào Tháng Mười, 2018. (Hình: Tạp chí Luật Khoa

Khó nuốt hơn hẳn 


Mặc dù đã kết thúc đàm phán từ cuối năm 2015, nhưng quá trình rà soát pháp lý đối với EVFTA (Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu) đã kéo dài đến hai năm rưỡi, thay vì chỉ từ sáu tháng đến một năm đối với các hiệp định thương mại khác. Trong thời gian đó, chính quyền Việt Nam vẫn vừa “nhai lại” không chán đề nghị “EU thúc đẩy sớm thủ tục để EVFTA được ký kết và phê chuẩn,” vừa tha hồ đàn áp nhân quyền trong nước. Thậm chí vào năm 2017 là năm rộn rã các đoàn công du Châu Âu của Chủ Tịch Quốc Hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Phó Thủ Tướng Vương Đình Huệ, và quan chức còn chưa chết đột ngột gây nghi ngờ là Chủ Tịch Nước Trần Đại Quang, đã nổ ra vụ “bắt cóc Trịnh Xuân Thanh” như một trái bom tàn phá toàn bộ hệ thống nhà nước pháp quyền của nước Đức và EU. 

Chẳng quá đáng để cho rằng kể từ vụ Trịnh Xuân Thanh, không chỉ người Đức mà một phần lớn các nước Châu Âu đã thực sự được “mở mắt” về bản chất của lời tuyên rao “Việt Nam luôn quan tâm và bảo đảm quyền con người.” Cũng kể từ đó, EVFTA trở nên khó nhai nuốt hơn hẳn. 

Lê Phan (Theo The Guardian): Chiến dịch bảng đường chống Brexit ở London

Những người dân London cầm biểu ngữ chống Brexit (Hình: Getty Images)

Mới 5 giờ 55 phút sáng, trên một trong những trục lộ chính của vùng tây thủ đô London, vừa bắt đầu chật ních xe cộ chuẩn bị cho giờ đi làm. Một ông tên Dave lái xe van trắng trờ tới một khu đậu tạm, đang dựng một tấm bảng ngay bên lề con đường bận rộn. Cái quảng cáo trước là cho Calvin Klein với người mẫu Lara Stone. Chỉ khoảng 20 phút sau, Dave đã phủ kín mất người mẫu, thành thạo trét những miếng giấy hình vuông lên, sử dụng cái thang cho những tấm ở trên cao, rồi quét qua với cây chổi lông khổng lồ. 

Cái miếng giấy vuông đầu tiên, ở góc cực trái, có hình chụp đầu ông Jacob Rees-Mogg và mảnh đầu tiên của ký hiệu Twitter của ông ta. Khi Dave xếp các cạnh cho đều nhau, rồi keo và chổi, và Stone biến dần, một câu lộ ra từ ông Rees-Moog, một trong những lãnh tụ của Brexit. Đây không phải là một tweet, ông ta đã lên tiếng ở Quốc Hội “Chúng ta có thể có hai cuộc trưng cầu dân ý. Như mọi sự xảy ra, có ý nghĩa hơn nếu có một cuộc trưng cầu dân ý sau khi việc tái điều đình hoàn tất.” 

Mỉa mai của câu này là ông Rees-Moog và phe Brexit nay đang cương quyết chống lại một cuộc trưng cầu dân ý nữa vì họ sợ là lần này phe họ sẽ thua. 

Chủ Nhật, 10 tháng 2, 2019

Khánh Hà: Cám ơn người - Cám ơn đời

Hình minh hoạ, FreePik

Tôi ngồi lặng thầm trong bóng đêm
Ngoài kia tuyết rơi rơi êm đềm
Mùa đông chưa tàn, xuân chực đến
Tuổi đời chồng chất một năm thêm

Tôi đã làm gì trong năm qua
Con đường tu tập được bao xa
Hay vẫn trầm luân trong bể khổ
Hốt giác hốt mê cũng chỉ là

Đã biết vô thường là định luật
Sao còn phiền não chuyện nhân gian
Đến đi, sinh diệt trong trời đất
Rồi ra chỉ một giấc mơ màng

Đêm đi ngày đến ngoài khung cửa
Tuyết trắng, trời xanh, rực nắng vàng
Tinh khôi vũ trụ như nguyên thủy
Dù nắng sẽ phai, ngày sẽ tàn

Vòng nhật nguyệt còn luân lưu mãi
Đời người thẳng tắp một đường đi
Hiện tại qua rồi không trở lại
Ngoảnh nhìn một chuỗi những chia ly

Chúng ta mọi nẻo đời xuôi ngược
Gặp nhau một buổi cũng là duyên
Cám ơn người những tình tri ngộ
Cám ơn đời nguồn vui vô biên

Khánh Hà

Trần Thị Diệu Tâm: Tìm chốn thanh bình

Hình minh hoạ, Internet

Sau khi làm xong chương trình kết toán dự án cho công ty, cô cảm thấy mệt nhoài và chứng bệnh nhức đầu có cơ hội tái phát. Số tiền thưởng cuối năm trong tài khoản ngân hàng sẽ tăng thêm, nhưng hiện giờ cô chẳng còn mấy quan tâm. Áp lực của công việc, thái độ ganh tị kỳ thị của các đồng nghiệp nữ bản xứ cùng phòng, đè nặng lên người, nhiều lúc cô muốn nghẹt thở. Ra khỏi văn phòng làm việc, cô trở về nhà theo dòng người chảy vào những chuyến mê-trô chật cứng, như kẻ mộng du, như một cổ máy không cảm tính, di động theo quán tính đã định hướng. Cô tưởng chừng như mình là một loài"ốc mượn hồn". Loài ốc này có thể đi tìm một cái vỏ thích hợp khác trong lòng đại dương bao la. Nhưng cô không thể, dù được sống trong một xã hội văn minh hiện đại đa văn hóa, đa chủng tộc. Cô sống cho chính mình hay cho một ai khác, cô cũng không hiểu được. Có lẽ cái vỏ bọc cô đang mang trên người không phù hợp với tâm hồn cô bên trong. 

