Thứ Bảy, 19 tháng 7, 2014

Võ Phiến - Hoạt Cảnh II - Số 1


Sáu giờ khởi hành. Từ bảy giờ đoàn xe rời đồng bằng. Tám chiếc xe nối nhau lên đèo. Cứ tiếp tục leo, cho đến bây giờ là hơn mười một giờ.

Trời nắng gắt. Trong các xe, hết người muốn nói chuyện. Ai nấy đăm đăm.

Chiếc xe đi đầu bỗng dừng lại. Cái gì vậy? Một người đàn ông còn trẻ mở cửa xe, vọt tông ra, lao vào bụi rậm, ngồi sụp xuống vội vàng. Các xe truyền nhau giải thích vắn tắt về lý do phải dừng lại. Vài câu chế giễu. Mọi người thừa cơ hội, xuống xe đi tiểu, bước vài bước cho đỡ cuồng chân.

Mai Loan giới thiệu - Tự Điển Thành Ngữ Hán-Việt Cố Sự

Hình: Nguyễn Hoài Nam
Những người thích học hỏi hoặc nghiên cứu về văn chương và chữ nghĩa tiếng Việt đều nhận thấy rằng nếu muốn hiểu cho tường tận thì điều cần trước tiên là phải học hỏi chữ Hán, hay ít ra là chữ Hán-Việt! Nếu như trong chữ nghĩa tiếng Âu Mỹ có khá nhiều chữ có nguồn gốc từ tiếng La-tinh thì tiếng Việt chúng ta còn có xuất xứ và chịu nhiều ảnh hưởng của tiếng Hán hơn thế nữa. Thật vậy, chỉ cần đọc một vài trang trong Truyện Kiều, một tác phẩm được coi là đồ sộ nổi bật nhất của nền văn chương Việt Nam -- khiến cho học giả Phạm Quỳnh phải thốt lên câu nói bất hủ "Truyện Kiều còn, tiếng ta còn" -- người đọc tinh tế sẽ nhận ra hàng trăm điển tích hoặc thành ngữ tưởng là thuần tuý Việt Nam, nhưng thật ra là có nguồn gốc từ tiếng Hán, nhưng vì dùng quá quen thuộc và lâu ngày nên những từ ngữ Hán-Việt này dễ bị lầm lẫn là tiếng Việt.

Lê Mạnh Hùng tuyển dịch - Hoàng Hoa Tự Bích (Bức Họa trên tường chùa Hoàng Hoa)

Dẫn nhập: Truyện “Bức họa tường chùa Hoàng Hoa” này được rút ra từ tập “Lâm Đăng Bác Vật chí”tương truyền là tác phẩm vào cuối thời Lục Triều. Tập này không thấy được nhắc đến trong các sách sử về đời này và Thái Bình Quảng Ký cũng chỉ rút một câu chuyện này ra mà thôi. Truyện này mở đầu cho những chuyện đời sau nói về các bức họa họăc tượng Phật thành yêu mà câu chuyện “Cái chùa hoang ở Đông Triều” trong Truyền Kỳ Mạn Lục của Việt Nam sau này chịu ảnh hưởng.

Trùng Dương - 60 năm nhìn lại cuộc di cư 1954 - Vĩnh Biệt Hải Phòng


Trái, bản đồ về hành trình của mỗi chuyến tầu do Hải Quân Hoa Kỳ đảm trách chở người di cư từ Hải Phòng vào Sàigòn trong cuộc di cư năm 1954-55. (Hình National Geographic, số tháng 6-1955) Phải, các người di cư đang được giúp lên chiếc máy bay của Không Quân Pháp để di cư vào Nam. Cô bé ở góc phải có lẽ cỡ tuổi tôi khi tôi cùng một số người trong gia đình di cư vào Nam cũng bằng một chuyến bay tương tự. (Ảnh National Geographic, số tháng 6-1955)
Kính dâng hương hồn Cậu Mợ, 
với lòng tri ân sâu xa nhất của con. 


