Chủ Nhật, 22 tháng 11, 2020

Mai Thảo: Thảm và tiếng động

Không biết bởi nguyên nhân nào- có thể là cái hiện tưọng của cảm giác một lần đã nhận chịu một chạm đụng dữ dội, chạm đụng còn vang ngân mãi mãi trong vòm trời trí nhớ, hiện tượng với tôi, còn giải thích cho các vị trí khác thường của một số hình ảnh đặc biệt trong trí tưởng một đời người - tôi yêu lắm những hành lang. Một hành lang khách sạn chạy qua những cửa buồng đánh số, một hành lang lâu dài dẫn lên tháp canh cao vút hay dẫn xuống những cửa hầm tối thẳm, một hành lang biệt thự với những tấm gương, một hành lang bảo tàng trầm tư nhũng pho tượng, tôi đều yêu. Cả đến cái hành lang rùng rợn kia, nơi người tù tử hình bước những bước chân cuối cùng của đời y tới phòng hơi ngạt, như những đời hành lang khác, cũng chuyên chở cũng ngưng đọng trên cái thăm thẳm chạy dài của chúng những dư âm và những hình bóng dị thường. Của một ngôi nhà hành lang là linh hồn. Nó có một đời sống và một định mệnh riêng tây. Cho bất cứ một kiến trúc nào hành lang là cái phần đắm chìm, mơ màng và phảng phất nhất. Đêm trên hành lang, tiếng chân anh vang động hơn. Đi trên một hành lang, đã thường hằng trong tôi là cái cảm tưởng đi trên một phím dương cầm. Và ngọn đèn đêm kia đổ xuống bóng người cô đơn trở về. ngọn đèn đó chính là con mắt ráo hoảnh của đêm thao thức không cùng mở lớn.

Tuần lễ vừa qua; để thay đổi một không khí, thấy khác một vùng trời, đến ở mấy ngày tại một khách sạn miền núi, khi rời khách sạn, cái hình ảnh duy nhất còn lại trong tôi vẫn là cái hình ảnh thăm thẳm ấy của một hành lang. Đó là một lối đi rất dài và rất rộng, như một con sông chảy giữa những bờ tường. Lên khỏi cầu thang, sau những cột gỗ nghiêm nặng, cái thế giới ngưng đọng tịch mịch thình lình hiện ra trước tầm mắt. Những bước chân tôi cũng thình lình bặt tiếng. Một tấm thảm dầy đã thu hút hết mọi tiếng động. Không khí ở đây lạnh buốt. Hành lang nằm giữa lòng một kiến trúc nhiều tầng bát ngát. Ở đây là đêm và ngày không nhận định, sáng và trưa cùng mơ hồ, cái tranh tối và tranh sáng trộn lẫn, tối và sáng cùng vô tính như nhau. Thoạt đầu tôi không phân định được gì. Hành lang nào cũng thế. Phút thứ nhất nó chỉ là một hình thể trống trơn và vô nghĩa. Hai bên, những căn buồng đóng kín. Hành lang chạy ở ngoài, xa lạ với mọi cuộc sống bên trong. Nhưng từng phút rồi từng phút những cái ngưng đọng, những cái vô hình, những cái phảng phất đã quanh tôi dần dần vây kín. Bằng một nghìn con mắt yên lặng nhìn người. Tôi bàng hoàng. Tôi im lặng theo. Và tôi không nhầm được nữa. Tất cả đã tới đây, tất cả còn nguyên vẹn. Thứ hơi lạnh chạy dài trên suốt khắp mặt thảm chính là cái hơi thở của nhiều mùa đã được chuyên chở tới chốn này. Và trong hơi thở ấy, có cỏ, có sương, có rừng có núi. Những chiều mưa làm nhòa nhạt mọi khung kính, núi rét mướt đứng. Những đêm mùa đông, thông một triệu gốc lạnh, lời thác cũng buồn rầu. Những buổi trưa mùa thu, một cánh bướm bay lạc trong nắng, dưới thật xa thung lũng. Những tinh sương kín đặc sương mù, rừng mang linh hồn biển, và trên những con đường nhỏ của rừng, lá từng từng rơi xuống, lá dệt thành một tấm thảm dầy, ở đó không một dấu chân nào đi qua.

Trần Mộng Tú: Chén Trà Sáng

Hình minh hoạ, Freepik
Tiếng máy thổi lá ở vườn sau
lọt qua khe cửa

Kéo cánh cửa nhìn ra
người đàn ông tóc trắng
đang cầm máy thổi những chiếc lá vàng
đám lá bay tung lên
như đàn chim vỗ cánh

Nắng chấp chới đuổi theo
một góc vườn được chúc phúc

Ồ anh vẫn còn đấy
ta sống thêm một ngày
đôi mái đầu sương pha
bốn bàn tay nhăn
vẫn vốc được thời gian
rắc trên những tảng đá trong vườn

Đời sống mong manh như bụi đất
bám vào đá
cho mầm non vươn lên

Bên ngoài kia rất nhiều tiếng động
tiếng động dội vào nhà ta
dội vào tâm ta
cách ly ta với gia đình
cách ly ta với bạn hữu

Anh thổi lá xong
nhặt những tiếng dội ra ngoài lồng ngực
khẽ khàng vùi vào đất
thay bộ áo làm vườn

Trà đã pha trong ấm

Em rót thinh lặng
em rót niềm tin
em rót cái đẹp
tất cả vào tách trà này

Ta cùng nhau cạn chén
Buổi sáng an bình.

tmt

12 tháng 11/2020



nguyễn đức tùng: khi còn bé tôi đọc sách (Tiếp theo và hết)

4.


Tác phẩm thiếu nhi cổ xưa có khuynh hướng luân lý, chú trọng nhiều đến cảm xúc. Các nhà văn sau đó đã thay đổi quan niệm ấy, tác phẩm của họ mang tính khách quan, tự nhiên, dùng giọng nói của trẻ con. Mà trẻ con thì không quan tâm đến luân lý, chúng chỉ hành động tự nhiên: cái tốt của con người nằm ở tính tự nhiên ấy. Trẻ con ngày một trở thành những công dân của thế giới, vì vậy sách dành cho trẻ con ảnh hưởng biết bao đến khuôn mặt xã hội. Sự hấp dẫn của lối văn, tài quan sát, cái sắc sảo trong cách nhìn sự vật, tình cảm đằm thắm, cảm xúc chân thật, là những thứ làm tôi trở lại với một cuốn sách, đọc nó lần thứ hai. Tôi tiếc rằng tôi biết đến cuốn Ngàn lẻ một đêm khá muộn, khi tôi đã lớn. Tôi yêu mến cuốn sách ấy nhưng tin rằng nếu được đọc nó từ những năm mười tuổi, cảm xúc của tôi đã khác, thế giới của tôi đã khác. Alibaba và bốn mươi tên cướp đã có thể làm tôi nghĩ khác đi về thế giới. Một người bạn của tôi ở Sài Gòn than rằng đọc Kim Dung không thấy thú, vì anh đọc lúc ngoài năm mươi tuổi; tôi e rằng đó không phải là cái tuổi để bắt đầu đọc kiếm hiệp. Tôi đang nói đến một điểm mà các nhà giáo dục lưu tâm: không những cuốn sách được giảng dạy có nội dung như thế nào mà chúng nên được giới thiệu vào lúc nào, mấy tuổi. Tôi học truyện Kiều chương trình giáo khoa năm lớp chín, mười bốn tuổi. Tức là khá sớm. Hình như ngày nay trong nước cũng dạy truyện Kiều vào tuổi ấy? Như thế là quá sớm hay quá trễ? Đối với tôi, tuổi ấy thích hợp để bắt đầu tiếp nhận thơ Nguyễn Du, nhưng chỉ bước đầu thôi, vì vậy vào năm cuối bậc trung học, các em cũng cần phải học lại Kiều một lần nữa. Mười bốn tuổi chưa đủ chín chắn để hiểu hết cái hay đẹp của Kiều, nên nhiều người lớn lên thì quên hẳn. Thơ đến với tôi muộn hơn với văn xuôi. Trong một lớp học báo chí ở Canada mà tôi theo học, bài giảng đầu tiên là bài về thơ. Nếu đọc các nhà văn lớn Âu Mỹ đương đại, ta đều thấy các thủ pháp thơ ca được họ sử dụng. Lục bát là một thể thơ đặc biệt, tôi bắt đầu yêu thích nó không phải chỉ từ truyện Kiều mà còn nhờ đọc tạp chí Văn số đặc biệt “Hai trăm năm sinh Nguyễn Du”. Tôi tìm thấy ở lục bát của Hoài Khanh, Bùi Giáng, Cung Trầm Tưởng, trong mục “Lục bát bây giờ”, và Tản Đà, Huy Cận, Trần Huyền Trân, Nguyễn Bính, trong mục “Lục bát ngày xưa”, sự hấp dẫn của thể thơ dân tộc. Câu thơ lục bát thật quyến rũ, có nhiều điều để bạn học hỏi. Chức năng của các chữ trong một câu thơ khác nhau tùy vị trí: những chữ quan trọng nhất là chữ mở đầu, quyết định giọng của câu thơ, và các chữ cuối, vì chúng bắt vần với hai câu trước và sau nó. 

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san


Chữ màu và chữ san là quan trọng nhất. Chữ cuối còn quan trọng vì nó phải dừng lại lâu hơn.

Tiếc thay một đóa trà mi
Con ong đã tỏ đường đi lối về



Võ Phiến: Xem Sách

Chàng nhổm dậy, hạ lưng ghế xuống thêm một bực nữa. Rồi xoay người lại, nằm thử. Bấy giờ thì thật là hoàn toàn thoải mái. Chiếc ghế vải này vừa vặn lắm.

Ở hè nhà, phía ngoài đường lớn, có tiếng rắc rắc đều đều của chiếc tông-đơ hớt tóc đang hoạt động. Người thợ đặt một bàn làm việc nhỏ ngoài hè. Còn phía bên này thì có con hẻm lát gạch tử tế, hẻm vượt quá nhà chàng là tịt: một ngôi nhà chận bít nó lại. Ngay trước nhà ấy có chum nước, lâu lâu nghe có tiếng người ra chum múc nước rửa ráy. Tất cả những tiếng động ấy, những hoạt động ấy, đều ở bên ngoài. Tất cả chỉ củng cố thêm cảm tưởng an toàn của chàng. Chàng hoàn toàn được an toàn lúc này, không còn nghi ngờ gì nữa.

Bên ngoài trời lại vừa đổ mưa nặng hột nữa. Càng tốt. Như thế càng tăng thêm cảm tưởng an toàn. Không nghe tiếng mưa rơi, nhưng khi mưa đã đủ nhiều thì nước từ máng xối đổ xuống lách tách. Chàng đánh diêm châm thuốc. Hút cho ấm, ngả người trên ghế vải, trong một gian phòng đóng cửa thật kín, gian phòng của chàng, bên cạnh kệ sách, chiếc giường, và những áo xống của chàng mắc trên vách...

