Chủ Nhật, 11 tháng 4, 2021

Trần Mộng Tú: Mùa Xuân Ở Đây Đến Chậm

Hình minh hoạ, ML
Mùa xuân ở đây đến chậm
hoa đào nở đầu tháng Tư
nụ hoa mềm như mí mắt
ngập ngừng trên mặt bé thơ

Trên những cành khô rạo rực
từng chùm nụ về khai xuân
tại sao tháng Tư cúi mặt
lau giọt nước mắt âm thầm

Nụ hoa có màu hồng nhạt
nước mắt thì không có màu
nụ hoa và giọt nước mắt
chao ôi sao lại giống nhau

Nắng lên nụ hoa sẽ nở
nắng lên nước mắt sẽ tan
tháng Tư ôm từng cánh một
đóa hoa từ chối héo tàn

Mùa xuân ở đây đến chậm
tháng Tư ở đây nhiều hoa
tôi hái cho mình một đóa

tháng Tư tháng Tư…vỡ òa

tmt
Tháng Tư 2021



Hòa Đa: Nếu Sách Biết Nói

Anh tôi là người mê sách, ngay thời còn đi học, tháng nào anh cũng dành tiền mua một cuốn sách, dù thư viện trường và thư viện quốc gia là nơi anh mất nhiều thời gian nhất trong ngày. Hai tiệm sách quen thuộc của anh là nhà sách Khai Trí trên đường Lê Lợi và nhà sách Xuân Thu trên đường Tự Do. Ngày Chúa Nhật, bạn bè muốn tìm anh cứ quanh quẩn ở các tiệm sách, thế nào cũng gặp.

Sau này, khi ra đi làm, ở tỉnh không có tiệm sách lớn, anh đặt mua hai tạp chí Paris Match của Pháp và Life của Mỹ. Trong nhà, số sách báo chất đầy các kệ sách lớn nhỏ, thứ nào theo thứ ấy, như một thư viện nho nhỏ, từ các sách học làm người của Nguyễn Hiến Lê, Hoàng Xuân Việt, đến các bộ truyện lừng danh của Trung Quốc như Tam Quốc Chí, Thủy Hử, Đông Châu Liệt Quốc, Sử Ký Tư Mã Thiên... Sách tiếng Pháp và tiếng Anh cũng không ít, tiểu thuyết của A. Camus, F. Sagan, E. Hemingway; loại viết về chiến tranh Việt Nam của B. Fall và D. Pike cũng nhiều... Nói chung, thứ nào cũng có, từ triết học Á Đông như bộ Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc, Đạo Đức Kinh, Nam Hoa Kinh... đến các loại sách tham khảo kiểu Bách Khoa Toàn Thư Britanica...

Năm Mậu Thân, nhà nào cũng có một hầm trú ẩn trong nhà, phòng khi giữa lúc tên bay đạn lạc có nơi trú. Ở nhà, Ba tôi cũng dựng một hầm nổi mà một mặt là những giá sách và trên nóc hầm, ông xếp những bao sách thay cho những bao cát. Trong trận tấn công thứ hai vào thị xã, phía trước nhà có cả lô cốt phòng thủ của quân đội; trước khi khu vực nhà tôi lọt vào giữa trận chiến, cả gia đình phải di tản, gần một tuần sau, khi tình hình lắng dịu, tôi mới có dịp quay về thăm chừng nhà; nóc nhà mất một góc, phần mặt tiền coi như tiêu, nhưng kiểm điểm mọi vật trong nhà, tất cả còn nguyên vẹn, kể cả nồi cá kho còn trên bếp và thùng gạo dự trữ trong góc nhà, nhưng tủ sách bị lục tung, hai bộ Tam Quốc Chí và Đông Châu Liệt Quốc được đóng bìa da biến mất, chắc cũng lọt vào tay nào mê sách như anh tôi.

Trần Yên Hòa: Đi Qua Bóng Tối

Đêm tối với Ngàn là những đêm khổ hạnh. Anh sống một mình trên cái “chuồng cu” thuê ở đường Huỳnh Văn Bánh. Căn nhà lầu ba tầng, trên chót vót ở tầng thứ ba. Người chủ làm một cái sân thượng, phía sau làm một căn gác gỗ nhỏ. Vì để lâu ngày không ai săn sóc, chùi rửa, lau quét, nên “chuồng cu” này bụi bặm bám lên một lớp dày. Người chủ thấy bất tiện nên đăng báo cho thuê với giá rẻ. Ngàn chộp được mẫu rao vặt trên tờ báo, anh tất tả đạp xe tới. Leo lên ba tầng lầu, lên hai bậc thang nữa mới tới cái “chuồng cu”. Ngàn mệt ngất thở phì phò. Người chủ sợ anh chê, liền nói ngay:

“Nếu anh ở được, cứ ở cho vui. Tôi chỉ lấy anh tượng trưng chút đỉnh.”

Người chủ không đoán nổi ý Ngàn khi thấy anh trầm ngâm. Anh trầm ngâm là vì anh thích chí quá. Ở đây là một thế giới riêng biệt, có thể ngắm sao trời và hưởng không khí trong lành. Anh có thể đứng giữa trời không mà đọc thơ ông ổng, không ai bị phiền hà, hoặc anh có thể hát những bài tình ca vang động một góc trời. Giọng của anh, nếu có người nghe, chắc nhiều người phẫn nộ.

Người chủ lấy tượng trưng anh mỗi tháng một trăm ngàn đồng. Thế là anh đã định cư trên cái chuồng cu này gần mười năm từ ngày anh ra trại. Mười năm, anh đi về lầm lủi. Cất chiếc xe mobilette cà tàng trong một góc xó xỉnh, rồi anh bước lên tám bậc cầu thang. Có lúc say bét nhè, leo lên tám bậc cầu thang, mất gần một tiếng đồng hồ.

Anh sống một mình, làm một mình, ăn một mình. Ngơ ngơ, ngác ngác. Những cơn gió lạnh làm xước hồn anh, rách tươm thân thể anh thành từng mảng lớn.

Hôm qua, anh đem cái đơn xuất cảnh lên công an phường. Người công an phụ trách hỏi:

“Sao anh đi xuất cảnh một mình?”

“Tôi có một mình, tôi đi một mình, chứ anh biểu tôi đi với ai nữa.”

Võ Phiến: Nằm Chơi

Hồi xưa, khi vừa biết chữ võng (hán tự) có nghĩa là cái lưới, tôi liền hoan hỉ thấy công việc tầm nguyên chữ nghĩa xem ra thoải mái quá. Cái võng do cái lưới mà ra: Đích rồi. Mặt võng khác gì mặt lưới? Giăng ra bắt chim bắt thú, gọi là lưới; còn treo nó lên để nằm đu đưa thì gọi là võng. Cũng nó thôi. Thừa thắng xông lên, tôi phăng ngay ra quê quán của chiếc võng. Lại gốc từ phương bắc nữa đây. Tiếp xúc với văn minh Trung Quốc có nhiều cái lợi; ít nhất là cái lợi cho thuở bé nằm bú sữa mẹ, và khi lớn lên thỉnh thoảng được nằm cáng toòng teng về nhà ngoại.

Tôi hài lòng về sự học hỏi của mình, và xếp vấn đề qua một bên, cái bên những chuyện đã được giải quyết thỏa đáng.

Đến khi gặp bài thơ ‘Tức sự’ của Cao Bá Quát liền nhận ra sự lố lăng của mình. Cao Bá Quát mở đầu:

“Nhãn khan cao điểu độc phàn lung
Tự ỷ thằng sàng bất ngữ trung”

(Ta lặng lẽ nằm trên võng, mắt nhìn con chim trơ trọi bị nhốt trong lồng.) Hóa ra cái võng nó không hề là cái lưới bao giờ cả; nó là “thằng sàng”, là cái giường dây!

Giường dây là cái quái quỉ gì lạ vậy? Văn thơ của Siêu của Quát, nó “vô Tiền Hán” có phải do chỗ này chăng? Trong vô vàn thơ phú từ đời Hán đời Đường đời Tống để lại, đâu có thơ nào có thằng sàng? Thua họ Cao là cái chắc. Thậm chí đi ngược lên tới thời cổ đại xa xưa, lục soát các câu hò câu hát của dân gian do cụ Khổng sưu tầm, e cũng không thể tìm ra cái giường dây.

Các cụ ta xưa kia vung tay viết lách, hễ cái gì Tàu nói thì ta nói, Tàu không nói đến thì ta cho qua luôn. Tuyết, liễu, con chim oanh, con phượng hoàng, cây phong, lầu hồng, gác tía v.v... đầy dẫy trong thơ ta. Còn cái võng, cái áo tứ thân, tiếng sáo diều v.v... thì không thấy trong văn thơ cổ điển của ta bao giờ, mặc dù hàng ngày chúng nó sờ sờ ngay bên mình. Ông Cao đưa luôn cái võng vào câu thơ: ông tả chân, ông cách mạng, ông táo bạo quá.

Thứ Bảy, 10 tháng 4, 2021

Thy An: Lục bát tháng tư

Hình minh hoạ, FreePik

tháng tư tìm lại nhu mì
bỗng đâu kỷ niệm khắc ghi đổ về
nhớ xưa giọt lệ sơn khê
ngày tàn cuộc chiến lầm mê vẫn còn

hòa bình hoa héo đầu non
trống cờ réo gọi mỏi mòn cuộc chơi
tháng tư hoa nở giữa trời
có con chim sẻ khóc đời trần gian


tháng tư nhớ nỗi buồn vàng
nghe như đâu đó bài than thở buồn
bóng chiều kinh nguyện đồi chuông
thuyền nhân biển lớn lệ tuôn đoạn đành

tháng tư ngõ vắng mong manh
núi đồi trơ quạnh ngọn ngành xác xơ
quê hương ngã bóng xa mờ
đồng hoang cỏ dại nỗi mơ thấm tàn

tháng tư mưa gió nhẹ nhàng
bỗng nghe đâu đó âm vang thấm lòng
quanh co ngõ vắng đường cong
dấu chân trên cỏ mấy vòng mộc lan

tháng tư viễn xứ miên man
mùa xuân hoa nụ trên bàn tay ai
núi sông mấy nẻo đường dài
thắp lên nhang khói một bài vị riêng…

thy an
tháng 04-2021




Lê Thiệp: Làng Báo Sài Gòn Thiếu Chân Chạy

Khi Nguyễn Huỳnh bị động viên vào Thủ Đức ắc ê, Huỳnh nhờ chúng tôi coi nhà hộ. Một hôm buổi trưa nóng nắng giữa khu Bàn Cờ, tôi và một lô bằng hữu đang ở trần ôm bia băm ba nghe nhạc Khánh Ly thì có tiếng gõ cửa, dù cửa không đóng.

Một ông cụ trông hiền lành đứng đó hỏi :

-Thưa các ông, đây có phải nhà của thằng Huỳnh không ạ?

Tụi tôi nhanh như chớp bật dậy, vì biết ngay ông cụ là thân sinh của Huỳnh từ Đà Nẵng vào thăm con. Sau khi mời cụ ngồi, đứa thì lo thu dọn chiến trường la de, băng nhạc, sách báo, đứa thì lo rót nước hầu chuyện cụ. Sau một hồi, ông cụ chỉ từng đứa “Thế ông này làm gì? Ông kia làm gì?” Chúng tôi khai cả lũ từ Ngô Đình Vận đến Du con, Nguyễn Bá Quyền đều làm báo cả, ông cụ trầm ngâm :

-Thế ra các ông đều là nhà báo. Ờ, lúc thằng Huỳnh nó đỗ xong tú tài, tôi bảo nó học sư phạm, học y khoa, nó lắc đầu, đi học văn khoa, văn khiếc gì đó. Cử nhân văn khoa là cử nhân gì vậy các ông? Học xong thì làm gì để sống? Đã vậy học xong nó lại đi làm báo với các ông mới khổ chứ. Thế hàng xóm họ hỏi tôi, tôi trả lời làm sao? Không lẽ lại bảo tôi nuôi con tôi khổ cực cho nó đi ăn học để rồi làm ông nhật trình à? Mà nó có sung sướng gì đâu. Nhà này tôi gửi tiền vào mua cho nó. Tháng tháng tôi vẫn phải chu cấp thêm. Thế tại sao các ông cũng làm báo vậy?