Khi cuộc Di Cư 1954 diễn ra, tôi vừa lên 10 tuổi, đang sống với gia đình ở Hải phòng, cái thành phố hải cảng đã trở thành chặng cuối cùng đối với hàng triệu người Việt miền Bắc muốn di cư vào Nam thay vì ở lại sống dưới sự cai trị hà khắc dã man của Việt Minh, tên gọi của những người cộng sản hồi ấy. 

Ðoàn Thanh Liêm - Câu chuyện Di cư vào Miền Nam của tôi

Hình: Life
Bài viết nhân kỷ niệm 60 năm Di cư vào miền Nam (1954 – 2014) - Hồi tưởng của  Đoàn Thanh Liêm 

Năm 1954, tôi vừa tốt nghiệp văn bằng Tú tài II qua kỳ thi vào tháng 6 tại Hà nội, thì được tin quân đội quốc gia đã rút khỏi miền quê tôi tại Huyện Xuân Trường Tỉnh Nam Định để ra Hải phòng bằng đường thủy. Và một số bà con ruột thịt của tôi cũng tìm cách kiếm được thuyền bè để mà đi theo đoàn quân tới được thành phố cảng này. Tôi lại có ông anh cả thuộc đơn vị quân đội trú đóng ở Quảng Yên sát với mỏ than Hòn Gai. Nên vào đầu tháng 7, tôi đã tìm cách đi từ Hà nội đến Hải phòng để tìm gặp bà con và đi thăm gia đình ông anh luôn thể.

Thứ Sáu, 18 tháng 7, 2014

Phan Chánh/Người Việt - Lộ trình lấy lại Hoàng Sa

Tàu hải cảnh của Trung Quốc rượt đuổi một tàu kiểm ngư của Việt Nam quanh khu vực giàn khoan HD 981, gần quần đảo Hoàng Sa. (Hình: Getty Images)
Hiện nay, Việt Nam và Ukraina là hai quốc gia có chung tình cảnh mất đảo và bán đảo vào tay nước lớn láng giềng Trung Quốc và Nga.

Năm 1974, Trung Cộng sử dụng hải quân để đánh chiếm phi pháp Hoàng Sa, năm 2014, Nga đưa lý do bảo vệ người nói tiếng Nga, bất chấp các hiệp ước quốc tế, sáp nhập Crimea vào lãnh thổ Liên Bang Nga. Ukraine và Việt Nam đều là nước nhỏ, thế yếu liệu có thể đòi lại phần lãnh thổ thiêng liêng đã mất không?

Wolfgang Hirn - Liên minh quân sự chống Trung Quốc

Phan Ba trích dịch (*)

Một chiếc F-15 đang cất cánh tại Anderson Air Force Base trên đảo Guam.

Guam là một hòn đảo nhỏ ở giữa Thái Bình Dương, cách Hongkong bốn và cách Hawaii sáu giờ bay. Từ 1899, Guam là lãnh thổ của Hoa Kỳ. Nó có tầm quan trọng chiến lược to lớn đối với Hoa kỳ. Nó là tiền đồn cực Tây của họ ở Thái Bình Dương. Từ đây, máy bay và tàu chiến của họ có thể khởi hành hướng về châu Á trong trường hợp khẩn cấp.

Nguyễn Văn Khanh - Xung quanh chuyện máy bay Malaysia bị rớt

LTS - Liên tục trong nhiều tiếng đồng hồ sau vụ chiếc phi cơ Boeing 777 của hãng hàng không Malaysia Airlines bị bắn rơi trên không phận Ukraine, tất cả mọi chú ý đều được dồn về Washington, DC, và những tin tức dồn dập do các viên chức Tòa Bạch Ốc phổ biến cho báo chí. Người Việt có cuộc trao đổi ngắn với thông tín viên Nguyễn Văn Khanh, hiện đang có mặt tại thủ đô Hoa Kỳ, về những biến chuyển đáng chú ý xảy ra ngay sau biến cố đang gây xôn xao dư luận thế giới. 
Một phần xác chiếc máy bay của Malaysia Airlines rớt ở Ukraine. (Hình: AP Photo/Dmitry Lovetsky)
Người Việt (NV): Nhìn lại những gì đã xảy ra trong gần 12 giờ đồng hồ qua, thời điểm nào là thời điểm anh xem là quan trọng nhất?

