Hiển thị các bài đăng có nhãn Song Chi. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Song Chi. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Ba, 6 tháng 12, 2022

Song Chi: Nửa đời người sống lưu vong, lang bạt từ Việt Nam cho tới Campuchia, Thái Lan

Cuối cùng thì anh Thạch Soong và gia đình cũng được nhận đi định cư ở Hoa Kỳ, ngày 30.11.2022. Nếu tính từ ngày anh Thạch Soong đến Thái Lan và nộp đơn xin tỵ nạn chính trị vào năm 2004 thì đã 18 năm, còn nếu tính từ năm 1985 anh dẫn vợ con rời bỏ xóm làng, họ hàng, sống một cuộc đời rày đây mai đó, trong tình trạng không giấy tờ tùy thân, để tránh bị nhà nước cộng sản Việt Nam bắt bớ vì đã lên tiếng đòi tự do tôn giáo cho cộng đồng người i Khmer Krom ở huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng, thì đã 37 năm rồi…

37 năm, gần nửa cuộc đời, cả gia đình gồm có anh, vợ và 5 người con đã sống một cuộc đời lưu vong, ngoài lề xã hội, luật pháp, dù ở Việt Nam, Campuchia hay Thái Lan…

xxxxx


Thạch Soong, sinh năm 1960, tại ấp Kor Kô, xã Tân Hưng, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng. Cha mẹ làm nghề nông. Gia đình có 3 anh em, Thạch Soong lớn nhất, dưới là 2 em trai. Nhưng chỉ có một mình Thạch Soong là dính vào “hoạt động chính trị”, phải bỏ xứ ra đi, còn hai người em vẫn sống bình thường ở Việt Nam.


Thứ Ba, 29 tháng 11, 2022

Song Chi: Nhà thơ, nhà phê bình văn học Inrasara và những nỗi niềm ưu tư của người Cham

Sinh ra tại làng ChaklengMỹ Nghiệp, thuộc tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam, một trong những làng Cham cổ nhất, Inrasara (Phú Trạm) không chỉ là một nhà thơ, nhà phê bình văn chương nổi tiếng người Việt gốc Cham. Sáng tác của ông luôn là sự tìm tòi kết nối giữa hai dòng ngôn ngữ ViệtCham, giữa việc bảo tồn bản sắc văn hóa cổ Cham và việc cổ suý những cái mới trong văn học nghệ thuật đương đại Việt Nam và thế giới, như Tân hình thức, Hậu hiện đại... 

Nhưng điều đáng nói hơn, ông còn đóng góp rất nhiều trong việc lưu giữ văn học Cham hơn 40 năm nay, qua việc nghiên cứu, sưu tầm, dịch thuật, truyền bá văn học và ngôn ngữ Cham, cũng như luôn đồng hành với những vấn đề của cộng đồng Cham trong lòng xã hội Việt Nam…

(Về tên gọi, theo nhà thơ Inrasara, trước đây dân tộc này được gọi là Chiêm, Chàm, Hời, mãi đến năm 1979, do ngộ nhận rằng “Chàm, Hời” có tính miệt thị, nên được đổi thành Chăm. Gọi CHAM là chuẩn nhất, thứ nhất, Champa lược bớt âm tiết tên cuối thành Cham, thứ hai viết bằng chữ Cham Akhar thrah cũng được thể hiện là CHAM. Trong bài phỏng vấn, chúng tôi chấp nhận cách gọi này).


Nhà thơ, nhà phê bình văn học Inrasara.
Photo: Lê Anh Hoài.
Song Chi: Thưa nhà thơ Inrasara, anh có thể nói về những thách thức của cộng đồng Cham trong việc duy trì, bảo tồn và phát triển ngôn ngữ, văn hóa, bản sắc Cham?


Inrasara: Nói đến Cham, ta cần xác định, đó là Cham nào?

Qua quá trình Nam tiến của Đại Việt, Cham bị tứ tán khắp nơi:

Có thể kể 11 bộ phận:

Cham Hoa, khi Lý Kỳ Tông làm vua Champa cuối thế kỉ X, Cham qua Hải Nam.

Cham Kinh: tù nhân Cham bị đưa ra Bắc và ở lại qua các triều Lý, Trần, Lê…

Cham HroiChàm Cổ: ở Phú Yên, Khánh Hòa, khi Lê Thánh Tông chiếm Đồ Bàn.


Thứ Sáu, 18 tháng 11, 2022

Song Chi : Vết Thương

Hình minh hoạ, Roman Kogomachenko, Pixabay


Chiếc xe hơi chạy trên con đường hẹp, uốn lượn, hai bên là những cánh đồng lúa mì hầu hết đã được gặt xong, đây đó những bó rơm, cỏ khô được cuộn tròn nằm rải rác, những cánh rừng thưa xanh ngắt, những bụi cỏ lau màu tím hồng phất phơ trong gió, những trang trại với hàng chục con cừu, bò, và cả ngựa đang thong dong gặm cỏ, những căn nhà, quán rượu, nhà thờ…hầu hết được xây bằng đá đã xỉn màu vì thời gian, với những cửa sổ bằng kính có khung sơn trắng và kiến trúc đặc thù của vùng Yorkshire. Xe chạy một lúc thì tới vùng thung lũng Yorkshire Dale nổi tiếng về cảnh quan. Những cánh đồng ngút ngàn lên cao, xuống thấp, được chia cắt bởi những bức tường thấp bằng đá, từ xa trông như một bàn cờ có những ô màu lá mạ, màu xanh lá cây sẫm, màu vàng của rơm rạ, màu nâu của đất…và những khối cây to màu xanh sậm. Phía xa xa là những ngọn đồi cao thấp chập chùng, nổi bật trên nền trời trắng xám bồng bềnh mây.

