Chủ Nhật, 4 tháng 10, 2015

hoàng xuân sơn - tuỳ khúc. về một nơi chốn

Nhà văn Võ Phiến (hình: Huỳnh Ngọc Dân)

đêm tuỳ bút

đêm phiến gỗ trầm thơm tuỳ bút
ngọn bạch lạp soi chiếc hòm vạn kỷ
y trang còn đấy nguyên từng nếp gấp hương băng
chẳng cung tần sao lộng lẫy
con mắt liếng nụ cười tinh
vuốt dọc lưng niềm da thân thiết
tàn nhang vết chủng đời
thả lười một cơn du mộng

Mặc Lâm/RFA - Nhà văn Võ Phiến qua đời tại California


Nhà văn Võ Phiến qua đời tại California, ngày 28 tháng 9, 2015
Photo Huynh Ngoc Dan/NguoiViet

Nhà văn Võ Phiến vừa qua đời vào chiều hôm qua ngày 28 tháng 9 tại thành phố Santa Ana California hưởng thọ 90 tuổi.

Võ Phiến là cây bút nổi tiếng của văn học Việt Nam từ thập niên 60 khi cuộc chuyển mình giữa hai luồng tư tưởng tự do và cộng sản lên tới đình cao nhất. Tác phẩm của ông để lại cho Văn học Việt Nam đồ sộ không những ở con số của các trang sách mà trong từng trang sách ấy chứa đựng sự sáng tạo, trăn trở với văn học, với con đường đất nước đã lặn lội qua nhiều chế độ.

Trần Mộng Tú - Vầng trăng pha rượu


Mary ra đứng ở khu đậu xe phía trước của Khách Sạn chờ trăng lên. Một mặt trăng đặc biệt cả thế giới đang nôn nao đứng ngóng. Mặt trăng nhuộm máu (Bloody Moon). Một tay chị cầm ly rượu đỏ sóng sánh, chị cúi xuống ly rượu tự hỏi: trăng có sẽ đỏ và sóng sánh như rượu hay không? Một tay cầm điếu thuốc, đốm lửa đưa lên đưa xuống trên môi chị thỉnh thoảng lại lóe lên, trăng có lóe như đốm lửa trên môi chị không?

Đỗ Hồng Ngọc - “Một cốt cách ở đời”


(Vài cảm nghĩ khi đọc Cuối Cùng của Võ Phiến, NXB Thế kỷ 21, 2009)

Cuối Cùng của Võ Phiến là sự Mộc Mạc.

Suốt một đời người đeo đẳng văn chương chữ nghĩa, chẽ sợi tóc làm tư, lặn lội vào những nẻo u uẩn ngóc ngách của lòng người, bỗng dưng cuối cùng hiện ra trước mắt một vầng sáng: Mộc Mạc.

Phải, Mộc Mạc. Đó là tựa của một bài Thơ đặt ở trang cuối cùng của cuốn Cuối Cùng, như một khép lại: Những hẹn hò từ nay khép lại. Thân nhẹ nhàng như mây… Chút nắng vàng giờ đây cũng vội… (Trịnh Công Sơn). Với tôi, Cuối Cùng là bài thơ, một bài thơ Thiền. Nhiều người tưởng Võ Phiến là một nhà văn, hóa ra ông là một nhà thơ. Đọc kỹ đi rồi thấy. Có người mắt tinh đời sớm nhận ra điều đó: “Võ Phiến là thi sĩ. Mà là thi sĩ của trần gian nữa. Dù có khi anh viết bằng văn xuôi”. (Đặng Tiến).

Thứ Bảy, 3 tháng 10, 2015

DĐTK - TƯỞNG NIỆM GIÁO SƯ TÔN THẤT THIỆN

Giáo sư Tôn Thất Thiện, 2005. (Hình: PPM)
Số báo hôm nay của Diễn Đàn Thế Kỷ dành để thành kính tưởng niệm Giáo sư Tôn Thất Thiện nhân ngày giỗ đầu của ông. Giáo sư đã qua đời vào ngày 3 tháng Mười 1014 tại Ottawa, Canada, hưởng thọ 90 tuổi. Ông đã cộng tác trong nhiều năm với báo Thế Kỷ 21 (từ 1989 đến 2007); đã  gửi bài vở và hết lòng khuyến khích trong thời gian báo mạng Diễn Đàn Thế Kỷ mới thành lập vào cuối năm 2010, còn chập chững trên đường hoạt động.

