Thứ Năm, 20 tháng 12, 2018

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến: Một Bà Bình Khác

Nụ cười rạng rỡ của các cô gái anh hùng trên nhật báo và phim ảnh tuyên truyền của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong chiến tranh đã chu du khắp thế giới, nhưng số phận bi thảm của chính những người nữ anh hùng vô danh này vẫn chưa được mọi người biết đến đầy đủ.

Thỉnh thoảng, giới truyền thông trong nước lại hốt hoảng loan tin: 


Hoặc: 

- Dư thừa cấp phó khắp nơi 

Tuy được báo động đều đều như thế nhưng tình trạng “lạm phát cấp phó vẫn cứ diễn ra ở nhiều sở, phòng, ngành, tại không ít địa phương” – theo như lời than phiền của phóng viên báo Lao Động

Tình trạng này được ông Dương Văn Thống, Phó Bí Thư tỉnh Yên Bái, lý giải như sau: “Anh em phân công nhau không được, hạ xuống không được. Người Việt Nam chúng ta là thế.” Thảo nào mà nước CHXHCNVN đã có đến 17 ông Phó Thủ Tướng và năm/sáu bà (hay ông) Phó Chủ Tịch Nước cùng tại vị. 

Vấn đề – chả qua – là vì “ghế ít đít nhiều” nên lắm đồng chí lãnh đạo đành phải ngồi ghế phó, hay còn gọi là ghế súp, thế thôi. Tuy thế, chả nghe vị nào lên tiếng phiền hà gì ráo và tất cả (ngó bộ) đều muốn ngồi luôn – dù chỉ là ghế súp. 

Trương Duy Nhất: Top ten phát ngôn ấn tượng 2018

10 phát ngôn ấn tượng nhất, trong hàng núi những phát ngôn ấn tượng của quan chức Việt, qua bình xét từ Một Góc Nhìn Khác. 

1- “Trình độ, năng lực, sự hạn chế của tôi là rất rõ, sự hiểu biết là không đáp ứng được yêu cầu, trong khi đó tuổi tác đã lớn rồi” - Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. 

2- “Đã đến lúc phải chinh phục thế giới, mang thế giới về Việt Nam” - Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng chính phủ. 

3- “Việt Nam là cô gái đẹp, tất cả cơ thể này chỗ nào cũng đẹp. Chúng ta phải lựa chọn những bàn tay tinh tuý nhất, chứ không phải là ai cũng cho vào…” - Phùng Quốc Hiển, Phó chủ tịch quốc hội. 

4- “Chúng ta phải có những nỗ lực đến mức khiến thế giới ngạc nhiên, thậm chí kinh ngạc” - Vương Đình Huệ, ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng. 

5- “Soi sáng cuộc cách mạng 4.0 bằng tư tưởng của Các Mác” - Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch hội đồng lý luận trung ương, giám đốc học viện quốc gia Hồ Chí Minh. 

6- “Đói khát là một lợi thế” - Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng thông tin - truyền thông. 

Nguyễn Thanh Anh: Truyền Thông Chính Trị Và Hành Vi Ứng Xử Của Các Lãnh Đạo Nhà Nước Việt Nam

Truyền thông chính trị được xem là một nhánh mới trong nghiên cứu truyền thông, xuất hiện vào nửa sau của thế kỷ 20 và được thay thế cho thuật ngữ mang tính tiêu cực “tuyên truyền” (propaganda). Theo những nhà hành vi học, truyền thông chính trị được dựa trên những hành vi của các tổ chức nhà nước với mục đích quảng bá cho các tổ chức của họ và tập trung chính vào 4 lĩnh vực: tuyên truyền, phân tích bầu cử (electoral analyses), truyền thông đại chúng (mass communication) và quan hệ giữa truyền thông và dư luận. 

Không khó để nhận thấy những nhà nước độc tài đã ý thức xây dựng hình ảnh và kiểm duyệt truyền thông từ rất sớm. Các nhà lãnh đạo độc tài luôn được xây dựng hình tượng như một vị giáo chủ đầy quyền năng và tốt đẹp. Rất khó để có thể tìm thấy một hình ảnh xấu xí (theo nghĩa đen) nào của họ xuất hiện trên truyền thông. Ngoài Hồ Chí Minh được xây dựng hình ảnh một cách rất hoàn hảo, các lãnh đạo khác của thời Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa cũng được xây dựng hình ảnh rất hào nhoáng và vĩ đại, đem lại nguồn cảm hứng cho hứng nhiều người trong và cả ngoài nước (Võ Nguyên Giáp, Tôn Đức Thắng, v.v…) 