Ra khỏi phòng khám bệnh, sau khi nghĩ đến lời khuyên của bác sĩ " Cô nên nghỉ ngơi dưỡng sức một thời gian". Cô đi thẳng đến cửa hiệu thuốc tây. Người bán thuốc nhìn giấy cho biết những thứ thuốc này không phải là loại thuốc bệnh, là thuốc bổ dưỡng nên phải trả hết toàn phần. Cô gật đầu. Liệu những viên thuốc này có đem lại chút nào dễ chịu không. 

Trùng Dương: Kho tàng đằng sau bức tường trong căn chung cư ở Paris

Ảnh Julien Mignot for The New York Times

Một bức tranh sơn dầu thế kỷ thứ 17 được tìm thấy giấu sau bức tường tại một căn phòng trên lầu hai của một toà nhà trên đường Marignan ở Paris trong lúc nơi này đang được chỉnh trang để thiết lập một phòng trưng bầy cho hãng chuyên về thời trang dạ hội Oscar de la Renta.(*)

Bức tranh sơn dầu lớn chiếm cả chiều cao và dài của bức tường ngăn giữa hai phòng, mầu đã xỉn tối với thời gian. 

Việc chỉnh trang căn phòng phải ngưng lại từ mùa hè năm ngoái khi bức tranh được khám phá ra để các chuyên viên bảo tàng và nghệ thuật thẩm định lịch sử và nội dung của bức tranh và làm sao mà nó lại nằm phía sau một bức tường trong một căn chung cư như vậy.

"Đôi khi khi tân trang các lâu đài [cổ] người ta tìm thấy cái gì đó như một cái lò sưởi ẩn dấu, hay như tại Ý, một bức tranh tường (fresco)," kiến trúc sư Nathalie Ryan của hãng thời trang, người đầu tiên thấy bức tranh, nói. "Nhưng [một bức tranh như vầy] trong một căn chung cư? Một cửa tiệm ư? ... Ai cũng phát hoảng. Giống như tìm thấy một xác ướp vậy. Tôi vội tắt máy điện thoại và nhìn trân trối [bức tranh]."

Bùi Vĩnh Phúc: Tô Thùy Yên – thơ, như một vinh dự lầm than của kiếp người (Tiếp theo và hết)

.3. Thời gian trong thơ Tô Thùy Yên


Thời gian trong thơ của Tô Thùy Yên không phải là thời gian của Salvador Dali, thời gian với đặc trưng nổi bật là lững lờ trôi chảy, lỏng ra, nhão ra, và chùng lại với thiên thu. Thời gian ấy cũng không phải là thời gian của Giorgio de Chirico, kỳ dị một cách âm u, khiến cho người đối diện với nó có một cảm giác hoảng hốt và mất lối. Nếu có thể làm một so sánh nào đó về tính thời gian trong thơ Tô Thùy Yên với thời gian được biểu hiện trong hội họa hiện đại, thì thời gian trong thơ Tô Thùy Yên đã chia sẻ nhiều nét với thời gian của René Magritte. Cũng là siêu thực, nhưng Magritte đã đi theo một con đường khác với Dali và Chirico. Thời gian của Dali là một thời gian ám ảnh, tàn rữa, và chứa đầy chất ảo. Thời gian của Chirico đóng vào những khung cảnh vật lý thê lương và kỳ bí, giam nhốt người ta trong cái siêu hình của những giấc mơ nghiêng về những chiều kích của vực thẳm. Thời gian của René Magritte là một thời gian bám sát vào thiên nhiên. Nhưng thiên nhiên trong tranh ông là một thứ thiên nhiên thật mà ảo, với những yếu tố cấu thành đổi chỗ lẫn cho nhau, dan díu vào nhau, khiến cho người thưởng ngoạn dễ mất định hướng khi nhìn vào tác phẩm của Magritte. 

Thời gian của Tô Thùy Yên có những lúc đã chia sẻ những nét siêu thực của Magritte như thế. Ngoài ra, nó còn mang chứa trong nó những ấn tượng kỳ dị khác, mới, lạ, và đặc biệt Tô Thùy Yên. Cái thời gian ấy gần như luôn luôn tìm cách gắn bó, dan díu với thế giới vật chất của thiên nhiên bên ngoài (Vậy thì thời gian là một cái gì trôi chảy bên trong chăng? Bên trong cái gì? Đây là những câu hỏi rất siêu hình mà may ra chỉ có thơ và hội họa là thỉnh thoảng mới có thể đến gần để trả lời một cách huyền bí và thơ mộng.) 

Thời gian trong thơ Tô Thùy Yên gắn bó, dan díu với thiên nhiên. Nhưng đó là một thiên nhiên đứt rễ. Một thiên nhiên nhiều lúc hình như không còn gắn bó, ràng buộc vào nhau theo một trật tự vật lý thông thường. Những cấu tố của nó như bị tách ra để bám vào những mảnh thời gian khác biệt trong tâm thức nhà thơ. 

Thời gian đứt quãng dài vô định
Như sợi dây diều băng mất tăm
Lòng anh thảng thốt, sông chao sóng
Kỷ niệm buông tay rú ngất chìm (...)

Mùa hè đi khuất kêu không lại
Bãi mía điêu tàn gốc cháy thui (...)

Ngự Thuyết: Rừng (Tiếp theo và hết)

Ở mãi trong rừng ngày ngày đối diện với sắt máu, kềm kẹp, rình rập, đói khát, bệnh tật, nhiều khi mình cảm thấy mình không phải là con người nữa. Một nhà thơ nói trúng: 

Mười năm, mặt xạm soi khe nước, 
Ta hóa thân làm vượn cổ sơ.[1]

Nay thấy loài người, lòng bỗng nao nao. Và có hàng, có quán. Không chừng có cả chợ. Có lẽ nơi này rất xa những nơi từ trước tới nay chúng tôi đã đến để được “Vinh Quang” – “Lao động là vinh quang.” Khẩu hiệu được lặp đi lặp lại này làm tôi nghĩ đến câu nói “Xúi trẻ ăn cứt gà.” Chúng tôi không còn là trẻ con nữa, vậy câu nói đó nên được đổi thành “Xúi già ăn cứt vịt” chăng? Tôi nghĩ bụng vinh quang hay không còn tùy thuộc vào mục đích của cái lao động ấy chứ. Chẳng hạn ta được cho ăn bánh vẽ làm việc đến kiệt lực trong khi kẻ khác ngồi không hưởng trọn thành quả của cái lao động ấy, thì vinh quang cái nỗi nào.