Trong tấm gương ở mặt tủ, chàng chợt thấy phản chiếu đầu chàng, ngậm píp. Trong gian phòng lờ mờ cái đầu thiếu chi tiết trông quả là giống bức họa của Liêu Hà vừa trông thấy ngoài hè phố. Họa sĩ Liêu Hà là bạn chàng từ ba mươi năm. Hắn ta đã theo dõi khuôn mặt và đầu chàng từ lâu. Trong ba mươi năm, tùy theo các phong trào nghệ thuật kế tiếp nhau — ấn tượng, siêu thực, lập thể, vô hình dung, trừu tượng v.v... — hắn đã vẽ nhiều đầu và mặt chàng, khi theo lối này khi theo lối khác.

Còn chàng, đâu phải vừa. Thoạt tiên, khi mới có thơ đăng báo lai rai, chàng lừa cơ hội đưa ra tấm hình đẹp trai nhất của mình. Cái hình trong đó chàng ăn mặc chỉnh tề nhất và mỉm cười. Về sau, chàng thích được chụp hình với mấy cuốn sách trên bàn. Trên ba mươi tuổi, hồi đó chàng đã vững chỗ ngồi trên thi đàn, tâm hồn đã chín chắn hơn, chàng ăn mặc tự nhiên có chút cẩu thả: thường thường chỉ có sơ-mi, không cà-vạt; gương mặt có nét suy nghĩ thường xuyên. Đến lúc chàng bắt đầu mang kính trắng và hút píp thì Liêu Hà kiểu thức hóa cái đầu chàng một cách tài tình bằng ít nét đơn sơ. Trông qua, nhận ngay ra chàng. Điều quý báu hơn nữa là còn nhận được kẻ có khuôn mặt ấy phải là một nghệ sĩ đang có nhiều băn khoăn trước cuộc đời. Hai con mắt với cặp kính tròn xoe thao láo nhìn vào một nỗi hoang mang đáng hãi. Đó là chàng, mà đó cũng là một nghệ sĩ nói chung của thời đại, là một biểu hiệu đẹp đẽ dùng chung cho cả giới. Chắc chắn vì thế mà hình vẽ của Liêu Hà được phổ biến rộng rãi nhanh chóng, lắm khi được dùng như một hình trang trí ở mục thi ca các tạp chí. Dần dần, đối với đa số độc giả nó không còn là khuôn mặt chàng, khuôn mặt của một ai nữa; đó là khuôn mặt của nghệ sĩ. Chẳng bao lâu, đó sẽ là khuôn mặt của nghệ thuật.

Thứ Bảy, 21 tháng 11, 2020

Vũ Hoàng Chương: Trích đoạn Hồi thứ I kịch Vân Muội

Sao lòng ta đêm nay buồn không thể nguôi ?
Niềm u uất dâng cao mà tháng ngày trôi xuôi...
Há vì cơm áo chẳng no lành ?
Há vì đời không ai mắt xanh ?
Nhớ thuở xưa chưa có ta thì đường đi thênh thênh.

Kịp tới khi có ta là chông gai mông mênh.
Cuồng vọng cả mà thôi, bốn phương đều vướng mắc.
Ba mươi năm trên vai mà trống không bình sinh...
Gối vải mộng phong hầu
Vinh quang đường lối khép
Thẹn trước thương về sau
Đời tàn trong ngõ hẹp...
Mưa lùa phên nứa khép
Ngày trắng theo nhau qua
Lá rơi đầy ngõ hẹp
Đời hiu hiu xế tà.

Ôi ! ta đã làm chi đời ta ?
Ai đã làm chi lòng ta ?
Cho đời tàn tạ lòng băng giá,
Sương mong manh quạnh chớm thu già.

Mải mê theo sự nghiệp
Quá trớn lỡ giàu sang
Mưa rơi lầy ngõ hẹp
Lá vàng bay ngổn ngang
Dìu vương nhau mươi chiếc lá khô vàng,
Xuân đời chưa hưởng kịp
Mây mùa thu đã sang !

Giấc hồ nghe phấp phới
Cờ biển nhịp mơ màng
Đường hoa son phấn đợi
Áo gấm về sênh sang...

Đường hoa về áo gấm ?
Chao ôi! Ta nhớ kiếp nào xưa !
Tiền thân còn thoáng hương mơ
Lều tranh gối vải phai mờ vàng son...


nguyễn đức tùng: khi còn bé tôi đọc sách

1. 


Khi còn bé, tôi đọc sách. Tuổi thơ của tôi rơi vào buổi bình minh của miền Nam, một trong những thời kỳ phát triển tốt đẹp của văn hóa nghệ thuật dân tộc. Cuộc đời rộn ràng bắt đầu, học sinh, công nhân, công chức, tư chức, người đi chợ búa tấp nập trên đường, những cánh cửa mở ra, đóng lại, tiếng xe máy, tiếng chuông xe đạp leng keng, chuông nhà thờ, chuông chùa. Trường học xây lại, nhà ga hoạt động, cầu cống, quán xá nhộn nhịp, đời sống rộn ràng mở cửa khi tôi sinh ra, lớn lên. Môi trường ấy thích hợp cho một nền văn học tươi trẻ, lành mạnh, cho những cuốn sách thiếu nhi, tiểu thuyết, phim ảnh, sân khấu. Chiến tranh chống Pháp vừa kết thúc, hòa bình lập lại, mọi người muốn trở về với cuộc sống thanh bình, bắt tay làm lại. Người ta muốn viết sách, muốn đọc sách. Người ta muốn thí nghiệm giống lúa mới, trồng cây ăn quả, muốn học nướng bánh mì, tìm hiểu ý nghĩa của cuộc đời, đi chùa, đi nhà thờ, đến trường. Người ta muốn sinh đẻ và được sinh đẻ, muốn sống và muốn người khác được sống. Tinh thần của Tự lực văn đoàn, của Thơ mới, của văn chương tiền chiến tưởng đã chết trong thời kỳ kháng chiến nay hồi sinh mạnh mẽ. Trong một xóm quê hẻo lánh, ở nơi xa kinh đô nhất, nơi ánh sáng của ước mơ dân tộc chiếu rọi tới chỉ vừa le lói mà thôi, tôi ngồi đọc.

Sách vở do các anh chị tôi mang về, không biết từ đâu. Thị xã bé tí xíu mà có đến năm hiệu sách: Tùng Sơn, Lương Giang, Văn Hoá, Tao Đàn, Phú Long. Chúng tôi không có thư viện, chỉ có một phòng đọc sách báo, đọc tại chỗ. Nhưng những cuốn sách tôi say mê toàn là sách cấm. Một lần trong phòng đọc của ty thông tin Huế, trên đường Trần Hưng Đạo, thấy tôi đứng đọc cuốn Những người đau khổ của Dương Hà, cô quản thủ thư viện, tóc phi dê, mắt đen nhánh, đến bên ngăn lại và bảo, em còn nhỏ quá không nên đọc cuốn này. Năm nấy tôi mười ba tuổi. Nhưng tôi không có nhiều chọn lựa. Tôi đọc bất cứ cái gì rơi vào tay, lọt vào mắt, dù đó là những người đau khổ hay hạnh phúc. Theo mẹ tôi đi chợ, tôi đọc tên đường, bảng quảng cáo, tờ programme chiếu bóng, tiếng Việt, cả tiếng Pháp mà tôi không hiểu mấy, chỉ có chữ Hán là chịu. Thế mà khi thấy những tờ giấy có chữ Hán rơi trên đường, mẹ tôi đều nhặt lên, mang về nhà cho tôi. Sau này khi được phép lục lọi tủ sách của ba tôi, trước đó khóa kỹ vì ông đi dạy học ở xa, tôi đọc trong một năm tất tần tật từ Chiếc cáng xanh của Lưu Trọng Lư đến Những bàn tay bẩn của Jean Paul Sartre, từ Lan Hữu của Nhượng Tống đến Giông tố của Vũ Trọng Phụng. Năm mười hai tuổi tôi nhớ cảnh cô Mịch đi gánh lúa bị nghị Hách lôi vào xe hơi. Tôi đâm yêu cô Mịch nhưng tức giận với gã đàn ông thô bạo kia. Nếu có súng tôi đã giết hắn. Có lẽ vì thế mà những đứa trẻ thích đọc truyện hiệp sĩ và công chúa, thám tử và giai nhân. Duyên Anh làm tôi sửng sốt vì cả hai: tuổi nhỏ mơ mộng và du đãng anh hùng. Xóm quê của tôi có nhiều người thích đọc sách báo. Trong quán hớt tóc gần quốc lộ Một, tôi đọc trọn vẹn Thời nay, Phổ thông tạp chí, Đa hiệu của võ bị Đà lạt, trong nhà ông anh họ gần bến đò, tôi đọc Văn hóa ngày nay, Tuổi hoa, Giữ thơm quê mẹ, Lập trường, trong phòng đọc sách của tỉnh lỵ tôi đọc các nhật báo từ Sài Gòn, tờ Hương Quê với các truyện ngắn tuyệt hay của Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam. 

Ngô Nguyên Dũng: Những Cánh Chim Giấy

Cửa tiệm bán dụng cụ học sinh và văn phòng nằm ở đường Trần văn Thạch (*), giáp ranh hai đường Trần Quang Khải và Trần Khắc Chân miệt Tân Định, tuy nhỏ nhưng sạch sẽ và bày biện ngăn nắp. Tiệm có tên Thế Giới. Chủ tiệm người gốc Hoa. Ngay cửa, lúc nào cũng mở toang, bên phải, có dựng một tủ kiếng lau chùi sáng loáng, thấy trưng bày tập vở học trò, viết máy, những vật dụng học sinh lỉnh kỉnh, và nhiều bộ tem thư nước ngoài.

Thuở ấy, giữa thập niên một chín sáu mươi, tôi đã đến tuổi được phép đi học một mình bằng xe gắn máy. Những sáng thứ năm, thời trung học đệ nhất cấp tại trung học tư thục Nguyễn Bá Tòng, chỉ phải học hai tiếng. Trong khi các bạn theo Ky-tô giáo phải ở lại học thêm giờ giáo lý, tôi được ra về thơ thới, hân hoan. Sáng Sài gòn, vào giờ ấy, không còn kẹt xe. Nắng ngày chỉ mới e ấp nóng. Vào những tháng cuối và đầu năm, thời tiết dịu mát, khoan thai bắt đầu một ngày mới. Trước khi về nhà, tôi thường ghé ngang tiệm, dán mắt chiêm ngưỡng những bộ tem trưng bày trong tủ kiếng. Thấy bộ nào ưng ý, tôi xem bảng giá viết bằng tay bên cạnh và nhẩm đếm số tiền nằm trong túi. Thường thì không đủ. Tôi ra về, thầm tiếc rẻ và nhủ lòng sẽ dành dụm để mua cho bằng được.

Cũng như nhiều bạn học của tôi lúc ấy, tôi có sở thích sưu tầm tem. 

Ba tôi, thuở trước, cũng vậy. Ông còn giữ một tập tem khổ lớn, bìa cứng màu xanh lá cây. Giấy bên trong dày, vàng nhạt, mỗi tờ đều được lót giấy lụa mỏng. Về sau, tập tem được ông trao cho anh Ba tôi. Anh đem cất trong tủ riêng, chỗ anh lưu giữ những xấp thư kết bạn bốn phương.