Tuy nhiên, trong những năm gần đây những vị lãnh đạo nhà nước Việt Nam liên tục có những hình ảnh (tương đối) xấu xí, hoặc có thể gọi là không phù hợp với cương vị là những nhà lãnh đạo do những hành vi ứng xử của họ trước truyền thông, báo giới và được ghi hình lại. Đơn cử như tháng 5/2016 chủ tịch quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và tổng thống Mỹ Obama cho cá ăn tại khu nhà sàn của Hồ Chủ Tịch (1). Hành động hất cả xô cám một cách thô lỗ xuống ao cá khiến cho vị tổng thống Mỹ cũng phải tỏ ra hơi hốt hoảng được truyền thông ghi lại trọn vẹn và là đề tài đàm tếu suốt một thời gian. 

Thứ Tư, 19 tháng 12, 2018

Ngô Nhân Dụng: Trận chiến Mỹ-Trung trên các con chip

Một công nhân Trung Quốc với một con chip mới có tên Hengxing-1, của công ty Hi-Target. Dự trù Hengxing-1 sẽ được thay thế phần lớn chip nhập cảng. (Hình: china.org.cn)

Trong cuộc gặp gỡ giữa hai ông Donald Trump và Tập Cận Bình đầu Tháng Mười Hai ở Buenos Aires, Argentina, hai ông đồng ý xuống thang cuộc chiến tranh mậu dịch. Trong số các điều tổng thống Mỹ và chủ tịch Trung Quốc cam kết có một chuyện khá nhỏ: Bắc Kinh sẽ không ngăn cản vụ công ty Qualcomm của Mỹ mua công ty NXP của Hòa Lan nữa. 

Tại sao hai ông phải bàn về một chuyện mua bán giữa hai công ty như vậy? Vì Qualcomm là một nhà chế tạo đứng hàng đầu về làm những con “chip” điện tử tối tân nhất; mà hai phần ba số thu nhập của công ty này là do bán “chip” cho các công ty điện tử, viễn thông, cho Trung Quốc. Hồi đầu năm, chính phủ Trump đã ngăn không cho một công ty Singapore mua Qualcomm, vì sợ những bí mật kỹ thuật của Qualcomm sẽ lọt vào tay người nước ngoài. 

Những chuyện rùm beng được hô hoán trong cuộc chiến tranh mậu dịch giữa hai nước như thuế quan, cán cân mậu dịch không cân bằng, thực ra chỉ là mặt nổi nhất thời trong cuộc chạy đua kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc. 

Lê Phan: Tại sao chính phủ Trump nhất định trục xuất những người Việt tị nạn?

Anh Tùng Nguyễn tư vấn cho một trường hợp người vợ mang thai nhưng chồng bị bắt vì nằm trong diện trục xuất. (Hình: Thịnh Nguyễn/Người Việt)
Đó là câu hỏi đã làm tôi vô cùng thắc mắc. Với một con số nhỏ bé chỉ có hơn 8,000 người, không nằm trong nhóm những người mà Tổng Thống Donald Trump coi như là kẻ thù của nhân dân Hoa Kỳ và do đó phải trục xuất bằng mọi giá như người Hồi Giáo. Dĩ nhiên người Việt cũng là người da màu, và có lẽ chỉ với điều đó là cũng đủ họ bị liệt vào loại những kẻ cần bị đuổi ra khỏi Hoa Kỳ nếu có thể có cớ. 

Những tin tức mới nhất cho biết là tuần này chính phủ Trump sẽ gặp đại diện của nhà cầm quyền CSVN để thúc đẩy việc trục xuất những người gốc Việt vốn đã đến Hoa Kỳ như là những người tị nạn Cộng Sản trước năm 1995. Những luật gia chỉ trích nói là sự thúc đẩy để tăng cường trục xuất đi ngược lại không những là một sự thất hứa quốc tế của Hoa Kỳ, mà còn chứng tỏ là chính phủ không tin vào khả năng và chức năng của hệ thống nhà tù của Hoa Kỳ. 

Mặc Lâm: Bất tuân dân sự, biện pháp đối phó với giáo dục Việt Nam

Hiệu trưởng Đinh Bằng My ở Phú Thọ bị cáo buộc xâm hại tình dục nhiều học sinh.

Câu chuyện của ông Hiệu trưởng Đinh Bằng My đã lên tới cao trào của sự phẫn nộ sau khi ông ta bị bắt. Báo chí phanh phui những điều tệ hại trong ngôi trường này cho thấy chân dung toàn diện của một nền giáo dục tha hóa không còn phương thức nào chữa khỏi. 