Nguyễn Văn Khanh: Chuyện quan trọng nhất xảy ra vào khoảng 4 giờ 15 chiều ở Washington D.C., tức lúc 1 giờ 15 trưa giờ miền Tây, khi giới truyền thông được tin từ các viên chức an ninh quốc phòng Hoa Kỳ cho biết chiếc phi cơ bị bắn rơi bởi hỏa tiễn từ dưới đất bắn lên. Những viên chức tiết lộ tin này cũng nói rõ 2 điểm: thứ nhất, chiếc phi cơ lâm nạn lúc đang bay ở độ cao 33,000 ft (tức khoảng 10 cây số), do đó đây phải là loại hỏa tiễn đặt trên giàn phóng chứ không phải là loại hỏa tiễn đặt trên vai của người bắn; điểm thứ nhì là chưa rõ hỏa tiễn này được bắn từ đâu, từ phía lãnh thổ Nga hay từ phía Ukraine, ở vùng những dân quân thân Nga đang làm chủ tình hình.

Phạm Chí Dũng/Người Việt - Ông Phạm Bình Minh sẽ 'được' đi Mỹ?

Ngoại Trưởng Hoa Kỳ John Kerry (trái) và Phó Thủ Tướng kiêm Ngoại Trưởng Việt Nam Phạm Bình Minh trong cuộc gặp khi ông Kerry có chuyến thăm đến Hà Nội hôm 16 tháng 12, 2013. (Hình: Getty Images)
Con mã sang sông

Giữa Tháng Bảy và chực chờ vào thời tiết “cô hồn” trong năm 2014, không khí chính trị đối ngoại ở Việt Nam lại bất chợt nóng lên. Trong các quán cà phê và cả nơi công sở, không chỉ giới dân chủ và bất đồng chính kiến sôi nổi định liệu về những động thái “viếng thăm” Hà Nội mới nhất của người Mỹ, mà cả giới công chức nhà nước cũng có vẻ thoát dần khỏi nỗi vô cảm thường trú trước một sự kiện hết sức đặc biệt: Trung Quốc rút giàn khoan HD 981 trước thời hạn 15 Tháng Tám, 2014.

HÀ TƯỜNG CÁT / Người Việt (Tổng Hợp) -

Hỏa tiễn M-302 có tầm bắn xa tới 100 dặm, do hải quân Israel tịch thu trên một tàu hàng ở biển Hồng Hải hồi tháng 3 vì tình nghi chở đến Gaza. (Hình: Jack Guez/AFP/Getty Images)
Gaza,  một trong hai phần lãnh thổ của Palestine, là một dải đất nhỏ bé chiều dài 41 km, chiều rộng từ 6 đến 12 km, diện tích 360 km2, có đường biên giới  dài 51 km với Israel, 11 km với Ai Cập và 30 km bờ biển Địa Trung Hải. Đây là nơi tập trung dân tị nạn Palestine, 1.8 triệu người trên diện tích 360 km2, mật độ 5,000 người/km2, Gaza đứng vào hàng những khu vực dân cư đông đúc nhất thề giới.