Thỉnh thoảng, không có anh ở nhà, tôi rón rén mở tủ, lấy tập tem của ba ra xem. Tim tôi rộn rã. Tay tôi lần mở từng trang, từng trang một. Hai mắt tôi mở lớn. Toàn những bộ tem Việt Nam thời trước. Bộ vua Bảo Đại, hoàng tử Bảo Long, hoàng hậu Nam Phương, kỷ niệm năm di cư 1954. Và bộ tem tổng thống Ngô Đình Diệm, mười hai con. 

Nguyễn Hiền: Ai nấu hơn ai?

“Đầu bếp giỏi là đàn ông”. Câu này chúng ta rất thường nghe và nhiều người coi như đó là một khẳng định chắc nịch. Là một người biết nấu ăn đôi chút, nhiều lúc tôi cũng tự hỏi mình là nhận định này có đúng không. Tôi cảm thấy mình nấu chưa bằng ai, các bạn nam giới của tôi cũng chẳng thấy ai nổi trội hơn mấy bà. Có bằng cớ gì chứng minh, hay có luận cứ nào giải thích được câu trên chăng?

Từ khi suy nghĩ về vấn đề này, tôi bắt đầu để ý, và quả thực, qua giới thiệu của những nhà hàng nổi tiếng, tôi thấy đầu bếp chính của họ tuyệt đại đa số là đàn ông. Ngược lại, khi ăn những tiệm bình dân, nhà hàng nhỏ, tôi thấy đầu bếp phần lớn, tuy không phải tuyệt đại đa số, là nữ giới. Như thế, có thể đi tới kết luận: một khi nhà hàng phát triển, đầu bếp nữ phải rút lui? Nghe có vẻ nghịch lý.

Từ thắc mắc này, trong suốt nhiều năm, tôi đã để ý, suy nghiệm để thử tìm một số giải đáp cho câu hỏi: “Nấu bếp, giữa nam và nữ, ai giỏi hơn ai?”

Nhà hàng lớn là nhà hàng nấu ngon?


Trước tiên, ta phải thấy ngay câu này sai. Ở Thái Lan, Trung Quốc… có những nhà hàng khổng lồ nhưng ai dám bảo đó là nhà hàng ngon. Cách nơi tôi ở mười phút xe có một nhà hàng wok Á châu (De Malle Jan, làng Maarseveen – Hòa Lan) nổi tiếng do sức chứa 1200 người và hơn 20 giàn bếp, nhưng quả thực nó chỉ có tiện lợi, hoa hòe thôi chớ không ngon.

Ở những nhà hàng nổi tiếng ngon, qua đánh giá của Trip Advisor, nhiều khi bạn phải đặt bàn trước vài ngày hay một tuần. Tại nhà hàng el Bulli (năm 2013 đã đóng cửa) bạn phải đặt bàn trước cả năm.

Chắc chắn một điều: Những nhà hàng nổi tiếng nấu ngon không phải là nhà hàng có diện tích lớn.

Đầu bếp của nhà hàng nổi tiếng là đàn ông hay đàn bà?

Thứ Sáu, 20 tháng 11, 2020

Bùi Văn Phú: Bầu cử 3/11 - đa số dân biểu gốc Việt đắc cử là đảng viên Dân chủ

Hai tuần sau ngày tổng tuyển cử 3/11, việc đếm phiếu đã gần hoàn tất. Tuy chưa chính thức nhưng cựu Phó Tổng thống Joe Biden coi như thắng cử với 79 triệu phiếu phổ thông và 306 phiếu cử tri đoàn, Tổng thống Donald Trump được 73.3 triệu phiếu và 232 phiếu cử tri đoàn.

Đã và đang có khiếu kiện tại một số tiểu bang từ phía thua cuộc về cách cử tri bỏ phiếu, thời hạn nhận phiếu và cách đếm phiếu, nhưng không hy vọng kết quả sẽ đảo ngược.

Tuy Đảng Dân chủ giành được chiến thắng để làm chủ Bạch Ốc trong bốn năm tới và tại Hạ viện vẫn nắm đa số nhưng không còn cao như trước vì mất 5 ghế về tay Cộng hoà. Thượng viên hiện có kết quả 50 Cộng hoà và 48 Dân chủ, hai ghế còn lại từ tiểu bang Georgia sẽ bầu vòng hai vào ngày 5/1.

Tại Hạ viện, kết quả mới nhất là 219 Dân chủ và 204 Cộng hoà. Ba trong 5 ghế được chuyển từ Dân chủ sang Cộng hoà là từ California nơi có đông người Việt sinh sống.

Khi làn sóng xanh quét qua chính trường Mỹ trong bầu cử 2018, Cộng hoà mất đa số tại Hạ viện và Quận Cam, thành trì của Cộng hoà ở California, cũng nhuộm mầu xanh khi các dân biểu cộng hoà đương nhiệm bị đánh bại.

Hôm 3/11 Cộng hoà đã lấy lại được Đơn vị 39 với dân biểu dân chủ đương nhiệm Gil Cisneros thua phiếu ứng viên cộng hoà gốc Hàn quốc là bà Young Kim. Đơn vị 48 với ứng viên cộng hoà Michelle Steel, cũng gốc Hàn quốc, đánh bại dân biểu dân chủ đương nhiệm Hardy Ronda.

Đơn vị 21 ở miền trung California là vùng nông nghiệp, ứng viên Cộng hoà David Valadao đánh bại dân biểu dân chủ đương nhiệm TJ Cox.

Riêng trong cộng đồng người Việt, cử tri gốc Việt tại nhiều tiểu bang cũng rất quan tâm bầu cử năm nay, từ tranh cử đến vận động cho hai liên danh của Donald Trump và Joe Biden.

Quan điểm chính trị của người Mỹ gốc Việt, theo thăm dò do AAPI và AAJC đưa ra vào cuối hè liên quan đến bầu chọn tổng thống thì 48% ủng hộ Trump, 36% Biden.

Jackhammer Nguyễn: Có nên quá lo lắng về RCEP?

Ngày 15/11/2020, Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership, viết tắt RCEP) được ký kết, tạo nên một khối kinh tế thương mại lên đến 2,2 tỷ người, bao gồm toàn bộ Đông Á và Đông Nam Á, cộng thêm Úc, Tân Tây Lan.

Một làn sóng lo ngại rất rõ ràng dâng lên trong cộng đồng người Việt trong và ngoài nước, mặc cho những bài báo của báo chí nhà nước nói về những cơ hội lớn lao cho Việt Nam. Nguyên do là vì, Trung Quốc là hạt nhân của khối này, là nước đề ra sáng kiến này, được cho là để tăng cường sự bá chủ của mình trong khu vực và trên thế giới.

Trong nước có bà Phạm Chi Lan, một chuyên gia kinh tế, nói với BBC Việt ngữ rằng, bà lo lắng nhiều hơn là mừng vì chuyện nhập cảng từ Trung Quốc vẫn là mối lo cho Việt Nam từ trước đến nay, bây giờ với sự tháo bỏ thuế quan trong RCEP, thì hàng hóa Trung Quốc lại càng có cơ lấn lướt.

Nếu nỗi lo lắng của bà Phạm Chi Lan khá đơn thuần về kinh tế, thì mối lo của nhà văn Phạm Đình Trọng mang tính chính trị xã hội hơn khi ông so sánh RCEP và TPP của Tổng thống Obama trước đây như Đệ Tam và Đệ Nhị Quốc Tế, sau khi những học thuyết kinh tế chính trị xã hội chủ nghĩa ra đời.

Trước đó, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP – Trans-Pacific Partnership), gồm 12 quốc gia, loại trừ Trung Quốc, được Tổng thống Obama đưa ra để bao vây, không cho Trung Quốc ấn định luật chơi của họ tại nơi trọng yếu này của thế giới. Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi TPP ngay sau khi nhậm chức.

Quốc tế thứ 3 mà nhà văn Phạm Đình Trọng đề cập chính là khối cộng sản, bao gồm Liên Xô và 12 quốc gia khác theo học thuyết cộng sản nay đã tan rã. Quốc tế thứ 2 để lại nhiều dấu ấn trong các đảng phái chính trị của xã hội dân chủ Tây Âu hiện nay. Nhà văn Phạm Đình Trọng lo ngại, RCEP như là một kiểu thống trị đế quốc cộng sản như khối Liên Xô cũ.

Ở hải ngoại, nhà báo Tường An, từ Pháp, có bài viết chỉ trích những hành động rút khỏi TPP của Donald Trump làm cho Bắc Kinh ngày càng có ảnh hưởng mạnh của họ tại Á châu.

Là người ủng hộ TPP, tôi chia sẻ cả ba lo ngại của các vị nêu trên, cả về kinh tế, lẫn chính trị, xã hội. Nhưng nhìn từ một góc nhìn lạc quan, tôi tự hỏi là, liệu chúng ta có cần lo lắng đến thế hay không?

Khánh Linh (Văn Hóa Nghệ An): Nỗi oan của mạng xã hội

Thảo luận tại kỳ họp Quốc hội phiên tháng 10/2019, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Thuận Hữu đã có những phát biểu rất gay gắt về mạng xã hội. Đại ý ông nói hiện nay mạng xã hội tác động ghê gớm đến cuộc sống. Có lẽ không có nước nào như Việt nam, mở máy ra là thấy cư dân mạng chửi tràn lan như hát hay, chửi từ trên xuống dưới, không chừa một ai. Ông Hữu còn cho rằng cơ quan nhà nước nhiều lúc bất lực, không ngăn chặn nổi thông tin xấu độc đầy rẫy trên mạng.

Sau ý kiến của ông Thuận Hữu, nhiều cư dân mạng lên tiếng với nhiều luồng ý kiến trái ngược nhau, người đồng tình, người thì chỉ trích dữ dội.

Vụ việc này gợi lên rất nhiều suy nghĩ.

Tôi thấy cách diễn đạt của ông Thuận Hữu có phần trần trụi quá và cũng có thể trong khuôn khổ tương tác của một cuộc họp nên ông Hữu không thể kiến giải đến tận ngọn tận nguồn. Người cảm thông chia sẻ thì chậc lưỡi bỏ qua. Người muốn tranh luận thì cũng có điều này điều nọ để dị nghị và bắt bẻ.

Ai cũng biết mạng xã hội bây giờ không còn là cuộc sống ảo mà là một thực thể xã hội tồn tại khách quan. Đời sống thực có gì thì xã hội mạng cũng có cái đó. Có chính trị qua mạng, ngoại giao qua mạng, kinh tế trên mạng, thương mại trên mạng, văn hóa trên mạng và thế giới đã có đến hơn 5 tỷ công dân mạng. Thậm chí đời sống mạng còn thật hơn, còn đa dạng hơn, phức tạp hơn cả cuộc sống thường ngày.

Ở Việt Nam, không phải ngẫu nhiên mà mạng xã hội đã bùng nổ cực kỳ ấn tượng, chỉ mới hơn 2 thập kỷ có đến 70 triệu lượt người tham gia. Mạng xã hội đã len sâu, tỏa rộng và ngự trị vững chắc trong mọi ngõ ngách của cuộc sống, đến nỗi bây giờ làm việc cũng bằng mạng, đi chơi cũng nhờ mạng, ăn ngủ chung với mạng, chuyện to chuyện nhỏ đều có mạng đồng hành.