Nếu bình thường, có lẽ Lam sẽ cho xe chạy chậm để thưởng thức quanh cảnh xung quanh. Lam vốn yêu thiên nhiên và những kiến trúc cổ kính vùng Yorkshire. Nơi Lam sống cùng với Mark là một thị trấn nhỏ, “đi dăm phút đã về chốn cũ”, giống như câu hát trong bài “Còn chút gì để nhớ” của cố nhạc sĩ Phạm Duy, phổ từ bài thơ cùng tên của cố thi sĩ Vũ Hữu Định, nói về vẻ đẹp của thành phố nhỏ Pleiku vùng cao nguyên.

Thứ Sáu, 5 tháng 8, 2022

Song Chi: Người Đàn Bà Trôi Trong Sương Mù

Cứ mỗi lần đi qua con đường chính của khu trung tâm thành phố K., đứng chờ xe bus hoặc ngồi trên xe bus từ phố về nhà, tôi lại gặp người đàn bà đồng hương ấy.

Lúc đầu tôi không biết chị bị bệnh tâm thần. Về sau tôi được nghe kể về cuộc đời của chị từ một người phụ nữ Việt Nam khác, tên Loan, đã sống ở đây nhiều năm. Nhưng những chi tiết về cuộc đời ấy hầu như ngay tức khắc trượt ra khỏi trí nhớ của tôi, tôi chỉ còn nhớ người phụ nữ mắc bệnh ấy sống ở thành phố này có lẽ ít nhất cũng hai mươi năm, nhiều người bảo chị khá đẹp khi còn trẻ-bây giờ nhìn cũng vẫn hình dung được điều đó. So với nhiều phụ nữ Việt, nét đẹp của chị hơi lạ với làn da nâu, gương mặt góc cạnh, đôi mắt to và sâu, lông mày lông mi không cần tô vẽ vẫn rậm đen, hai hàng lông mày gần như giao nhau nên trông hơi dữ, mũi cao, gò má cao lấm tấm tàn nhang. Tôi thầm nghĩ khuôn mặt này người ta gọi là photogenic face, cinematic face đây. Tóc chị cũng dày, đen, hơi khô và rối. Khi tôi nói với người phụ nữ tên Loan rằng nét đẹp của người phụ nữ ấy trông khác lạ, Loan bảo cổ là người Việt gốc Ấn mà, nghe đâu ông nội cổ là người Ấn trôi dạt sang Việt Nam sống. À thì ra vậy. Loan đúng là kiểu người-chuyện gì cũng biết. 

Một phần vì chuyện tình cảm, một phần vì chuyện làm ăn thua lỗ sao đó nên người phụ nữ ấy đâm quẫn mà phát bệnh. Có giai đoạn dài phải sống trong bệnh viện tâm thần, bây giờ thì chỉ khi nào bệnh trở nặng mới phải vào viện. Chị sống một mình, người chồng và cậu con trai cũng ở thành phố này nhưng sống riêng. Tôi chưa bao giờ thấy người thân của chị. Lúc nào người đàn bà ấy cũng một mình.

Hàng ngày, mùa hè cũng như mùa đông, chị đều đặn đi bộ từ nhà ra phố, ngồi chơi ngoài phố rồi lại đi bộ từ phố về nhà. Một ngày cũng vài ba lần như vậy. Áo quần hơi cũ và luộm thuộm, mái tóc xõa ngang vai, bước đi thong thả, chả nhìn ai, cũng chả chú mục nhìn vào cái gì. Có khi ngồi trên những băng ghế kê dọc theo con đường chính của khu trung tâm hoặc chỗ đợi xe bus. Không nói chuyện với ai. Và lúc nào cũng thấy điếu thuốc trên tay - không phải loại thuốc lá điếu mua sẵn, mà là thuốc vấn, thỉnh thoảng chị lại lôi hộp thuốc sợi và giấy ra, vấn một điếu. Cái cách người đàn bà ấy hút thuốc cũng hơi lạ. Cứ bập, rít và nhả khói liên tục, cảm giác như chả có hơi thuốc nào kịp giữ lại trên môi và càng không vào được bên trong cổ họng. Được quá nửa điếu, đã lại thấy vứt đi, cặm cụi vấn điếu khác. Như thể hút thuốc vì một thói quen hơn là tận hưởng mùi vị, hương khói thuốc lá. Một thói quen khác của người đàn bà ấy là uống Coca. Chai Coca một bên, cứ vài hơi thuốc, lại ngửa cổ nốc một ngụm. Chẳng nhìn ngó ai, cho dù có ai đang quan sát mình cũng mặc. Thỉnh thoảng lại thấy chị đi chợ, tay xách túi, thong thả đi bộ về nhà. Nhìn bên ngoài, trông chị hầu như bình thường.


Thứ Sáu, 15 tháng 7, 2022

Song Chi: Khi nhiều thứ đã quên đi, vẫn còn lại những mùi hương

Bạn có nhận ra là ở xứ lạnh thường ít mùi hơn xứ nóng? Nhất là ở những nơi dân cư thưa thớt, một năm có đến 4, 5, thậm chí 6 tháng có tuyết như mấy xứ Bắc Âu. Những ngày tuyết trắng trời trắng đất, chung quanh toàn một màu trắng, buổi sáng đi ra đường không khí sạch, tinh khiết lạ lùng, hít một hơi vào phổi cả người tỉnh táo, bốc một nắm tuyết cho vào miệng lạnh tê lưỡi, nhai rạo rạo như đang ăn kem vậy. Ngon. Sạch. Nhưng chính vì sạch quá, lạnh quá mà chung quanh chả có mùi gì. Đêm đi đâu về khuya, tuyết dưới chân và con đường trước mặt trắng sáng dưới ánh đèn đường, mọi vật im phăng phắc, một sự tĩnh lặng không mùi vị. 

Ngược lại với xứ nóng. 

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, kýức hay hồi ức gắn liền với mùi hương sẽ được lưu giữ trong bộ não lâu hơn hẳn ký ức, hồi ức hình ảnh. 