Thứ Năm, 17 tháng 7, 2014

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Bánh Vẽ & Áo Giấy

Cái chính tức là nhà trường hiện nay truyền sang học trò tinh thần thi nhau cạnh tranh để giành mọi loại danh hiệu. - Vương Trí Nhàn

Bốn mươi năm trước, khi luận về chuyện “Chúng Ta Qua Tiếng Nói,” nhà văn Võ Phiến đã có lời bàn:
“Chúng ta chỉ lấy làm quan trọng những ghi nhận của giác quan bằng những hình dạng màu sắc v.v. Mũi thì gọi là cái mũi, nhưng mắt lại là con mắt; trâu thì lúc nào cũng là con trâu, nhưng kiến thì có thể là cái kiến. Một bên linh động, một bên không linh động; một bên là giọng bình thường, một bên bị khinh thị: những ghi nhận như thế chúng ta không bỏ qua…
Chúng ta nói tiếng nói của giác quan, mà cũng là tiếng nói của tình cảm nữa.
Lão thợ rèn, gã thợ rèn, ông thợ rèn, bác thợ rèn…, tất cả đều là người thợ rèn. Nhưng mỗi người đặt trong một quan hệ tình cảm khác nhau đối với kẻ nói… Chúng ta không nói một cách ‘khách quan’. Chúng ta nói đến một người nào là đồng thời nói luôn cả cái tình cảm của mình đối với người ấy.
Thái độ ấy không khỏi làm ngỡ ngàng người ngoại cuộc. Hãy tưởng tượng cái tình cảnh khốn đốn của một người Pháp, người Anh học tiếng Việt, mỗi lần ậm è cân nhắc giữa những gã, lão, ông, bác v.v. để chọn lựa một tiếng thích hợp. Hễ động nói đến ai cũng phải khai trình minh bạch liên hệ tình cảm, sao mà khổ sở quá vậy?

Đã từ hai nghìn năm nay, chúng ta được biết một đức Khổng Tử. Hồi đầu năm 1974 này, có 48 chiến sĩ Việt Nam bị quân đội Trung Cộng bắt từ quần đảo Hoàng Sa đem về Quảng Châu giam giữ. Tại đây, lần đầu tiên họ nghe nói đến một tên Lâm Bưu với một thằng Khổng Tử! Họ sững sờ.”
Bốn mươi năm sau, sau những giây phút “sững sờ” thì bối rối là tâm cảm chung của người dân miền Nam – nơi mà người ta quen gọi nhau là ông đạp xích lô hay bà lão ăn mày – khi nghe nói đến đủ thứ tên hay thằng như thằng Ken-nơ-đi, thằng Gion-xơn, thằng Ních-xơn, thằng Diệm, thằng Thiệu, thằng Kỳ…  Ai vẫn cứ gọi theo thói quen là ông Kennedy, ông Johnson, ông Nixon, ông Diệm, ông Thiệu, ông Kỳ…  (dám) sẽ bị lôi thôi ngay, và (không chừng) sẽ lôi thôi lắm!