Ngày giỗ đầu của Giáo sư Tôn Thất Thiện cũng là ngày gia đình và một nhóm thân hữu của Giáo sư chính thức ra mắt Trang Nhà Tôn Thất Thiện, sau đây là vài đoạn trích lời giới thiệu:
“Trang web www.tonthatthien.com là nơi tập trung những bài viết của Tiến Sĩ Tôn Thất Thiện, một nhà ái quốc miền Nam Việt Nam, và cũng là nơi giới thiệu cho chúng ta biết về cuộc đời và sự nghiệp của ông. Ông đã bỏ hết tâm trí suốt cuộc đời ông cho cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa cộng sản để có được một thể chế tự do dân chủ cho Việt Nam. (...)

“Gia đình và bạn bè của GS Tôn Thất Thiện đã lập nên trang web site này để tưởng nhớ và làm một nguồn tài liệu nghiên cứu cho tất cả những ai quan tâm đến các vấn đề Việt Nam.” 

Qua Trang Nhà này, quý độc giả sẽ tìm thấy vang vọng những tư tưởng, những thái độ, những phản ứng... của một nhà trí thức chân chính, suốt đời luôn luôn tranh đấu bằng hành động và bằng cây bút cho một nước Việt Nam tốt đẹp, thoát ra khỏi ách đô hộ của thực dân và chủ nghĩa cộng sản. Để xem di sản tinh thần đồ sộ và quý giá này, mời quý vị bấm vào địa chỉ:

Trong số tưởng niệm này, mời quý độc giả xem hai bài viết về Giáo sư Tôn Thất Thiện của hai người bạn của ông, các tác giả Vy Thanh Nguyễn Văn Thùy và Đỗ Quý Toàn, và một số bài Giáo sư Tôn Thất Thiện đã viết trên báo Thế Kỷ 21 cách đây đã nhiều năm. 

DĐTK  

Đỗ Quý Toàn - Tôn Thất Thiện, một Nhà Nho

Cố giáo sư Tôn Thất Thiện
Giáo sư Tôn Thất Thiện có phong thái của một Nhà Nho. Tôi nói “phong thái Nhà Nho” theo một hình ảnh mang sẵn trong đầu từ lúc lên ba, lên năm tuổi, khi được sống gần những nhà Nho. mà người đầu tiên là thầy tôi, tức thân phụ tôi. Các học trò của thầy, họ cũng đến nhà thầy để tập sống với phong thái nhà Nho. Nghĩ đến họ là tôi hình dung những người có cử chỉ, ngôn ngữ, dáng dấp, cho tới tánh tình, hành động theo một khuôn mẫu đã thành hình trong trí não tôi từ thuở nhỏ.

Vy Thanh Nguyễn Văn Thùy - Nhớ Anh TÔN THẤT THIỆN

Allison Kent Thomas và Tôn Thất Thiện
(Ảnh chụp tại Claras Restaurant, Lansing, 1992. Ảnh của Vy Thanh)
Tôi gặp anh Tôn Thất Thiện lần đầu tại phòng họp của The Asia Foundation ở Sài Gòn, Việt Nam, khoảng đầu mùa hè năm 1972. Raymond Johnson, đại diện của cơ quan này, cho biết lý do của buổi họp: The Asia Foundation mời chúng tôi đi dự cuộc hội thảo về phát triển đại học do RIHED* tổ chức tại Penang, Malaysia. Từ đó cho đến những năm trước khi anh Thiện mất, dù anh ở Canada, tôi ở Hoa kỳ, chúng tôi vẫn thường xuyên thư từ, điện thoại liên lạc và đi thăm nhau.