Tôi còn nhớ một bộ phim xem đã lâu, có tên “The Past” (Quá khứ), một bộ phim do Iran, Pháp, Ý phối hợp sản xuất năm  2013, của đạo diễn nổi tiếng người Iran Asghar Farhadi. Trong cảnh cuối cùng nhân vật nam, Samir đến thăm vợ mình trong bệnh viện. Người vợ bị hôn mê sâu đã một thời gian dài sau một lần cố gắng tự tử, nguyên nhân là vì phát hiện chồng ngoại tình. Samir mang theo một loạt các loại nước hoa theo đề nghị của bác sĩ là vợ anh có thể có phản ứng. Anh xịt lên cổ một ít nước hoa, loại nước hoa mà vợ anh thích nhất, và nghiêng người trên người cô đang nằm hôn mê trên giường bệnh. Anh thì thầm bảo cô siết chặt tay anh nếu cô có thể ngửi thấy. Và rồi khán giả có thể nhìn thấy một giọt nước mắt lăn dài trên gò má của cô nhưng cô vẫn hôn mê, và anh nhìn xuống bàn tay của cô. Bộ phim kết thúc mà không rõ cuối cùng liệu cô có đáp lại hay không. 

Đó cũng là điều mà nhiều bác sĩ khuyên người nhà của những bệnh nhân bị hôn mê sâu, ngoài việc hàng ngày tiếp tục trò chuyện, cho người đang hôn mê nghe nhạc, thì việc sử dụng những mùi hương gợi lên những ký ức mãnh liệt nhất, riêng tư nhất, có thể giúp người bị hôn mê có phản ứng và dần dần hồi phục lại.


Thứ Sáu, 1 tháng 7, 2022

Song Chi: Trên Vùng Đất Lạ

 + Đây hoàn toàn là một câu chuyện hư cấu, không phải người thật việc thật. Mọi sự tương đồng nếu có, đều chỉ là do trí tưởng tượng của tác giả dựa trên một vài sự kiện trong cuộc sống… 

Mặt đất khô cứng dưới lưng cô. Trong bóng tối, cô không nhìn rõ khuôn mặt của gã. Nhưng cái mùi của gã thì nồng nặc bao trùm lấy cô- một cái mùi tổng hợp của mồ hôi, thuốc lá, gia vị món ăn…khiến cô muốn lộn mửa. Và thân hình to béo của gã đè nặng lên người cô. Cuộc tra tấn thể xác bắt đầu. Cô nhắm mắt lại, nghiến chặt hai hàm răng, thậm chí nín thở. Như thể đang tự đóng mọi giác quan lại. Và cố gắng không suy nghĩ gì hết. Như một cái xác. Cô ước gì mình là một cái xác thật sự, ước gì mình có thể chết đi ngay tức khắc. Nhưng tận sâu thẳm bên trong, cô biết mình không thể chết, không có quyền chết. Một phút, hai phút, năm phút… hay hàng thế kỷ đã trôi qua cho đến khi gã dừng lại, nằm vật qua một bên…

Cho đến tận bây giờ, dù đã kỳ cọ tắm rửa hàng bao nhiêu lần, cái mùi của gã vẫn bám chặt lấy ký ức cô, cũng như cái cảm giác cơ thể bị vấy bẩn, mãi mãi không bao giờ có thể gột sạch…

xxxx

  • Alo. 

  • Alo. Có chuyện gì vậy? Sao em không trả lời, sao lại khóc? Em làm anh lo quá.

  • Không, không có gì. Bao giờ anh qua đây? 

  • Anh nói rồi, mẹ anh đã khỏe lại, anh có thể yên tâm mà đi, tiền mọi thứ anh cũng đã gom đủ. Sang tuần tới là anh bắt đầu lên đường. Chỉ vài tháng nữa là chúng mình sẽ gặp lại nhau thôi. Hai đứa chịu khó làm ăn, chỉ vài năm là trả hết nợ cho chuyến đi, thêm vài năm nữa là có ít vốn quay trở về VN lại…Cố gắng lên em. 

xxxx

Người chủ tiệm nails, Hà, phân trần:

  • Em thấy đấy, làm ăn đâu có ai muốn phá sản hay đóng cửa. Nhưng thật sự là giữa mùa dịch này, đối với những người có nhiều vốn thì người ta gồng được, chờ qua dịch mở lại, còn chị thì không nhiều vốn mà lại vừa một cái tiệm Nails, một cái nhà hàng, chịu hết nổi, phải đóng một cái thôi. 


Thứ Sáu, 27 tháng 5, 2022

Song Chi: Đôi Giày Màu Hồng

Cái cửa sổ đó là toàn bộ thế giới bên ngoài của Nó.

Mỗi ngày, trước khi đi làm, Mẹ bế Nó đặt vào cái ghế xoay cạnh cửa sổ, cái ghế mà Mẹ đã đóng thêm một miếng ván vuông nhỏ kéo ra kéo vô được để làm thành cái bàn cho Nó, trên đó Mẹ đặt tập giấy, cây bút chì, hộp chì màu, cục gôm. Thêm cái chìa khóa cửa và chiếc điện thoại cũ, loại thường, không phải smart phone. Thức ăn đã được nấu sẵn, để trên bàn trong bếp. Nước lạnh, nước ngọt có trong tủ lạnh. Cả ngày Nó ngồi đó, hí hoáy vẽ hết bức tranh này đến bức tranh khác. Khi nào đói Nó chỉ cần chống hai tay vào cái giường gần đó làm điểm tựa, quẳng thân mình xuống đất, dùng hai tay đẩy người lết đến bên cái bàn trong bếp, lại bám lấy cái ghế khác, quẳng thân mình lên ghế, rồi lấy hộp thức ăn, bỏ vào trong microwave. Buồn đi tiêu, đi tiểu thì có cái bô đậy nắp để sẵn trong toilet. Nếu có chuyện gì xảy ra thì Nó lết đến bên cửa, nhướn người lên đút chìa khóa vào ổ, lết ra ngoài, bám vào từng bậc cầu thang dẫn lên mặt đất rồi lết ra cửa trước, đập vào cửa gọi bà chủ nhà, một người phụ nữ gốc Pakistan, Hồi giáo, luôn luôn bận rộn suốt ngày với việc nhà và ba đứa con nhỏ trong lúc ông chồng đi làm, công việc của ông ta là lái xe bus. Trong thế giới của Nó, mọi thứ đều được đặt biệt danh cho dễ nhớ. Bà chủ nhà có dáng người thấp, tròn tròn như trái banh, lúc nào cũng chùm khăn trên đầu được đặt tên là Banh Trùm Đầu. Còn ông chồng là Bụng Bia. Ba đứa con, hai trai một gái, khoảng 6, 7 tuổi và 2 tuổi, lần lượt được đặt tên là Tóc Xoăn-đứa con gái, Chân Khẳng Khiu-đứa con trai và Bi Ve-vì hai con mắt nó đen lay láy, tròn xoe như hai hòn bi ve.