Giọng cụ đều và trầm, rõ từng tiếng một. Cả lũ ú ớ kể cả những tên già mồm lớn miệng nhất. Ông cụ nhìn lên tường thấy phó bản của viện bảo tàng Louvre in bức họa nổi tiếng Mona Lisa, bỗng thở dài :

- Tôi thật không hiểu các ông. Nhà tôi đạo Phật mà nó lại đem hình Đức Mẹ to thế kia về treo giữa phòng khách. Chúng tôi lâm vào ngõ bí, vội vàng thu vén, đưa chìa khoá nhà cho cụ rồi dọt mất.

Phong Tử Khải: Cuốn Sổ Lớn (Nguyễn Văn Thực dịch từ nguyên văn chữ Hán)

Cuốn Sổ Lớn
大帳簿
Phong Tử Khải
豐子愷
(1898-1975)

Pháo đạn tác hoa bình/
Vạn thế lạc thái bình/
Nhật bản bản giáng tự cổ/
Tử Khải/
/Đạn pháo làm bình hoa/
Vạn đời vui thái bình/
(bài)Nhật Bản đã thua liểng xiểng từ xưa /
Tử Khải//(Chú: Hai con lật đật người Nhật)
Hồi còn nhỏ, tôi đã có lần đi tàu về quê tảo mộ. Khi tôi tựa vào cửa sổ tàu mà chăm chú nhìn lớp lớp sóng không cùng cạnh mép thân tàu sát nước, con lật đật giữa lòng bàn tay tôi, trong một thoáng, trở thành hình bóng mờ mịt thăm thẳm và hoá thân vào một thế giới mênh mông bát ngát, rồi nhìn lớp sóng bạc điệp trùng không cùng dưới cửa sổmột chốc, đoạn, với cái lòng sầu muộn của con lật đật không chân,một lần nữa, tôi buồn bã nhìn vói làn nước bạc mêng mang phía sau đuôi tàu. Lòng tôi đột nhiên lo lắng và buồn rười rượi. Tôi ngờ vựcvề hướng của chuyến đi này và cuối cùng chuyến đi sẽ ra sao. Con lật đật có thể giạt vào bờ sông, mép nước nào đó, rơi vào tay một đứa bé nào đó nơi thôn làng, hay mắc vào lưới, và từ đó trở thành con lật đật trên thuyền đánh cá, hoặc mãi mãi chìm nơi đáy một con sông, và sau những năm tháng dài sẽ biến thành bùn đất, người thế từ đó về sau chẳng còn gặp lại nó. Tôi biết rằng hiện tại con lật đật đang ở đây với tôi, nhưng trong tương lai rốt cuộc nó nhất định sẽ ở đâu đó, nhưng ai sẽ kiếm ra nó? Ai có thể nói lên được cái vận mệnh không thể biết trước được của nó? Cái mối ngờ vực và sầu muộn này, chúng cứ chờn vờn trong đầu tôi. Cuối cùng tôi nghĩ ra: Cha tôi có thể biết được kết cục của chuyện này và có khả năng gỡ tôi ra khỏi mối ngờ vực và sự sầu muộn này, nếu không, khi tôi khôn lớn, tôi rốt cuộc sẽ biết được, và có thể tự gỡ tôi ra khỏi mối ngờ vực và sự sầu muộn như vầy.

Thế rồi đến lúc tôi đã thực sự lớn khôn. Tuy nhiên, ngờ vực và sầu muộn không những chẳng bỏ đi mà theo năm tháng chúng càng tăng lên, và trở nên thâm sâu hơn. Tôi cùng với một anh bạn cùng lớp thời tiểu học đi dạo nơi khu ngoại ô, và tôi đột nhiên bẻ một cành cây. Sau khi dùng nó làm gậy một lúc, tôi vứt nó vào một khoảnh ruộng, nhưng tôi như thường lệ nhìn nó một lúc, và tự hỏi, tự đáp trong lòng: ”Mình chẳng biết lúc nào sẽ gặp lại nó nữa. Từ nay về sau không biết nó sẽ ra sao đây? Mình sẽ vĩnh viễn không gặp lại nó?” Nếu tôi đi một mình, mà gặp chuyện đại loại như vậy, thì tôi còn nán lại lâu hơn nữa vì lòngtôi dằng dặc lưu luyến, chẳng thể bỏ đi được. Cũng có lúc mới bước được vài bước, tôi đã quay lại,nhặt lại vật vừa mới vứt, trịnh trọng nói lời từ biệt, rồi mới cắn răng quay mặt mà đi. Thế rồi tôi lại cười cho cái trạng thái bệnh tật ấy, nhưng sau đó thì hiểu ra rằng đó chẳng qua chỉ là những chuyện lặt vặt trong đời mà có hối đi nữa rồi sau lại vẫn cứ phải làm, và sự ngờ vực cùng lòng sầu muộn ấy cứ nằm lỳ trong đầu tôi, thành ra không làm thế, không được.

Hồ Đình Nghiêm: Tình Ngoài

Tôi ngồi đợi em ở công viên. Muốn đến cái đồi cỏ thoai thoải ấy, tôi tốn hai đồng bảy lăm xu và mất khoảng một giờ cho chuyến xe buýt chở đầy nhóc bọn học sinh với những công nhân còn nguyên nét ngái ngủ trên các khuôn mặt dường như chưa thích nghi với sinh hoạt đầu ngày.

Đêm qua tôi ngủ chẳng đầy giấc. Bần thần không phải là chữ đủ nghĩa để nói lên cái trạng thái mà tôi hứng lấy. Tựa như trước mỗi một cuộc đi xa, quần áo đã gói ghém có thứ lớp, nhưng ngổn ngang là loại hành lý luôn hiện diện trong tâm tưởng, bừa bộn những cảm giác nửa lo âu nửa thích thú. Người ta có thể đắn đo để sau rốt quyết định vất lại cái khăn tắm, chiếc áo ấm ra khỏi va-ly; nhưng đầu óc thì phải chịu đeo cứng những nỗi niềm chẳng dứt bỏ được, có vẻ như càng lúc càng nặng thêm.

Gió ở công viên mang theo mùi lá mục, chút ẩm thấp. Đồi cỏ hứng lấy vạt nắng vàng, tinh khôi; và nó cho nhãn quan nhận ra sương còn phủ long lanh một lớp mỏng trên màu diệp lục. Yên tĩnh. Vài tiếng chim kêu gần và nơi nào xa gửi theo gió về tiếng còi tàu hú cách khoảng. Tôi chọn một băng ghế gỗ mà khi ngồi xuống tôi có thể dõi trông những bộ hành đi tất bật qua về ngoài con lộ chính. Rồi em sẽ xuất hiện ở hướng đó. Tôi tự nhủ. Mường tượng ra dáng em đi. Khoan thai hay hối hả? Ngó trước trông sau hay cắm cúi bước? Màu áo nào em sẽ chọn mặc vào một sáng lạ thường? Mặt trời chưa lên cao, nó còn ẩn mình đằng sau những khu chung cư, tuy vậy khi đi làm, có những thứ công việc buộc người ta phải rời khỏi nhà khi trời còn nhá nhem. Mưa nắng có thể buồn vui để thay đổi diện mạo cảnh quang, nhưng một cái đồng hồ báo thức thì bao giờ cũng chuyên cần réo gọi, không sai trật một phút giây. Ngoài trời còn tối hay đã sáng? Nó cóc cần. Hà khắc, vô cảm. Một ngày có hai mươi bốn giờ, người ta có được bao nhiêu thời gian để ôm giữ niềm hạnh phúc riêng tư? Tôi không biết. Tôi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Đồng hồ là thứ tôi chẳng màng tới. Đó có thể gọi là hạnh phúc? Có lần em biểu tôi nên sắm một cái cell phone. Nó thật tiện lợi, anh thấy không? Em nói, đồng thời lấy từ xách tay ra cái điện thoại nhỏ bé hiệu Motorola như thể làm mẫu cho tôi xem. Tôi ậm ừ cho xong chuyện, để em khỏi mắng lạc-hậu-như-người-âm-lịch. Tôi không mấy cảm tình với máy móc và chúa ghét mấy đứa đi ngoài đường nói huyên thuyên qua máy những điều gần như riêng tư tế nhị. Nói điếc con ráy! Chính bọn chúng đã khiến người ta đi tới một biểu quyết không khoan nhượng: Trong những phát minh tai hại của nhân loại, ngoài súng đạn phải kể thêm mobile phone! Nếu tôi đang làm chủ vật quái quỉ đó, không chắc nó sẽ réo lên giờ này. Bởi tôi chẳng quen biết ai. Và em, người thân duy nhất của tôi thì đang bước lại gần. Chẳng được bình thường, điệu bộ kia tựa như một người mẹ nóng ruột đi tìm con thơ mãi nghịch cát ở công viên, quên mất giờ cơm cả nhà đang ngóng đợi.

Thứ Sáu, 9 tháng 4, 2021

VOA Tiếng Việt: Người ủng hộ ông Trump bị mất tiền oan vì thiếu cảnh giác?

Một người gốc Việt ủng hộ nhiệt thành cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã mất tiền chỉ vì không cảnh giác khi lên mạng mua đồ ủng hộ và quyên góp cho chiến dịch tranh cử của cựu Tổng thống.

Tờ New York Times mới đây có bài phóng sự điều tra về chiến thuật từ ban vận động tranh cử của ông Trump với nhan đề ‘Làm cách nào ông Trump dụ người ủng hộ quyên tiền mà họ không hề hay biết?’

Theo tờ báo này thì sau khi phát hiện nhiều người đã kiện cáo đòi tiền lại và đã được hoàn trả, nhưng số tiền đóng góp trước đó của họ được xem là ‘khoản vay không có lãi suất để giúp duy trì chiến dịch vận động tranh cử của ông Trump’.

Dòng chữ nhỏ xíu


Chiến thuật áp dùng là đánh dấu sẵn một ô nói là khoản đóng góp thay vì là một lần thì sẽ là đóng góp liên tục hàng tháng mà nếu ai không tinh ý sẽ không thấy để bỏ đánh dấu đó ra. Những người quyên góp phải đọc một dòng chữ nhỏ xíu mới biết được điều này, theo New York Times.

Cuộc điều tra cho thấy đây là một nỗ lực có chủ đích nhằm tăng ngân quỹ cho chiến dịch vận động của Trump và công ty WinRed, đơn vị xử lý các khoản quyên góp. Hồi tháng 9 năm ngoái khi gần đến ngày bầu cử, chiến dịch tranh cử của ông Trump đã bị thiếu thốn tiền bạc và bị phía ông Biden qua mặt về chi tiêu vận động. Chính vào lúc đó mà ban vận động của ông Trump mặc định tất cả các khoản quyên góp sẽ là quyên góp nhiều lần.

Không lâu sau đó, ban vận động của ông Trump đã thêm một ô được đánh dấu trước nữa để tự động tăng khoản tiền đóng góp lên gấp đôi mà họ gọi là ‘bom tiền’ vào ngày sinh nhật của ông Trump.

Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam: Thư gửi cho các Đại sứ quán nước ngoài tại Việt Nam về tình trạng của Blogger Lê Anh Hùng

Embassy Brief: Political abuse of psychiatry at the Central Mental Hospital No. 1 in Hanoi, Vietnam
April 7, 2020

To:

U.S. Embassy & Consulate in Vietnam

British Embassy Hanoi

Australian Embassy in Vietnam

Embassy of Japan in Hanoi, Vietnam

Germany Embassy in Hanoi, Vietnam

Ambassade de France à Hanoï

Other Embassies in Hanoi, Vietnam

From: The Independent Journalist Association of Vietnam (IJAVN)

Dear Sir or Madam (or vice versa):

We wish to inform the Embassies on a case report of political abuse of psychiatry at the Central Mental Hospital No. 1 in Hanoi, Vietnam, as documented by the Working Group on Arbitrary Detention, The Office of the High Commissioner for Human Rights (1, hyperlink to the document provided below).

Nhạc sĩ Tuấn Khanh: Tiếng đàn bất ngờ của nghệ sĩ siêu sao ở phòng chủng ngừa covid-19

Mới đây, giới hâm mộ thích thú khám phá một hình ảnh đời thường của Yoyo Ma, nghệ sĩ chơi Cello hàng siêu sao của thế giới, khi ông xách theo cây đàn và chơi cho những người đang chờ lượt chích ngừa Covis-19 thứ hai tại Massachusetts.