Tôn Thất Thiện - ĐỔI MỚI “GỌI LÀ” VÀ ĐỔI MỚI “THỰC SỰ”

(Nhân đọc “Việt Nam Cần Đổi Mới Thực Sự” của Võ Nhân Trí, do Đông Á xuất bản, 2003)(1)

Cần biết về tác giả
Đây là một tác phẩm đặc biệt về chế độ cọng sản Việt Nam. Đặc biệt không phải vì nó đề cập đến những vấn đề mới, đưa ra những dữ kiện và những quan điểm mới về chế độ đó. Những vấn đề, dữ kiện, và quan điểm này đã được nói đến nhiều trong 30 năm qua rồi, nên bàn về chúng không có gì đặc biệt. Cái đặc biệt là tính cách chính xác của những dữ  kiện và nhận xét được đưa ra. Đây là đặc điểm của tác phẩm, và đặc điểm này có được vì tác giả là một người đặc biệt: ông có đồng thời một số điều kiện cần thiết để viết ra những điều rất chính xác khó  phản bác được về chế độ đó.  Điểm này làm tôi nhớ đến một câu của nhà văn hào Pháp André Gide: “La beauté est dans le regard, non dans la chose regardée”.... Cái đặc biệt là ở nơi tác giả, không phải nơi tác phẩm! Vì vậy, để hiểu tác phẩm, cần biết về tác giả.

Tôn Thất Thiện - Suy ngẫm cuối năm về chữ “Nước”: “YÊU NUỚC” LÀ YÊU GÌ? THẾ NÀO LÀ “YÊU NƯỚC”?

Một sự lẫn lộn về tư tuởng

Cách đây vài năm, tôi gặp lại một người, mà tôi chỉ xin gọi là “A”. Anh này và tôi quen thân nhau trước 1954, nhưng mất liên lạc với nhau sau đó vì đất nước bị chia đôi. Từ 1954 anh ấy ở Hà Nội. Nhân dịp đi thăm gia đình ở Canada anh ấy đến thăm tôi. Trong cuộc hàn huyên với nhau anh đề cập nhiều đến một người (xin gọi là “B”) mà tôi cũng có biết đến nhưng không quen. Anh “A” có vẻ rất mến phục “B”. Anh ca ngợi “B” là một người “yêu nước”: anh này không thuộc phần tử “chống đối”, không hề “có vấn đề”, được chính quyền coi là một người “tốt”. Quan niệm “yêu nước” này làm tôi ngạc nhiên vì tôi biết “A” không vào Đảng Cọng Sản và không thích cọng sản lắm. Phán xét của anh ấy về “B” làm tôi suy nghĩ nhiều. Nhưng qua thời gian, tôi vẫn không đi đến một kết luận nào dứt khoát. Có lẽ vì tôi không thấy tầm quan trọng của vấn đề, nên không suy nghĩ một cách liên tục, đúng mức, và đến cùng. Gần đây, vấn đề lại đến với tôi. Lần này tôi thấy tôi phải làm một cuộc “brains-storming”/ động não mạnh, và đi đến cùng, để có một kết luận dứt khoát.

Tôn Thất Thiện - Phương Thức Tiếp Cận, Ngôn Ngữ Và Sửa Đổi Văn Hoá

Thay đổi và sửa đổi

Trên mặt báo này tôi đã có dịp bàn về vấn đề thay đổi văn hoá. Từ ngữ “thay đổi” đã gây ra một số hiểu lầm. Tôi đã dài dòng giải thích rằng “thay đổi” văn hoá không phải là “thay thế” văn hoá, mà là “thay đổi về” văn hoá. Nó không có nghĩa vất bỏ toàn bộ văn hóa Việt Nam, tạo ra một khoảng trống, và lấy văn hoá Tây phưong, và đặc biệt đặt biệt văn hoá Mỹ, thay vào khoảng trống đó. Tuy nhiên, một số độc giả, có lẽ vì quá bị ám ảnh bởi mối lo Việt Nam bị “Tây phương hoá,” vẫn không thấy như vậy, và đã hăng say chống đối quan niệm “thay đổi” văn hoá.

Thứ Sáu, 2 tháng 10, 2015

Bùi Tín - Tập đoàn Giang Trạch Dân lâm nguy

Cựu Tổng bí thư đảng Cộng sản Trung Quốc Giang Trạch Dân.