Mẹ đã dặn đi dặn lại có chuyện gì hãy mở cửa bò ra ngoài gọi bà chủ nhà. Hoặc nhắn tin cho Mẹ. Nhưng chẳng có chuyện gì để Nó phải bò ra ngoài hay phải nhắn tin cả. Ngày nào cũng thế, tháng nào cũng thế, chả có chuyện gì xảy ra. Nhưng Mẹ vẫn lo lắng. Mẹ dặn cả bà chủ nhà Banh Trùm Đầu. Thỉnh thoảng khi ra sân đi đổ rác hoặc lấy thư trong hộp thư ngoài cổng, Banh Trùm Đầu lại đi vòng qua cửa sổ tầng hầm, khom người nhìn xuống để xem Nó có làm sao không. Cũng có khi Banh Trùm Đầu đi xuống mấy bậc cầu thang gõ gõ lên cửa lớn, khi Nó mở ra, Banh Trùm Đầu đưa cho Nó mấy cái bánh chiên, bên trong có hành, nhờn nhờn mỡ, hoặc một chén cơm trộn với các loại đậu, thịt gà, khá nặng mùi gia vị. Nó không thích những món đó, nhưng Nó không hề tỏ thái độ. Khuôn mặt Nó rất ít khi biểu lộ điều gì.

Căn hộ nhỏ Mẹ con Nó thuê nằm ở tầng hầm (basement) của căn nhà gỗ nhỏ hai tầng, thêm một tầng áp mái. Gia đình Banh Trùm Đầu chỉ sống ở tầng trệt, còn lại cho thuê tất. Mẹ giải thích, ở xứ này phần lớn những ngôi nhà đều có tầng hầm như vậy, thường thì họ để làm nhà kho, nhưng với một số người, nhất là dân nhập cư, họ sửa chữa lại cho thuê để kiếm thêm thu nhập.

Thứ Tư, 3 tháng 2, 2021

Song Chi (Gửi cho BBC từ Leeds, Anh quốc): Myanmar, Aung San Suu Kyi và bài học cho Việt Nam

Bà Aung San Suu Kyi
Bà Aung San Suu Kyi trước khi bị lực lượng đảo chính bắt giữ đóng vai trò Cố vấn Quốc gia của chính phủ do đảng Liên minh quốc gia vì dân chủ chiếm đa số lãnh đạo. Hình /POOL/AFP via Getty Images

Tôi chợt nhớ lại năm 2009, khi tôi vừa tới Na Uy chưa được bao lâu và lần đầu tiên từ nơi ở là Kristiansand đến Oslo chơi, một trong những nơi tôi ghé thăm là Nobel Peace Center, nơi trưng bày mọi hình ảnh, tư liệu về các nhân vật, tổ chức đã từng được đoạt giải Nobel Hòa Bình.

Gặp đúng lúc người ta đang tổ chức ký tên kêu gọi trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi, người đã được trao giải Nobel Hòa Bình năm 1991 và hiện đang bị chính quyền quân phiệt độc tài Myanmar giam lỏng tại nhà.

Tất nhiên là tôi cũng ký tên như nhiều người khác. Thật ra, trước đó khi còn ở trong nước tôi phải thú nhận là tôi không biết gì nhiều về bà Aung San Suu Kyi, tôi ký vì ngay tại đó tôi đứng đọc những thông tin về cuộc đời đấu tranh của bà.

Không bao lâu sau, tháng 11/2010 bà Aung San Suu Kyi được thả tự do tại Yangon. Báo chí quốc tế khắp nơi đưa tin này.

Thứ Năm, 17 tháng 12, 2020

Song Chi: Khi người Việt yêu tự do dân chủ chia rẽ, ai có lợi?

Chúng ta thường được nghe, được học từ nhỏ rằng người Việt chúng ta có nhiều đức tính tốt đẹp như cần cù, siêng năng, yêu nước, có tinh thần đoàn kết… Nhưng nếu nói về sự đoàn kết thì chưa chắc đã đúng. Dường như người Việt chỉ đoàn kết khi có giặc ngoại xâm, phải cùng nhau chiến đấu để bảo vệ sự sống còn của đất nước, dân tộc. Còn trong thời bình, người Việt rất chia rẽ, trong nước thì đến bây giờ vẫn cứ phân biệt/kỳ thị người miền này miền kia, dân Thủ đô với dân tỉnh lẻ, dân tại chỗ với dân nhập cư, ra bên ngoài sống cũng phân biệt người miền nào, người đến trước hay người đến sau v.v… Và đó chỉ là một ví dụ nhỏ. Người Việt còn bất đồng, chia rẽ nhau vì vô số lý do khác.

Điều đó có thể do nguyên nhân lịch sử: dù cùng một dòng máu Lạc Hồng, cùng một ngôn ngữ nhưng trong quá khứ, lãnh thổ VN từng bị chia cắt nhiều lần, đáng kể là 2 lần chia cắt: Lần thứ 1 là thời Trịnh - Nguyễn phân tranh (1600-1787), bắt đầu khi chúa Nguyễn Hoàng ly khai khỏi miền Bắc và kết thúc khi quân Tây Sơn tiến ra tiêu diệt chúa Trịnh; lần thứ 2 là thời chiến tranh Việt Nam (1954-1976), bắt đầu từ Hiệp định Genève 1954 cho đến khi Sài Gòn thất thủ ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến tranh VN kết thúc. Chưa kể thời Pháp thuộc thì Pháp đã chia Việt Nam ra làm 3 xứ riêng lẻ, dù không chia cắt về lãnh thổ, là Bắc Kì, Trung Kỳ (dưới chế độ bảo hộ - protectorat), và Nam Kì (dưới chế độ thuộc địa - colonie).