Chia sẻ về buổi diễn bất ngờ dài 15 phút này, Yoyo Ma nói đây coi như là cách ông tự ăn mừng và cùng chung vui với những người đang đến nhận lượt chích ngừa cuối của mình. Đoạn phim ngắn về Yoyo Ma ở Đại học Cộng đồng Berkshire, Massachusetts được nhanh chóng lan đi, trong sự thú vị của người chứng kiến.

Yoyo Ma, người đã giành được 18 giải Grammy và bán được hàng triệu đĩa trong sự nghiệp của mình, nói rằng ông muốn làm một cái gì đó như sự cám ơn, trả lại cho những gì mà ông nhận được. Những người may mắn thưởng thức được phần trình diễn của ông là người đến chủng ngừa và hầu hết là bác sĩ, y tá phục vụ ở đó. Cần biết rằng vé xem một buổi hòa nhạc của người nghệ sĩ 65 tuổi này, trung bình 300 USD, đến 1000 USD cho những hàng ghế gần sân khấu.

Richard Hall, một nhân viên làm việc tại đó, nói với tờ báo địa phương Berkshire Eagle rằng cả không gian ở đó đột nhiên yên bình một cách kỳ lạ, với tiếng cello văng vẳng những nốt nhạc của Bach và Schubert.

Nơi đây, Yoyo Ma đã đến chích ngừa lần 1, ông kín đáo quan sát mọi thứ và lần thứ hai khi ông đến, thì mang theo đàn cello. Kết thúc 15 phút trình diễn ngẫu hứng của mình, hàng tràng tiếng vỗ tay cám ơn đã vang lên ở mọi góc của tòa nhà.

RFA: Cán bộ đầy tỳ vết lên làm lãnh đạo lớn - trắng trợn chà đạp luật pháp?

Ông Bùi Văn Cường, Bí thư Tỉnh ủy Đăk Lăk, vừa được Quốc hội Việt Nam bầu giữ chức Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khóa XV hôm 7/4 với gần 97% phiếu bầu của đại biểu quốc hội Việt Nam.

Đáng quan tâm là trước đó, vào khoảng tháng 8 năm 2020, ông Bùi Văn Cường bị tố cáo là đạo văn cho luận văn bảo vệ tiến sĩ của bản thân. Sau đó, người đã tố cáo ông Bùi Văn Cường đạo văn là Võ sư - Tiến sĩ Phạm Đình Quý, cựu giảng viên trường Đại học Tôn Đức Thắng, đã bị công an đã bắt giữ.

Một người khác ủng hộ người tố cáo ông Bùi Văn Cường là nhà báo Trương Châu Hữu Danh cũng đã bị Công an Cần Thơ bắt giữ với cáo buộc tội ‘Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân’.

Từ Hà Nội, ông Nguyễn Khắc Mai, nguyên Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu, Ban Dân vận Trung ương nhận định về việc ông Bùi Văn Cường được bầu cử lên chức như sau:

“Đại hội Đảng XIII vừa qua bộc lộ một số điều những người bị dư luận xã hội đánh giá kém cỏi, trình độ thấp, đạo đức kém, nhân cách tồi thì lại leo cao.

Anh ta không xử sự đàng hoàng, ví dụ khẳng định không đạo văn thì phải có hội đồng khoa học, ông ta lại đưa vấn đề ủy ban chính trị đưa ra để khẳng định không đạo văn. Đây là cái chúng tôi đánh giá là kém cỏi của sự lãnh đạo hiện nay ở đất nước mình.”

Truyền thông Nhà nước Việt Nam dẫn lời ông Phạm Minh Tấn, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Đăk Lăk cho hay, dựa theo kết luận số 65 của Tiểu ban Bảo vệ chính trị nội bộ xác minh ông Bùi Văn Cường không có hành vi đạo văn khi bảo vệ luận án tiến sĩ tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam năm 2018.

Thứ Năm, 8 tháng 4, 2021

Ngô Nhân Dụng: Sẽ chi thêm $2,000 tỷ nữa!

Phần lớn người Mỹ theo dõi tin tức chính trị không biết tên bà Elizabeth MacDonough. Nghe tên, nhiều người cũng không biết bà làm việc gì trong chính phủ. Nhưng bà MacDonough mới viết một chữ, chương trình chi tiêu gần $2,000 tỷ đô la của Tổng thống Joe Biden sẽ thành sự thật.

Bà MacDonough chỉ trả lời cho một câu hỏi của Nghị sĩ Chuck Schumer, trưởng khối đa số (Dân chủ) ở Thượng viện. Ông Schumer hỏi, theo nội quy Thượng viện, ông có thể đưa ra biểu quyết một lần nữa theo thủ tục “Điều chỉnh Ngân sách” hay không? Bà nói “Yes!”

Quốc hội là cơ quan quyết định ngân sách. Thường thì khi biểu quyết, hơn một nửa đại biểu đồng ý là xong. Nhưng Thượng viện Mỹ có thủ tục “filibuster” đã trình bày trong một bài Bình Luận trước. Nếu không có đủ 60 nghị sĩ đồng ý thì chưa được biểu quyết bất cứ chuyện gì. Từ năm 1974, Thượng viện Mỹ đã sửa nội quy, cho chính phủ làm ngân sách và sửa lại ngân sách đang dùng mà chỉ cần 51 phiếu, không cần 60 nghị sĩ ưng thuận. Thủ tục “Budget Reconciliation” ra đời, dịch “Bổ túc” hay “Điều chỉnh Ngân sách” là đúng ý nghĩa.

Bà Elizabeth MacDonough không thuộc đảng Cộng Hòa, cũng không Dân Chủ. Bà giữ chức “Senate Parliamentarian,” có thể dịch là Giám đốc Nội Quy, người phụ trách giải thích và thi hành nội quy của Thượng viện. Khi bà trả lời “Yes” tức là ông Chuck Schumer có thể đưa bản dự chi chương trình Tái thiết Hạ tầng ra biểu quyết, nếu có trên 50 nghị sĩ đồng ý.

Tháng trước, đảng Dân chủ đã dùng thủ tục “Budget Reconciliation” để thông qua đạo luật Cứu Trợ Nạn Covid-19, cũng gần $2 ngàn tỷ đô la. Các nghị sĩ Cộng Hòa đều bỏ phiếu chống; họ sẽ không thay đổi, nhất là sau khi nghe ông Mitch McConnell, trưởng khối thiểu số, kịch liệt đả kích dự luật “Jobs Infrastructure,” coi là nó chứa đầy cạm bẫy (ông gọi là Con Ngựa thành Troy).

BBC Tiếng Việt: Điểm qua ý kiến quốc tế về các chức lãnh đạo mới lên của VN

Các ý kiến nói nhân sự cấp cao nhất của Việt Nam vừa 'trình làng' là dấu hiệu phe Đảng Cộng sản lấn át phe chính phủ.

Hôm thứ Hai, Quốc hội Việt Nam đã chính thức bỏ phiếu bầu ông Phạm Minh Chính, một cựu lãnh đạo an ninh tình báo và Trưởng ban tổ chức Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam làm thủ tướng mới.

Giới quan sát từ bên ngoài nói ông Chính chưa có kinh nghiệm điều hành chính phủ.

Trong bài viết "The odd couple: Vietnam, Laos get new leaders" đăng trên Asia Times ngày 6/4, tác giả David Hutt nhận định rằng ở Việt Nam và Lào, một số các chính trị gia được bố trí vào những vị trí không phù hợp với những kinh nghiệm của họ.

'Cột tròn đóng vào chỗ vuông' (round pegs have been placed in square holes), ông David Hutt ví von bằng tiếng Anh về trường hợp ông Phạm Minh Chính ở Việt Nam và ông Thongloun Sisoulith, thủ tướng Lào lên nắm vị trí lãnh đạo Đảng.

Tại Lào, ông Phankham Viphavanh, giống như ông Chính của Việt Nam, "không có kinh nghiệm điều hành chính phủ nhưng lên làm thủ tướng", theo David Hutt.

Theo quan sát của David Hutt, ông Phạm Minh Chính đã dành phần lớn sự nghiệp của mình ở Bộ Công an, lên đến chức thứ trưởng. Sau đó, ông được đứng đầu Ban Tổ chức Trung ương, chức vụ đầy quyền lực.

Mặc dù thời gian ông Chính ở Bộ Công an về mặt kỹ thuật có nghĩa ông là một thành viên của bộ máy chính phủ, nhưng bộ này tuân thủ chặt chẽ các chỉ đạo của bộ máy đảng.

Vũ Kim Hạnh: Ai đang dùng điện ảnh thao túng chính trị? Mày hả bưởi?

Ngày 25/4/2021, lễ trao giải điện ảnh thường niên Oscar của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ lần thứ 93 sẽ diễn ra tại Los Angeles.

Tại đây, một bộ phim nói tiếng Quan thoại được đề cử phim quốc tế hay nhất, đồng thời, một nữ đạo diễn sinh trưởng ở Hoa Lục có triển vọng giành được giải đạo diễn xuất sắc nhất. Vậy là giải Oscar năm nay 2021 sẽ là thắng lợi rực rỡ của điện ảnh Trung Quốc?

Thế nhưng chính quyền TQ đã quyết định không cho phép các đài truyền hình, cơ quan truyền thông và mạng xã hội nước này (kể cả Hong Kong) tường thuật trực tiếp hoặc tiếp sóng buổi lễ này.

Vì sao không cho phép truyền hình trực tiếp lễ trao giải?


Báo The Washington Post cho biết đài truyền hình TVB của Hong Kong – được Bắc Kinh hậu thuẫn – vừa thông báo sẽ không truyền hình trực tiếp lễ trao giải và đây là lần đầu tiên trong 50 năm qua. Trang mạng Bloomberg cũng cho biết TQ cấm đề cao giải Oscars nói chung, nhất là không được đề cập tới phim tài liệu “Đừng chia rẽ” (Do Not Split) và tới nữ đạo diễn Chloe Zhao.

Vì sao?

“Đừng chia rẽ” (Do Not Split) là một bộ phim tài liệu ngắn Mỹ-Na Uy năm 2020 của đạo diễn Anders Hammer (người Na Uy) về các cuộc biểu tình ở Hồng Kông 2019–20.

Poster của phim "Do not split"

Thanh Phương (RFI): Biển Đông - Trung Quốc "nắn gân" Biden giống như với Obama

Với việc tập trung hàng trăm tàu (nay giảm xuống còn hàng chục tàu) tại khu vực Đá Ba Đầu, Trung Quốc có vẻ như muốn trắc nghiệm quyết tâm của tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc thực hiện cam kết là Hoa Kỳ sẽ cùng với các nước đồng minh trong khu vực ngăn chận mọi hành động của Bắc Kinh nhằm lấn chiếm Biển Đông.

Theo phía Trung Quốc, các chiếc tàu đang neo đậu sát nhau tại khu vực Đá Ba Đầu, trên cụm đảo Sinh Tồn của quần đảo Trường Sa, chỉ là để tránh gió bão, chứ không phải là tàu dân quân biển như tố cáo của Philippines. Nhưng theo lời ông Carl Schuster, một cựu quan chức Trung tâm Tình báo Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ, được hãng tin Bloomberg trích dẫn ngày 06/04/2021, không một ai lại đưa tàu đi tránh bão nhiều tuần trước khi bão ập đến. Nếu thật sự đó là những tàu thương mại, một ngày neo đậu, không có hoạt động gì, sẽ tốn mất hàng ngàn đôla.

Cho nên, người ta nghi là Bắc Kinh sẽ dùng chiến thuật giống như đã từng làm trong việc chiếm đóng bãi cạn Scarborough của Philippines vào năm 2012. Trên mạng Twitter vào tháng 1/2021, ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin đã nhắc lại chuyện chính quyền Obama trước đây đã không có hành động gì ngăn chận được Trung Quốc chiếm đóng bãi cạn này, mở màn cho việc thực hiện kế hoạch của ông Tập Cận Bình xây dựng các cơ sở quân sự trên khắp Biển Đông.

Theo lời ông Carl Schuster, việc Trung Quốc tập trung nhiều tàu ở khu vực Đá Ba Đầu là "một cuộc trắc nghiệm để xem chính quyền (Biden) phản ứng đến mức độ nào. Cách phản ứng của Mỹ sẽ quyết định cho cuộc trắc nghiệm kế tiếp".