Robert Kagan - ĐẠI CƯỜNG KHÔNG ĐƯỢC NGHỈ HƯU: THẾ GIỚI SẼ NGUY HIỂM, NẾU MỸ TỪ BỎ VAI TRÒ LÃNH ĐẠO

Phạm Việt Vinh dịch
Trước hiểm họa Trung Quốc ngày càng gia tăng, nhiều người Việt đang đặt hy vọng vào sự “chuyển trục” sang châu Á của Mỹ và vai trò của Mỹ tại khu vực này. Tiểu luận sau đây có thể cung cấp một góc nhìn đáng tham khảo. Tác giả Robert Kagan, 55 tuổi, là một cây bút và cố vấn chính trị người Mỹ. Là một nhân vật tân bảo thủ có thế lực và là một chuyên gia về chính trị quốc tế, ông viết nhiều cuốn sách, trong đó có quyển Sức mạnh và bất lực bảo vệ đường lối ngoại giao của Mỹ dưới thời George W. Busch. Victoria Nuland, vợ ông, làm việc tại Bộ Ngoại giao Mỹ chuyên trách các vấn đề Châu Âu và Á-Âu. Gần đây nhất, một cuộc điện đàm giữa bà và Đại sứ Hoa Kỳ tại Ukraine về những diễn biến căng thẳng ở Ukraine và vai trò của phương Tây bị nghe trộm và tung lên YouTube, trong đó bà dùng cụm từ “Fuck the EU” và cho biết Mỹ muốn nhân vật dân chủ nào sẽ đứng đầu chính phủ Ukraine mới. Theo cách phân định thường gặp, Robert Kagan đại diện quan điểm của phe được mệnh danh là “diều hâu” trong đường lối ngoại giao và quân sự Hoa Kỳ. - Người dịch
I.
Các đây gần 70 năm, một trật tự thế giới mới đã hình thành từ đống hoang tàn của Thế chiến thứ hai. Trung tâm của trật tự mới này là Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Ngày hôm nay, ở trật tự thế giới đó đã xuất hiện những vết nứt. Thực ra thì những khủng hoảng ví dụ như giữa Nga và Ukraine hay như ở Syria không phải là hy hữu và cũng chẳng phải là không kiểm soát nổi. Ngay cả những phản ứng rụt rè của Liên Hiệp Quốc trước các biến động tại Ukraine, rồi các vụ nổi dậy tại Trung Cận Đông, tại Bắc Phi, các chiến thắng của lực lượng Thánh chiến khủng bố tại Syria và Iraq, sự căng thẳng mang tính quốc gia chủ nghĩa ngày càng gia tăng giữa các cường quốc tại Đông Á hay là sự lấn lướt của toàn trị và sự thoái lui của dân chủ trên khắp thế giới cũng không là điều đặc biệt và bất khả kháng. Nhưng tất cả những điều đó gộp lại cho thấy một cái gì đó đã thay đổi; và sự thay đổi này diễn ra nhanh hơn chúng ta tưởng. Có vẻ như một trật tự thế giới mới đang xuất hiện.

Tô Văn Trường - Đừng lập lờ, đánh lận con đen!


Khi ‘mổ xẻ’ khái niệm về xã hội hóa liên quan đến chính trị, mới thấy ngôn ngữ của Việt Nam rất khác người.

Nguyên thủy, khái niệm xã hội hóa có nghĩa là làm cho cả xã hội được chia sẻ một lợi ích, một hiểu biết.  Xin nhớ cho nguyên thủy khái niệm này không chứa đựng nội dung chia sẻ trách nhiệm.

Trần Trung Đạo - Đừng tưới nước lên gốc cây rã mục

(Sau khi đọc bài viết “Những Cơ Hội Bị Bỏ Lỡ cho Một Liên Minh Việt Mỹ” của Gs Tương Lai)

Trong bài viết mới đây Vietnam’s Overdue Alliance With America đăng trong mục Ý Kiến của Nytimes.com và bản tiếng Việt  Những Cơ Hội Bị Bỏ Lỡ cho Một Liên Minh Việt Mỹdo Liêm Nguyễn dịch đăng trên nhiều trang web tiếng Việt, giáo sư Tương Lai lấy làm tiếc khi nhiều cơ hội đã bị bỏ qua cho một liên minh Việt Mỹ. Lần đầu do cơ quan tình báo chiến lược Mỹ OSS (tiền thân của CIA) “giúp huấn luyện và thành lập đơn vị du kích Mỹ-Việt đầu tiên vào cuối năm 1944” và cơ hội khác khi TT Truman không phúc đáp các lá thư của Hồ Chí Minh “bày tỏ lòng ngưỡng mộ của người Việt Nam” đối với “dân tộc Mỹ vì sự đấu tranh cho những lý tưởng cao đẹp của Công lý và Nhân đạo quốc tế, vì những thành tựu kỹ thuật hiện đại mà người Việt Nam cảm thấy bị lôi cuốn”.