Còn nếu truy tìm tận gốc thì ngay từ trong huyền thoại Âu Cơ-Lạc Long Quân xa xưa thời lập nước, hai nhân vật được xem là thủy tổ sinh ra dân tộc Việt Nam này đã chia tay nhau, chia đôi 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người theo cha xuống biển rồi.

Phải chăng vì vậy mà ngay cả bây giờ, 45 năm sau khi “thống nhất về lãnh thổ” giữa người Việt 2 miền, người Việt trong ngoài nước vẫn chưa thật sự “thống nhất về lòng người”, dẫn tới một thực tế là người Việt rất hay dễ tranh cãi nhau, bất đồng với nhau về nhiều điều? Nhất là trong quan điểm chính trị. Trước đây thì là quan điểm chính trị về VN.

Nhưng tình trạng chia rẽ đó càng trở nên gay gắt hơn trong mấy năm qua, không chỉ còn là chuyện chính trị VN nữa mà là chính trị Mỹ. Chỉ vì ủng hộ hay chỉ trích một Tổng thống, một chính đảng nào đó của Mỹ, rất nhiều người có thể miệt thị nhau, block nhau trên mạng cho tới từ nhau ngoài đời, dù lắm khi từng là bạn nhau bao nhiêu năm hay thậm chí là người nhà với nhau. Chuyện này nhiều người, nhiều bài viết trên mạng xã hội cho tới báo Người-Việt, BBC, VOA…tiếng Việt cũng đã đề cập đến.

Thứ Tư, 3 tháng 4, 2019

Blogger Song Chi: Người Việt - tiền nhiều để làm gì?

Cả một thời gian dài-những năm tháng trong chiến tranh ở miền Bắc XHCN và cả nước trong thời kỳ bao cấp, người Việt đa số là nghèo khổ, đói ăn thiếu mặc. Đến khi mở cửa về kinh tế, chỉ vài thập niên sau đời sống của đại đa số người Việt đỡ hơn hẳn, tầng lớp trung lưu xuất hiện và cả số người giàu, thậm chí rất giàu cũng xuất hiện. 

Người giàu ở VN họ là ai? 


Trong các quốc gia có một nền kinh tế phát triển ổn định, minh bạch đi kèm với một thể chế chính trị dân chủ, pháp trị, tam quyền phân lập, người giàu thường là những người thật sự có tài năng, trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh, vì họ phải nỗ lực vươn lên, cạnh tranh một cách sòng phẳng với những người khác. Họ không chỉ làm giàu trong những lĩnh vực chỉ nhằm kiếm tiền như kinh doanh sòng bạc, nhà hàng, siêu thị, bất động sản… Họ còn đầu tư vào những lĩnh vực khó thu lời nhưng giúp ích cho con người như y tế, giáo dục, sinh học…, hoặc mới mẻ, như công nghệ thông tin, truyền thông hiện đại…nhằm tạo ra những sản phẩm mới, góp phần thay đổi cuộc sống của con người và đưa xã hội tiến lên. Ví dụ như Microsoft, Facebook, Apple, Google… 

Người ta thường nói, một người giàu trong một xã hội dân chủ, văn minh, pháp trị sẽ giúp cho hàng ngàn, hàng vạn người khác có công ăn việc làm và giúp cho cả quốc gia, thậm chí cả thế giới. 

Còn ở VN? Trong một môi trường kinh doanh nhập nhèm sáng tối, với một thể chế chính trị độc tài là mảnh đất màu mỡ cho nạn tham nhũng, nạn làm ăn theo kiểu con ông cháu cha, vây cánh bè phái…không lạ khi phần lớn người giàu ở VN là đám quan chức, tư bản “đỏ” có những mối quan hệ tốt với bộ máy cầm quyền và con cháu họ. Chỉ một số ít thực sự là do nỗ lực tự thân và tài năng. 

Thứ Sáu, 22 tháng 3, 2019

Song Chi: Nữ Thủ tướng New Zealand - tâm và tầm của một nhà lãnh đạo thật sự

Trong những ngày này thế giới đang bày tỏ sự ngưỡng mộ trước cách mà nữ Thủ tướng New Zealand, Jacinda Ardern, đã và đang làm để chia sẻ nỗi đau của gia đình các nạn nhân, để hàn gắn vết thương của đất nước sau vụ khủng bố kinh hoàng xảy ra tại 2 nhà thờ Hồi giáo ở trung tâm thành phố Christchurch vào ngày 15.3, do một tay khủng bố da trắng cực hữu gây nên. Năm mươi người thiệt mạng trong khi đang cầu nguyện vào thứ Sáu. Hàng chục người bị thương. Một vụ chết chóc hàng loạt tồi tệ nhất trong lịch sử hiện đại của quốc gia này. 

Nữ Thủ tướng Jacinda Ardern đã xử lý mọi việc một cách nhanh chóng, dứt khoát. Chỉ vài giờ sau khi vụ khủng bố xảy ra, bà đã tổ chức họp báo với những lời chia sẻ đau xót nhưng rành mạch quan điểm, không xuê xoa làm nhẹ vấn đề nhưng cũng không kích động hận thù, gây thêm chia rẽ. Bà nhanh chóng gọi vụ tấn công là hành động khủng bố - một từ mà truyền thông thường dành cho thủ phạm bạo lực Hồi giáo. 

Sáng thứ bảy 16.3, nữ Thủ tướng đã đến thành phố Christchurch với phần lớn các bộ trưởng nội các và các nhà lãnh đạo phe đối lập. Trùm lên đầu một chiếc Hijab màu đen với đường viền thêu vàng và đỏ, bà gặp gỡ các thành viên của cộng đồng Hồi giáo bị ảnh hưởng bởi thảm kịch, ôm họ trong tay khi họ khóc nức nở, thì thầm những lời chia buồn và áp má vào má họ. Đoạn phim về những cái ôm đi khắp thế giới. 