Thứ Tư, 7 tháng 4, 2021

Phạm Phú Khải (VOA Blog): Nhân quyền theo định nghĩa Bắc Kinh

Vào ngày 22 tháng Hai năm nay, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, Vương Nghị (Qang Yi), đã có bài phát biểu tại phiên họp thứ 46 của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp quốc.

Trong bài phát biểu này, Vương Nghị muốn định nghĩa lại nhân quyền. Ông Vương nêu lên bốn quan điểm chính sau đây. Một, chúng ta nên ôm lấy một triết lý nhân quyền đặt trọng tâm vào người dân. Hai, chúng ta nên đề cao tính phổ biến lẫn tính đặc thù của quyền con người. Ba, chúng ta nên thúc đẩy một cách hệ thống tất cả các khía cạnh của quyền con người. Bốn, chúng ta nên tiếp tục thúc đẩy đối thoại và hợp tác quốc tế về nhân quyền.

Thoạt nghe bốn nguyên tắc trên, thì chắc khó ai mà phản đối, hay phản biện, các quan điểm này. Người nghe cũng có thể tưởng rằng nó đến từ Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, hay một nền dân chủ cấp tiến, chứ không phải từ một nước vi phạm nhân quyền trầm trọng mà người dân Trung Quốc, và cả thế giới, đều biết. Nhưng nếu đi sâu vào bên trong, thì nội dung lại rất khác. Khác đến độ trái nghịch.

Để biện minh cho các nguyên tắc trên, ông Vương cho rằng: Hòa bình, phát triển, công bằng, công lý, dân chủ và tự do là những giá trị chung của toàn nhân loại và được tất cả các quốc gia công nhận; nhưng mặt khác, các quốc gia khác nhau về lịch sử, văn hóa, hệ thống xã hội và trình độ phát triển kinh tế, xã hội. Hơn nữa, ông Vương nhấn mạnh rằng nhân quyền không phải là độc quyền của một số ít quốc gia, và hơn nữa không nên được sử dụng như một công cụ để gây áp lực với các quốc gia khác và can thiệp vào công việc nội bộ của họ.

Ở đây, có vài điều đáng nói.

TS Đinh Xuân Quân: Tranh chấp Mỹ - Trung hay Cuộc chạy đua giành vị trí số 1 thế giới

Hai ngày sau cuộc họp Mỹ - Trung tại Alaska (Thứ 5 25/3/21) TT Biden đã tuyên bố trong cuộc họp báo đầu tiên chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ sẽ là cuộc chạy đua giữa các nước dân chủ và các nước độc tài. Ông đi xa hơn và nói TT Vladimir Putin cũng như CT Tập Cận Bình tin là trào lưu của thế giới sẽ là các nước độc đoán, vì dân chủ không thành công. Vậy là cuộc chiến giữa các nước dân chủ và các nước độc đoán bắt đầu.

Trong một bài mới đây trên Diễn Đàn Thế Kỷ, tác giả cho là thời kỳ TQ ru ngủ Hoa Kỳ, với những hứa hẹn không thực hiện, với gián điệp và ăn cắp khoa học kỹ thuật của các nước phe dân chủ là đã qua.

Không thành công ru ngủ HK tại Alaska, NT Vương Nghị đã gặp NT Nga Lavrov để tố cáo HK và các nước Tây Âu trùng phạt và xía vào nội bộ của họ. (Cũng nên nhắc lại trừng phạt là vì Nga chiếm Crimea và những việc TQ xía vào Hong Kong, Diệt chủng tại Tân Cương hay Đài Loan).

TQ và Nga tố Hoa Kỳ ăn hiếp, xía vào nội bộ các nước khác và gây khó khăn cho hòa bình thế giới và ngăn phát triển.

Không chịu thua, NT Vương Nghị tiếp tục công du các nước Trung Đông kể cả đồng minh HK là Saoudi, Thổ và Iran. Tại đây TQ ký hiệp định 25 năm về đầu tư trong khi Tập cẩn Bình hứa giúp Bắc Triều Tiên.

Việc này cho thấy là thế giới đang chia dần thành hai phe: một bên là Hoa Kỳ và các nước dân chủ dựa trên các quy tắc dân chủ, nhân quyền và luật lệ quốc tế; còn bên kia là TQ một nước độc tài đang trỗi lên.

TQ ngày càng mạnh và dùng các chính sách độc đoán để giành lấy vị trí số 1 trên thế giới. TQ còn nói là hơn 80 nước trong cơ quan nhân quyền của LHQ ủng hộ lập trường của họ. Trung Quốc ngày càng chi phối các cơ quan LHQ (trong khi cựu TT Trump bỏ sàn chơi này cho TQ). Thế giới có vẻ đang đi tới một chiến tranh lạnh thứ 2, và sẽ có một cuộc cạnh tranh dữ dội giữa hai phe.

Dương Quốc Chính: Tại sao dân VN lại tàn bạo với đồng loại như vậy?

Mấy hôm nay người ta share rất nhiều bài viết của ông Lê Kiên Thành, một thái tử đảng chính hiệu, con trai cố TBT Lê Duẩn. Bài viết thể hiện tâm tư sâu sắc của ông với hiện tình đất nước nhưng với các câu hỏi để ngỏ hoặc ngầm ý đánh lạc hướng người đọc.

Có lẽ đa số độc giả sẽ cho rằng sự tàn bạo kia là lỗi của chính CHÚNG TA, tức là người dân. Và trách nhiệm để giải thoát chính là dựa vào thức tỉnh của CHÚNG TA. Vậy đổ lỗi cho “chúng ta” chính là cào bằng trách nhiệm, với các nước CS thì mọi thứ đã có đảng và nhà nước lo. Chính phủ vú em muốn ôm hết quyền lợi thì trách nhiệm cũng phải chịu tất, sao lại vu cho bọn CHÚNG TA chưa thức tỉnh!?

Nếu ông Thành đang là người của hệ thống, từng là UV TƯ chẳng hạn, mà nói đó là lỗi của chúng ta, thì còn tạm chấp nhận. Nhưng như mình biết, ông Thành chưa từng tham gia hệ thống này. Nên khái niệm chúng ta đó chính là toàn dân.

Bài viết của ông Thành cũng cho độc giả hiểu rằng VN ta còn giỏi hơn Bắc Triều Tiên và Hàn quốc khi đã có thể thống nhất đất nước. Điều đó hàm ý ca ngợi chính bố ông là TBT Lê Duẩn! Nhưng cái giá của thống nhất không hề nhỏ không chỉ có vấn đề kinh tế chậm phát triển hơn Hàn Quốc 30 năm mà còn vô số hệ luỵ về xã hội, đạo đức mà ông đang chỉ ra.

Ông cho rằng VN hiện tại có quá nhiều vấn đề về đạo đức xã hội xuống cấp, tham nhũng tràn lan, CHƯA TỪNG CÓ TRONG LỊCH SỬ, kể cả khi so với thời đế quốc thực dân người Việt vẫn không tàn ác như giờ. Nhận định đó có đúng không?

Nhận định này qua mặt được nhiều người, thậm chí cả anh em dân chủ vì nó vừa đúng vừa sai!

Xin thưa, khi chúng ta nội chiến (mà ta gọi là chống đế quốc, thực dân, giải phóng dân tộc) thì chúng ta có tàn bạo với đồng bào không? Hỏi tức là trả lời. Quá tàn bạo, nhưng với vỏ bọc ý thức hệ và được coi là hợp lý và hợp pháp. Sự tàn bạo đó diễn ra hàng ngày trong hơn 20 năm (nếu tính cả thời gian tù cải tạo thì hơn 30 năm) và đó là một phần của cái giá phải trả cho sự thống nhất. Sự tàn bạo đó để lại hệ luỵ đến giờ khi dân tộc chưa thể hoà hợp được khi những nhân chứng của 2 bên vẫn còn sống.

Minh Phượng: Chống kỳ thị là… cộng sản?

Ngày 3 tháng 4, 2021, tôi lại biểu tình, chống lại sự kỳ thị người Á Châu, tại hai địa điểm và bởi hai tổ chức khác nhau, một tại Fountain Valley (FV), Mile Square Park (10 AM-12 PM) và một tại Culver Plaza ở Irvine (1PM-3PM)

Trước tiên, có một vài sự khác biệt đáng quan tâm tại hai buổi tuần hành, xin tóm lược sau đây:

Về hình thức, cuộc biểu tình ở FV được tổ chức và có sự điều động hoàn toàn của người Việt, Vietnamese American Rally Against Asian Hate (#1) trong khi buổi biểu tình ở Irvine (#2) được tổ chức bởi Vivian Lê và cộng đồng người Mỹ gốc Á Châu (#2). BTC của buổi biểu tình #1 có chào cờ Hoa Kỳ và VNCH; cuộc biểu tình ở Irvine, đương nhiên, không có hình thức chào cờ như vậy.

Theo lời một thành viên trong ban tổ chức biểu tình #1, ông Trung Tạ, BTC đã gửi giấy mời tất cả các vị đại diện cộng đồng người Việt thuộc đảng Cộng hòa nhưng không một ai đến, ngoài cô cựu dân biểu Thu Hà, và Luật Sư Thái Việt Phan, nghị viên Santa Ana, cả hai đều là của đảng Dân chủ. Một số cựu dân biểu như ông Harley Rouda có tham dự nhưng không có lời phát biểu. Những vị được mời lên để nói cảm nghĩ gồm: Bác Sĩ Denise Phan; Bác Sĩ Xuyến Đông; ông Boby McDonald, chủ tịch Orane County Black Chamber of Commer; ông Raymond L. Cordova, chủ tịch hội South County Labor; bà Kim Bernice Nguyễn, phó thị trưởng Garden Grove; và ông Sergio Contreras, ủy viên Đặc Khu Vệ Sinh Midway City Sanitary District.

Cuộc biểu tình ở Irvine có lời phát biểu của bà phó thị Trưởng Tammy Kim, và những đóng góp từ tấm lòng, từ kinh nghiệm của rất nhiều người trẻ trong cộng đồng người Mỹ gốc Á, hoặc lai Á châu. Tất cả những bài phát biểu này, rất cảm động, đều bằng tiếng Anh. Tôi sẽ viết thêm cảm nghĩ về từng người bên dưới.

Tại cả hai nơi đều có sự tham gia của nhiều người Mỹ da trắng. Số lượng người da trắng và người Mễ, Ấn Độ tham gia tại Irvine có vẻ nhiều hơn. Buổi biểu tình #2 ở Irvine cũng có sự tham gia của một người bạn trẻ, gốc Phi châu. Tôi đã được gặp anh bạn này tại các buổi biểu tình kỳ trước tại Great Park, và trong buổi tưởng niệm hơn 200,000 người chết vì Covid-19. Số người Mỹ gốc Á, không phải người Việt, tại Irvine cũng rất đông, và đa số là người trẻ.

Thứ Ba, 6 tháng 4, 2021

Ngô Nhân Dụng: Joe Biden đối đầu Tập Cận Bình cách nào?

Trước thế kỷ 19, các hoàng đế Trung Hoa đóng vai “một mình một chợ” trên thế giới, lúc đó chỉ gồm miền Đông Á châu. Chung quanh không có ai đáng gọi là đối thủ. Sang thế kỷ 21, các hoàng đế đỏ đang kích thích cho người Trung Quốc nuôi ý muốn tái lập địa vị bá chủ đó. Muốn vậy, phải làm sao cho Trung Quốc mạnh nhất thế giới! Tập Cận Bình đặt tên là “Trung Quốc Mộng.” Đó chỉ là một mánh lới để củng cố uy quyền của đảng Cộng sản Trung Quốc. Khi nào người dân lục địa còn say sưa giấc mộng bá chủ thế giới thì họ sẽ quên rằng họ đang phải sống dưới một chế độ độc tài đảng trị.

Muốn chống lại chiến dịch tuyên truyền mị dân của Trung Cộng, các nước khác phải chứng tỏ cho những người biết suy nghĩ trong lục địa thấy rằng “Trung Quốc Mộng” chỉ là một giấc mộng xa vời!

Trong thực tế, thế giới không thể tránh một cuộc chạy đua giữa Trung Quốc và các nước tự do dân chủ, mà nước Mỹ phải đóng vai dẫn đầu.