Không chỉ ở Việt Nam, cả thế giới ngày nay cũng đang quay cuồng theo mạng. Thống kê của tổ chức Digital Policy Council cho thấy trong số lãnh đạo các quốc gia cứ 5 người thì có 4 người đang sử dụng mạng xã hội. Nhiều lãnh đạo nổi tiếng như Tổng thống Mỹ Donald Trump, Cựu Tổng thống B. Obama, Tổng thống Nga Putin, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Indonesia Joko Widodo, Tổng thống Slovenia Borut Pahor, Thủ tướng Anh Boris Johnson, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Thủ tướng Singapo Lý Hiển Long, các quan chức Liên minh Châu Âu và nhiều quốc gia khác đều có tài khoản và thường xuyên cập nhật Facebook, Twitter và nhiều trang mạng xã hội khác.

RFA: Mặc cảm, định kiến về quá khứ có thể xóa như kêu gọi của ông Trọng?


“Xoá bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần, giai cấp; chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc.”

Đó là kêu gọi của ông Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Phú Trọng đưa ra trong phát biểu khi tham dự Lễ kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam - Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2020) ở Hà Nội.

Thực tế vấn đề hòa hợp - hòa giải đối với chính quyền Việt Nam có như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng?

Nhà báo độc lập Nguyễn Ngọc Già, một cựu tù nhân quyền, khi trao đổi với Đài Á Châu Tự Do hôm 19 tháng 11 năm 2020 cho rằng, chuyện hòa hợp - hòa giải là một đề tài phức tạp và lớn lao, vì liên quan lịch sử và chính trị của Việt Nam rất nặng nề, ông tạm chia thành hai giai đoạn:

“Giai đoạn thứ nhất từ 1975 đến 1995, tức là 20 năm, đó là thời điểm Hoa Kỳ cấm vận Việt Nam. Trong giai đoạn này, đặc trưng của chế độ cộng sản là cướp phá và trả thù. Đặc trưng cướp phá là đổi tiền, đánh tư sản, kinh tế mới... Còn trả thù là tù cải tạo, thuyền nhân... đây là cuộc chiến vô nghĩa, bất chính danh và vô nhân đạo của nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam.”

Giai đoạn thứ hai theo Nhà báo độc lập Nguyễn Ngọc Già là từ 1995 đến nay thì ngoài cướp phá, trả thù còn thêm hai đặc trưng là lừa dối và bạo lực. Ông nói tiếp:

“Giai đoạn trước, sự trả thù với người lính Việt Nam Cộng Hoà (VNCH) đã tàn khốc đau thương lắm rồi như hình ảnh Nghĩa trang quân đội VNCH ở Biên Hòa. Cho đến mãi sau này, những người thương phế binh VNCH, bây giờ họ là những người tàn tật, những ông già, sống bằng nghề bán vé số mưu sinh, sống lây lất tại vườn rau Lộc Hưng, mà họ còn bị tống cổ ra khỏi đó... thì tôi không hiểu ông Nguyễn Phú Trọng nói xóa bỏ mặc cảm thì là mặc cảm gì đây? Mặc cảm của ai đây? Và khi ổng bảo ‘tôn trọng những khác biệt’, thì tôi bỗng nhớ hồi Đại hội đảng 12, họ bảo ‘tôn trọng những khác biệt’ không trái với lợi ích của quốc gia dân tộc, thì mới sau bốn năm... tình trạnh người bất đồng chính kiến bị bắt bớ rất nặng nề và kết án tù rất cao.”

Thứ Năm, 19 tháng 11, 2020

Ngô Nhân Dụng: Khoa học thắng Bệnh tật

Trong một tuần lễ, hai thứ thuốc chủng (vaccine) ngăn ngừa Covid-19 được công bố. Trước cuối năm 2020 chắc còn nhiều loại vaccine khác đi qua giai đoạn thử nghiệm được tung vào thị trường. Những liều thuốc chủng đầu tiên phải dành cho những “chiến sĩ tiền tuyến” như nhân viên y tế và phục vụ trong các bệnh viện, nhà thuốc, cho tới những cảnh sát viên và lính cứu hỏa; rồi đến những người không thể “sống ẩn dật” vì phải phục vụ công chúng trong chợ búa, siêu thị các tiệm ăn, tiệm hớt tóc cho tới các cơ xưởng!

Đến Tháng Tư năm 2021 chắc mọi người đều được chủng ngừa, nhất là ở các nước giàu. Bệnh dịch Covid bị ngăn chặn dần dần, không bành trướng nữa. Được chủng ngừa, nhiều người trở lại sinh hoạt trong đám đông mà không sợ hãi, người tiêu thụ chi tiền, kinh tế sẽ bắt đầu hồi phục. Đời sống sẽ bình thường như cũ!

Cả thế giới đang nhìn cảnh tượng lạc quan đó, chỉ nhờ mấy liều thuốc chủng ngừa nhỏ xíu! Các công ty Pfizer và BioNtech báo tin mừng sớm nhất, sau 10 tháng thử nghiệm. Trong số mấy chục ngàn người (44,000) tình nguyện làm “vật thí nghiệm” cho y học, nhiều người được chích thuốc chủng thật, nhiều người chích một chất vô hiệu (placebo). Chỉ có 94 người bị nhiễm bệnh, trong đó chỉ có 8 người đã được chủng ngừa thật, còn 86 người không được chích ngừa. Như vậy là thuốc chủng có hiệu quả hơn 90 phần trăm. Sáu ngày sau, đến công ty Moderna. Hiệu quả lên tới 94.5%.

Thông thường, thuốc chủng có hiệu quả 70% hay 80% đã là tốt lắm rồi! Thuốc đạt được 50% hiệu quả cũng có thể được Cơ quan Kiểm soát (FDA) công nhận cho dùng.

Nhưng các công ty Pfizer và BioNtech, cùng với Moderna thành công còn báo hiệu một tin mừng lớn: Cả hai cuộc thử nghiệm đều dùng một phương pháp mới trong việc chế tạo thuốc chủng ngừa! Họ thành công tức là còn nhiều công ty khác cũng sắp công bố kết quả tốt, vì đều áp dụng cùng một phương pháp mới mẻ đó!

Đây là một thành công của Khoa Học, đặc biệt là loại “khoa học căn bản” được tìm tòi trong phòng thí nghiệm các trường đại học, kéo dài mấy chục năm trời, trải qua rất nhiều thử thách, vượt qua rất nhiều chướng ngại.

VOA Tiếng Việt: Chính sách đối ngoại của chính phủ Biden và vấn đề Biển Đông

Từ khi giành được hơn 270 phiếu đại cử tri, Tổng thống tân cử Joe Biden đã tiếp xúc với lãnh đạo các nước đồng minh, cam kết hàn gắn các quan hệ đối tác đã bị sứt mẻ trong mấy năm qua, đồng thời tái khẳng định cam kết của Hoa Kỳ đối với các hiệp định an ninh hỗ tương từng bị đặt nghi vấn dưới quyền Tổng thống Trump.

Trong 4 năm dưới quyền lãnh đạo của Tổng thống Trump, các đồng minh của Mỹ trong khu vực hay lo lắng, không biết liệu nhà lãnh đạo tính khí khó đoán của Mỹ có sẽ tôn trọng những cam kết của Hoa Kỳ hay không?

Sau khi trấn an lãnh đạo các nước Châu Âu rằng “Mỹ đã trở về”, ông Biden điện đàm với Thủ tướng Úc Scott Morrison, Tổng Thống Hàn quốc Moon Jae-in và Thủ Tướng Nhật Bản Yoshihide Suga, 3 nhà lãnh đạo Châu Á đã gọi điện chúc mừng ông, bất chấp Tổng Thống Trump chưa công nhận thất cử.

Các giới chức Nhật cho biết trong cuộc điện đàm, Thủ tướng Suga cảnh báo về “tình hình an ninh chung quanh khu vực đang ngày càng nghiêm trọng hơn”. Đáp lại, Tổng thống tân cử Joe Biden tái khẳng định “cam kết của Hoa Kỳ sẽ bảo vệ Nhật Bản”, thực thi các trách vụ của Mỹ theo hiệp định an ninh đã ký cách đây nhiều thập niên, ban chuyển tiếp của ông Biden cho biết.

Trong một động thái có phần chắc sẽ gây phẫn nộ ở Bắc Kinh, ông Biden xác nhận cam kết an ninh của Mỹ bao trùm quần đảo Senkakus, một quần đảo không người ở mà cả Nhật Bản và Trung Quốc đều tuyên bố là thuộc chủ quyền của mình.

Trong một cuộc điện đàm riêng với Tổng Thống Hàn quốc Moon Jae-in, ông Biden mô tả liên minh Mỹ-Hàn là “nền tảng của an ninh và thịnh vượng” trong khu vực, và ông cam kết sẽ hợp tác để giải quyết “những thách thức chung”, đặc biệt là vấn đề Triều Tiên, và biến đổi khí hậu.

Trong khi đó Tổng Thống Trump nhiều lần cho biết ông đang cân nhắc giải pháp rút quân ra khỏi Nhật Bản và Hàn quốc, nơi đồn trú của hơn 20.000 binh sĩ và nhân viên quân sự Mỹ mà mục đích là để răn đe một cuộc tấn công quân sự từ miền Bắc.

Văn phòng Tổng thống Hàn quốc cho biết ông Moon và ông Biden đồng ý sẽ gặp nhau “trong thời hạn sớm nhất có thể” sau lễ nhậm chức tổng thống.

Huỳnh Minh Triết: RCEP nói với chúng ta điều gì về địa chính trị khu vực và thế giới

Các chuyên gia thế giới không nhất thiết đồng thuận với nhau về ảnh hưởng của RCEP, nhưng ít ai hoài nghi hai điều: thế giới không chờ được Mỹ, và Trung Quốc đang dần lấp vào chỗ trống Mỹ để lại. 

Hôm 15/11, Trung Quốc cùng với 10 nước ASEAN và Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand đã ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Đây là hiệp định thương mại tự do (FTA) lớn nhất thế giới, bao phủ một phần ba dân số và 30% GDP toàn cầu.

Một số người xem thỏa thuận này như một chiến thắng áp đảo của Bắc Kinh trong bối cảnh Mỹ thoái lui khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP– thỏa thuận mà chính quyền Barack Obama thiết kế để kiềm tỏa Trung Quốc), nay chỉ còn là CPTPP- không có Mỹ.

Nhưng không phải ai cũng đồng ý như vậy.

Chiến thắng gần như trọn vẹn của Trung Quốc


Trong lễ ký qua mạng, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường hoan nghênh RCEP là “hy vọng giữa những đám mây mù” trong bối cảnh toàn cầu hiện nay. Ông cũng tuyên bố đây là “chiến thắng của chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do”, một ám chỉ rành rành đến việc chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi các định chế quốc tế.

Đây là thỏa thuận thương mại đa phương đầu tiên của Trung Quốc, được một số nhà quan sát gọi là “cú lật bàn” của Bắc Kinh đối với Washington về vị thế thống trị trong khu vực.

“Thông điệp ngoại giao của RCEP cũng quan trọng y như về kinh tế – một cú đảo chính của Trung Quốc” – các nhà phân tích của Citi Research viết trong báo cáo hôm Chủ nhật.