Jacinda Ardern đã thể hiện một sự lãnh đạo thầm lặng, mạnh mẽ và rất tập trung vào việc chăm sóc những người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Nữ Thủ tướng hứa nhà nước sẽ trang trải chi phí tang lễ cho các nạn nhân, bảo đảm mỗi gia đình nạn nhân sẽ nhận được hỗ trợ về tài chính để tiếp tục sống. Bà nói nhiều lần về việc cần thiết phải kiềm chế sự lan truyền của ngôn từ kích động thù địch và bạo lực trên phương tiện truyền thông xã hội sau các cuộc tấn công. Đồng thời bà cũng tuyên bố nội các của bà thống nhất sẽ cải cách pháp luật về súng. Bà dự kiến sẽ công bố các biện pháp như cấm súng trường bán tự động (semi-automatic rifles) 

Thứ Năm, 21 tháng 3, 2019

Song Chi: Những vụ án liên quan đến tình dục ở VN - cần thay đổi về nhận thức và luật pháp.

Trong một số vụ án có liên quan đến các nạn quấy rối tình dục, xâm hại tình dục hoặc cưỡng hiếp ở VN, chúng ta thấy các cá nhân, cơ quan thuộc bộ phận điều tra và pháp luật ở VN rõ ràng chưa thực sự ý thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề. 

Đơn cử qua 2 vụ việc gần đây nhất: 

Vụ một nữ sinh 20 tuổi bị một kẻ biến thái sàm sỡ, hôn hít trong thang máy chung cư Golden Palm (phường Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội), cơ quan điều tra đã xử lý như sau: buộc kẻ biến thái phải xin lỗi công khai nhưng y đã không thực hiện, 2 lần hủy buổi xin lỗi. Và: “Xác định hành vi sàm sỡ nữ sinh trong thang máy của Đỗ Mạnh H. không cấu thành tội phạm, cơ quan công an đã xử phạt hành chính đối tượng này với mức phạt là… 200 nghìn đồng”. (“Kẻ biến thái” sàm sỡ nữ sinh trong thang máy bị xử phạt… 200 nghìn đồng!”, Dân Trí) 

Không hiểu cơ quan công an nghĩ gì khi cho rằng hành động này không cấu thành tội phạm? Phải chăng, chỉ là một nụ hôn, vài lời nói suồng sã, có gì phải làm lớn chuyện? 

Nếu theo lời luật sư Nguyễn Minh Long, Giám đốc công ty Luật TNHH Dragon trong bài “Vụ nữ sinh bị sàm sỡ trong thang máy: Nạn nhân tiếp tục bị làm phiền, quấy rối”, Đời Sống & Pháp Luật, thì luật pháp VN quả là xử quá nhẹ tội quấy rối tình dục hay tấn công tình dục: "… hành vi "cưỡng hôn" của người đàn ông đối nữ sinh chưa đủ căn cứ để xử lý bằng pháp luật hình sự. Hành vi này là sự xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác và sẽ bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn xã hội.” 

Có lẽ vì vậy mà cơ quan công an mới xử phạt hành chính kẻ biến thái này 200 nghìn đồng VN tức chưa tới 9 USD! Hậu quả nhãn tiền là y không nhận thức được hành vi sai trái của mình, nhởn nhơ, không xin lỗi nạn nhân (“Vụ nữ sinh bị sàm sỡ trong thang máy: “Kẻ biến thái” không đến xin lỗi”, Dân Trí), thậm chí tiếp tục làm phiền, quấy rối nạn nhân. 

Thứ Ba, 8 tháng 1, 2019

Song Chi: Đất nước chưa bao giờ bình yên

Năm 2019 vừa mới bắt đầu chưa đến một tuần, nhưng lướt qua các trang báo chính thức trong nước cho tới các trang blog cá nhân, mạng xã hội facebook, chúng ta lại vẫn phải tiếp tục đọc thấy đầy rẫy những tin tức tiêu cực.

Những tin xấu, tin buồn thứ nhất là thông tin người chết, bị thương từ những vụ tai nạn giao thông, những vụ cướp, giết, hiếp…Trong tuần đầu tiên của Năm Mới, hầu như không có ngày nào mà không có những tin tai nạn giao thông, từ trong nội ô các tỉnh, thành cho đến trên đường quốc lộ.

Không kể những vụ may mắn chưa gây thiệt hại về người, những vụ khác không may mắn như vậy: Bình Dương “Đầu năm đi đón con, người mẹ trẻ tông vào trụ cây xanh tử vong thương tâm”, Đời Sống và Pháp Luật; trên đường quốc lộ số 13 hướng Bình Dương về TP.HCM “Đi khám thai, người phụ nữ bị xe tải cán chết thương tâm”, Báo Mới; Sài Gòn “Ôtô tông nhiều xe máy ở Sài Gòn”, VNExpress, khiến ba người bị thương, trong đó một người bị gãy chân; “Hà Nội: Ô tô tông liên hoàn, 2 vợ chồng chết thảm trên đường đi ăn cỗ về”, VietnamNet, “Lào Cai: Xe khách lật, đè chết người đi xe máy ở Sa Pa”, VietnamNet; Củ Chi: “Xe ben lật đè chết người đi xe máy băng qua đường”, Tuổi Trẻ…

Nhưng kinh hoàng nhất, ám ảnh nhất là vụ xe container lao thẳng vào đám đông xe gắn máy đang dừng chờ đèn đỏ, khiến 4 người chết, khoảng hai chục người bị thương tại chân cầu Bến Lức, Long An ngày 2.1. Những người chứng kiến tại hiện trường và những ai xem video clip cảnh tai nạn, chiếc container lao vào các gắn máy như một cơn sóng thần quét qua, cuốn tất cả xe gắn máy vào gầm, và khi nó đã đi qua thì cả một cảnh tan hoang, những chiếc xe bep dúm, thân người nằm la liệt, đồ đạc, mảnh vỡ văng tứ tung…chẳng khác nào cảnh khủng bố lao xe vào đám đông ở một thành phố châu Âu nào đấy! Xét nghiệm cho thấy tài xế có nồng độ cồn khá cao trong máu và dương tính với ma túy!