Cuộc tranh hùng mới khác hẳn cuộc “chiến tranh lạnh” trước đây 100 năm. Hồi xưa khi Mỹ và Nga kình chống, thế giới cắt đôi thành hai khối rõ rệt; vì ý thức hệ cộng sản và tư bản không thể sống chung; nhưng chỉ nhờ vũ khí hạch tâm có thể tiêu diệt cả hai bên cho nên không bên nào dám gây chiến. Bây giờ, Trung Quốc và Tây phương vẫn tiếp tục mua bán với nhau. Cả hai cùng lo xây dựng quân lực hùng hậu, nhưng vũ khí mới không phải là bom đạn mà là cuộc chạy đua kinh tế.

Mặt trận gay go nhất nằm trong kỹ thuật tin học: Bên nào sẽ tiến nhanh hơn trong lãnh vực điện toán lượng tử (quantum computing), chất bán dẫn (semiconductors), hệ thống viễn thông 5G, trí khôn nhân tạo (AI, artificial intelligence)? Ai sẽ đóng vai cầm chịch cho thiên hạ theo khi xác định các tiêu chuẩn kỹ thuật mạng (internet standards)? Trung Cộng đang nỗ lực chạy thật nhanh trong các lãnh vực này vì họ biết đó là con đường quyết định thắng bại.

Nhã Duy: Canh tân nước Mỹ - Một "New Deal" thế kỷ 21

Nhắc đến Tổng Thống Franklin Delano Roosevelt (1882-1945), người ta thường ghi công ông như vị tổng thống Hoa Kỳ đã lãnh đạo nước Mỹ và thế giới tự do dành được chiến thắng trong Đệ Nhị Thế Chiến. Nhưng một nghị sự đối nội quan trọng khác của ông phải kể đến là chương trình tái thiết nước Mỹ "New Deal" rất thành công. Đó là lý do không phải ngẫu nhiên mà ông được xem là một tổng thống cận đại vĩ đại nhất của Hoa Kỳ, chỉ thua sau Tổng Thống George Washington thời lập quốc và Abraham Lincoln của thời nội chiến Hoa Kỳ.

Thuộc đảng Dân Chủ, Tổng Thống Roosevelt là tổng thống Mỹ duy nhất đắc cử bốn nhiệm kỳ, trước khi Quốc Hội thông qua Tu Chính Án 22 chỉ còn tối đa là hai nhiệm kỳ như hiện nay vào năm 1947. Nhậm chức ngay giai đoạn Đại Khủng Hoảng (Great Depression) vào năm 1933 với tỉ lệ thất nghiệp lên đến 25%, trọng trách và tài năng của ông là phải vực dậy nền kinh tế Hoa Kỳ lúc bấy giờ với bất cứ giá nào. Kế hoạch tái thiết nước Mỹ qua các chương trình xây dựng cấu trúc hạ tầng và tạo công ăn việc làm cho người dân với tên gọi "New Deal" ra đời theo mục tiêu này.

Đây là chương trình liên bang nhằm cải tổ hệ thống tài chính để tránh tái diễn sự sụp đổ của thị trường chứng khoán vào năm 1929 rồi dẫn đến cuộc đại khủng hoảng, cũng như tái thiết hệ thống công chánh, xây dựng thêm hàng chục ngàn công trình công cộng, năng lượng, y tế, giáo dục, nghệ thuật, công viên... tại các thành phố lớn nhỏ khắp nước Mỹ.

"New Deal" không chỉ giải quyết công ăn việc làm trước mắt cho người dân thời kỳ hậu khủng hoảng thập niên 30s mà còn để lại cho các thế hệ sau này nhiều công trình giá trị, có thể nhiều người không chú ý là đã được xây dưới thời Tổng Thống Roosevelt.

Nên có thể kể ra một vài công trình và kiến trúc công cộng quen thuộc và nổi tiếng của Mỹ trong vô số công trình khác thuộc "New Deal" như phi trường LaGuardia tại New York, cầu Golden Gate tại San Francisco, phố Riverwalk tại San Antonio, đập Hoover Dam tại vùng ven Las Vegas, cụm kiến trúc Griffith Observatory tại Los Angeles... mà người dân vẫn còn đang sử dụng hiện nay.

Tina Hà Giang (BBC News Tiếng Việt): Người Mỹ gốc Việt nói gì về nạn kỳ thị thù hằn chống người châu Á?

Sau vụ xả súng giết 6 phụ nữ gốc Hàn ở Atlanta, dữ liệu của Google Trends cho thấy mức truy tìm cụm từ 'Tội căm thù người châu Á' (Anti Asian hate crime) tăng gần 1700% so với mức trung bình 12 tháng qua.

Nhiều cuộc biểu tình phản đối hành động hành hung, bắn giết người gốc Á trong hơn hai tuần gần đây đã nổ ra, không chỉ tại nhiều thành phố trên nước Mỹ, mà còn ở Canada, Đức, Pháp, Hà Lan và New Zealand.

Trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt tại Hoa Kỳ, nhiều người cũng bắt đầu lên tiếng.

Năm người Mỹ gốc Việt thuộc nhiều lứa tuổi và nhiều thành phần chia sẻ cảm nhận và suy nghĩ của họ với BBC News Tiếng Việt về vấn đề hiện đang làm họ rất quan tâm này.

Ann Phong là một họa sĩ, hiện đang là giáo sư dạy môn mỹ thuật tại Đại học Cal Poly Pomona.

Bà nghĩ gì về tình hình tội ác căm thù người châu Á ngày càng gia tăng ở Mỹ?

Từ đầu năm 2021 đến nay, những tin tức về việc người Mỹ gốc Á bị hành hung càng ngày càng nhiều. Vâng, chúng tôi lo lắng. Không những cho bản thân, cho con cái, mà lo cho tất cả mọi người Á Châu sống tại Mỹ.

Ngay từ giữa năm 2020 khi người lãnh đạo nước Mỹ xử dụng từ China Virus, bạn thân tôi, cô Hòa Bình Lê, đang dừng xe đèn đỏ trên đường về nhà tại Quận Cam cũng bị một bà Mỹ trắng xe kế bên kéo kiếng xe xuống chửi đổng “Tụi mày cút về China đi.”

Điều này ảnh hưởng cuộc sống của bà ra sao?

Những tin tức về người Á châu bị hành hung làm chúng tôi phải suy nghĩ và chùn chân trước khi ra đường, nhất là đi bộ một mình. Hôm nay có dịp nói chuyện với con gái tôi, con nói là con và bạn con đi đâu tụi con cũng để ý xung quanh. Nhất là khi gặp một người Á Châu lớn tuổi, con và bạn con đi chậm lại để xem cụ ấy có cần sự giúp đỡ không.

Minh Anh (RFI): Đông Nam Á "không thể" chọn phe trong cuộc đọ sức Mỹ - Trung

Cuộc đọ sức giành thế bá quyền giữa Mỹ và Trung Quốc mỗi lúc một gay gắt. Thế nhưng, trong cuộc tranh giành này, theo giới chuyên gia, Hoa Kỳ không nên ép buộc các nước Đông Nam Á phải chọn phe, và nhất là không nên tỏ ra mềm yếu trước các tham vọng của Bắc Kinh trong khu vực này.

Trong một bài viết có tựa đề « Đông Nam Á trước thách thức của thế kẹp Trung-Mỹ », đài France Culture dẫn phân tích của cựu ngoại trưởng Singapore, ông Bilahari Kausikan, trình bày trong ba bài tiểu luận đăng trên Foreign Affairs (số cho tháng 3-4/2021) nói về chính sách đối ngoại của Trung Quốc đối với các nước láng giềng.

Bài viết của ông được mở đầu bằng một giai thoại thú vị. Vào thời điểm Hà Nội đang có những thay đổi về nhân sự, Bilahari Kausikan có hỏi một quan chức cao cấp Việt Nam liệu căng thẳng Mỹ - Trung có thể sẽ có những tác động ra sao đối với mối quan hệ của Hà Nội với Bắc Kinh. Câu trả lời ông nhận được như sau : « Mọi lãnh đạo Việt Nam phải hợp tác với Trung Quốc. Nhưng tất cả các lãnh đạo Việt Nam cũng phải đấu tranh với Trung Quốc. Nếu ai đó không làm được cùng lúc cả hai việc này, thì người đó không xứng đáng là một lãnh đạo của Việt Nam ».

Theo cựu lãnh đạo ngoại giao Singapore, giai thoại này phần nào phản ảnh rõ quan điểm chung của các nước Đông Nam Á : Lo ngại bị kẹp giữa hai tầm ảnh hưởng Trung Quốc và Mỹ, giữa một bên là những lợi ích kinh tế gắn liền với Trung Quốc và bên kia là chiến lược quốc phòng, cần đến Mỹ để làm đối trọng trước đà bành trướng của Bắc Kinh.

Dù thái độ hung hăng của Trung Quốc gây lo ngại nhưng khối ASEAN cũng phải tỏ ra thận trọng. Bởi vì, người ta tự hỏi, giả như Tập Cận Bình trục xuất được Mỹ ra khỏi khu vực thì sao ? Trong hoàn cảnh này, tổng thống Mỹ Joe Biden không nên đòi hỏi những nước này chỉ đi theo chính sách đối ngoại của Mỹ.

Chủ Nhật, 4 tháng 4, 2021

Trần Mộng Tú – Viết Ngắn: Nếu là Một Con Chó

Tuần qua, (3/26/2021) hình ảnh một phụ nữ Á Đông ở New York, bị một người đàn ông da đen hành hung dã man trên đường phố, những chiếc xe chạy qua không hề ngừng lại, hai ba người đàn ông khác đứng trong một cửa tiệm ngay trước hiện trường, nhìn ra. Họ đứng xem, như xem một người hát dạo, múa may trên đường phố, rồi thản nhiên đóng cánh cửa tiệm lại, không mảy may xúc động, cũng không gọi báo cảnh sát, họ coi đó là chuyện tự nhiên.

Ba người đàn ông trong tiệm đó họ cũng là ba người mang trong mình máu “kỳ thi chủng tộc” hay họ chỉ là những kẻ hèn nhát?

Tôi tự hỏi: Nếu là một con chó, hay con mèo bị người đàn ông lưc lưỡng đánh ngay trên đường phố, sẽ có bao nhiêu chiếc xe dừng lại, bao nhiêu cửa tiệm ở gần đó sẽ có người xông ra, túm lấy người bạo hành súc vật đánh cho một trận.

Khi mới bước chân vào trại tị nạn, người nhập cư được những người Mỹ làm thiện nguyện ở ban Điều Hành hướng dẫn về văn hóa, về cách cư xử với đời sống mới sau khi xuất trại như: Không tự tiện dùng điện thoại ở nhà ai, không hỏi lương bổng của người khác, không hỏi giá tiền của những vật dụng riêng tư cá nhân như: Ông/Bà làm một tháng bao nhiêu tiền, mua cái xe này bao nhiêu tiền, mua cái nhà bao nhiêu tiền, mua món nữ trang này bao nhiêu tiền v.v. Sau đó được học, người bản xứ tôn trọng cái gì nhất trong đời sống hàng ngày? Theo thứ tự: Trẻ em, phụ nữ, súc vật, thảm cỏ và cuối cùng là đàn ông.

Người phụ nữ bị bạo hành trên đường phố theo thứ tự được đứng thứ hai, sau trẻ em và trên thú vật, nhưng tại sao không được những chiếc xe chạy qua, dừng lại cứu? Những người đàn ông vạm vỡ, khẻ mạnh trong một cửa tiệm đứng thản nhiên xem, như xem một hoạt cảnh giúp vui trên đường phố, và họ lạnh lùng đóng cánh cửa tiệm lại. Họ có máu kỳ thị như tên bất lương vừa hành hung phụ nữ ngoài kia không?

Giới thiệu tác phẩm ‘Lững Thững Vào Đời’ của Lê Thiệp

Diễn Đàn Thế Kỷ hân hạnh được sự đồng ý của gia đình tác giả và của nhà xuất bản Tiếng Quê Hương đăng lại từng kỳ các bài viết của ký giả/nhà văn Lê Thiệp trong cuốn Lững Thững Vào Đời do Tiếng Quê Hương tại Virginia xuất bản năm 2011. Có thể gọi nội dung cuốn sách này là “Văn hóa nhựt trình thời Việt Nam Cộng Hòa”.