Một người đột nhiên cất cao giọng “phát biểu linh tinh”: “Hôm nay là ngày cuối năm, mai Tết, ngày vui của dân tộc. Mừng Xuân Ơn Đảng.” 

Một giọng khác bẻ: “Trật. Phải nói: Ơn Đảng Mừng Xuân. Cho nên Cách Mạng chiếu cố cho chúng ta lao động tại vùng này để được gần gũi với nhân dân hưởng cái Tết ấm no, độc lập, thống nhất, tự do, hoà bình.” 

Có tiếng xì xào, rì rầm. Hưởng ứng hay phản đối? Nhưng dù gì thì dù, mọi người vui hẳn lên, cố cắt thật nhiều tranh, cho mau đạt chỉ tiêu, để còn nhiều thì giờ đi “mua sắm”. Nghĩa là để có thể ngồi nán lâu hơn giờ nghỉ quy định bên các hàng ăn, hàng quà tán gẫu. Ai có tiền thì “mua sắm” củ khoai, trái chuối, trái bắp, ăn Tết; ai không tiền thì ăn Tết bằng mắt. 

Thứ Bảy, 9 tháng 2, 2019

Ngô Nhân Dụng: Chống phá thai là đề tài tranh cử 2020

Với đề tài “chống phá thai,” Tổng Thống Trump đã đánh trúng một yếu huyệt của đối thủ trong bài Thông điệp Liên Bang. (Hình: Getty Images)

Trong thông điệp liên bang mới đọc trước Quốc Hội, Tổng Thống Donald Trump cho thấy ông đã chọn một đề tài tranh cử cho năm 2020: Chống phá thai. Ông dành một thời gian khá dài nói đến vấn đề này, với nhiều chi tiết và lời lẽ xúc động.

Ông Trump đã tấn công đúng một tử huyệt của đảng Dân Chủ. Khi tố đảng Dân Chủ theo chủ trương chính phủ lớn, hay tăng thuế, hoặc chi tiêu quá nhiều, đó là những vấn đề xa xôi và trừu tượng đối với nhiều người. Khi nói đảng Dân Chủ ủng hộ phá thai thì ai cũng hiểu, lời nói khích động tâm can các cử tri có tín ngưỡng mạnh. Từ thập niên 1970, những cử tri này là một thành trì vững chắc của đảng Cộng Hòa.

Trong thông điệp liên bang, ông Trump lên tiếng chống phá thai khi nhắc đến một đạo luật mới được thống đốc New York ban hành. Ông Andrew Cuomo ký hôm 26 Tháng Giêng, 2019, đúng 46 năm sau ngày Tối Cao Pháp Viện Mỹ công nhận phụ nữ được phá thai, với phán quyết Roe v Wade. Khi tranh cử năm 2016, ông Trump hứa sẽ bổ nhiệm các thẩm phán tối cao bảo thủ, để lật ngược phán quyết này. Ông hứa sẽ làm cho Roe v Wade “biến mất!” Trong hai năm qua, ông Trump đã đưa hai ông Neil M. Gorsuch và Brett M. Kavanaugh lên làm thẩm phán tối cao. Nếu Roe v Wade bị lật ngược, thì quyền phá thai còn hay không sẽ tùy mỗi tiểu bang.

Trần Mộng Tú: Tháng Giêng Xuân

Hình minh hoạ, FreePik

Thoa son cho đỏ thay áo mới
em đón anh vào với tháng Giêng
anh ngồi xuống cùng em đối ẩm
hai bàn tay em đã ngát hương trà

Hãy cầm tay em có nhớ không
ngón nào đeo chiếc nhẫn trăm năm
trăm năm ví hẳn như gió thoảng
đã thổi hai ta suốt con đường

Hãy đếm cùng em những cánh trà
ngày xanh đã trắng tóc hoa lau
những giọt thời gian pha cười khóc
em giữ môi em chẳng nhạt màu
rót ra một chén mời Trời Đất
Trời Đất nơi nao cũng đất trời
tạ ơn Trời giọt mưa hạt nắng
tạ ơn Đất bông hoa vào mùa
ta tạ ơn nhau hai bàn tay nắm
bốn bàn chân sáng nắng chiều mưa

Uống đi anh chén trà năm mới
Mới như tình vừa gõ Tháng Giêng Xuân. 

tmt

Bùi Vĩnh Phúc: Tô Thùy Yên – thơ, như một vinh dự lầm than của kiếp người

Biểu dương—hãy biểu dương cùng tận
Vinh dự lầm than của kiếp người
Hy hữu một lần trên trái đất
Và rồi tất cả sẽ nguôi ngoai.
TTY
Hình Internet

.1.


Tô Thùy Yên là một giọng thơ đặc thù, có một, và vô cùng u hiển của nền thi ca Việt Nam trong dòng văn học miền Nam kể từ Sáng Tạo. 

Từ cuối thập niên năm mươi cho đến thời điểm bị cắt đứt 1975, dòng thi ca miền Nam Việt Nam không phải là không thấy nổi bật lên những khuôn mặt khôi ngô của thơ, những tiếng nói mới lạ của tình cảm, của cảm xúc, của trí tuệ; không phải là nó không thấy rạo rực lên trong chính thân xác và tâm hồn mình cái thiết tha và mạch sống của thời đại. Mà không phải chỉ ở Việt Nam, nơi các luồng ý thức hệ trái chiều đã dùng làm địa bàn để thử nghiệm những con toán suy tư của mình, nơi những con sóng của các triều nước lý trí, dâng lên từ phương Tây và từ châu Mỹ, thỉnh thoảng hắt lên trên mặt đất này những lượng nước cuối mùa từ cái dòng trào của nó, con người nói chung, ở Việt Nam cũng như ở khắp nơi trên thế giới, nơi ánh sáng của văn minh nhân loại vẫn còn có cơ hội soi rọi đến, trong những thập niên ‘50, ‘60 và ‘70, đều đã tìm thấy cho mình một hơi thở mới, một tiếng