Báo chính thức của Đảng CS Trung Quốc vừa công khai cảnh báo việc bắt giữ và truy tố Giang Trạch Dân, sẽ diễn ra trong thời gian rất gần, có thể là sau chuyến công du quan trọng của Tổng Bí thư Tập Cận Bình thăm Hoa Kỳ và tại Liên Hiệp Quốc.

Báo mạng Epoch Times ngày 29/9 đăng bài của Leo Timn cho biết việc khởi tố Phó Chánh án Tòa án Tối cao TQ Hồ Hiếu Minh mới đây là một dấu hiệu quan trọng nhằm chuẩn bị xét xử cả Tập đoàn Giang Trạch Dân.

Hà Tường Cát - Vladimir Putin với ván bài chính trị Syria


Sau 4 năm bất lực trước cuộc nội chiến ở Syria và rồi cuộc chiến tranh chống tổ chức khủng bố tự xưng là Nhà Nước Hồi Giáo (IS, ISIS hay ISIL) cũng chưa đi đến đâu, Hoa Kỳ bây giờ đang muốn tìm sự cộng tác của Nga và Iran vào các nỗ lực này.

Tổng Thống Nga và Tổng Thống Mỹ bắt tay trước khi bước vào cuộc họp riên ở trụ sở Liên Hiệp Quốc hôm Thứ Hai. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)

Ba Tổng Thống Obama, Putin và Rouhani - có mục tiêu chung nhưng đồng thời cũng có những quan điểm hoàn toàn trái ngược nhau ở Syria. Cái chung là Mỹ, Nga, Iran đều muốn diệt trừ IS, nhưng trong khi Mỹ cương quyết đòi hỏi thay đổi chế độ ở Syria thì Tổng Thống Bashar al-Assad lại là đồng minh lâu bền của Nga và Iran mà hai nước này vẫn muốn bảo vệ.

Phạm Chí Dũng - Đối ngoại, dân chủ và đại hội 12: ‘Tứ trụ’ có chuyển biến gì?


Chẳng cần chờ đến “năm bản lề” 2016 để đại hội đảng cộng sản lần thứ 12 kết thúc, năm 2015 đang trở nên chứng quả về một sự đổi thay vừa âm thầm vừa lộ diện nơi “tứ trụ” - cỗ xe tứ mã đang đưa triều đình Việt Nam về vùng chân trời còn lâu mới định hình.

Tái hiện hình ảnh Chủ tịch nước Trương Tấn Sang được Tổng thống Obama đón tiếp ở Tòa Bạch Ốc vào tháng 7 năm 2013, nhưng tổng bí thư cầm quyền đảng cộng sản Việt Nam còn làm nhiều hơn hẳn thế hai năm sau đó: hào hứng và yên tâm về việc phía Mỹ công khai tuyên bố ‘tôn trọng triết lý chính trị của Việt Nam’, ông Trọng đã mang sang Washington một món quà cực kỳ đặc biệt: Công đoàn độc lập.

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến - Đang Lên, Đang Sôi & Đang Rên

Người ta đang dối trá với chính mình/ trong đói nghèo vẫn hét toáng quang vinh. - Nguyễn Thông

Bông Hồng Tạ Ơn (tập I) là tác phẩm của nhà văn Nguyễn Đình Toàn, T&T tái bản năm 2012, viết về hai trăm ba mươi tư tác giả và nghệ sĩ Việt Nam. Trang bìa cuối có in những dòng giới thiệu ân cần:
Đây không phải là cuốn sách nghiên cứu hay phê bình văn học, nghệ thuật. Mục đích của người viết nhằm chia sẻ chút hiểu biết, những gì còn nhớ về tác phẩm, tác giả mình yêu thích, với những người có cùng cảm nghĩ, như một cách bầy tỏ lòng ngưỡng mộ, lòng biết ơn đối với những người đã dâng hiến những gì tốt đẹp nhất mình có thể làm ra được cho đất nước, nhờ đó, mọi người đã được thừa hưởng …
Đây rõ ràng là một việc làm ý nghĩa và cao đẹp. Tuy thế, giữa những bông hoa tạ ơn của Nguyễn Đình Toàn – đôi lúc – người đọc hơi bị bất ngờ khi gặp phải gai. Những gai hồng dù rất nhỏ (và dù đã được chăm chút bởi một ngòi viết tài hoa, thông tuệ lẫn bao dung) vẫn khiến cho độc giả thoáng chút ngỡ ngàng, cùng thương xót.