Báo chí miền Bắc trước 1975 và báo chí chính thống của Việt Nam hiện nay được xác định là "tiếng nói của Đảng". Báo chí Việt Nam Cộng Hòa là tiếng nói của nhiều tầng lớp nhân dân, nhiều chính kiến, nhiều đảng phái. Đó là nhận xét của nhà báo Thiện Ý Tống Văn Công, một đảng viên có 55 năm đảng tịch, tác giả cuốn Đến Già Mới Chợ Tỉnh, với một nhà báo ở hải ngoại. Ngày 25 tháng Hai năm 2014, ông gởi “Lời Chia Tay Đảng Cộng Sản Việt Nam sang Hoa Kỳ định cư vì cho rằng không thể tiếp tục góp sức cho một đảng đưa đất nước lậm sâu lệ thuộc ngoại bang.

Ông Tống Văn Công làm báo từ năm 1952, tập kết ra Bắc hồi tháng 2/1955. Váo Nam năm 1975 ông lần lượt làm Tổng Biên Tập ba tờ báo lớn Lao Động Mới, Công Nhân Giải Phóng và báo Lao Động. Trong bài Xa Lộ Thông Tin Chỉ Còn Lề Phải nhân ngày 21/6 Báo Chí Cách Mạng Việt Nam ông cho biết nhờ sự đóng góp của các nhà báo trong Nam mà tờ Lao Động trở thành tờ báo mạnh nhất của báo chí cấp trung ương ở Việt Nam và là tấm gương đổi mới cho báo chí cả nước.

Theo nhà báo Tống Văn Công, báo chí miền Bắc trước 1975 chỉ là hóa thân của loại truyền đơn tuyên truyền. Những sự kiện lớn như Đại hội Đảng, Kỳ họp Quốc hội… các báo chỉ được phép đăng lại đúng bản tin của Thông tấn xã Việt Nam. Bài báo này viết ngày 15/6/2009 còn cho rằng, Lý Quí Chung, Trần Trọng Thức và một số người làm báo thời trước, “là ông thầy” đã góp phần to lớn đổi mới “báo chí cách mạng Việt Nam"; nhưng không ai đánh giá đúng công lao của họ.

Thơ Vũ Hoàng Chương

Từ thi tập MÂY 

D:\PhamPhuMinh\Pictures\Scanned\2021-04-03 Đà giang\Đà giang 001.jpg

Trần Doãn Nho: Một chút việt nam

Đêm rồi, Hưng ngủ muộn, vì cố gắng làm xong mấy bài homework cho tuần sau. Anh muốn có một chủ nhật hoàn toàn không bận bịu. Nửa đêm, có cơn mưa nhỏ bên ngoài. Gió tạt vào những hạt mưa qua khoảng hở của cánh cửa sổ quên kéo xuống. Anh lười biếng nằm im, để vậy, lắng nghe tiếng mưa tạt, tiếng cửa gương lay động lách tách. Trong giấc ngủ chờn vờn, trí tưởng anh bay về những vùng trời xa xôi, nửa thực nửa hư. Mưa sa, bão táp, lụt lội, ghe đò bập bềnh sóng nước bên hiên nhà. Chợ búa bồi hồi mùa nước lũ. Đám con trai, con gái xắn quần cao lội nước. Thời gian không đầu không đuôi, như kéo dài ra vô tận. Cứ thế, anh nằm, anh đứng, anh ngồi, anh chơi. Chậm chạp và lười biếng. Và những mộng tưởng xa vời. Mộng cứ là mộng, chẳng cần phải thành sự thực. Cứ thế...

Và thức dậy sớm. Làm vệ sinh xong, Hưng đứng tựa cửa sổ nhìn ra. Chúa nhật đã ở bên ngoài với bãi đậu xe ngân hàng trần trụi, phơi ra những ô, những lằn vạch, những mũi tên vô hồn. Đường phố nằm yên, y như đang ngủ giấc ngủ ngày. Chúa nhật, thời gian dịu đi, hiền lành, đáng yêu. Như con mèo nhỏ gối đầu trên chiếc dép ở góc phòng, lim dim ngủ. Anh mặc tình sờ mó, vuốt ve, sở hữu. Suốt tuần, nó giục anh chạy, nó ném anh vào dòng sống phiêu linh không bến không bờ. Nó chiếm lấy anh, sử dụng anh như một tên nô lệ. Bây giờ, ở đây, lúc này, anh có cảm giác cầm được nó và thả ra từng chút, từng chút. Rất tùy nghi.

Định pha một cốc cà phê, rồi chuẩn bị một tô mì ăn liền với đầy đủ gia vị, thịt thà (mà ngày thường không kịp làm), nhưng thấy bình cà phê sạch nhẵn, anh tự nhủ thôi tới tiệm Mỹ nhâm nhi một cốc cho khỏe. Anh thay áo quần, rồi “lốc” cửa, ra đi. Khác với khu ngân hàng ở bên kia đường, khu chung cư anh ở, ngày chúa nhật ồn ào hơn thường. Đám trẻ con đen, trắng, nâu, vàng chạy nhảy, la hét. Các cánh cửa phòng vốn đóng im ỉm giờ mở toang. Đi ngang qua các căn phòng dân Nam Mỹ, chàng nghe phảng phất cái mùi đặc biệt mà dân Việt Nam ở đây vẫn gọi là mùi “xì” với vẻ mỉa mai. Chữ “xì” bắt nguồn từ chữ “Spanish”, dân nói tiếng Tây Ban Nha. Người Việt xem những ai không phải Mỹ chính gốc đều là “xì” và xem thường, thậm chí khinh bỉ họ. Kể ra thì khinh bỉ sắc dân khác cũng là một cách thế tự vệ trong một xứ đa chủng như thế này. Anh nghiệm như thế.

Thứ Bảy, 3 tháng 4, 2021

Nguyễn Đức Tùng: Trần Mộng Tú, Mình Em Một Ngôn Ngữ

Sức mạnh của một bài thơ nằm ở các chi tiết. Các chi tiết này cần phải được tả lại một cách sống động, với những màu sắc, vị trí, âm thanh, mùi vị của chúng. Đó chỉ là công việc của người làm thơ. Về phía mình, người đọc thơ cũng làm công việc của họ: bạn phải hình dung được nhân vật ấy, buổi tối ấy, ngửi được mùi máu, nghe được tiếng đọc kinh, nhìn thấy khung cảnh ấy. Khiếm khuyết từ một trong hai phía, nếu xảy ra, bài thơ sẽ thất bại.

Em gửi cho anh
ly cà phê buổi tối
mùi ngô non
nướng dưới cột đèn

Bạn tưởng tượng thấy khung cảnh ấy. Chữ của Trần Mộng Tú giản dị, không bay bổng, nhưng vững chắc, tin cậy. Đó là một bút pháp có nhiều tính hiện thực. Nhà thơ T.S. Eliot: "trong khi thơ cố gắng truyền đi một điều gì phía sau điều được truyền đạt bởi vần điệu văn xuôi, thì nói cho cùng, thơ vẫn là cuộc trò chuyện giữa một người và một người" (1). Nhưng văn chương dành cho cuộc sống mỗi ngày tự nó cũng phải làm mới lại mỗi ngày. Đó là lý do vì sao đôi khi bạn cần nhìn một chữ như lần đầu tiên bạn nhìn thấy nó. Cũng vậy, bạn tập nhìn một cái cây, người bạn, cột đèn, như lần đầu bạn nhìn thấy. Sự tỉnh thức hoàn toàn trong giây lát có tính thiêng liêng, nhưng bắt nguồn từ ký ức. Bạn nhớ những ngày bạn đã sống và những ngày chưa từng, nhưng muốn sống. Khi chúng ta trải hết những buồn vui của yêu thương, đau đớn của cái chết, chiến tranh, vết thương và vinh quang của nó, bạn không quên được, và nhớ trở thành phương cách sống. Một ký ức chỉ làm ta nhớ lại là một thứ trí nhớ đơn giản, máy móc. Trí nhớ của nhà thơ vượt lên sự nhớ lại ấy, trở thành suy nghĩ, phản ánh, tưởng tượng, sự lý giải các sự vật. Sống trong thành phố, bạn nhớ thôn quê, sống ngoài đất nước trong xứ sở thanh bình, nhớ đất nước khốn khổ, đẹp, chia lìa, cay đắng. Nhưng thơ Trần Mộng Tú không cay đắng, mặc dù có thể rất buồn.

Nguyễn Huy Thiệp: Muối của rừng

Lời tác giả : “Muối của rừng là cuộc đi săn tìm lẽ sống, lẽ đời. Nó là cuộc đi săn tìm danh vọng và lợi lộc. Tất cả đều trò khỉ. Cuộc sống là những trò khỉ. Cuối cùng mình trần thân trụi cả, tất cả đều về với cát bụi. Cuộc sống là cuộc đi săn tìm thói xấu trong bản thân ta để tự mình trục độc, tự mình thoát thân từ khỉ thành người”.

*

Sau Tết Nguyên đán một tháng là thời gian thích nhất ở rừng. Cây cối đều nhú lộc non. Rừng xanh ngắt và ẩm ướt. Thiên nhiên vừa trang trọng, vừa tình cảm. Điều ấy một phần là do mưa xuân.

Khoảng thời gian này mà đi trong rừng, chân dẫm lên lớp lá ải mục, hít thở không khí trong lọc, thỉnh thoảng lại được thót mình bởi một giọt nước trên cây rỏ xuống vai trần thì thật tuyệt thú. Tất cả những trò nhố nhăng đê tiện vấp phải hàng ngày hoàn toàn có thể rũ sạch bởi một cú nhảy của con sóc nhỏ trên cành dâu da.

Chính dịp đó ông Diểu đi săn.

Ý nghĩ đi săn nảy sinh khi thằng con học ở nước ngoài gửi về biếu ông khẩu súng hai nòng. Khẩu súng tuyệt vời, nhẹ bỗng, hệt như một thứ đồ chơi, thật nằm mơ cũng không thấy được. Ở tuổi sáu mươi, với khẩu súng mới, đi săn trong rừng vào một ngày xuân kể cũng đáng sống.

Ông Diểu nai nịt, mặc quần áo ấm, đội mũ lông và dận đôi giày cao cổ. Để cho cẩn thận, ông còn mang theo cả nắm xôi nếp. Ông đi men theo suối cạn, cứ thế ngược lên mó nước đầu nguồn. Cách mó nước một dặm là vương quốc của hang động đá vôi.

Nguyễn Hữu Hiệp: Nghĩ về ông Phan Thanh Giản

Phan Thanh Giản tại Paris, 1863.
Hình Wikipedia

Tìm hiểu một sự kiện lịch sử hay một nhân vật lịch sử, chúng ta không thể không nghiên cứu những yếu tố khách quan và chủ quan, mà nguồn tham khảo chủ yếu là dựa vào các sách sử, tư liệu, chứng nhân lịch sử có liên quan đến nó. Cũng không thể không quan tâm đến bối cảnh xã hội, đến hoàn cảnh và trạng thái, tâm tư những người trong cuộc tại thời điểm ấy. Trên cơ sở đó mà phân tích, xử lý và khách quan rộng xét mới có thể phán đoán được vấn đề – ít ra cũng đạt ở mức độ tương đối. Trong chiều hướng đó, để biết vì sao ông Phan Thanh Giản đã có quyết định “hết sức sai lầm” – nói theo cách hiểu chung nhất lâu nay – thiết tưởng chúng ta cũng không có cách nào khác hơn. Phần mình, ông Phan Thanh Giản “sai lầm” có chủ tâm, hay đó là một hành động thiếu suy nghĩ, để rồi phải ân hận mà tự chuốc lấy cái chết cho mình?

Như chúng ta đều biết, ông Phan Thanh Giản (1796 – 1867) là một công thần nhà Nguyễn, làm quan trải 3 triều Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức từ 1826 – 1867, ông đã lần lượt kinh qua ít nhất 58 chức vụ lớn nhỏ (1). Thuở hàn vi, mới 7 tuổi ông Phan Thanh Giản phải chịu cảnh mồ côi mẹ, rồi cha lại bị tù (oan), cảnh nhà vô cùng nghèo khổ, cơ cực, ông sống nhờ vào tình thương của bà dì ghẻ và những người hàng xóm tốt bụng. Được giúp đỡ mọi mặt nên tạm đủ điều kiện theo đuổi việc học hành, để rồi cuối cùng ông “công thành danh toại” hết sức vẻ vang: thi đỗ đệ tam giáp tiến sĩ xuất thân khoa năm Bính Tuất, 1826 – vị tiến sĩ đầu tiên của đất Nam Kỳ – được triều đình bổ dụng làm quan.