BBC News – Tiếng Việt: Các nhà báo Phạm Chí Dũng và Nguyễn Tường Thụy nói gì từ trại giam?

Các luật sư nói với BBC họ đã có những thông tin ban đầu sau lần tiếp xúc, gặp mặt đầu tiên các thân chủ là các bị can trong vụ án chính quyền truy tố một số nhà báo độc lập ở Việt Nam vì tội tuyên truyền chống nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Chủ tịch Hội nhà báo Độc lập Việt Nam, ông Phạm Chí Dũng, khẳng định với đại diện Viện Kiểm sát tại ngay tại nơi ông đang bị giam rằng ông không vi phạm pháp luật Việt Nam, các luật sư được gia đình đề nghị trợ giúp pháp lý nói với BBC hôm 17/11/2020 từ Sài Gòn.

Hôm thứ Ba, Luật sư Nguyễn Văn Miếng nói với BBC đúng một tuần trước ông đã có cuộc tiếp xúc lần đầu tiên với các thân chủ của mình trong vụ án một số nhà báo thuộc Hội nhà báo Độc lập Việt Nam, tổ chức không được nhà nước Việt Nam công nhận, bị chính quyền bắt giữ và có thể được đưa ra xét xử trong thời gian một vài tháng tới.

"Ngay trước mặt tôi, ông Phạm Chí Dũng viết vào một bản cáo trạng mà ông được một đại diện Viện Kiểm sát nhân dân TP Hồ Chí Minh đưa cho.

"Ông viết rõ: "Tôi không vi phạm pháp luật Việt Nam" và ký tên vào đó."

Luật sư Đặng Đình Mạnh, cũng hôm thứ Ba nói với BBC:

"Tôi có vào gặp thân chủ của mình là nhà báo Phạm Chí Dũng tại số 4 Phan Đăng Lưu hôm thứ Năm tuần trước.

"Ông Dũng và hai bị can khác trong vụ án là ông Nguyễn Tường Thụy, Phó Chủ tịch Hội nhà báo Độc lập Việt Nam và anh Lê Hữu Minh Tuấn, đều bị truy tố theo khoản 2, điều 117 Bộ luật hình sự của Việt Nam mà tôi tạm tóm tắt tội danh đó gọi là tội tuyên truyền chống nhà nước.

"Trong vụ án này, tôi được gia đình của ông Dũng và anh Tuấn đề nghị giúp đỡ và tôi có thể nói rằng với những hành vi mà các thân chủ của tôi bị cáo buộc, hầu hết họ đều thừa nhận thực hiện các hành vi, nhưng có điều là họ không cho những hành vi đó là vi phạm pháp luật.

Thứ Tư, 18 tháng 11, 2020

Phạm Phú Khải (VOA): Vấn đề chuyển giao quyền lực

Trong lịch sử, sự thay đổi quyền lực thường mang tính cách bạo động, bất ổn, xáo trộn, và có khi còn máu đổ đầu rơi hay chiến tranh nữa. Cho đến khi nền dân chủ đích thực ra đời, trong đó người dân thay đổi quyền lực chính trị bằng chính tiếng nói/lá phiếu của họ.

Sự chuyển giao quyền lực chính trị trong các nền dân chủ thường mang tính ổn định và hiệu quả, dù ai hay đảng nào lên nắm quyền đi nữa. Đó là một trong những khác biệt lớn nhất so với các thể chế phi dân chủ, bán dân chủ hay độc tài.

Nhưng cuộc chuyển giao quyền lực kỳ này quả là chưa từng có trong lịch sử.

Trước khi bàn về những vấn đề chuyển giao quyền lực từ chính quyền Trump sang Biden, bài này xin chia sẻ vài khía cạnh lịch sử trước.

Vào ngày 12 tháng 4 năm 1945, trong lúc quân đội đồng minh tiến về phía Bá Linh, cách khoảng 80km, Tổng thống Franklin Delano Roosevelt (FDR) đã bị một cơn xuất huyết não lớn và qua đời [1]. Ông không sống để nhìn thấy sự kết thúc của Hitler và đầu hàng của Đức chỉ vài tuần sau đó (8 tháng 5 năm 1945).

Sử gia Doris Kearns Goodwin kể rằng, ông FDR qua đời vào 3:30 giờ chiều. Bác sĩ gọi đệ nhất phu nhân Eleanor Roosevelt, trong lúc bà đang đi thuyết trình và tham dự buổi trình diễn dương cầm sau đó. Về đến Nhà Trắng, bà Roosevelt mới được cho biết ông FDR đã qua đời. Bà cùng cô con gái Anna thay áo đầm đen, sau đó gọi báo tin cho bốn người con trai, cả bốn đều đang tham chiến trong nhiều vai trò khác nhau lúc đó. Bà triệu tập Phó Tổng thống (PTT) Mỹ, Harry Truman. Truman đến Nhà Trắng lúc 5:30 giờ chiều, lúc đó Truman chưa biết gì. Bằng giọng nói bình tĩnh và nhẹ nhàng, bà Roosevelt nói: “Harry, tổng thống đã qua đời”. Khi được Truman hỏi là ông có thể làm gì cho bà không, bà Roosevelt trả lời: “Chúng tôi có thể làm gì cho ông không? Bởi vì chính ông là người đang gặp khó khăn đấy” (Is there anything we can do for you? For you are the one in trouble now.) [2].

Quả thật là PTT Truman đang đối diện với bao nhiêu thử thách. Tuy Mỹ và đồng minh đang chiếm ưu thế, nhưng cuộc chiến vẫn còn một chặng đường xa để đến thắng lợi toàn diện. Vào thời điểm bấy giờ và trước đó, trong truyền thống chính trị Mỹ, Phó Tổng thống không trực tiếp điều hành công việc quốc gia mà chỉ mang giá trị tượng trưng. Truman cũng chỉ gặp riêng FDR vài lần sau cuộc bầu cử [3]. Nên Truman vừa thiếu kinh nghiệm vừa thiếu thông tin. Dự án Manhattan, tức chương trình chế tạo vũ khí hạt nhân đầu tiên, bắt đầu vào năm 1939, bí mật đến độ PTT Truman cũng không hề biết vào thời điểm đó [4].

Cựu Tổng thống Obama: TÔI VẪN TIN VÀO NƯỚC MỸ! (Cựu Tổng thống Obama trả lời phỏng vấn của Jeffrey Goldberg – Bản dịch của Thụy Mân)

Lời người dịch :

Bài phỏng vấn Tổng thống Obama dưới đây được ông Jeffrey Goldberg, tổng biên tập của tờ The Atlantic thực hiện. Ở đoạn trích bên dưới ông Obama đã nói về niềm tin chưa hề suy giảm của ông đối với người Mỹ, nhất là đối với giới trẻ.

Một thông điệp khiến chúng ta phải trầm ngâm suy nghĩ trong thời kỳ nhiều biến động và nhiễu nhương của đất nước...

TM
*

Vào cuối nhiệm kỳ tổng thống, Michelle và tôi đã đi trên chiếc Không lực Một (Air Force One) một lần cuối về phía Tây cho một kỳ nghỉ bị trì hoãn từ lâu. Tâm trạng chúng tôi trên máy bay buồn vui lẫn lộn. Cả hai chúng tôi đều kiệt quệ về thể chất lẫn tinh thần, không chỉ bởi sức lực đổ ra cho tám năm trước đó mà còn bởi kết quả bất ngờ của một cuộc bầu cử mà một người hoàn toàn đi ngược lại tất cả những gì chúng tôi ủng hộ đã được chọn làm người kế nhiệm.

Tuy thế, sau khi hoàn thành chặng đường dài của cuộc đua, chúng tôi hài lòng khi biết rằng chúng tôi đã làm hết sức mình — và dù đã có những điều tôi chưa kịp thực hiện với tư cách là tổng thống, nhưng bất kỳ dự án nào tôi kỳ vọng mà chưa kịp hoàn thành chăng nữa, đất nước chúng ta đã ở trong tình trạng tốt hơn so với khi tôi bắt đầu.

Suốt một tháng, Michelle và tôi thức khuya, ăn tối thư thả, đi bộ những quãng đường dài, bơi trong biển cả, trân trọng những điều đã có với nhau, vun đắp tình bạn cùng nhau, khám phá lần nữa tình yêu của chúng tôi và hoạch định cho một cuộc hành trình thứ hai ít sôi động hơn nhưng hy vọng sẽ không kém phần kỳ thú. Đối với tôi, điều đó bao gồm việc viết hồi ký tổng thống. Và vào thời điểm tôi ngồi xuống với cây bút và tập giấy (tôi vẫn thích viết mọi thứ bằng tay, tôi cho rằng nếu dùng computer thì ngay cả một bản thảo sơ sài nhất của tôi cũng trở nên quá bóng bẩy và sẽ làm cho những suy nghĩ nửa vời bị ngụy tạo là đã hoàn chỉnh), tôi đã có một phác thảo rõ ràng về một cuốn sách trong đầu tôi.

Thanh Hà (RFI): RCEP, Việt Nam cần thận trọng với Trung Quốc

Thêm một hiệp định tự do mậu dịch cho Việt Nam. Ngày 15/11/2020 Việt Nam đã ký kết Hiệp Định Đối Tác Toàn Diện Khu Vực –RCEP. Làm thế nào để thỏa thuận này là bàn đạp cho kinh tế phát triển hơn, để thúc đẩy xuất khẩu mà không quá lệ thuộc vào một thị trường lớn là Trung Quốc ? Đó là những thách thức RCEP đặt ra cho phía Việt Nam theo phân tích của chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

Nếu như dịch Covid-19 không đe dọa một phần lớn nhân loại, chắc hẳn lãnh đạo 15 nước tham gia RCEP đã tề tựu về Việt Nam chứng kiến lễ ký kết một hiệp định tự do mậu dịch toàn diện với quy mô lớn hơn cả USMCA bao gồm ba nước Bắc Mỹ (Hoa Kỳ, Canada và Mêhicô) và hiệp định của Liên Âu cộng lại. Nhưng rốt cuộc sự kiện hằng mong đợi đó, sau tám năm đàm phán, đã chỉ có thể diễn ra qua cầu truyền hình.

RCEP là một sáng kiến được Bắc Kinh đề xuất từ năm 2012 và đã được 10 thành viên Hiệp Hội các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc, New Zealand hưởng ứng. Hiệp ước liên quan đến 2,2 tỷ dân toàn cầu, gần 1/3 tổng sản lượng của thế giới.

Một trong những mục tiêu hiệp định là xóa bỏ đến 90 % các hàng rào quan thuế giữa 15 nước, liên quan đến 29 % tổng trao đổi mậu dịch toàn cầu.

Các bên tham gia đang trông thấy viễn cảnh khu vực xuất khẩu sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ một khi các hàng rào quan thuế gần như không còn nữa. Đây là điểm thu hút các quốc gia lấy xuất khẩu làm chủ đạo - đứng đầu là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và kể cả đối với hầu hết các thành viên ASEAN.