Ngự Thuyết: Rừng

Hình minh hoạ, Internet

Trí nhớ của tôi thường bội bạc. Hoặc thiên vị. Trong cuộc sống, có biết bao nhiêu sự kiện đã ghi sâu vào ký ức của tôi. Và cũng vô số sự kiện khác trôi qua đời tôi như nước trôi đầu vịt, không để lại dấu vết gì. Lại có những chi tiết tôi cho là đáng nhớ, chẳng hạn, khi đã khôn lớn, lần đầu tiên cầm vô - lăng lái chiếc xe hơi, nhưng tôi không thể nào nhớ được đấy là xe hiệu gì, đi đâu, lúc nào, đi với ai, với mục đích gì. Trong khi đó, ký ức về người đàn bà thành phố lỡ bước vào một nơi rừng rú lại thường trở lại với tôi rất rõ nét. 

Chiều nay, một chiều cuối năm, ngồi một mình bên tách trà quên uống đã nguội lạnh, tôi lẩn thẩn ôn lại những ngày qua, và hình ảnh người đàn bà ấy lại nổi bật kéo theo nhiều chuỗi hồi ức khác tưởng đâu đã hoàn toàn bị quên lãng. 

Chuyện xẩy ra cách đây hơn nửa thế kỷ. 

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến: Ngày Xuân Nghe Chơi Vài Câu Hát xẩm



Bà con kiều bào luôn là một phần máu thịt không thể tách rời của Tổ quốc

Mong kiều bào tích cực đóng góp xây dựng đất nước.

Lấy cớ tết nhất, tôi “hú” cả đống bạn bè tụ tập – uống sương sương vài chai – cho đỡ lạnh lòng viễn xứ. Sau khi cạn mấy ly đầy, và đầy vài ly cạn (rồi lại cạn mấy ly đầy nữa) thì chúng tôi đều “chợt thấy vui như trẻ thơ” – dù tất cả đã ngoài sáumuơi ráo trọi!

Xong “Ly Rượu Mừng” của Phạm Đình Chương, cả đám tiếp tục đồng ca bài “Thằng Cuội.” Bản nhạc mà có lẽ đứa bé nào sinh trưởng ở miền Nam (vào thập niên 1950 - 60) cũng thuộc. Bài đồng dao này được nhạc sĩ Lê Thương viết bằng những lời lẽ rất tân kỳ, dù nền tân nhạc Việt Nam – ở thời điểm đó – còn ở giai đoạn phôi thai.

Bóng trăng trắng ngà có cây đa to
Có thằng Cuội già ôm một mối mơ …

Thứ Sáu, 8 tháng 2, 2019

SỐ BÁO TÂN NIÊN

Múa lân đốt pháo mừng Xuân, 05/02/2019, San Francisco. Hình Justin Sullivan/Getty Images

Hôm nay, mồng bốn Tết Kỷ Hợi, sau mấy ngày nghỉ đầu năm, Diễn Đàn Thế Kỷ lại xin tái ngộ cùng bạn đọc. 

Chúng tôi ở vùng Nam California đã trải qua những ngày đầu năm Kỷ Hợi ướt át và lạnh lẽo, khác với lệ thường thời tiết hằng năm của vùng này. Tuy nhiên qua ngày mồng Ba Tết thì như một phép lạ, cả bầu trời trở nên trong sáng không một vệt mây, mưa gió như chưa bao giờ xảy ra, đem lại cho bao người Việt Nam vùng Little Saigon niềm vui đích thực của Mùa Xuân Mới. 

Trong tâm trạng thuận lợi ấy, chúng tôi xin gửi đến các văn hữu, các cộng tác viên và tất cả quý độc giả lời Chào Đầu Năm. Chúng ta sẽ cùng nhau khởi hành vào Năm Kỷ Hợi với tất cả hứng khởi, tin cậy như chúng ta đã cùng nhau trải qua trong một thập niên qua. 

DĐTK 


Nguyễn Tường Thụy: Về quê ăn tết “không nói chuyện chính trị”

Nhiều từ liên quan đến chữ ăn chẳng còn mấy ý nghĩa nhưng vẫn được sử dụng đến bây giờ, có lẽ do người Việt ta đã trải qua nhiều thời kỳ đói kém nên việc ăn là quan trọng nhất. Bây giờ nó không phải là ăn tết mà là đón xuân vì cái sự ăn nó không quan trọng nữa. “Ăn cưới” thực chất là đi dự đám cưới. Rồi có những việc chẳng liên quan đến ăn như ăn hỏi. Mang đồ sính lễ đến nhà gái, đặt cơi trầu nói chuyện để tác thành cho cặp uyên ương mới là mục đích chính. Nếu nhà gái mời ở lại dùng cơm thì ngồi uống với nhau chén rượu, cụ thể hóa hơn những công việc sắp tới. Chỉ có “ăn cỗ đám ma” thì không gọi thế nữa. Chuyện ăn cỗ đám ma ngày xưa, người chết nằm đấy mà vẫn ăn uống như thường, bây giờ bỏ đoạn ăn uống, gọi là viếng đám tang. Còn ăn tết, ăn cưới, ăn hỏi... vẫn cứ nói như vậy. Thậm chí bây giờ, người ta uống là chủ yếu, uống đến độ cãi nhau, chửi nhau, đánh nhau, gây án mạng nhưng chẳng ai gọi là uống tết, uống cưới hay uống hỏi. 

Vì tít bài viết có chữ ”ăn tết” nên xin tranh thủ tám mấy dòng cho vui chứ không có ý định bàn về ngôn ngữ. 

Hồn quê 


Sống với nhịp sống đô thị, mỗi dịp tết đến xuân sang, người người lại náo nức về quê, tìm ở đây cái tình nghĩa con người, tìm về cánh đồng lúa, lũy tre làng và cảnh mùa xuân, cảnh tết nhà quê. Về vào ngày phiên chợ, đi chơi chợ tết thật thú vị, gặp người quen, bạn cũ, ríu rít hỏi han, chúc tụng. 