Bùi Văn Phú: Ngã ba Ông Tạ ở chỗ nào, dân Ông Tạ là ai?

Thời Việt Nam Cộng hòa, Thủ đô Sài Gòn có 9 quận, sau thêm quận10, rồi 11. Như tôi còn nhớ.

Các khu vực được nhiều người biết, hay nghe nói đến là Bàn Cờ, Xóm Chiếu, Thị Nghè, Tân Định, Vườn Chuối, Ngã ba Ông Tạ.

Sách về dân Ông Tạ của Cù Mai Công
[Nxb Trẻ. 2021] (Ảnh: Bùi Văn Phú)

Tôi sinh ra và lớn lên trong một xứ đạo ở khu vực Ngã ba Ông Tạ, mà sau này những lúc khai hồ sơ, đơn từ về nơi sinh tôi vẫn không biết là ghi thế nào cho đúng vì ấp, xã nhà tôi lúc thì thuộc về Gia Định, lúc thuộc về Sài Gòn, bây giờ là một phường của TP Hồ Chí Minh.

Mới đây có sách “Sài Gòn một thuở - Dân Ông Tạ đó!” [Nxb. Trẻ, 2021] của nhà báo Cù Mai Công ghi lại khá rõ lịch sử và con người của khu vực này. Sách đã được đón nhận nồng nhiệt,được tái bản ngay và là “Best Seller” trong nhiều tuần qua.

Nhà báo họ Cù, hiện đang công tác tại báo Tuổi Trẻ, nổi tiếng từ những ngày còn là “Cỏ Cú”, “Lí Lắc” bên “Mực Tím” với sinh viên học sinh và sau đó có nhiều tác phẩm phóng sự xã hội qua 6 tập “Saigon by Night”.

Là dân gốc Ông Tạ nên tôi cũng tìm đọc sách của Cù Mai Công để xem nơi thân thương cũđã có thay đổi trong địa chí, trong nếp sống, trong tâm tình con người ở làng xưa xóm cũ ra sao. Nhất là khi tác phẩm do chính người con của Ông Tạ viết ra, vì tác giả được sinh ra ở xứ đạo Tân Chí Linh và sống ở đó cho đến nay.

Anh Cù Mai Công đã trân quý gửi tặng tôi một bản. Cám ơn tác giả và chị Thanh Thu, chủ quán Bánh cuốn Ông Tạ trong khu Vietnam Town ở San Jose, đã tạo cơ hội cho tôi nhận được sách sớm nhất trong hoàn cảnh Covid-19 với nhiều khó khăn.

Thứ Sáu, 2 tháng 4, 2021

Ngô Nhân Dụng: ‘Where are you from?’

Bữa đó chúng tôi bàn nhau phải “dọn nhà,” dù đồ đạc chưa sẵn sàng. Vì cuốn lịch tử vi Tam Tông Miếu bảo nên “Nhập Trạch” và “An Môn,” thay đổi chỗ ở rất tốt. Đó là ngôi nhà đầu tiên tôi mua ở nước Mỹ.

Tôi sang nhà mới ngủ, mang theo đủ đồ dùng cá nhân, cái ấm đun nước để lúc thức dậy pha bình trà. Sáng sớm, có người bấm chuông. Mở cửa ra, một người đàn ông tươi cười tự giới thiệu: Tôi là John, hàng xóm của ông. Tôi biết ông mới đến đây ở.

John rất tốt. Có bữa trong phòng ngủ tự nhiên mất điện, loay hoay mãi không làm gì được, tôi chạy sang kêu cứu, John qua liền. Quan sát một hồi, anh kêu tôi tới gần, chỉ cho tôi một cái nút, bấm vào đó tự nhiên có điện! John bảo “Tôi là thợ điện.”

Trong xóm có 10 căn nhà, mọi người đều rất dễ thương. Nghe tôi tự giới thiệu mình là người Việt Nam, bà hàng xóm giới thiệu tôi với người Á châu khác: Đây là ông Ô (Oh) ở bên trái nhà tôi, đây là ông Đô, nhà bên phải, mới đến. Tôi hỏi ông Oh: “Ông từ đâu tới?” Ông người Đại Hàn.

Trước đây, tôi hỏi câu đó, “Where are you from?” Không ai thắc mắc gì cả. “Where are you from?” Thời mới qua Montréal tị nạn năm 1975, tôi vẫn thường hỏi rất nhiều người như vậy. Hỏi họ xong mới biết có người cùng ở “trại tị nạn” với mình từ Chile tới. Hai người tị nạn gặp nhau, mình chạy trốn cộng sản, bà kia chạy trốn chế độ độc tài chống cộng của Pinochet. Ông hàng xóm đầu tiên mang cho tôi bao nhiêu món đồ dùng đầu tiên trong nhà, hai cái ghế, một cái đèn, cái tủ có ngăn kéo, vân vân. Ông cũng chạy tị nạn, từ Hungary, năm 1956.

Bốn năm trước đây, khi đổi qua địa chỉ mới, gặp một ông hàng xóm vui vẻ, tôi vẫn hỏi, “Where are you from?” Ông gốc người Ecuador. Trong khu này, hàng trăm gia đình, có cả người Trung Quốc, người Ấn Độ, người Hàn Quốc, nhưng 90 phần trăm da trắng. Ai cũng rất thân thiện, đi qua cửa thấy nhau là vẫy tay chào. Đi bộ ngoài đường, gặp ai cũng cười cười, “Hello!”

Hà Sĩ Phu: Luật đất đai và tài chơi chữ “siêu đểu”

Trí tuệ của ông tổ Cộng sản K.Marx thì ảo tưởng, phản khoa học, hoành tráng một cách ngớ ngẩn, khi đem áp dụng thì kết quả đều ngược lại với dự định. Nhưng những kẻ ôm chặt quyền lực CS thì không ngớ ngẩn chút nào mà tinh ranh, đứng về mặt tranh giành quyền lợi thì phải nói thuộc loại siêu đẳng, biết lợi dụng và quyết lợi dụng những điều ngớ ngẩn đẹp đẽ của Marx để mê hoặc và trục lợi.

Chỉ cần soi vào một dòng ngắn ngủi trong Hiến pháp CS đủ thấy rõ sự tinh khôn (tinh ranh) có tính chất bao trùm: “đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý”.

Thoạt nghe thì thấy bình thường, thậm chí hợp lý, nghiêm túc và…hoành tráng. Nhưng xét kỹ sẽ thấy chữ nọ phủ định chữ kia, mọi giá trị bị mất sạch một cách không nghiêm túc chút nào. Hãy xem:

- Chữ TOÀN đã làm mất giá trị chữ DÂN. Nói “toàn dân, toàn nhân dân, toàn dân tộc” một cách chung chung thì chỉ có lợi cho tầng lớp đại diện tối cao mà không ích lợi gì cho những người dân, những công dân, với tư cách là những số phận, những sinh mệnh của những con người cá nhân cụ thể, mà người dân trước hết lại cần điều thiết thân đó. Nhân danh “toàn dân” mà độc tài đảng trị thì mỗi người dân phỏng có được gì? Ngay trong bản tuyên ngôn độc lập HCM cũng trích một câu về dân quyền, quyền con người của hiến pháp Hoa kỳ nhưng lại “suy rộng” để lái sang quyền của cả quốc gia (mà ĐCS sẽ là người đại diện duy nhất)!

- “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân”? Bên cạnh phần đất đai của chung xã hội, người dân trước hết cần quyền sở hữu trên mảnh đất riêng mà mình làm chỗ ở và sản xuất và kinh doanh để sinh sống, thì ĐCS không cho hưởng cái quyền thiêng liêng tự nhiên ấy, cái quyền mà bất cứ một con chim, con thú nào cũng phải tự giành lấy và bảo vệ bằng tất cả sức lực của nó để được sinh sống. Chữ “Sở hữu toàn dân” đã triệt tiêu quyền sở hữu cá nhân về đất đai, là triệt tiêu quyền sống một cách tự nhiên của mỗi con người!

Thụy My (trích mục Điểm Báo của RFI): Dân các nước châu Á ngày càng thù địch với Trung Quốc

Les Echos nhận xét tại châu Á, tình cảm chống Trung Quốc không ngừng tăng lên. Nếu cứ tiếp tục ngạo mạn và hung hăng như hiện nay, Bắc Kinh sẽ phải đối mặt với tâm lý bài Hoa ngày càng lớn mạnh trên thế giới.

Dư luận quốc tế ngày càng thù địch với Trung Quốc


Về châu Á, Les Echos phân tích « Tại châu Á, tình cảm chống Trung Quốc không ngừng tăng lên ». Theo tờ báo, nếu không thay đổi mục tiêu, Bắc Kinh sẽ phải đối mặt với tâm lý bài Hoa ngày càng lớn trên thế giới. Tại Miến Điện, phong trào tấn công vào các lợi ích Trung Quốc có nguy cơ gia tăng thập bội, bên cạnh đó một bộ phận thanh niên Đông Nam Á tham gia trên mạng xã hội theo cách của mình, tạo thêm sức mạnh cho mặt trận này.

Hồi năm 2017 tại Davos, Tập Cận Bình không giấu sự hãnh diện khi Trung Quốc đóng vai trò lớn trong toàn cầu hóa. Vài năm sau đó, chính quyền Bắc Kinh gây ra không ít ngờ vực cộng với xu hướng chống Trung Quốc ngày một lan rộng. Biển Đông, Duy Ngô Nhĩ, Hồng Kông, Đài Loan : Trung Quốc mở ra nhiều mặt trận và phải gánh chịu làn sóng chỉ trích dữ dội, vốn hiếm khi nghe thấy cho đến nay.

Những « chiến lang » tức chiến binh sói, các nhà ngoại giao thế hệ mới tả xung hữu đột bảo vệ lợi ích của Bắc Kinh, với thái độ vừa ngạo mạn vừa cố chấp, càng làm dư luận quốc tế thêm thù địch với Trung Quốc.

Bắc Kinh gây thù chuốc oán khắp nơi


Miến Điện là ví dụ mới nhất. Đầu tháng Ba, khi gọi vụ đảo chính của quân đội chỉ là « cải tổ nội các » và từ chối lên án, Bắc Kinh tạo cảm tưởng ủng hộ các tướng lãnh đảo chính. Người biểu tình đã tấn công vào các nhà máy Trung Quốc ở ngoại ô Rangoon, đa số là dệt may. Trung Quốc là nhà đầu tư lớn nhất ở Miến Điện, khoe rằng đã tạo ra 400.000 việc làm, nhưng chính ảnh hưởng lớn lao về kinh tế đã khiến người ta phải cảnh giác. Không phải là ngẫu nhiên khi trong thăm dò, 3/4 người Miến Điện đòi hỏi Bắc Kinh phải tôn trọng chủ quyền lãnh thổ.

Vũ Quang Việt: Quan hệ thương mại Trung – Mỹ và một số nước châu Á

Sự nổi lên của Trung Quốc với ý đồ bá chủ đòi hỏi việc đánh giá quan hệ thương mại giữa Trung Quốc, Mỹ, châu Âu và với các nước ở châu Á. Việc quá lệ thuộc vào thương mại, đăc biệt là với Trung Quốc, sẽ hạn chế và kiềm chế chọn lựa chiến lược trong quan hệ quốc tế, dù thương mại chỉ là một trong nhiều yếu tố quan trọng.

Riêng Việt Nam, mức độ lệ thuộc Trung Quốc với tỷ lệ ngoại thương giữa hai nước năm 2019 lên tới một mức kinh khủng là 45%, và cả với Mỹ cũng ở một tỷ lệ rất cao là 30%. Không có nước nào ở châu Á có mức lệ thuộc như thế. Điều này cho thấy Việt Nam đang nằm ở thế trên đe dưới búa.