Đinh Bằng My phạm tội đã đành nhưng những giáo viên trong ngôi trường ấy nào phải vô tội. Chính cô giáo Phùng Thị Thuỷ Ngân lại là người đưa các em nam sinh lên cho hiệu trưởng trường làm trò đê tiện. Còn những giáo viên khác cũng dần lộ mặt là đám “cò” ấu dâm đồng tính không hơn không kém. Báo chí phỏng vấn một trong những nạn nhân cho thấy sự man dại trong cung cách giáo viên đối xử với các em là không có điểm dừng, hãy thành thật với chính mình bạn có nổi giận không khi đọc đoạn phỏng vấn này: 

“- Thế thầy cô trong trường có biết việc em lên phục vụ ông My không? 

- Thầy cô nào trong trường cũng biết. Thầy cô biết trước. 

Hoàng Văn Hùng: Thử “bói” tương lai của Trung Cộng

Gần đây chiến tranh thương mại Mỹ - Tàu đang tới hồi gay gắt. Sau kì hưu chiến (để tránh kỳ bầu cử của Trump), chắc sẽ trở lại quyết liệt hơn. Đằng sau cuộc chiến đó là gì? 

Người ta nói tới “ưu thế của Trung Cộng là nhờ có dân số đông, và một chính thể tập quyền vững mạnh”, theo tôi chỉ đúng 1/2. Nó vừa là lợi thế, vừa là yếu thế. Lợi thế của đông dân là sức hút của thị trường với thế giới cực lớn và mức thu ngân sách khổng lồ. Yếu thế là hỗn loạn khó quản lý, và mâu thuẫn dễ bùng phát mức độ cao. Cũng có thể nói y như vậy với cái gọi là “chính quyền chuyên chính” - đúng ra là nền độc tài hậu cộng sản. Lợi thế trong ngắn hạn của Trung Cộng, dễ nhận thấy, đúng là nền độc tài. Nhờ độc tài chuyên chế, Trung Cộng thỏa sức vừa thổi còi vừa đá bóng; thỏa sức áp dụng mọi thủ đoạn man trá; tha hồ bóp nặn xỏ mũi bầy cừu 1,5 tỉ con.... Nhưng yếu thế xuyên suốt, cũng là hiểm họa thấy trước của Trung Cộng lại cũng chính là nền độc tài. Quy luật không thể tránh khỏi của bất cứ một nền độc tài nào là sự tha hóa - lạm quyền - bất lực - tham nhũng - thối nát trong bộ máy ngày càng cao hơn, gây mâu thuẫn đến một mức độ thảm họa. Trong thể chế độc tài, điều bắt buộc phải làm để yên dân là tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá, và không được phép giảm phát.

Chân dung Chủ tịch Tập Cận Bình (trái) và cố Chủ tịch Mao Trạch Đông
Bởi trong nền kinh tế tăng trưởng cao thì lớp bình dân của nền độc tài cũng chỉ tương đối đủ sống. Cho nên khi suy thoái, kinh tế quay đầu xuống dốc thì dân sẽ đói khổ tuyệt đối, động loạn chắc chắn sẽ xảy ra. 

VOA: Phúc trình cho thấy Nga can thiệp sâu rộng vào bầu cử Mỹ

Tổng thống Nga Vladimir Putin được xem là đã chỉ đạo chiến dịch thông tin nhằm thao túng dư luận Mỹ
Sự can thiệp của Nga trên mạng xã hội vào cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ hồi năm 2016 diễn ra ở quy mô rộng hơn những gì mọi người nghĩ trước đây và bao gồm các nỗ lực chia rẽ người Mỹ về sắc tộc và lý tưởng cực đoan, hai phúc trình của các chuyên gia độc lập được các thượng nghị sỹ lưỡng đảng Mỹ công bố hôm 17/12 cho biết. 

Cơ quan Nghiên cứu Internet của Chính phủ Nga có trụ sở ở St. Petersburg đã cố gắng tìm cách thao túng chính trị Mỹ, các phúc trình cho biết. Một phúc trình trong số này do các phân tích gia mạng xã hội New Knowledge thực hiện và một phúc trình khác do một nhóm các nhà nghiên cứu của Đại học Oxford làm việc với công ty phân tích Graphika. 

Hai bản phúc trình này phần lớn đã xác nhận những phát hiện trước đó của cơ quan tình báo Mỹ nhưng cung cấp nhiều chi tiết hơn về các hoạt động của Nga đã diễn ra trong nhiều năm trước và vẫn tiếp diễn cho đến nay, bản phúc trình và các thượng nghị sỹ cho biết. 

Thứ Ba, 18 tháng 12, 2018

Hà Sĩ Phu: Thoát Trung trong một cuộc chiến toàn diện và tổng hợp!