Thấy quê hương thân thương lắm. Điều này giải thích tại sao, những bài thơ, ca khúc ca ngợi xuân quê, tết quê thì nhiều mà gần như không có những sáng tác cùng chủ đề ấy về thành thị. Nếu có thì cũng không thể hay được. 

Kính Hòa RFA: Việt Nam thoát nghèo hay không phụ thuộc vào giáo dục tốt và dân chủ

Cửa hàng bán điện thoại thông minh Samsung và những người bán hàng rong trên vỉa hè. Hà Nội 2003.

Theo một số thông tin được công bố thì mức thu nhập trung bình đầu người của Việt Nam vào năm 2008 đạt xấp xỉ 1000 đô la Mỹ. 

Mức thu nhập này được xem như là mức thu nhập trung bình, và bắt đầu từ lúc đó nhiều nhà quan sát kinh tế chính trị đã cảnh báo rằng Việt Nam sẽ bị rơi vào một cái bẫy gọi là bẫy thu nhập trung bình, trong đó nền kinh tế chủ yếu dựa vào việc khai thác sức lao động rẻ và giản đơn. 

Đầu năm 2019, một viên chức cao cấp của Việt Nam là ông Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch- Đầu tư lặp lại lời cảnh báo đó với tình trạng Việt Nam hiện nay nằm trong bốn cái bẫy: chi phí lao động thấp, sản xuất có giá trị thấp, có công nghệ thấp, và thu nhập trung bình. 

Thực ra trong bốn điều vừa nêu thì điều thứ tư bao gồm ba điều còn lại gắn chặt với nhau, vì với lao động rẻ, giản đơn, chỉ có thể thao tác máy móc công nghệ thấp, hoặc không có máy móc, và vì thế tạo ra những sản phẩm không có giá trị cao. 

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế ở Hà Nội, nhận xét về tình trạng thu nhập trung bình của Việt Nam hiện nay: 

“Chúng ta đã đạt được cái mức trung bình trong một thời gian khá dài rồi. (Năm nay) là xấp xỉ 2500, nhưng để đạt được mức 12000 đô la một đầu người, lại là một quá trình rất dài và khó khăn.” 

Phạm Chí Dũng: Trump - Kim tại Việt Nam: Trọng được gì?

Thượng đỉnh lần đầu tại Singapore.

Vì sao Donald Trump - người mà cho đến nay đã nổi lên như một trong những tổng thống Mỹ chống chủ nghĩa xã hội cuồng nhiệt nhất, lại dễ dàng được Nguyễn Phú Trọng - một đồ đệ trung thành và thậm chí còn có phần cuồng tín của lý thuyết chủ nghĩa này - mời mọc đến Việt Nam mà nơi đó Trump sẽ có cuộc đàm phán lần thứ hai với nhân vật lãnh đạo số một của Bắc Triều Tiên là Kim Jong Un vào cuối tháng 2 năm 2019? 

Và vì sao triết thuyết chống chủ nghĩa xã hội của Trump không chỉ là lời nói mà còn đang trở thành một hành động thực tế và ngày càng gần tính thực chất vào đầu năm 2019 - loại bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa của Maduro ở Venezuela, trong khi chính thể này lại được đảng của Nguyễn Phú Trọng xem là ‘sát cánh’ và ‘cùng nắm tay nhau tiến lên chủ nghĩa xã hội’, lại không bị Trọng phản ứng theo đúng cái logic phải có của vấn đề này? 

Nhưng dấu hỏi trên chỉ là những bí mật của lịch sử quan hệ Việt - Mỹ hay sẽ được giải mật chỉ trong một sớm một chiều bằng vào lý lẽ đơn giản ‘ai cần ai hơn’? 

Tiền đề để đi Mỹ? 


Ngày 5/2/2019, Trump đã chính thức thông báo cuộc gặp thượng đỉnh lần 2 giữa ông và Kim Jong Un sẽ diễn ra tại Việt Nam trong hai ngày 27 và 28/2 năm 2019. Thông báo này mang tính khẳng định và pháp lý khi được lồng trong thông điệp liên bang mà Trump đọc tại Quốc hội Hoa Kỳ. Hầu như ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã họp báo và ‘hoan nghênh’ cuộc gặp này. 

Chủ Nhật, 3 tháng 2, 2019


KHAI BÚT ĐẦU NĂM

Khai bút đầu năm gần như là một tục lệ của các văn nhân thời xưa. Những cảm hứng trong giờ phút đầu của một năm mới đã được viết xuống một cách mỹ thuật như một thú chơi văn chương tao nhã, mà ngày nay ít người còn nhớ tới.

Kính mời quý độc giả thưởng thức một bài khai bút của thi sĩ Vũ Hoàng Chương Tết năm Nhâm Tý 1972 cách đây đã 47 năm...


Trần Từ Mai: Sau đúng 60 năm, đọc lại bài thơ trừ tịch của Đặng Đức Siêu và Đông Hồ


BỎ RA 40 NĂM ĐỂ NGHĨ HAI CÂU THƠ:


Đúng 60 năm trước, nhân dịp Xuân Kỷ Hợi 1959, trong một bài viết mang nhan đề ”Manh áo vá trên vai nàng Thơ,” đăng trên Bách Khoa số 50 đề ngày 1 tháng 2 năm 1959, thi sĩ Đông Hồ giới thiệu một bài thơ trừ tịch của Đặng Đức Siêu. Theo Đông Hồ, ông “chưa được thấy có bài thơ nào đến đúng với tâm hồn đêm giao thừa bằng bài thơ này.” Nhà thơ đất Hà Tiên cho rằng bài thơ của Đặng Đức Siêu “vừa bình tĩnh trang trọng, vừa lịch sự tao nhã.”