Ngoại thương và ngoại giao


Trước tiên, nhìn tổng thể, nếu quốc gia nào quá dựa vào ngoại thương, không chỉ là nước nhỏ mà cả nước lớn, thì sẽ phải rất đắn đo trong quan hệ ngoại giao nhằm gìn giữ hòa bình ở khu vực và với đối tác quan trọng, bởi vì xung đột có thể đưa đến chiến tranh sẽ tạo bất ổn định cho nền kinh tế. Nhưng với một nước nhỏ cần giữ thế độc lập thì khả năng chọn lựa lại càng rất ít.

Số liệu năm 2019 cho thấy Mỹ dựa vào ngoại thương ít hơn nhiều so với mọi cường quốc trên thế giới, thậm chí thấp hơn cả Ấn Độ vì tỷ lệ ngoại thương trên GDP chỉ là 20% so với Ấn Độ là 28%. Mức độ dựa vào ngoại thương của Liên hiệp châu Âu (EU) gấp gần 3 lần Mỹ (78% trên GDP) do đó mà EU sẽ đắn đo hơn Mỹ trong việc sử dụng áp lực ngoại thương trong chính sách ngoại giao. Trung Quốc (32%) dù ở mức cao hơn Mỹ, nhưng thấp hơn nhiều so với EU. Điều này cho thấy Trung Quốc không nhất thiết phải quá lo sợ khi bị áp lực trừng phạt về ngoại thương vì thị trường nội địa rất lớn so với thị trường ngoại thương.

Nhưng cũng có thể nhận ra một vài nước đã rơi vào tình trạng quá lệ thuộc vào ngoại thương như Việt Nam và Singapore, với tỷ lệ ngoại thương lên tới 200% GDP. Nhìn một cách so sánh, có thể thấy Nhật Bản và Hàn Quốc khi dùng chiến lược ngoại thương để phát triển, họ đã nhắm vào tạo ra giá trị gia tăng nội địa bằng cách phát triển công nghệ và lao động chuyên nghiệp của chính họ, do đó mà tỷ lệ ngoại thương trên GDP nhỏ hơn rất nhiều so với Singapore và Việt Nam.

Thứ Năm, 1 tháng 4, 2021

Âu Dương Thệ: Những căn bệnh trầm kha bất trị của tầng lớp cầm quyền toàn trị - Thói vô liêm sỉ, mất lòng tự trọng, cúi đầu trước Bắc kinh, cực kì tàn bạo với dân, chỉ thùng rỗng kêu to!

  • Đối chiếu giữa nói và làm trong suốt nhiệm kì của Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc và Nguyễn Thị Kim Ngân
  • Tô Lâm lo ngại về ba nguy cơ trước mắt cho tầng lớp cầm quyền toàn trị
  • Nhìn lại thủ đoạn giành ghế CTN của Nguyễn Phú Trọng tháng 10. 2018

Một chính khách biết liêm sỉ, biết tự trọng và ý thức trách nhiệm cao, khi thấy mình đã có khuyết điểm hay quyết định sai lầm thì xin lỗi dân và rút lại ngay quyết định sai lầm đó.

Từ trưa ngày 22.3 tới nửa đêm 22 rạng 23.3 Thủ tướng (TT) liên bang Đức bà Merkel cùng với 16 TT các tiểu bang Đức đã họp trực tuyến để bàn về các giải pháp đối phó trước nguy cơ làn sóng lây lan thứ ba của đại dịch Covid-19 ở Đức. Sau trên 12 giờ thảo luận các bên đã đồng ý tăng cường các biện pháp giảm bớt sự di chuyển và tiếp xúc của dân chúng nhất là trong dịp lễ Phục sinh (năm nay vào đầu tháng 4.2021), một lễ tôn giáo rất quan trọng ở Đức chỉ sau lễ Giáng sinh. Trong số các biện pháp ngăn cấm này có cả quyết định để các xí nghiệp và công sở nghỉ làm việc cả ngày Thứ 5 và Thứ 7 (1 và 3.4.21). Nhưng nội ngày hôm sau (23.3) nhiều đại diện chủ nhân, công nhân, quốc hội, báo chí, chuyên viên và cả một số bộ đã công khai lên tiếng phê bình quyết định trên là vi hiến. Vì quyết định nghỉ lao động thuộc thẩm quyền của QH (Lập pháp) chứ không phải của chính phủ (Hành pháp). Theo Hiến pháp Đức hai quyền Lập pháp và Hành pháp độc lập và bình đẳng với nhau.

Vì thế ngày trưa ngày 24. 3 Thủ tướng Đức bà Merkel đã tuyên bố trước báo chí xin lỗi nhân dân và nhìn nhận công khai: Đây là một lỗi lầm của chính tôi. Bà nói thêm: „Lỗi lầm thì phải gọi đúng tên là lỗi lầm và phải kịp thời rút lại“. Cuối cùng bà TT tuyên bố: „Tôi rất đau buồn và tôi thành thực xin nhân dân tha lỗi!“

Cộng hòa Liên bang Đức theo chế độ chính trị dân chủ đa nguyên. Trong đó NGUYÊN TẮC TRỌNG PHÁP được coi rất nghiêm túc, nghĩa là trong việc hành xử quyền hành nhà cầm quyền phải nghiêm túc tôn trọng pháp luật đối với nhân dân. Nếu không thì các công dân hay các tổ chức có quyền kiện chính phủ. Tiếp đó 16 TT các tiểu bang Đức cũng nhìn nhận trách nhiệm chung về quyết định sai lầm trên.

Agence France-Presse: Bắc Kinh lúng túng sau phát ngôn của người đứng đầu WHO (Nguyễn Huệ Chi dịch)

(Bắc Kinh) Hôm thứ Tư, Trung Quốc tỏ ra bối rối sau phát ngôn của người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người đã đưa ra yêu cầu điều tra thêm về giả thuyết COVID-19 có thể đã thoát ra khỏi một phòng thí nghiệm ở Trung Quốc.

Được hỏi trong một cuộc họp báo, Liang Wannian (Lương Vạn Niên 梁万年), người đứng đầu phái đoàn các nhà khoa học Trung Quốc, người cộng tác trong bản báo cáo của các chuyên gia do WHO chỉ định về nguồn gốc của coronavirus, đã bày tỏ sự khó hiểu của mình về những lời phát biểu của ông Tedros Adhanom Ghebreyesus.

"Tôi không hiểu được cách nhìn của ông ấy vì đây là lĩnh vực có liên quan đến chúng tôi, chúng tôi những nhà khoa học", ông nói.

Mặt khác, ông cũng sớm cân nhắc đề nghị của người đứng đầu WHO về việc cử một phái bộ mới đến khảo sát tại chỗ.

Người đứng đầu WHO, lâu nay bị cáo buộc là quá chiều ý Bắc Kinh, hôm thứ Ba đã gây bất ngờ khi kêu gọi các cuộc điều tra sâu hơn về giả thuyết rằng coronavirus có thể đã trốn thoát khỏi Viện Virus học Vũ Hán, thành phố từ miền trung Trung Quốc, nơi COVID-19 lần đầu tiên xuất hiện vào cuối năm 2019.

Vậy mà trong báo cáo của WHO được công bố trong tuần này, các chuyên gia quốc tế được WHO cử đến Vũ Hán vào tháng Giêng đã hầu như loại trừ điều đó, cho rằng việc virus đến từ phòng thí nghiệm là "cực kỳ khó xảy ra".

Mặc dù nhóm nghiên cứu đã đến thăm Viện Virus Vũ Hán và xem xét giả thuyết về một sự cố trong phòng thí nghiệm, “tuy nhiên, tôi không nghĩ rằng đánh giá này đã đủ kỹ lưỡng", người đứng đầu WHO nói.

VOA Tiếng Việt: Chính quyền Biden nỗ lực chống kỳ thị, nhưng người Việt ‘chưa có tiếng nói chung’

Trong khi chính quyền Tổng thống Joe Biden đề ra nhiều biện pháp đối phó với làn sóng kỳ thị người gốc Á thì người Việt do chia rẽ đảng phái không thể đoàn kết để có tiếng nói chung, một nhà hoạt động vì quyền lợi của người gốc Việt nói với VOA.

Trong lúc này, làn sóng tội ác thù hằn nhắm vào người gốc Á, trong đó có người gốc Việt, ở Mỹ đang dâng cao, điển hình như vụ một người da trắng tấn công một cụ ông gốc Việt ở San Francisco và các tiệm nail của người Việt ở California nhận được thư nặc danh đầy những lời lẽ nhục mạ.

Tòa Bạch Ốc hôm 30/3 ra thông cáo báo chí cho biết chính quyền Biden đã ban hành một số biện pháp để thực thi công bằng sắc tộc cũng như chống lại tình trạng bạo lực nhắm vào người gốc Á châu và đảo quốc Thái Bình Dương.

‘Tâm và tầm’


Trong số các biện pháp này có thúc đẩy cơ hội và sự tham gia cho tất cả các cộng đồng gốc Á; thành lập một ủy ban đặc nhiệm về sự bình đẳng trong đại dịch Covid-19 để giải quyết tình trạng người gốc Á bị nhiễm và chết vì bệnh Covid nhiều hơn các sắc dân khác; mở ra một trang tương tác mới về tội ác thù hằn để tập trung vào việc trình báo các tội ác thù hằn nhắm vào người gốc Á với các ngôn ngữ gốc Á thông dụng nhất ở Mỹ là tiếng Hoa, Hàn, Tagalog (của cộng đồng Philippines) và Việt; đào tạo lực lượng chấp pháp biết cách nhận diện và báo cáo những hành động kỳ thị;mở thư viện online để mọi người có thể tìm hiểu về lịch sử và đóng góp của các cộng đồng người gốc Á và tài trợ cho các nghiên cứu để tìm cách giải quyết tình trạng kỳ thị người gốc Á…

Trao đổi với VOA từ miền bắc bang Virginia, bà Genie Nguyễn Thị Ngọc Giao, chủ tịch tổ chức Tiếng nói người Mỹ gốc Việt vốn đấu tranh cho sự thăng tiến của cộng đồng về chính trị và xã hội, nhận định rằng chính phủ Biden ‘đã nhìn rõ vấn đề và đang đi đúng hướng’.

Vũ Kim Hạnh: Lịch sử “cầm nhầm” thêm trang mới

Hôm nay 31/3/2021, UNESCO khóa sổ danh sách đề cử di sản văn hóa phi vật thể. Món súp tôm chua cay - tom yum kung - được chính phủ Thái Lan đề cử vào danh sách của UNESCO. Người ta còn nhớ, mới năm 2019, CPC đã đăng ký đưa món hủ tiếu Nam Vang – num banh chok – vào danh sách đề cử nhằm CẠNH TRANH VỚI MÓN PHỞ CỦA VIỆT NAM và món súp tôm chua cay nổi tiếng của người Thái – tờ trình của Bộ Du lịch Campuchia viết (CPC không thành công).

Cạnh tranh để giành thắng lợi vậy cũng là chuyện thường tình.

Còn cứ giành “tài sản” dù phi vật thể của nước khác là của mình, cứ “cố ý cầm nhầm” của nước khác, thích là tuyên bố của mình tất tần tật mọi thứ trong thiên hạ, ấy mới là chuyện ly kỳ.

Mới đây, tờ Korean Herald của Hàn Quốc đã đăng bài về sự tức giận của người Hàn, trước chiến dịch mới của TQ là tuyên bố rằng Samgyetang – một loại súp gà hầm nhân sâm truyền thống của Hàn Quốc là của mình. Tờ Korean Harald cho biết: người dân Hàn Quốc đã thấy rất mệt mỏi trước sự chiếm đoạt và khiêu khích văn hóa của nước láng giềng .

Trên công cụ tìm kiếm Baidu hôm 30/3, món ăn samgyetang được mô tả là nước súp gà có nguồn gốc từ tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc và sau đó mới được truyền vào Hàn Quốc. Baidu cũng nói rằng món súp này sau đó đã trở thành món ăn biểu trưng được các thành viên hoàng tộc ở xứ này ưa chuộng.

Theo Cơ quan phát triển nông thôn Hàn Quốc, người dân nước này bắt đầu nấu súp gà ít nhất là từ triều đại Joseon. Samgyetang là món phổ biến đối với nhà giàu Hàn Quốc trong giai đoạn nước này là thuộc địa của Nhật Bản và giới nhà giàu thường ăn súp gà cùng với bột nhân sâm. Thập niên 1960, người bình dân có tiền hơn để nấu món này.