Tôi thật vui mừng được thấy GS LÊ XUÂN KHOA đã hoàn toàn đồng cảm khi khơi dậy một cách ngắn gọn và khúc chiết cái chủ đề quan trọng bậc nhất mà tôi đã đề cập ròng rã hơn 10 năm nay: Muốn thoát Trung buộc phải thoát Cộng, nhưng hai việc ấy phải làm đồng thời!

Trước khi nói thêm một số điều liên quan xin nhắc tên một số bài đã lưu trong Thưviện Hà Sĩ Phu về chủ đề này:






*

1/ Thoát Cộng là Thoát giặc Nội xâm


Dân bị mất quyền làm chủ đất nước vào tay người cầm quyền trong nước thì đó là nạn Nội xâm (xin tham khảo bài Xin đừng gọi Tham nhũng là Nội xâm).

Có người bảo: Dân ta vẫn có đầy đủ mọi thứ quyền công dân đấy chứ? Toàn là quyền trên giấy thôi. Nói gì nhiều, chỉ nghe Tổng bí thư đảng nói “Quốc hội là nơi cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng” và lời Chủ tịch của Quốc hội, nơi tập trung quyền lực cao nhất của nhân dân, nói về việc thành lập ba đặc khu (3 nhượng địa của Tàu) rằng “ Bộ Chính trị đã quyết thì Quốc hội phải bàn cách thực hiện, không bàn cãi gì nữa” là đủ rõ “quyền làm chủ” của dân vĩ đại đến đâu rồi!

Nguyễn Ngọc Chu: Nếu nhân văn bị trói buộc sẽ kìm hãm con đường tiến lên văn minh của Dân tộc

Cuộc trao đổi giữa Văn Hóa Nghệ An với TS toán học Nguyễn Ngọc Chu đến từ Viện toán học, Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam.

Phan Văn Thắng: Với tư cách một trí thức, một nhà toán học, điều anh quan tâm nhất về đất nước hiện nay là gì? Vì sao?

TS Nguyễn Ngọc Chu: Thông thường, những người làm công tác nghiên cứu khoa học, nhất là nghiên cứu khoa học tự nhiên - như toán học, chỉ chú trọng đến chuyên môn mà ít quan tâm đến những vấn đề khác. Đối với họ, các vấn đề xã hội, kinh tế, chính trị chẳng hạn, không làm họ bận tâm và mất nhiều thời gian.

Nhưng hoàn cảnh hiện nay thì rất khác biệt. Đến những người thờ ơ nhất cũng phải quan tâm. Tại sao ư? Theo tôi, là do những nguyên nhân chính sau đây.

Điều đầu tiên là xã hội đang bị băng hoại nghiêm trọng

Tham nhũng, hối lộ đã trở thành dịch bệnh trong mọi lĩnh vực, từ chính trị cho đến kinh tế, từ giáo dục cho đến y tế, từan ninh cho đến quốc phòng… và ở mọi địa phương, từ thôn xã cho đến tỉnh thành, từ cấp chính quyền thôn cho đến cấp chính phủ. Vì thấy được sự nguy hiểm của quốc nạn tham nhũng mà Đảng và Chính phủ đang tiến hành chiến dịch chống tham nhũng.

Cùng với tham nhũng là sự tung hoành của lừa đảo, giả dối. Lừa đảo để chiếm đoạt tiền bạc, tài sản. Lừa đảo để bán hàng giả, hàng nhái, hàng độc hại. Lừa đảo để có được bằng cấp, chức quyền… Còn nhiều nhân tố khác nữa thể hiện sự băng hoại nghiêm trọng của xã hội mà không đủ chỗ để liệt kê ở đây.

Khi xã hội bị băng hoại thì các giá trị đạo đức nền tảng xây đắp từ ngàn đời của Dân tộc bị phá hủy, làm lâm nguy đến sự trường tồn của Dân tộc. Ở mặt khác, xã hội bị băng hoại thì nền pháp chế bị sâu mọt, không thể thực thi đúng chức năng. Do đó quốc gia không thể phát triển đúng theo quỹ đạo, nên không thể hùng mạnh.

Nguyễn Hùng (VOA): Đất nước hình chữ S(ầu) nhưng chỉ được phép vui

Huấn luyện viên Park Hang Seo và các học trò nâng cao Suzuki Cup sau trận chung kết gặp Malaysia tại Mỹ Đình, 15 tháng 12, 2018. (AP Photo/Minh Hoang)

Với hai bàn thắng trên sân khách và một bàn trên sân nhà, các cầu thủ trẻ Việt Nam đã lần thứ hai vô địch giải đấu bóng đá của các nước ASEAN. Khu vực này là vùng trũng của bóng đá châu Á khi chưa từng có đội tuyển quốc gia nào lọt vào World Cup. Mà tại vùng trũng ấy Việt Nam cũng phải mất 22 năm mới vô địch được hai lần, lần đầu tiên cách đây đúng 10 năm. Trong khoảng thời gian đó người Thái chạm cúp năm lần, Singapore bốn lần và Malaysia một lần, bằng với Việt Nam cho tới hôm 15/12 vừa qua.