Điểm đáng chú ý là từ khi thi sĩ Đông Hồ được đọc bài thơ ấy lần đầu giữa đêm giao thừa năm Kỷ Mùi 1919 trên tạp chí Nam Phongsố 17, phát hành tháng 11 năm 1918, bài thơ (nguyên là một bài Đường luật bát cú với 8 câu) chỉ còn có 6 câu. Hai câu 5-6 đã bị thất truyền:

Tháng lụn năm cùng sự chẳng cùng
Nửa đêm xuân lại nửa đêm đông
Chi lan tiệc cũ hương man mác
Đào lý vườn xưa tuyết lạnh lùng

…………………………………

Gà kêu pháo nổ năm canh trót
Mừng cội mai già gặp chúa đông.

Trần Mộng Tú: Mùa Xuân và Tôi



Xuân cầm tay tôi đi vào mùa mới
bàn tay tôi khô bàn tay Xuân ấm
đi bên nhau nghe đất trời nẩy lộc
gót chân xanh và những ngón bỗng hồng
bầu trời trong veo mây xuống thật gần

Tôi ngồi xuống cùng với Xuân
vai kề vai rất đỗi tình nhân
mây xanh cứ rối vào tóc trắng
cuộn chỉ thời gian tung từng sợi thâm ân

Xuân và tôi cùng nằm trên cỏ
ngửa mặt nhìn trời nheo mắt bâng khuâng
cả hai cùng đắp chung chăn mới
hơi thở Xuân nồng ấm má thơm môi

Vũ Thư Hiên: Sương xuân và hoa đào



Tôi bao giờ cũng hình dung Tết gắn liền với đất Bắc, nơi đi trước mùa xuân phải có một mùa đông. Mùa đông ở nơi này mỗi năm mỗi khác, nó có thể lạnh nhiều hay lạnh ít, độ ẩm có thể cao hay thấp, nhưng nhất thiết không thể không có gió bấc và mưa phùn. Không khí se lạnh làm cho con người phải co ro một chút, rùng mình một chút, chính là sự chuẩn bị không thể nào thiếu được để cho ta bước vào một cái mốc thời gian mới đối với mỗi người mỗi nhà. Thành thử ở Sài Gòn trùng vào những dịp xuân sang tôi vẫn không thấy lòng mình rung động cảm giác về cái Tết ruột rà, cái Tết đích thực. Xin các bạn Sài Gòn tha lỗi cho tôi nếu trong những lời của tôi có gì làm các bạn phật ý, nhưng mãi tới nay, sau nhiều Tết Sài Gòn, tôi vẫn chưa quen được với một ngày đầu năm phải phơi đầu dưới cái nắng chói chang và trầm mình trong cái nóng hầm hập, làm cho con người phải tìm đến với trái dưa hấu mọng nước trước khi ngồi vào mâm cỗ Tết có đủ thịt mỡ và dưa hành, bánh chưng và giò thủ. Ở mỗi nhà vẫn nghi ngút trầm hương thật đấy, ngoài đường xác pháo toàn hồng vẫn tràn ngập lối đi thật đấy, nhưng cái Tết dường như vẫn còn lạc bước nẻo nào, nó chưa hẳn là Tết, chưa đủ là Tết. Đành phải viện hai câu thơ mà nhiều người vốn không yêu thơ cũng thuộc, để giải thích nỗi nhớ về đất Bắc, để biện hộ cho cái cảm xúc không phải đạo của mình trước đất Sài Gòn cũng đã trở thành không kém thân thương:

Tự thuở mang gươm đi mở cõi,
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long. 
(Huỳnh Văn Nghệ)

Lê Hữu: Ông đồ trẻ, ông đồ già

(Ảnh: Hoàng Triều)
Chẳng tham ruộng cả, ao liền
Chỉ tham cái bút, cái nghiên anh đồ

(Ca dao)

Nhà thơ Vũ Đình Liên, giá mà còn tại thế, dạo bước trên những hè phố đông vui vào những ngày cận Tết, hẳn ông sẽ ngạc nhiên và thích thú lắm khi được tận mắt trông thấy có lắm “ông đồ trẻ” đang mải mê “hoa tay thảo những nét, như phượng múa rồng bay”.(*)Biết đâu nhà thơ lại chẳng ngẫu hứng mà đổi ít chữ trong bài thơ cũ của mình cho hợp tình, hợp cảnh.

Mỗi năm hoa đào nở
lại thấy ông đồ già
cùng nhiều ông đồ trẻ
bên phố đông người qua

Những “Phố ông đồ” ngày xuân


Những “phố đông người qua” ấy ngày nay được gọi là “Phố ông đồ”, dập dìu tài tử giai nhân trong những ngày Tết đến xuân về. Thường thì các “Phố ông đồ” này khởi sự hoạt động từ trung tuần tháng Chạp và kéo dài cho đến ngày rằm tháng Giêng của năm mới. 

Hạ Long Bụt sĩ: Triết Lý Tranh Con Lợn Ngày Tết



Triết lý bình dân Việt Nam bao giờ cũng thực tế, không nằm ở trên mây mà nằm ở bụng, nằm ở tim chứ không kênh kiệu trên óc, như trong bài ca dao Thằng Bờm :

Thằng Bờm có cái quạt moPhú ông xin đổi ba bò chín trâu 
Bờm rằng Bờm chẳng lấy trâuPhú ông xin đổi một xâu cá mè 
Bờm rằng Bờm chẳng lấy mèPhú ông xin đổi một bè gỗ lim 
Bờm rằng Bờm chẳng lấy limPhú ông xin đổi đôi chim đồi mồi 
Bờm rằng Bờm chẳng lấy mồiPhú ông xin đổi nắm xôi, Bờm cười !

Ở đây, tương phản giữa phú ông giầu có ba bò chín trâu...nhưng hẳn là nhức đầu bực bội với đống vật chất nặng nề vô tri gỗ lim, đồi mồi, vớithằng bờm nghèo đói nhưng thảnh thơi phe phảy quạt mo...tìm thấy hạnh phúc sung sướng giản dị ở một nắm xôi thực tế, no bụng có thực mớivực được đạo.Thằng Bờm chính là hình ảnh một thiền sư đắc đạo, không cầu tìm đâu xa, không phiền phức tô vẽ cuộc sống bằng những sự vật chết, mà thấy thoải mái, đói thì ăn, nóng thì quạt, cần thì đổi, đói quan trọng hơn nóng nên đổi quạt lấy xôi, là đúng !