Riêng trong trường hợp của Việt Nam, vừa thâm hụt mậu dịch với các đối tác ASEAN và vừa với Trung Quốc thì Hà Nội có thể chờ đợi gì từ Hiệp Định Đối Tác Toàn Diện Khu Vực ? RFI đặt câu hỏi với kinh tế gia Phạm Chi Lan từ Hà Nội, nguyên phó chủ tịch, tổng thư ký Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam :

David Remnick: Ông Biden Cần Phải Làm Gì Để Hàn Gắn Nước Mỹ (Nguyễn Minh Tâm dịch)

Bài phân tích của David Remnick trên THE NEW YORKER 16/11/2020  Nguyễn Minh Tâm dịch

Mặc dù nền Dân Chủ Mỹ bị đem ra thử thách vào Ngày Bầu Cử vừa qua, nhưng chế độ dân chủ Mỹ đã thắng. Đây thực là một niềm an ủi lớn cho dân chúng Mỹ. Chúng ta chẳng cần bàn tán nhiều về tỉ lệ khít khao về kết quả bầu cử. 

Khi chúng tôi đến dự cuộc họp báo vào tối thứ Sáu, ông Joe Biden đã thắng ông Donald Trump ở các tiểu bang Pennsylvania, Arizona, Nevada, và Georgia. Chiến thắng sau cùng của ông Biden kể như đã rõ ràng, tuy rằng nó chưa được xác nhận. Ông Biden đã thắng cả về số phiếu phổ thông với hơn bốn triệu phiếu, lẫn số phiếu cử tri đoàn (302 so với 213) . Hầu như chắc chắn ông Biden sẽ trở thành Tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ. Thượng Nghị Sĩ Kamala Harris, con gái của một người cha Da Đen, và một người mẹ Ấn Độ, sẽ trở thành Phó Tổng thống của ông Biden. Đây là một sự kiện lịch sử. Ông Donald Trump sẽ chấm dứt nhiệm kỳ làm tổng thống của mình, và được coi là nhân vật ngồi ghế Tổng thống có phẩm cách xấu xa nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông tỏ ngoan cố, láo khoét đến phút chót. Ông vẫn cho rằng ông là người thắng cử trước khi việc đếm phiếu hoàn tất. Ông lớn tiếng than phiền là ông bị “bọn chúng nó ăn cắp” kết quả bầu cử. Chắc chắn ông, và giới truyền thông hữu khuynh sẽ thua khi đi kiện cáo trước tòa án, bởi vì những lời tố giác của ông là vô căn cứ, không có bằng chứng rõ ràng. Người ta sẽ không ngạc nhiên nếu thấyông có thể xúi dục nổi loạn, gọi là để cứu nguy Tổng thống. Kinh nghiệm trong suốt bốn năm cầm quyền của ông, người ta đoán ông sẽ không từ bỏ làm bất cứ điều gì miễn là có lợi cho ông. 

Hình ảnh kỳ lạ xảy ra khi ông Trump xuất hiện trong cuộc họp báo vào sáng Thứ Tư ở Bạch Cung, ông có hành vi khiến mọi người phải tức giận. Thậm chí những đồng minh thân cận của ông cũng phải cho rằng đây là một hành vi của một tên độc tài mất trí, tìm cách phá vỡ chế độ dân chủ có một lịch sử tồn tại lâu dài nhất từ trước đến nay. Ông tuyên bố: “Đây là một cuộc đầu phiếu gian lận trước mắt công chúng, một việc làm đáng xấu hổ cho đất nước chúng ta”. Mặc dù không đưa ra được bằng chứng cụ thể, song ông vẫn khơi khơi tuyên bố: “Chúng tôi đã thắng cử.”. Như thường lệ, ông Trump nhất định cố tình phá hoại quyền lợi, và sự ổn định của đất nước chỉ nhằm để thỏa mãn tự ái cá nhân, và bảo vệ quyền bính của ông. Sang đến chiều hôm thứ Năm, ông Trump lại đến phòng báo chí của Bạch Cung để nhắc lại những điều gian dối ông nói hôm trước, không một chút ngượng ngùng. Ông tiếp tục than rằng cuộc bầu cử đã bị “ăn gian”, và đây là một “hệ thống tham nhũng, thối nát”. Đứng cúi đầu đọc theo một tờ giấy viết sẵn, ông Trump nói lá phiếu bầu cho ông đã bị vứt đi. Ông bịa đặt ra điều cho rằng có những nhân viên trông coi phòng phiếu không lương thiện, bất chính. Giọng nói của ông mang vẻ tuyệt vọng, chán nản. Ông than là ông thua vì bị gian lận. Trong lịch sử nước Mỹ chưa bao giờ có một bài diễn văn nguy hiểm như vậy do một Tổng thống Mỹ đọc. Nó chứng minh cho thấy đã đến lúc người trong đảng của ông cũng phải bỏ rơi ông. 

Thứ Ba, 17 tháng 11, 2020

Joshua Nevett (BBC News): Sáu trận chiến pháp lý Donald Trump phải đối mặt sau khi mãn nhiệm

Là tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump được hưởng sự bảo vệ đặc biệt khỏi các vụ kiện, dù là hình sự hay dân sự.

Giờ đây, sau khi thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, ông Trump sẽ sớm một lần nữa trở thành một người dân thường.

Điều đó có nghĩa là ông sẽ mất các đặc quyền dành cho tổng thống, và phải đối mặt với cáo buộc của những người đã nộp đơn kiện ông và những công tố viên.

"Một khi ông ấy mãn nhiệm, bầu không khí sẽ thay đổi", Daniel R Alonso, cựu công tố viên liên bang Mỹ và tiểu bang New York, nói với BBC.

"Ông ta sẽ không còn được núp sau các đặc quyền bảo vệ quyền lực tổng thống để ngăn cản các cuộc điều tra."

Một loạt các cuộc điều tra hình sự trên diện rộng ở tiểu bang New York là mối quan tâm pháp lý nghiêm trọng nhất đối với Trump và công ty bất động sản của ông, Trump Organization.

Thêm vào đó, là một loạt các vụ kiện từ cáo buộc lừa đảo của một thành viên gia đình đến quấy rối tình dục của một người phụ trách chuyên mục tư vấn.

Một cơn bão pháp lý đang chờ ông.

Ở đây, chúng tôi xét đến sáu trận chiến pháp lý lớn nhất mà Trump phải đối mặt, xem những vụ kiện này có thể phát triển ra sao.

1) Cáo buộc trả tiền để ém miệng


Những gì chúng ta biết: Người mẫu Playboy Karen McDougal, nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels và những cáo buộc về âm mưu bắt họ im lặng.

Đây là điểm chính của cái gọi là vụ bê bối trả tiền để ém miệng. Cả hai người phụ nữ đều cho biết họ có quan hệ tình ái với ông Trump và đã nhận tiền để giữ im lặng trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Đinh Xuân Quân: Được Làm Vua Thua Làm Giặc - Hay vài nét của cuộc bầu cử 2020

Đầu đề trên đây là một câu quen thuộc với người Việt chúng ta. Bầu cử tại Hoa Kỳ có một quy trình tranh cử rất rõ ràng, cả thế giới khâm phục. Cuộc bầu được ghi rõ trong Hiến Pháp. Từ ngày 3 tháng 11 khi có cuộc bầu cử đến ngày có Tổng thống (TT) mới được ghi rõ. Quy trình này được áp dụng trong bất cứ cuộc bầu cử Tổng thống nào. Một số người không hiểu rõ các quy tắc bầu cử (hoặc biết mà lờ đi) đã phát biểu những điều gây hoang mang cho nhiều người khác. Tất cả các bước của cuộc bầu cử, từ ghi danh, bầu phiếu, đếm phiếu, khiếu nại và đưa kết quả đều đã được quy định rất rõ ràng. 

Sau bầu cử, trong thời gian chờ đợi TT mới, (thời gian từ ngày 3 tháng 11 đến ngày 20 tháng 1 năm sau dành cho kiểm phiếu và kiện tụng nếu có) thì chính quyền cũ còn được gọi là vịt què (lame duck). 

Cuộc tranh cử TT vào 2020 là một hiện tượng khá bất thường vì có sự tham gia rất đông đảo cử tri Hoa kỳ (65% cử tri)-- trên dưới 150 triệu cử tri. Hai đảng chính: Dân Chủ yêu cầu các cử tri ủng hộ họ nên dùng lá phiếu khiếm diện để bầu, tránh lây COVID, do khỏi phải sắp hàng trong thời kỳ lây nhiễm; trong khi đó TT Trump yêu cầu các người ủng hộ ông chờ đến ngày 3/11 đi bầu trực tiếp. 

Bài này viết ngày 13 tháng 11, tức là 10 ngày sau ngày bầu cử với kết quả là 306 phiếu cử tri đoàn (78 triệu lá phiếu) cho Joe Biden, và 232 phiếu cử tri đoàn (72 triệu lá phiếu) cho TT Trump. 

Sau kết quả bầu cử thì TT Trump không chịu chấp nhận kết quả vì ông ta cho là có gian lận rất lớn, cướp mất cuộc bầu cử của ông ta. Điều này làm cho nhiều người ngạc nhiên, vì như thế là Hoa Kỳ không có dân chủ. TT Trump không chấp nhận kết quả, vì theo ông ta có gian lận và đã kiện. Đa số phe Cộng Hòa cũng theo chân TT Trump không công nhận tân TT Joe Biden.

Bài này được viết nhằm làm rõ quy trình bầu cử để rộng đường hiểu biết về tục lệ bầu cử của Hoa kỳ và cái gì sẽ xẩy ra.

Cần phải phân biệt giữa cái THẬT và cái HƯ.

Các tục lệ lâu đời nhiều khi trên hơn 200 năm trong quy trình bầu cử tại Hoa kỳ ít người biết


Thiên Hạ Luận (VOA Blog): Bất bình, phẫn nộ cũng… tăng!

Bộ Giáo dục – Đào tạo (GDĐT) Việt Nam tiếp tục khuấy động dư luận khi giới thiệu Dự thảo Nghị định về Cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, giá dịch vụ trong lĩnh vực GDĐT.

Dự thảo vừa kể nhằm thay thế một nghị định cùng loại đã được chính phủ Việt Nam ban hành cách nay năm năm (Nghị định 86/2015/NĐ-CP) và điểm đáng chú ý nhất của dự thảo là… tăng học phí của tất cả các bậc học. Học phí của các bậc từ mầm non đến phổ thông sẽ tăng 7,5% mỗi… năm và học phí đại học sẽ tăng 12.5% mỗi… năm (1).

***

Tuy hệ thống truyền thông chính thức chỉ giới thiệu ý tưởng này và không bình luận gì thêm nhưng độc giả không ngần ngại bày tỏ sự bất bình trên các diễn đàn điện tử do hệ thống truyền thông chính thức kiểm soát. Chẳng hạn trên trang facebook của VTC (VTC Now), Kim Lan Nguyen Van nhận định, nỗ lực soạn thảo nghị định mới nhằm thay thế nghị định cũ là một kiểu… vắt óc để tận thu! Sican Nguyen thì thắc mắc: Tại sao các quốc gia khác nỗ lực giảm học phí, chi phí y tế còn Việt Nam thì làm ngược lại? Khánh Ngọc Trần than: Phổ cập (miễn học phí) kiểu gì mà chưa hoàn thiện đã hết hiệu lực? Đủ các loại thuế, phí rồi lại lấy đà tăng học phí!