Ấy vậy mà người dân ăn mừng cứ như Việt Nam vừa thắng World Cup. Ăn mừng tới mức một thanh niên Sài Gòn ngã ra đường bị xe bồn cán chết. Ăn mừng tới mức hai người khác ở Bà Rịa – Vũng Tàu chết khi “bàn nhậu nát bét dưới gầm xe khách”. Ăn mừng tới mức ở Lâm Đồng “nam thanh niên bị đâm chết khi xuống đường mừng chiến thắng”. Nhưng nếu người ta sẵn sàng chết trong ngày đại thắng thì tôi tuổi gì mà bàn.

Tôi cũng không có ý nói không nên ăn mừng. Cảm xúc ta thế nào cứ thể hiện như thế thôi. Miễn là thể hiện xong nên gói rác mang về nhà mà vứt chứ đừng để lại sân bóng hay dưới lòng đường. Thể hiện nhưng chịu khó đội cái nồi cơm điện để bảo vệ não. Thể hiện nhưng đừng chập mạch tới mức để mất mạng hay làm người khác mất mạng.

Tre's blog: Hoan hô Ban dân nguyện, đi xem chung kết nhớ vỗ tay luôn luôn

Đúng là nước mình không thiếu chuyện vui và cảm động. Chỉ vài chục tiếng trước giờ trái bóng lăn trên sân Mỹ Đình trong trận chung kết Việt Nam-Mã Lai, thì người dân lại được một phen chứng kiến sự tận tụy của Ban Dân nguyện Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Hoan hô Ban Dân nguyện. Các anh chớ tủi thân. Vì dân mạng chưa đánh giá được tinh thần vì dân vì nước sâu xa của chúng mình, nên mới mắng các anh xơi xơi suốt ngày hôm qua như thế.

Vì đúng như bác Đỗ Văn Đương Ban phó trả lời báo chí, đi làm cả một tuần đã mệt chết đi rồi, thứ bảy được nghỉ ngơi chút đỉnh, lại còn phải đi xem bóng đá nữa nào có sung sướng gì. Đây chúng mình đi là công việc “dân vận, dân nguyện” đấy chứ. Vì dân, vì nước, vì nền bóng đá. Chứ việc công bề bề ra đấy, nào có ngơi tay để được giải trí tí nào đâu.

Đây nhá, theo Nghị quyết 1156/2016/UBTVQH13 ngày 17/3-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức của Ban dân nguyện, thì Ban có đến 9 nhiệm vụ quan trọng. Tóm tắt như sau:

-Tiếp nhận đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân gửi đến Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Tổng thư ký Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và Ban dân nguyện để nghiên cứu.

Phạm Chí Dũng: Vinashin, Nguyễn Tấn Dũng và con tàu chế độ

Ở Việt Nam, nhiều người cũng biết rằng “Thủ tướng Chính phủ” vào năm 2012 là Nguyễn Tấn Dũng.

Số kiếp của ‘con tàu đắm’ Vinashin vẫn chưa hết thời mạt vận của nó. Lại thêm vài quan chức lãnh đạo của Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam đi thẳng từ ‘nhà tù lớn’ vào ‘nhà tù nhỏ’.

Trương Văn Tuyến - cựu Tổng giám đốc Vinashin, và Phạm Thanh Sơn - Phó tổng giám đốc SBIC (tập đoàn được đổi tên từ Vinashin), đã bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố bị can, các lệnh khám xét, lệnh bắt bị can để tạm giam vào ngày 10/12/2018 để điều tra hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt hơn 105 tỉ đồng tiền ngoài lãi suất từ Oceanbank (đồng phạm với Trần Đức Chính, Kế toán trưởng Tập đoàn Vinashin).

Một lần nữa, vụ án Ngân hàng Oceanbank và Hà Văn Thắm được khơi lại, nhưng đã chuyển sang giai đoạn 2. 

Có thể xem vụ bắt Trương Văn Tuyến và Phạm Thanh Sơn là đợt bắt bớ thứ ba dành cho giới quan chức lãnh đạo ‘con tàu đắm’.