Thứ Năm, 8 tháng 11, 2018

Song Chi: Vài suy nghĩ nhân kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ 2018 ở Mỹ

Kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ của nước Mỹ không nằm ngoài dự đoán của khá nhiều nhà báo, nhà bình luận chính trị Mỹ và quốc tế trước đó, nghĩa là đảng Dân chủ sẽ lấy lại được Hạ viện nhưng khó lật được cả Thượng viện. 

Ngày hôm nay sẽ là niềm vui, sự thở phào nhẹ nhõm cho những người Mỹ và người Mỹ gốc Việt nào đang trăn trở vì tình hình nước Mỹ hai năm qua. Ít nhất từ bây giờ trở đi nước Mỹ đã thoát khỏi tình trạng "độc đảng", ít nhất từ bây giờ trở đi Tổng thống Donald Trump không phải muốn làm gì thì làm nữa; và nếu đảng Dân chủ khui ra được những vụ làm ăn bê bối, gian dối về tiền bạc của gia đình Trump hay vụ Trump thông đồng với Nga thì giấc mơ tái đắc cử năm 2020 của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump sẽ tan thành mây khói. Nhưng Thượng viện vẫn nằm trong tay đảng Cộng hòa, 2 năm tới sẽ vẫn đầy cam go thử thách, vẫn đầy chia rẽ trong tình hình chính trị xã hội của nước Mỹ. Và nếu như kỳ bầu cử tới, 2020, nước Mỹ có được một khuôn mặt Tổng thống xứng đáng, thì những sự chia rẽ hiện nay cũng như niềm tin của các nước đồng minh và của thế giới đối với Mỹ cũng đã giảm sút đi rất nhiều, cần phải mất thời gian để gầy dựng lại. 

Có một điều phải công nhận: sự xuất hiện của Donald Trump không chỉ bộc lộ rõ hơn những vấn đề đã tiềm ẩn trong xã hội Mỹ (mà sự chia rẽ sâu sắc đã chứng tỏ), mà đồng thời có thể ví như một liều thuốc thử cho nền dân chủ và những giá trị đã làm nên "sức mạnh mềm" của nước Mỹ. 

Thứ Sáu, 12 tháng 10, 2018

Song Chi: Xây Nhà hát ngàn tỷ-nỗi đau, sự phẫn nộ của dân và sự vô cảm cùng cực của quan chức TP.HCM

Xây Nhà hát Giao hưởng-Nhạc Vũ kịch vì “cần cho người dân”? 


Phát biểu trong buổi họp khai mạc kỳ họp thứ 10 (bất thường) của HĐND TP HCM khoá IX để thông qua nhiều vấn đề quan trọng, trong đó có chủ trương đầu tư dự án Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ kịch, bà Chủ tịch HĐND TP HCM Nguyễn Thị Quyết Tâm cho rằng “đây là dự án có tầm vóc thế kỷ, được người dân thành phố chờ đợi từ lâu nên đề nghị các đại biểu cân nhắc", và cuối cùng thành phố đã thông qua dự án này vì “cần cho người dân” ("TP HCM xây nhà hát 1.500 tỷ tại Thủ Thiêm vì 'cần cho người dân', VNEXpress). 

Chả biết bà Nguyễn Thị Quyết Tâm và đám quan chức TP.HCM đã làm một cuộc khảo sát, hỏi ý dân bao giờ chưa mà dám tuyên bố ngon lành và cho thông qua dự án này, nhưng chỉ cần đọc lướt qua hơn 1,093 comment bên dưới bài báo (tính đến sáng sớm ngày 12.10 giờ VN) thì đa số ý kiến là phản đối. Còn nếu theo dõi trên mạng facebook mấy ngày nay thì thấy dư luận chửi không tiếc lời. 

Nhưng phải đến khi xem clip bà con dân oan thủ Thiêm biểu tình trước cửa HĐND TP.HCM ngày 10.10 để phản đối việc xây Nhà hát, yêu cầu các quan chức thành phố giải quyết dứt điểm vụ Thủ Thiêm, trả lại nhà, trả lại tài sản cho dân, mới thấy người dân Thù Thiêm đau đớn, phẫn nộ như thế nào! 

Đây mới là tiếng nói thật của người dân đây, bà Quyết Tâm, bà vào mà nghe dân rủa "nếu không giải quyết được chuyện đất đai, tài sản cho dân thì dân chúng tôi nguyện đổ máu trong nhà hát, cái nhà hát xây trên xương máu của nhân dân này..." "Yêu cầu dẹp ngay cái vụ nhà hát xây trên xác người..." 

Thứ Năm, 25 tháng 1, 2018

Song Chi (Nguồn: RFA): Bi hài kịch quanh những phiên tòa xử các quan tham

Trịnh Xuân Thanh tại tòa ở Hà Nội hôm 8 Tháng Giêng, 2018.
(Hình: AFP/Getty Images)

Theo dõi tin tức về các phiên tòa xử các quan tham thời gian qua, đặc biệt là phiên tòa xử ông Đinh La Thăng, ông Trịnh Xuân Thanh và đồng phạm trong vụ tham ô, cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Tập Đoàn Dầu Khí Quốc Gia Việt Nam (PVN), người ta nhận thấy gì?

Các quan chức Việt Nam hầu hết đều “nhũn như chi chi” trước tòa. Người thì khóc lóc, kể lể hoàn cảnh cha già vợ dại con thơ, người thì đem nhân thân gia đình có công với cách mạng, cả đời cống hiến cho cách mạng… để kêu gọi lòng thương cảm của tòa, mong tòa xem xét. Như phiên tòa xử ông Đinh La Thăng, ông Trịnh Xuân Thanh, ông nào cũng khóc, cũng kể lể sụt sùi, rồi nào sợ hãi phải làm “ma trong tù,” khao khát được làm “ma tự do”…

Thứ Năm, 30 tháng 11, 2017

Song Chi: Khi từ gia đình tới nhà trẻ không còn là nơi an toàn!