J.B Nguyễn Hữu Vinh/RFA - 30 tuổi làm Giám đốc sở ở Quảng Nam: Vì sao ầm ĩ?

Giám đốc Sở Kế hoạch và đầu tư tỉnh Quảng Nam
Lê Phước Hoài Bảo.

Những ngày qua, dư luận chú ý đến một sự kiện khá ầm ĩ và nhiều bất bình trên các tờ báo nhà nước và mạng xã hội, đó là việc Tỉnh Quảng Nam bổ nhiệm Lê Phước Hoài Bảo làm Giám đốc Sở Kế hoạch và đầu tư tỉnh mới 30 tuổi. Sẽ chẳng có gì đáng nói, nếu đó là một người có thực tài, có sự minh bạch trong việc học hành, bổ nhiệm bình đẳng trong xã hội.

Thứ Năm, 1 tháng 10, 2015

Ngô Nhân Dụng - Putin cố cứu Assad

Bashar al-Assad
Hai ông Vladimir Putin và Barack Obama đã công khai đấu khẩu qua hai bài diễn văn trước đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nói đến cuộc nội chiến thảm khốc ở Syria. Trong khi hai ông tổng thống Nga và tổng thống Mỹ đàn hạch lẫn nhau, nhân vật đứng trong hậu trường đang chờ coi số phận mình sẽ được quyết định ra sao là  Bashar al-Assad. Bashar là vị tổng thống đời thứ hai của nước Syria, nhờ cha truyền con nối, không khác gì triều đại nhà Kim ở Bắc Hàn.

Trong khi Barack Obama lớn tiếng gọi Bashar al-Assad là tên bạo chúa từng bỏ bom, bắn hỏa tiễn để giết các trẻ em vô tội, thì Vladimir Putin kêu gọi thế giới hãy ủng hộ Assad đánh các lực lượng mang danh hiệu “Quốc gia Hồi Giáo,” (IS hay ISIS). Obama kết tội chính sách kỳ thị bạo tàn của Assad, dùng một thiểu số theo một phái Shi A cai trị đa số dân theo phái Sun Ni, đã đẩy hàng chục ngàn thanh niên Á Rập chạy theo nhóm IS. Putin đáp lại, vạch ra rằng chính nước Mỹ phải chịu trách nhiệm về sự bành trướng của đạo quân Hồi Giáo Sun Ni quá khích này, sau khi quân đội Mỹ lật đổ các chế độ độc tài ở Iraq và Libya; và Putin báo trước sẽ gia tăng viện trợ quân sự cho chế độ Assad,
Cuộc đấu khẩu công khai ở New York có thể khiến người ta quên tính chất rắc rối phức tạp trong cuộc cờ Syria, và nghĩ rằng quốc gia Á Rập nhỏ này chỉ là một võ trường cho Nga và Mỹ đấu với nhau.

Đoàn Thanh Liêm - Ai đã ra lệnh giết Đức Thày Hùynh Phú Sổ? Tài liệu cần được công bố rộng rãi


Sự kiện người cộng sản ra tay bắt cóc rồi sát hại Đức Thày Hùynh Phú Sổ, vị sáng lập Phật Giáo Hòa Hảo vào ngày 16 tháng 4 năm 1947 tại khu vực miền Tây Nam Bộ - thì đã được nhiều người biết đến qua những chứng từ rõ ràng rất đáng tin cậy. Việc sát hại một vị lãnh tụ tôn giáo rất mực uy tín này đã gây ra những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng đối với đại khối quần chúng tín đồ vốn đa số là nông dân ở địa phương đồng bằng sông Cửu Long suốt bao nhiêu năm nay.