“Mọi nẻo đường đều dẫn đến Nguyễn Tấn Dũng”


Chủ Nhật, 16 tháng 12, 2018

Phạm Thảo Nguyên: Áo Dài Lemur và bối cảnh Phong Hóa & Ngày Nay

Tòa soạn Diễn Đàn Thế Kỷ vừa nhận được cuốn sách mới xuất bản của một thân hữu, chị Phạm Thảo Nguyên, viết về một thành tựu trong các cải cách của báo Phong Hóa - Ngày Nay trong thập niên 30 của thế kỷ trước : chiếc Áo Dài Lemur. 
Chúng tôi hân hạnh đăng lại dưới đây Tựa của cuốn sách, bài Cõi Đẹp của Gs Cao Huy Thuần, như một lời giới thiệu cao nhã công trình của họa sĩ Lemur Nguyễn Cát Tường, cha đẻ của chiếc áo dài Lemur đã mở ra một thời đại mới đem lại vẻ đẹp cho y phục phụ nữ Việt Nam suốt gần một thế nay.

CÕI ĐẸP


Cao Huy Thuần


Qụyển sách nhỏ này động đến một giai đoạn lịch sử lớn, lớn về mọi mặt: chính trị, xã hội, phong hóa, ngôn ngữ, văn chương, báo chí, mỹ thuật - nói chung là văn hóa. Chỉ trong vòng mười lăm năm, từ 1930 đến 1945, dằng co giữa cái cũ và cái mới trong xã hội đẩy dần cái cũ vào bóng tối đồng thời với những chuyển biến chính trị chấm dứt một quá khứ thuộc địa đau thương. Giới hạn trong lĩnh vực xã hội, văn hóa, hai tờ báo Phong Hóa và Ngày Nay là hai mũi dùi bén nhọn nhất trong chiến trận giữa cũ và mới, đưa Lý Toét lên địa vị danh tướng có một không hai trong lịch sử báo chí Việt Nam.

Bùi Vĩnh Phúc: Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (Kỳ cuối)*

(Bài thuyết trình tại cuộc “Triển lãm và Hội thảo Tưởng niệm Trương Vĩnh Ký” tại nhật báo Người Việt, Westminster, Calif., USA, ngày 8 tháng 12, 2018)
(Tiếp theo và hết)
Quyển ‘Kim, Vân, Kiều Truyện’ tái bản năm 1911, với nhiều hình minh họa Việt hóa các nhân vật trong truyện.
*“Thoắt đâu thấy một tiểu kiều. Có chìu phong-vận, có chìu thanh-tân” (dị bản: có chiều). Trương Vĩnh Ký giải thích từ “Phong-vận” là xinh tốt , còn “Thanh-tân” là sạch sẽ. Trong quyển “Truyện Kiều” do Trần Nho Thìn chủ biên & Nguyễn Tuấn Cường khảo dị, chú thích, bình luận, ta thấy ghi:
Phong vận: yểu điệu, đoan trang; Thanh tân: còn trong trắng, còn son, chưa có chồng con. 

Ta thấy cách giải thích gọn ghẽ và giản dị, có phần mộc mạc của TVK, là để nhắm vào mục đích sao cho người dân hiểu được ngay những từ Hán-Việt có vẻ cao sang. Ông không dùng những từ Hán-Việt khác, như chúng ta sau này, khi trình độ Việt ngữ của người Việt đã được nâng cao, để giải thích một từ gốc Hán-Việt. Ông tìm những từ giản dị, dễ hiểu, thậm chí là mộc mạc, dân dã để giải thích. Bởi thế, ta không nên nói, như cách phê bình của Phạm Quỳnh sau này, là sách của TVK là để viết cho trẻ con đọc. Phạm Quỳnh là một

Tôn Nữ Thu Nga: tình yêu



Mong một ngày em đến, nắng mênh mang đầy sân
Và một ngày em đi. Có trăng soi đường về 
Xin mỗi lần em khóc, gió mưa qua hồn anh
Và giọng cười em vui, với chim non chuyền cành

Khi bầu trời đen tối ngàn sao sáng lung linh 
Em dịu dàng nắng sớm, ấm hồn ai bình minh
Mùa xuân xanh lá non, môi mềm như lá mới 
Mùa thu lá huy hoàng, lá bay lòng chơi vơi 

Xin đi chung đường dài, dìu nhau trong đời sống 
Em ơi thôi đừng ngại, nắm tay nhau cùng đi 
Chia mặn nồng cay đắng, khi lệ ngập tràn mi
Tình yêu như suối ngọt êm ái chảy trong rừng 
Một ngày xuân nắng ấm, sẽ về... em biết không? 