Pham Sinh nhận xét: Vậy là con nhà nghèo không còn cơ hội học hành! Thoa Phan xem dự thảo nghị định vừa đề cập là con đường đồng hóa nhà nghèo với mù chữ. Tuyen Nguyen khuyên hệ thống chính trị, hệ thống công quyền: Nghĩ cái gì bổ ích cho dân chúng tôi đỡ khổ đi mấy bác (2)!..

Trung tâm Tin tức VTV24 cũng giới thiệu dự thảo nghị định về học phí trên trang facebook của cơ quan truyền thông này. Theo ghi nhận của facebook, có tới 41.000 bình luận, 2.000 facebooker chia sẻ tin của Trung tâm Tin tức VTV24 nhưng thiên hạ chỉ đọc được… sáu ý kiến. Người ta thấy Nguyễn Thảo than: Rất nhiều sinh viên đã bỏ dở việc học hành, giờ lại tăng chắc phải nghỉ học thật ạ! Thanhngoc Nguyen cũng than: Lại tăng, tăng thuế , tăng phí, tăng..., chỉ có dân lao động nghèo là khổ! Nguyễn Văn Đình dùng icon chắp tay vái ba lần tình trạng… chất lượng giáo dục đi xuống mà học phí lại… đi lên. Thiệu Kim Vân lắc đầu: Cái gì cũng tăng, chỉ tăng lương là chẳng ai bàn (3)!

Hồng Anh: Thắng lợi lớn của TQ, hồi chuông cảnh tỉnh dành cho Mỹ - RCEP là "liều thuốc bổ mà châu Á đang cần"?

Ngày 15/11, Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực (RCEP) - thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới - đã được ký kết sau 8 năm đàm phán.

"Thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới"


Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP - Hồng Kông đưa tin, hôm 15/11 vừa qua,Trung Quốc vừa giành được một "thắng lợi" khi 15 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương ký kết Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực (RCEP) - thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới không có sự tham gia của Mỹ.

Thỏa thuận RCEP được kí kết sau hành trình 8 năm đàm phán, và trong bối cảnh đang có nhiều câu hỏi đặt ra về những cam kết của Washington trong khu vực - bởi hiện tại Mỹ không tham gia vào 2 trong số các nhóm thương mại quan trọng tại khu vực phát triển nhanh nhất thế giới là RCEP và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Ngay sau khi nhậm chức vào đầu năm 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rút Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), tiền thân của CPTPP.

Hôm Chủ nhật (15/11) vừa qua, các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và 10 nước thành viên ASEAN cùng bộ trưởng thương mại của các nước này đã tham gia lễ ký kết hiệp định RCEP theo hình thức trực tuyến do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.

Theo Bộ trưởng Thương mại và Tăng trưởng Xuất khẩu New Zealand Damien O’Connor, RCEP có sự tham gia của gần 1/3 nền kinh tế toàn cầu và dân số toàn thế giới; và dự kiến thỏa thuận này sẽ đem lại 186 tỉ USD cho kinh tế toàn cầu thông qua các hoạt động thương mại được thúc đẩy trong khu vực.

Mục tiêu của RCEP là mở cửa cho thương mại và đầu tư tự do trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua các biện pháp cắt giảm thuế quan, giảm thiểu thủ tục và giấy tờ, cũng như đưa ra các quy định mới về chi tiêu của chính phủ, chính sách cạnh tranh và thương mại điện tử.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cương cho biết việc các nước ký kết RCEP là "thắng lợi của chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do".

Chủ Nhật, 15 tháng 11, 2020

Liêu Thái: Viết Giữa Ngày Lụt – 2020

Hình minh hoạ, JEKESAI NJIKIZANA/AFP via Getty Images


Đất chuồi đất chuồi như ma cười
Lòng núi thành mồ chôn xác người
Ngàn năm đất nở hoa xương máu
Đồng bằng vang vọng âm đười ươi…

Giấc mơ ngồi lại với đám dơi
Chồn cáo buồn tình nghe sói ca
Hang ổ động rừng đêm đắm chết
Cõi người tàn tạ những bóng ma…

Những đoàn ma rủ nhau đi lấy gỗ
Đi hái trái rừng mừng tinh mơ
Biệt điện ngà voi sừng tê giác
Những linh hồn trống đêm toang hoác…


1.

Có lẽ nào đất nước tôi là vậy?
Những nơi tôi đi qua, nơi nào cũng thơ mộng
Những triền đồi thoải thoải, đường Trường Sơn dài dải lụa
Vắt ngang giấc mơ tuổi trẻ màu xanh
Khi nói về người Việt, lồng ngực tôi âm âm
Niềm kiêu hãnh của một gã trai Việt
Chịu đựng, gồng mình chống chọi với thời gian
Dải bờ biển trải từ Bắc vào Nam
Những dòng sông uốn lượn đồng bằng
Những đồng xanh bát ngát
Những cánh rừng hun hút cây
Những con đường mộng mị…

2.

Mọi thứ như một giấc mơ
Tôi từng đi qua và từng tự hào với bạn bè rằng
Không nơi nào đẹp như Việt Nam
Không nơi nào bình yên như Việt Nam
Quê hương dịu dàng xoa dịu mọi vết đau
Giữa cái nắng và khí quyển ngột ngạt
Quê hương như một người mẹ hiền vỗ về con trẻ
Quê hương như một người cha bí ẩn núi cao
Tôi từng nghĩ vậy…
Nhưng khi ngồi giữa bốn bề nước
Nước lụt nơi tôi ở chưa dữ tợn bằng nơi khác
Ở những nơi tôi từng đi qua
Từng là thiên đường mặt đất
Trở nên cuồng nộ tự bao giờ?
Đất chuồi, lũ quét, núi nổ mùa mưa
Hạn hán, cháy rừng vào mùa nắng
Những con sông mùa khô trơ đáy cát
Mùa mưa chuyển dòng lũ dữ gầm cuồn cuộn
Cuốn phăng mọi thứ khi nó đi qua
Những mạng người bị lấy đi thay cây
Bà tôi kể rằng năm 1964
Trận lũ năm Thìn đã lấy đi một ngôi làng
Ngôi làng này sống bằng nghề rừng
Họ chuyên hạ gỗ rừng để bán về xuôi
Lụt đi qua và cuốn phăng ngôi làng

3.

Anh tôi kể rằng năm đó anh trên thuyền
Suýt mất mạng vì thuyền buộc vào cây duối
Cây duối bị nước cuốn
May sao anh kịp nhảy sang thuyền khác
Và trong chốc lát con thuyền bị hút xuống lổ xoáy
Anh cũng chứng kiến cảnh những người Cà Tang kêu gào giữa sông
Họ ngồi giữa nóc nhà và căn nhà vừa trôi vừa chìm
Giữa Giao Thủy, nơi gặp nhau của Thu Bồn với Vu Gia
Những ngôi nhà Cà Tang chìm dần…

4.

Anh tôi nói rằng nơi ngôi nhà anh ở
Trên vùng B Đại Lộc
Hồi anh còn nhỏ
Cứ mỗi tối anh nhìn thấy một người đàn ông vận bộ đồ trắng
Cầm câu liêm hái đu đủ nhà anh
Những trái đu đủ rơi lộp độp nghe rợn người
Lần đầu anh nhìn thấy đã gọi bác tôi ra chỉ
Vì anh nghĩ đó là trộm
Bác tôi tái mặt dặn anh không được nói gì
Vài năm sau đó, tức năm Giáp Thìn
Buổi tối, sau cái ngày tang thương của người Cà Tang
Anh nhìn ra Giao Thủy
Thấy đèn đuốc sáng rực dưới lòng sông
Thấy những đoàn người hát hò và chống những bè gỗ to
Anh gọi bác ra chỉ
Bác tôi sợ quá, dặn anh đừng bao giờ lên tiếng
Sẽ bị quở, vì đó là người cõi âm hay người thủy cung
đi lấy cây rừng về xây cung điện
Câu chuyện anh kể thực hư chưa rõ
Nhưng tôi để ý
Hầu như năm nào lũ lụt lớn
Những ngôi làng bị thiên tai nặng nề nhất
Đều là làng của dân làm rừng
Tôi đâm sợ vì điều này
Đương nhiên nỗi sợ hãi của tôi có chút man rợ
Tôi biết có những quan chức làm nhà bằng gỗ quí và họ phá rừng tàn bạo
Gấp bội lần những người dân làm rừng
Hoặc giả họ bỏ tiền ra thuê những người làm rừng lấy gỗ
Giả sử người cõi âm biết được điều này
Và trừng phạt kẻ đầu sỏ
Thì chắc chắn đồng bằng cũng không tránh khỏi họa
Vì để lấy lại được cây từ những biệt phủ này
Trời đất phải hoành hành tàn phá
Người nghèo chúng tôi càng tan nát
Sau khi thiên nhiên đòi được công bằng…

5.

Có lẽ nào quê hương tôi là như thế?
Là chuyện Thủy Tề lên rừng lấy gỗ về xây cung điện
Là thủy điện lấy gỗ rừng lòng hồ
Cuộc giằng co vì mất gỗ giữa Thủy Tề với thủy điện
Chứ chẳng phải Sơn Tinh với Thủy Tinh gì…
Một cuộc chiến bằng nước, máu trộn lẫn đất đá
Đánh kịch liệt
Đánh tan tành
Đánh cho không còn manh giáp che thân
Đánh cho tóc dài răng đen (vì không còn kem để đánh và ăn quá nhiều vỏ cây với cỏ)
Đánh cho sạch bóng lâm tặc phá sơn lâm đâm hà bá
Đánh cho tỉnh giấc tham muội ngàn thu
Đánh cho ngóc đầu không nổi trỗi đầu không lên
Đánh cho đời đời nhìn lên non cao tỉnh ngộ…

6.

Lẽ nào quê hương tôi là thế?
Rừng vàng biển bạc là một giấc mơ
Những nơi tôi từng đi qua
Từng nghĩ rằng đây là giấc mơ đẹp, là thiên đường mặt đất
Bỗng rền vang tiếng đau rừng già
Rền vang tiếng đau loài người
Rền vang tiếng khóc dã nhân…
Lẽ nào…?!

Nguồn : Văn Việt


Đàm Trung Pháp: Cuốn Sách Giáo Khoa * Thượng Đẳng Về Cú Pháp Tiếng Việt Của Gs Nguyễn Đình Hòa (1924-2000)

 Phiên Bản Bổ Sung Rộng Rãi Và Sau Cùng Năm 2020 Của Gs Đàm Trung Pháp **

Được soạn thảo nghiêm túc và tôi luyện kỹ càng trong nhiều thập niên giảng dạy ngôn ngữ Việt tại các đại học Mỹ (khởi thủy tại Columbia vào năm 1953 và kết thúc tại Southern Illinois vào năm 1990), VIETNAMESE của Giáo sư Nguyễn Đình-Hòa là một cuốn sách giáo khoa thượng đẳng. Với 11 chương sắp xếp theo thứ tự rành mạch, hai phụ bản, một thư tịch liệt kê 210 nguồn khảo cứu của các tác giả khắp năm châu viết về tiếng Việt, và một “index” hơn 13 trang, cuốn sách là một đóng góp uyên bác hiếm quý cho thế giới bên ngoài muốn tìm hiểu về cấu trúc tiếng Việt. Bằng một lối viết trong sáng vui tươi và với những thí dụ đầy tình tự dân tộc, tác giả đã miêu tả những nét chính yếu và đặc thù của âm pháp (phonology), từ pháp (morphology) và cú pháp (syntax) tiếng Việt qua các nguyên lý của khoa ngôn ngữ học hiện đại.