Nguyễn Văn Thà: Tổ Phụ


Tổ phụ Abraham, theo Kinh Thánh Cựu Ước, là tổ phụ của dân Israel: Do Thái, đã nghe lời Đức Chúa Trời truyền dạy và đưa cả gia đình, tôi tớ, sản nghiệptừ thành phố quê hương Ur, vùng Kaldea, nay là miền Nam của Irắc, tới Haran, Thổ Nhĩ Kỳ, và sau đó tới Canaan, nay là Israel: Do Thái, ”miền đất hứa chảy sữa và mật ong” mà ĐCT hứa ban cho ông và con cháu ông. Lịch sử cổ trong Kinh Thánh Cựu Ước cũng là lịch sử của các giáo hội Kytô giáo, trong đó có giáo hội Công giáo. Tổ phụ Abraham của Do Thái, cũng là tổ phụ của cha tôi, người Công giáo, theo nghĩa thiêng liêng.

Không ai quên được quê hương mình dù quê nghèo, cũng như không ai quên được cha mẹ dù cha mẹ khổ. 

Tôi nay đã khá già, nghĩ lại quãng đời đã qua của mình, thấy mình sinh dưới một ngôi sao khá tốt. Tuy ở nhà quê, đất đai không được mầu mỡ cho lắm, đất pha cát, nhiều rừng, nhưng nếu biết khai phá, vẫn có đất: đất thịt pha cát để trồng lúa, đất cát trồng khoai; làm đủ ăn, có năm còn dư chút đỉnh. Lại còn có biển, bờ biển đẹp, rất đẹp với những đồi cát trắng tinh, mượt mà lượn theo gió, lung linh sáng theo mặt trời và huyền hoặc, thần tiên đêm trăng. Biển đẹp và còn có rất nhiều cá những năm mới đến lập cư, và còn đủ để ăn những năm sau này, nhưng cho tới ngày Việt Cộng vào cá mú hầu như tiệt. Lạ thiệt! Củi đuốc thì đã có rừng sát sau nhà. Có một ngôi thánh đường xinh xinh, xây theo kiểu một ngôi nhà thờ ở Pháp, do các sinh viên, học sinh quê của linh mục thừa sai

Nguyễn Văn Thực: Cuối Năm Nhớ Mẹ Cha Ta



Cuối năm nơi đây tuyết tuyết đổ
Nhà ấm, ghế êm làm thơ tình
Nhà ấm, bàn đẹp thảo tình khúc
Bao năm tụng đàn bà yêu tinh

Cuối năm pháo thăng thiên nổ nổ
Đèn giăng, hoa thơm, đồ ăn ngon
Rập rình nhạc xuân, rượu chảy chảy
Đầu óc ngầy ngầy, môi ai son

Mẹ cha ta héo một dòng thơ không có
Mẹ cha ta héo nửa nốt nhạc cũng không
Mẹ cha ta cho ta ăn và học
Bán nhà cho ta vượt Biển Đông

Mẹ cha ta gầy trăm đô chuyện hiếm
Mẹ cha ta buồn thăm hỏi dường không
Mẹ cha ta cho ta ăn và học
Đầy đủ, mẹ cha ôm bụng không

Cuối năm năm nay nước mắt nhỏ
Vợ nhằn vợ nhẳn, ta làm thơ
Con lơ con láo, ta làm nhạc
Thương mẹ cha ta ngày ấu thơ

Mẹ cha ơi, trong thư phòng nhỏ
Thơ sầu, nhạc muộn con xin dâng
Mẹ cha quê nhà nằm dưới mộ
Mẹ cha vì ta, đồ chết đâm

Tết 2019

*Song Thao: Tết

Nói tới “tết” người ta nghĩ ngay tới Tết Nguyên Đán. Nhưng tết đâu phải chỉ là thời gian giao mùa giữa năm mới và năm cũ. Ngoài Tết Nguyên Đán, chúng ta còn có Tết Đoan Ngọ, Tết Trung Thu. Vậy tết là một ngày hội, một ngày vui được dân gian đón nhận. Những khi năm cùng tháng tận, tôi thường ôn lại dĩ vãng, nhớ lại những gì mình làm được cũng như chưa làm được trong năm cũ. Nhưng, từ bao năm nay, nỗi nhớ dằng dai hơn nhiều, từ ngày được tha khỏi cái gọi là trại cải tạo của Việt cộng. Đối với những người đã bước chân vào vòng tù mà không có tội, án cũng chẳng có, ngày tháng mênh mông như trong những đám mây, thời gian như một thách đố không có lời giải đáp, chuyện được thả cho về với gia đình là chuyện chết đi sống lại. Đó mới là ngày vui, ngày hội, ngày tết đích thực. Ngày về là…tết!

Lao động trong tù cải tạo.

Thường trong các dịp tết, trại cho một số trại viên về, như một trình diễn về cái gọi là nhân đạo của chế độ. Dù chẳng ai tin vào sự nhân đạo của một chế độ lấy chuyên chế làm kim chỉ nam, nhưng cứ được bước ra ngoài vòng cương tỏa của tù tội là tết rồi. Chuyện về là chuyện trúng số. Thần tài gõ vào đầu anh nào, anh ấy hưởng. Tôi may mắn được gõ đầu vào ngay cái tết đầu tiên trong tù. Trong truyện ngắn “Tết Trước Tết”, tôi đã tả lại giây phút…thiêng liêng đó. Sau ba chục ngày vô cũi, chuyện ra về là chuyện canh cánh bên lòng của chúng tôi. Cán bộ cứ ra rả tuyên truyền: “Về hay không là tùy các anh có học tập tốt không thôi!”. Chẳng ai nhét được câu dối trá này vào trong đầu. Rồi ngày định mệnh cũng tới. “Sáng hôm sau, 26 tết, cán bộ tất tưởi tay cầm cuộn giấy lên kêu họp

Thơ Phương Nghi



HỒNG NHAN


Em đứng bên sông tóc vẫn dài
Nụ cười con gái buổi ban mai
Chắc là em biết mùa xuân đến
Nên hé môi cười xuân có hay

Này em, em đã có ai chưa
Để lá trên cây mãi đợi chờ
Để rừng hò hẹn từ lâu lắm
Em bỏ đi rồi cây ngẩn ngơ

Chin Shun-Shin (Trần Thuấn Thần): Mấy Đóa Hoa Xuân 
(Tạp bút thơ Đường) - Biên dịch Nguyễn Nam Trân

Bài viết này tổng hợp hai tạp bút của nhà văn Chin Shun Shin (Trần Thuấn Thần, 1924-2015) in trong tập Tôshi Shinsen (Đường thi Tân Tuyển, 1989) nhan đề Baika (Mai Hoa) và Botan (Mẫu Đơn) dưới một nhan đề đặt tạm.