11/30/2018

Đàm Duy Tạo: Chương 16 - Kim Vân Kiều Đính Giải

Kim Vân Kiều Đính Giải
Hương Ngạn Đào Tử Đàm Duy Tạo
trước tác năm 1986
(Thứ nam) Đàm Trung Pháp hiệu đính năm 2018
o o o O o o o 
CÂU 1371 ĐẾN CÂU 1472
“Nghiêm phụ phân ly, Phủ quan tác hợp”


1371. Mượn điều trúc viện thừa lương, [1]
Rước về hãy tạm giấu nàng một nơi.
1373. Chiến hòa sắp sẵn hai bài,
Cậy tay thầy thợ mượn người dò la.
1375. Bắn tin đến mặt Tú bà, [2]
Thua cơ, mụ cũng cầu hòa, dám sao.
1377. Rõ ràng của dẫn tay trao, [3]
Hoàn lương một thiếp thân vào cửa công. [4, 5]
1379. Công tư đôi lẽ đều xong, [6]
Gót tiên phút đã thoát vòng trần ai.
1381. Một nhà sum họp trúc mai,
Càng sâu nghĩa bể càng dài tình sông.
1383. Hương càng đượm lửa càng nồng, [7]
Càng sôi vẻ ngọc càng lồng màu sen. [8, 9]
1385. Nửa năm hơi tiếng vừa quen, [10]
Sân ngô cành biếc đã chen lá vàng. [11]
1387. Giậu thu vừa nảy chồi sương, [12]
Xe bồ đã thấy xuân đường đến nơi.
1389. Phong lôi nổi trận bời bời, [13]
Nén lòng e ấp tính bài phân ly.
1391. Quyết ngay biện bạch một bề, [14]
Dạy cho má phấn lại về lầu xanh.
1393. Thấy lời nghiêm huấn rành rành, [15]
Đánh liều sinh mới lấy tình nài kêu.
1395. Rằng: “Con biết tội đã nhiều,
Dẫu rằng sấm sét búa rìu cũng cam. [16]
1397. Trót vì tay đã nhúng chàm, [17]
Dại rồi còn biết khôn làm sao đây.
1399. Cùng nhau vả tiếng một ngày, [18]
Ôm cầm ai nỡ dứt dây cho đành.
1401. Lượng trên quyết chẳng thương tình,
Bạc điên thôi có tiếc mình làm chi.” [19]
1403. Thấy lời sắt đá tri tri, [20]
Sốt gan ông mới đơn quì cửa công.
1405. Đất bằng nổi sóng đùng đùng, [21]
Phủ đường sai lá phiếu hồng thôi tra. [22]
1407. Cùng nhau theo gót sai nha,
Song song vào trước sân hoa lạy quì. [23]
1409. Trông lên mặt sắt đen sì, [24]
Lập nghiêm trước đã ra uy nặng lời: [25]

Thứ Bảy, 15 tháng 12, 2018

Bùi Vĩnh Phúc: Đọc Kiều của Trương Vĩnh Ký, nghĩ về ngôn ngữ Việt & một vài khía cạnh biến đổi ngữ âm, ngữ nghĩa trong tiếng Việt (*)

(Bài thuyết trình tại cuộc “Triển lãm và Hội thảo Tưởng niệm Trương Vĩnh Ký” tại nhật báo Người Việt, Westminster, Calif., USA, ngày 8 tháng 12, 2018)
Giáo sư Bùi Vĩnh Phúc đang thuyết trình trong buổi hội thảo

.1.


Mục đích của bài này là trình bày một số tìm tòi, suy nghĩ của người viết về một vài nét đặc thù và thú vị trong ngôn ngữ Việt, cùng với việc tìm hiểu về một số biến đổi cả trên mặt ngữ âm và ngữ nghĩa của một số từ ngữ trong tiếng Việt, kể từ giai đoạn phôi thai của nó đến bây giờ.

Sự tìm hiểu và suy nghĩ ấy được thực hiện, khởi đầu, qua việc đọc quyển Kim, Vân, Kiều Truyện, bản phiên âm đầu tiên Truyện Kiều của Nguyễn Du, từ chữ Nôm qua chữ Quốc ngữ, của Trương Vĩnh Ký. Truyện Kiều của Nguyễn Du là một nguồn sáng, về mặt ngôn ngữ văn học, của người Việt. Chúng ta hãnh diện vì Truyện Kiều, không hẳn vì những khía cạnh triết lý, đạo đức hay xã hội, v.v., trong truyện mà người đời sau đã tìm ra hoặc gán cho nó. Chúng ta hãnh diện vì đã có một nhà thơ Việt, dùng chữ nghĩa của dân tộc, một cách hết sức tuyệt vời và điêu luyện, với những chiều sâu trong ý nghĩa và sự lóng lánh của chữ, để diễn tả câu chuyện. 