Khi bảo mẫu thành “ác mẫu”

Khi những hình ảnh đánh đập, hành hạ dã man trẻ của bà Phạm Thị Mỹ Linh, chủ cơ sở mầm non tư thục Mầm Xanh, TP.HCM cùng hai bảo mẫu được quay lại và đưa lên mạng, lên báo khiến dư luận sốc, choáng, bà Phạm Thị Mỹ Linh đã bị công an bắt, sau đó Cơ quan CSĐT Công an Q.12 đã ra quyết định khởi tố vụ án và tạm giam bà Mỹ Linh, hai bảo mẫu cũng đang bị giữ lấy lời khai để phục vụ cho công tác điều tra.

Chắc chắn rằng cả ba người sẽ không thoát khỏi bị xét xử về tội hành hạ trẻ em.

Nhưng đây không phải là lần đầu tiên, thậm chí đã từng có khá nhiều câu chuyện về các bảo mẫu tại các cơ sở mầm non, điểm giữ trẻ tại nhà…hóa thành “ác mẫu” như thế.

Thứ Ba, 3 tháng 10, 2017

Song Chi: Xem phim “The Vietnam War”


“The Vietnam War”, bộ phim tài liệu truyền hình 10 tập, dài 18 giờ của 2 tác giả Ken Burns và Lynn Novick, được công chiếu lần đầu tiên trên Public Broadcasting Service, Hoa Kỳ, ngày 17.9 vừa qua là bộ phim mới nhất của Mỹ về chiến tranh Việt Nam.

Được biết, các nhà làm phim đã phải mất 10 năm để thực hiện bộ phim, phỏng vấn 79 người Mỹ từng chiến đấu hay phản đối cuộc chiến, các chiến binh VN và thường dân ở cả hai miền Nam Bắc, và đã phải xử lý một khối lượng hình ảnh, tư liệu khổng lồ mà khi xem chúng ta cũng có thể hình dung được.

Như vậy, 42 năm sau khi cuộc chiến tranh đã kết thúc, người Mỹ và người Việt lại một lần nữa phải nhìn lại cuộc chiến với những hình ảnh sống động, tàn bạo, đẫm máu, nhức nhối.

Thứ Ba, 9 tháng 5, 2017

Song Chi: 42 năm: giá trị của một “chiến thắng” và những vết thương chưa thể lành

Người Sài Gòn di tản hôm 29/4/1975. -  AFP photo

42 năm sau biến cố 30.4.1975, có vô vàn câu hỏi về cuộc chiến tranh đã qua, về thực tại đất nước, vẫn tiếp tục làm nhức nhối trái tim những ai có lòng với đất nước, dân tộc. Người viết bài này chỉ muốn đặt lại hai câu hỏi:

+Trong cuộc chiến VN, người Mỹ tất nhiên đã thua, VNCH tất nhiên đã thua, nhưng rốt cuộc đảng cộng sản VN có phải đã chiến thắng?

Đã có rất nhiều bài viết của người VN và người nước ngoài nhận định về “chiến thắng” của đảng cộng sản VN ngày 30.4.1975, nhưng nhìn lại, điều đó chả có gì đáng phải tự hào ngây ngất, tạo nên niềm “kiêu ngạo cộng sản” suốt một thời gian dài. Bởi vì đó là một “chiến thắng” dựa trên vũ khí, tài chính, sự viện trợ tối đa từ Liên Xô, Trung Cộng, và phe XHCN, đồng thời lợi dụng, khai thác lòng yêu nước của người VN để tuyên truyền dối trá, bóp méo sự thật, khiến hàng triệu con người lao vào cuộc chiến mà cứ tưởng mình đang đánh đuổi đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam bị kềm kẹp dưới ách Mỹ ngụy và để xây dựng một đất nước công bằng, ngàn lần tốt đẹp hơn. Nếu không có sự viện trợ đó và không có sự tuyên truyền dối trá đó, đảng cộng sản có thắng không?

Thứ Hai, 24 tháng 4, 2017

Song Chi: Khi báo chí là con rối trong tay nhà cầm quyền


Trong một chế độ độc tài thì làm gì có một nền báo chí tự do, trung thực? Ở VN cũng vậy thôi. Cả nước có trên hơn 800 cơ quan báo chí, chưa kể hơn 100 cơ quan báo điện tử, hơn 300 kênh phát thanh, truyền hình phát sóng hàng ngày, với gần 18.000 nhà báo được cấp thẻ đang hoạt động trên khắp vùng miền của đất nước và ở nước ngoài. Đó là một con số không nhỏ tính theo tỷ lệ dân số.

Nhưng như nhiều người vẫn nói, hơn 800 tờ báo chỉ có một ông Tổng Biên tập, đó là đảng và nhà nước cộng sản thông qua Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Đảng cho phép báo chí truyền thông được nói cái gì, cái gì không, nói tới đâu v.v…Chưa kể, đảng bắt nói không thành có, có thành không, đen thành trắng và ngược lại. Lịch sử VN mấy ngàn năm nói chung và lịch sử VN kể từ khi có đảng cộng sản ra đời nói riêng, còn tẩy xóa, sửa đổi, bóp méo, viết lại được kia mà.

Điều đó chẳng có gì mới. Vì miếng cơm manh áo, nhiều nhà báo đã phải chấp nhận thực tế này, và cũng có những nhà báo vì hám lợi, hám danh và cả vì sự ngu dốt, thật sự hăm hở, tích cực tự biến mình thành công cụ, thành cái loa của đảng, mà chúng ta vẫn gọi là bồi bút, thậm chí, điếm bút. Nhưng cũng có những nhà báo vẫn giữ được lương tri, lương tâm, cố gắng nếu không viết được thì im lặng chứ không làm bẩn ngòi bút của mình.