Thế nhưng, cho đến gần đây người cộng sản cũng chỉ nói vu vơ đại khái rằng: “Những sự việc đáng tiếc như thế là do địa phương làm sai trái – chứ không phải do cấp trên ở trung ương quyết định v.v...” Tuy vậy, giới nghiên cứu sử học vẫn tìm ra được các bằng chứng xác đáng liên hệ đến hành vi tội ác này là do giới lãnh đạo cao cấp của đảng cộng sản vào thời gian ấy. Xin trình bày vấn đề ngắn gọn như sau.

Ngô Thế Vinh - ĐẬP THUỶ ĐIỆN DON SAHONG IN ĐẬM DẤU TAY TRUNG QUỐC

“Sản xuất lúa gạo ĐBSCL bị đe dọa hơn nữa do xây con đập thứ hai Don Sahong ở Nam Lào. Con đập chắn ngang dòng chính Mekong ngay trước khi đổ vào vùng Thác Khone, sẽ làm giảm [thay đổi] dòng chảy, gây nguy hại cho khu bảo tồn Ramsar Siphadone, cho mùa màng và ngư nghiệp dưới nguồn". Gs Võ Tòng Xuân, 2013

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long
NGÔ THẾ VINH


QUỐC HỘI LÀO BẬT ĐÈN XANH
Theo tạp chí The Diplomat  [Sep 04, 2015] Quốc Hội Lào đã chính thức thông qua Dự án Đập Don Sahong, một dự án từ bấy lâu gây rất nhiều tranh cãi. Dự trù ban đầu con đập được Công ty Xây dựng Mã Lai MegaFirst khởi công vào cuối năm nay 2015. Do tiềm năng thuỷ điện của con Sông Mẹ - Mea Nam Khong, là tên Lào Thái của con sông Mekong, nhà nước Lào bất chấp mọi chỉ trích và với lời kêu gọi của các quốc gia láng giềng Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam, là ngưng dự án Don Sahong và Lào vẫn kiên quyết đi tới thực hiện cho bằng được kế hoạch phát triển thuỷ điện của mình.

Nguyễn Hưng Quốc - Võ Phiến, những lần gặp sau cùng


Mỗi lần có dịp qua Nam California, một trong những người đầu tiên tôi đến thăm bao giờ cũng là Võ Phiến. Chủ yếu là vì tình thân. Tôi quen với khá nhiều người cầm bút Việt Nam, trong cũng như ngoài nước, nhưng người tôi gần gũi nhất có lẽ là Võ Phiến. Gần, chủ yếu là vì, trong thời gian viết cuốn Võ Phiến (2006), tôi đọc ông nhiều và rất kỹ; và cũng vì, trong suốt thời gian chuẩn bị tài liệu cho cuốn sách ấy, kéo dài cả mấy năm, tôi và Võ Phiến thường xuyên liên lạc thư từ với nhau. Thư, thoạt đầu, khá khách sáo; sau, cứ dần dần thân thiết. Sự thân thiết, thoạt đầu, giống như tình bạn, thứ bạn vong niên trong văn nghệ, dần dần, giống như tình gia đình: Tôi xem Võ Phiến như một ông bác. Khi đã xem như bác, việc thăm viếng trở thành một cái lễ, một thứ bổn phận.

Mai Loan - THẢM NẠN THUYỀN NHÂN TẠI ÂU CHÂU

Thống kê của Cao Uỷ Tị Nạn Liên Hiệp Quốc về số lượng những người tị nạn gốc Syria
Từ vài năm qua, và gần đây là từ vài tháng trước, các quốc gia tại Âu Châu gần như đã ngoảnh mặt làm ngơ trước thảm nạn đã xảy ra từ cuộc nội chiến tại Syria, đẫm máu và kinh hoàng với khoảng 300,000 người chết, hơn 130,000 bị mất tích do những cuộc đụng độ dữ dội giữa một bên là lực lượng của chính quyền lãnh tụ độc tài Bashar al-Assad và phía đối nghịch bao gồm nhiều thành phần ô hợp và cũng đối chọi lẫn nhau, trong đó đáng kể và nguy hiểm nhất là lực lượng của các tổ chức Hồi-giáo cực đoan như Al Qaeda và sau này là ISIS.