Mai hoa



Hoa mai có nhiều tên gọi khác nhau. Nhân vì nó nở trước các loài hoa khác nên được chấm là hoa khôi. Ngoài ra còn mang một số tên khác như băng cơ, băng hồn, băng nhụy, băng diễm, toàn là tên bắt đầu bằng một chữ băng. Cũng được ví von là loài hoa có ngọc cốt hay tuyết cốt. Tô Thức 蘇軾đời Tống từng viết:

La Phù Sơn hạ mai hoa thôn,

羅浮山下梅花村

Ngọc tuyết vi cốt băng vi hồn.

玉雪為骨氷為魂

(Ý: Thôn trồng hoa mai (có thể là danh từ riêng, NNT) nằm dưới núi La Phù. Hoa trắng như ngọc tuyết, hồn tinh khiết như băng).

Đàm Trung Pháp: Bài Thơ Tết Cuối Đời Của Vũ Hoàng Chương



Theo Mạnh Tử, một chỉ dấu quan trọng của một người quân tử là lòng can đảm vẫn duy trì được nguyên tắc sống cao cả của mình bất chấp những đe dọa của vũ lực bạo tàn. Chỉ dấu bất khả tư nghị của khí tiết ấy được từ vựng Hán-Việt mệnh danh là “uy vũ bất năng khuất” (威武不能屈).

Thi nhân lỗi lạc Vũ Hoàng Chương (1915-1976) đã lộ rõ khí tiết này khi ông dám làm bài thơ “Vịnh Tranh Gà Lợn” để châm biếm “bên thắng cuộc” nhân dịp ông nghinh xuân Bính thìn 1976 tại quê nhà. Và như đã tiên đoán, bài thơ miệt thị chế độ mới một cách công khai ấy đã khiến Vũ Hoàng Chương bị chúng bỏ tù cho đến lúc kiệt lực, cận kề cái chết. Năm ngày sau khi được thả, ông qua đời tại nhà vào ngày 6 tháng 9 năm 1976.

Mời quý độc giả thưởng lãm bài thơ đường luật viết về tết cuối đời mang tên “Vịnh Tranh Gà Lợn” của Vũ Hoàng Chương – cùng với sự hiểu biết và suy luận hạn hẹp của tôi – dưới đây:

VỊNH TRANH GÀ LỢN

1. Sáng chưa sáng hẳn tối không đành
2. Gà lợn om xòm rối bức tranh
3. Rằng vách có tai thơ có họa
4. Biết lòng ai đỏ mắt ai xanh
5. Mắt gà huynh đệ bao lần quáng
6. Lòng lợn âm dương một tấc thành
7. Cục tác nữa chi ngừng ủn ỉn
8. Nghe rồng ngâm váng khúc tân thanh

Hồi ức của Hà Kỳ Lam: Bức Công Điện Chiều Cuối Năm

Lại một mùa xuân nữa sắp về. Lại một lần lục soát ký ức về những mùa xuân xưa - dấu hiệu của tuổi già, nhai lại những đoạn đường đã đi qua thay vì hướng tới những bước đường tương lai như những ngày trẻ trung. Và đột nhiên một buổi chiều cuối năm với nắng quái giữa núi rừng Dak Seang thuở nào hiện về trong ký ức. Nhưng câu chuyện sắp được kể dưới đây không vì buổi chiều có những tia nắng quái đó. Tôi chỉ muốn minh chứng một điều không minh chứng được: ngày mồng một Tết Nguyên Đán có một tác động huyền diệu suốt một năm…

Những giờ khắc của buổi chiều giáp Tết Đinh Mùi 1967 - buổi chiều cuối cùng của năm Bính Ngọ 1966 - thật êm đềm, thật tĩnh mịch giữa núi rừng Dak Seang vốn không ngớt tiếng súng, tiếng bom. Có lẽ đối phương cũng tôn trọng lệnh hưu chiến như đã hứa. Tôi đang đinh ninh sẽ đón những ngày đầu xuân tại căn cứ Lực Lượng Đặc Biệt Dak Seang hẻo lánh này, như đã từng làm ở các căn cứ khác, thì vị sĩ quan trưởng căn cứ thông báo, “vừa có công điện khẩn từ Bộ Chỉ Huy B12 báo ngày mai sẽ có trực thăng đến bốc anh đi Plei Me. Thời gian công tác chưa biết bao lâu.” Tôi ngỡ ngàng giây lát, rồi trấn tĩnh ngay, vì bản tính thứ hai do nếp sống quân ngũ tập thành. Với con nhà lính, mọi chuyện đều bình thường, kể cả những điếu bất ngờ nhất. Hóa ra là trại Lực Lượng Đặc Biệt Plei Me đang thiếu vắng một người chỉ huy; vị sĩ quan Trưởng Trại đã rời nhiệm sở tác chiến về Sài Gòn theo tinh thần văn thư từ Phủ Chủ Tịch Ủy Ban Hành Pháp Trung Ương yêu cầu Bộ Tư Lệnh Lực Lượng Đặc Biệt thuyên chuyển gấp đương sự về nơi ấy. Tôi tự nhủ, nếu có gì bất bình thường, thì đó chính là sự kiện Trại Plei Me bỗng dung bị “bỏ ngỏ” không người chỉ huy, chứ không phải bỗng dung tôi bị điều động đến đó để “coi nhà” hộ, chờ sự bổ nhiệm chính thức một tân trưởng trai!