Nguyễn Hưng Quốc - Tại sao họ viết văn bằng tiếng Việt


Vừa rồi, tôi tham gia cuộc hội thảo quốc tế do Hội Nghiên Cứu Văn Học Úc được tổ chức tại trường Ðại Học Sydney với một bài tham luận về đề tài “Vấn đề ngôn ngữ và bản sắc trong văn học Việt Nam tại Úc.” Bài tham luận khá dài, tôi chỉ xin tóm tắt lại phần đầu: Tại sao nhiều, rất nhiều nhà văn và nhà thơ tại Úc chọn viết tiếng Việt?

Lê Mạnh Hùng - Ứng xử giữa con người và những ‘cỗ máy’

Robot đang dần trở thành bạn đồng hành 
của con người trên nhiều lĩnh vực.
Robot ngày càng thông minh hơn, có cảm xúc nhiều hơn và mang nhân tính nhiều hơn. Nhưng con người có bao giờ có thể chấp nhận chúng như là người bạn đồng hành thật sự hay không? Nhiều chuyên gia nói rằng những cỗ máy chỉ còn phải học cách ứng xử xã hội.

Lê Mạnh Hùng - Những hoàng đế mới


Khi bảy người đàn ông đứng tuổi mặc cùng một loại quần áo đậm mầu từ đằng sau tấm màn đỏ bước ra trước tập thể đại diện các phương tiện truyền thông của thế giới tại Ðại Sảnh Ðường Nhân Dân tại Bắc Kinh vào ngày 15 tháng 11 năm 2012 thì cả thế giới mới được hưởng giây phút ngắn ngủi có kịch tính trong tiến trình lựa chọn lãnh tụ của Trung Quốc.

Thứ Tư, 16 tháng 7, 2014

Huy Ðức - Đã đến lúc nhìn lại để thấy dân đã có "tự do, hạnh phúc" hay vẫn xơi bánh vẽ.


Trên nhiều phương diện, hơn hai tháng rưỡi Trung Quốc đưa giàn khoan 981 vào vùng biển Hoàng Sa, với Việt Nam cũng có ý nghĩa như câu chuyện "tái ông mất ngựa". Sáng 3-5-2014, tôi viết: Trung Quốc giả mặt "láng giếng tốt, đồng chí tốt" mới nguy chứ họ hành xử đúng như tâm địa của họ thì phải coi đó là cơ hội.

Ngô Nhân Dụng - Trắc nghiệm dân chủ tại Indonesia


Dân Indonesia đang trải qua một cuộc trắc nghiệm. Câu hỏi là: Chế độ dân chủ đã thật sự bám rễ trong xã hội nước này hay chưa? Tuần trước trong mục này đã kể chuyện cuộc bầu cử ở Indonesia để rút lấy một bài học xây dựng dân chủ sau khi chế độ độc tài sụp đổ: Những người tranh đấu xây dựng dân chủ phải chuẩn bị để tiếp tục tranh đấu với các thế lực độc tài trong cuộc chạy đua vận động lấy lá phiếu dân bàu. Nếu không chuẩn bị thì có thể thua, những người chủ trương độc tài có thể trở lại nắm chính quyền, bằng lá phiếu của dân. Tuần này, chúng ta lại rút ra những bài học về thực thi dân chủ.

Văn Lang - Ði xe 'vừa nằm vừa run'

Xe giường nằm của công ty Phương Trang
tại khu Tây ba-lô Phạm Ngũ lão, Sài Gòn.
(Hình: Văn Lang/Người Việt)

Cách đây đúng 8 năm (2006), xe khách giường nằm đầu tiên ra đời bởi công ty xe khách H.L, xe chuyên chạy tuyến Bắc-Nam, là một “hiện tượng” rất lạ trong mắt người dân lúc đó. Vì dù sao thì Việt Nam vẫn “chưa tỉnh cơn mê” sau những năm tháng dài chìm trong đói nghèo và lạc hậu.