Vũ Thăng Long: Đá Bóng, Tuổi Trẻ Và Lòng Yêu Nước - Về Một Thời Tuổi Trẻ Miền Nam 

Gửi từ California, 09/12/18


Ban ngày bên Mỹ vặn được YouTube xem buổi tối Saigon, ngồi trầm ngâm hàng giờ bên ly cà phê sữa giống như các lần ngồi ở quán Continental, nơi nổi tiếng của những lần họp mặt bạn bè xưa, tôi ngỡ ngàng xem từng đoàn xe máy phóng chung quanh Nhà hát Thành phố của những người trẻ tuổi bây giờ. Họ đang diễn hành, la hét ầm ĩ, ngay cả vài cô ăn mặc thiếu vải nhún nhảy tự nhiên trên băng sau của những chiếc xe máy đắt tiền hiệu SH hay Honda kiểu mới nhất, ăn mừng trận bóng tròn bán kết lượt về thắng Phi luật Tân, để sửa soạn trận chung kết với Mã Lai tuần tới mong tái chiếm cúp vàng đã chờ từ 10 năm nay, sau lần đoạt cúp Suzuki năm 2008. 

Họ hét to sẵn “Việt nam vô địch” như thể hiện ý chí chiến thắng đó giống các nhóm khán giả đông đảo thường la to mỗi lần có mặt trên những sân vận động. Nhóm đua xe đông quá và dường như tạo thành sức sống mãnh liệt cho cái thành phố quá tải của đất nước được mệnh danh là “non trẻ” này khi tuổi trung bình của các nhóm trẻ chỉ là 24 tuổi.

Những người trẻ bay lượn trong phố đêm trên những “mô tô bay” như biểu hiện của tự do, của văn minh còn được tìm thấy cho tuổi trẻ của mình trong đất nước đó. Tôi chợt hiểu tại sao họ thường “xuống đường” tràn ngập với những rừng cờ đỏ, băng rôn hay tô son vẽ mặt đậm màu quốc kỳ để chào mừng một trận đá bóng chung kết SEA Game hay Cúp vô địch Đông Nam Á thắng “kẻ địch truyền kiếp” thường là đội bóng Thái Lan, và tuần tới là đội Mã Lai. Bên trên những chiếc xe máy tốc độ giúp cái hừng khí ngắn ngủi chợt tìm thấy, lòng yêu nước được dịp tỏ rõ qua những sự kiện thể thao. Đam mê còn lại đó cùng những ly bia đầy giúp họ xóa đi cái vô cảm hàng ngày với những vấn đề lớn hơn của xã hội, và bớt đi cái mặc cảm thiếu trách nhiệm với một đất nước tụt hậu thua kém láng giềng.

Cảng Sài Gòn năm 1866. Nguồn ảnh: ASEMi - UNSA

Thy An: Lưỡi kiếm Damocles

quảy một bao nặng trịch lên đồi 
vứt bỏ xuống thung lũng đầy xấu xa phía dưới
mượn cớ mắt mờ tai điếc
chẳng muốn nghe những rỉ rả đêm ngày
chứng nhân của bất lương và trù dập
con trùng con dế cũng đau lòng, nói chi con người
con chim đứng trên song sắt
hót cho người tù thời đại,
cô đơn lãnh án mà không hiểu vì sao
lòng yêu nước trả giá quá đắt…
kẻ tình nhân níu kéo nhau giấu mặt
yêu trong vội vã
chẳng biết ngày mai ra sao
có lẽ nào
tình yêu cũng nhớp nhúa theo cơn bão của quỷ ?

bắn phát đạn vào lương tri
như bắn vào một thùng đầy rác rưới
ngụp lặn không ngoi lên được
sợi dây thòng lọng quanh cổ
sống lo âu với những dấu hỏi to lớn
khác chi lưỡi kiếm Damocles thời Hy Lạp
sớm chiều có thể mất đầu
lơ lửng,
thân phận con người quá rẻ…

thân già đi về đâu chiều mưa lất phất
nhìn đứa trẻ lớn lên từ hoang tàn
trường học, nhà thờ, chùa chiền biến dạng
cuối đường hầm chỉ còn le lói
chút ánh sáng ngục tù
nguy hiểm và đau đớn nhất vẫn là ngục tù lương tâm :
thở cùng hơi thở nhưng không cùng ý thức…
ai cũng nuôi giấc mơ đẹp cho quê hương
ngày hòa bình với những hoan hô
bị chà đạp bởi bao trí óc nhỏ
sống cuộc đời bé giữa hí trường vĩ đại
và tấm biểu ngữ nát nhầu mang hai chữ
‘Việt Nam’

thy an