Trong lời tựa, tác giả cho biết ông giữ lập trường bảo thủ (conservative) của trường phái “miêu tả” (descriptive school) khi soạn thảo cuốn sách, nhưng người viết thấy cần phải nói thêm rằng khảo hướng của ông cũng rõ nét chiết trung (eclectic). Khảo hướng chiết trung rất lành mạnh và cần thiết để duy trì được một cái nhìn quân bình trong bộ môn ngôn ngữ học. Thật vậy, tác giả đã miêu tả cấu trúc của “tiếng Việt không son phấn” qua các bình diện lịch sử (historical), công năng (functional), so sánh (comparative), tương phản (contrastive), pháp vị (tagmemic), ngữ dụng (pragmatic), biến tạo (transformational), và đại đồng (universal).  Kiến thức chuyên môn quảng bác cũng như kinh nghiệm thâm sâu về giảng dạy ngôn ngữ đã giúp tác giả thành công trong nỗ lực áp dụng khảo hướng chiết trung khi soạn thảo cuốn sách giáo khoa này, để giúp cho người đọc có được một cái nhìn quân bình về cấu trúc tổng thể tiếng Việt. Có hai điểm son nữa của cuốn sách có tính cách sư phạm, mà người sử dụng sẽ trân quý, cần được nêu ra:


Ngô Đình Châu: Kỷ niệm về anh tôi - Hoạ sĩ Ngô Mạnh Quỳnh

Họa sĩ Mạnh Quỳnh

 

Với những vị cao niên trên 50 tuổi chắc không xa lạ gì với cái tên Mạnh Quỳnh trên các nhật báo, tuần báo vào thập niên 40 như tuần báo Trung Bắc Tân Văn, Tiểu Thuyết Thứ Bảy, Écho, (Tiếng Vang) của ông Candelon và các nhật báo Tin Mới, Đông Pháp, Tia Sáng, Liên Hiệp, Giang Sơn v.v. xuất bản tại thủ đô Hà Nội. Và các sách báo do nhà xuất bản Đắc Lộ Thư Xã (Alexandre de Rhodes) như Kim Vân Kiều, Chinh Phụ Ngâm, Thơ Ngụ Ngôn La Fontaine, Lên Tám, Le Paysan Tonkinois, Qui Li Ve Du Ký, Làng Cũ Làng Mới Việt Nam, Những Bức Họa Đồng Quê, Truyện Trẻ Con, Hát Mà Chơi và nhất là Tạp Chí Indochine v. v. đều do họa sĩ Mạnh Quỳnh vẽ và phần khắc gỗ thì do anh Lều Thọ Dung, người Thổ Cao Bằng, anh khắc rất giỏi, nổi tiếng (trong thời gian từ 1942 đến 1945, Đồng Minh oanh tạc dữ dội, vật liệu làm bản kẽm không có, nên phải dùng bản khắc gỗ.)


Cũng vào năm 1944–45, tại phòng Thông Tin tại đường Tràng Tiền (rạp Chiếu Bóng Eden) có một phòng dành riêng cho họa sĩ Mạnh Quỳnh để trình bày những sinh hoạt trong tuần, được gọi là Tuần lễ Đông Dương (Semain de l’Indochine). Phòng này chuyên trình bày về mọi sinh hoạt vui buồn của thành phố Hà Nội, những chuyện xảy ra trong cõi Đông Dương, và đả phá những hủ tục của người Việt trong thời phong kiến. Anh còn vẽ và được nhà Xuất bản Alexandre de Rhodes ấn hành tập truyện "Làng Việt Nam, Cũ Và Mới," nội dung là muốn cải cách và bỏ những hủ tục của cưới gả, khao vọng, ăn uống hội họp của những vị chức sắc trong làng. Anh muốn tổ chức một làng Việt Nam Mới có trường học, phòng đọc sách, phòng thông tin, ban an ninh để bảo vệ làng xóm, vườn trẻ, nhà trẻ, sân vận động, phong trào thể dục thể thao v.v... những tranh này đã được trưng bày tại các làng mạc thuộc tỉnh Hà Đông vào những năm 1944 và đầu năm 45 rất được nhiều người tán thưởng, đồng thời tổ chức cải cách điển hình ở làng Mộ Lao (làng của Bùi Hưng Gia, Bùi Đình Thản, Bùi Đình Miên, tiệm vàng Au Lion D’Argent ở phố Hàng Trống Hà Nội). Anh cũng vẽ chung quanh tường đình làng Mộ Lao những chuyện Ngụ Ngôn, hình ảnh phong trào Thể dục Thể thao và cải cách xóm làng, kỳ này có Đại tá Ducoroy, Giám đốc Thể dục Thể thao thuộc Phủ Toàn Quyền về thăm và gắn huy chương cho anh.

Hòa Đa: Chuyện Có Thể Xảy Ra

1.


Ông Tâm nằm trằn trọc, không ngủ được, mặc dù hồi đầu hôm, ông đã uống một viên thuốc ngủ.

Từ hơn một năm nay, Diễm, con gái duy nhất của ông, làm quen và đưa về giới thiệu với ông cậu Viên. Ông vừa ý lắm. Viên là một sinh viên Việt Nam, sang Mỹ học về ngành quản trị xí nghiệp. Ban đầu ông cũng biết Viên là sinh viên du học, nhưng Diễm chọn nó vì sau bao năm lớn lên ở Mỹ, tốt nghiệp đại học, Diễm vẫn không thể tìm được một bạn trai vừa ý. Có thể lối giáo dục của ông làm cho Diễm hơi khó tính trong việc chọn bạn. Thanh niên Việt Nam lớn lên ở Mỹ, Diễm cho là “Mỹ quá,” mà bạn Mỹ chính cống thì đúng chỉ là bạn thôi, nó nói không cảm được... Mà với Viên, thú thật ông cũng có cảm tình. Cởi mở và thành thật là hai đức tính ông nhận ra ngay từ những ngày đầu gặp mặt cậu thanh niên này. Càng về sau, qua những lần nói chuyện trong những bữa cơm gia đình, ông lại càng quí trọng Viên hơn vì những suy nghĩ chín chắn của nó về Việt Nam, về dân tộc. Hai thằng anh của Diễm có vẻ cũng ưa Viên, luôn có những ý kiến đẹp về nó. Chỉ có Liên vợ ông là không có ý kiến gì vì bà đã mất cách dây gần mười lăm năm, lúc Diễm mới học lớp bảy.

2.


Gia đình ông vượt biên sau khi ông từ trại học tập cải tạo về không lâu. Nhà bị phường quản lý vài tuần sau khi ông trình diện học tập, Liên với cái thai bé Diễm trong bụng gần đến ngày sanh và hai con trai phải về sống tạm với người cô vì không muốn đi kinh tế mới. Bảy năm trong trại học tập cải tạo với bao đắng cay, nhọc nhằn, ông trở về với một thân tàn, bệnh hoạn và thương tật. Một vết thương nhỏ ở đầu gối không được chăm sóc, không thuốc men đã làm chân trái của ông bị liệt một khoảng thời gian dài. Nhờ chịu khó tập luyện, chân ông không bị tệ hại hơn, nhưng trở thành khập khiểng. Tuy không hẳn là phế nhân, nhưng ông không còn giúp được gì cho vợ trong việc kiếm sống, suốt ngày lang thang trong thành phố bán vé số, mà người phân phối là một trung sĩ trong đơn vị do ông chỉ huy ngày trước. “Ông thầy đừng lo, hễ tui còn cơm, thì ít ra ông cũng có cháo, trời sinh voi sinh cỏ mà ông. Ông không chết trong trại cải tạo thì sao lại chết trong vũng trâu nằm này chớ?”- anh ta thường nói vậy để an ủi ông. Liên thì buông giầm cầm chèo, bà xoay sở mọi đường để sống còn. Thời gian đó, cái gì cũng quốc doanh hết, từ nhu yếu phẩm hàng ngày tới vải vóc, tập vở, vỏ ruột xe đạp... nhưng cũng nhờ vậy mà Liên luôn có hàng để chạy. Cũng có lúc bà bị công an chụp được, bị nhốt vài hôm, nghe cán bộ lên lớp về cuộc sống lành mạnh mới của xã hội chủ nghĩa, không được theo lề thói làm ăn của bọn Mỹ ngụy cũ, phải lao động để tạo ra của cải vật chất, lao động là vinh quang... Cũng có lần, bà bị bắt và bị đưa đi kinh tế mới với thằng con trai lớn (bà khai chỉ có một con), nhưng chỉ vài tuần sau thì trốn về vì bỏ hai đứa nhỏ ở nhà sao được? Lại mua chui, bán trốn. Chính sách ngăn sông cấm chợ làm cho công việc của bà khó khăn hơn, nhưng thoát được thì cũng bỏ công. Một lần, ngang trạm Cái Bè mà dân đi buôn chui như bà gọi là Ngã Ba Sơn Trạch (ngã ba sạch trơn), bà đi thoát hơn nửa tạ thịt heo nhờ lơ xe giấu. Lơ xe này cũng là một bạn đồng ngũ cũ của ông...

Thứ Bảy, 14 tháng 11, 2020

Du Tử Lê: Đám Táng Giữa Hư Vô,

Tôi không biết phải giới thiệu với bạn về họ ra sao, cách nào; khi mà chính tôi cũng chỉ mới thấy họ. Đó là lúc ở đường chân trời chỉ còn một vài vệt đỏ yếu, rớt; giống như những hơi thở hắt, cuối cùng, của mặt trời sau khi bị nhận nước. Tôi cũng không biết họ ở đâu tới, dù bãi biển không dài lắm. Nó được giới hạn bởi một doi đá lởm chởm đìu hiu và; vách núi dựng đứng gan, ruột. 

Lúc họ sắp sửa vượt qua tôi, thì, người đàn ông dừng bước. Ông chỉ con chim biển cô đơn, tự do sót lại trên bầu trời. Cô gái cũng dừng bước. Con chim biển dường cũng ngừng bay. Có thể nó đang nhìn xuống hai sinh vật (mà,) nó cho là cũng lạc lõng như nó. Hoặc giả, nó đã nhập vào họ, cách nào đó. 

Người đàn ông nói:

“Em nhìn kìa. Có phải con chim biển ngừng bay vì sức nặng của cả bầu trời, lẫn nỗi âu lo thất lạc quá tải trên đôi cánh nó?” 

Cô gái níu tay người ông, ngước mặt. Giây lát, cô đáp, tựa cho mình một câu hỏi khác:

“Hay vì sự có mặt của chúng ta? Em nghĩ, có thể nó sẽ vui lắm, nếu biết có thêm chúng ta, cũng không biết về đâu đêm nay?” 

Cô gái mỉm cười (nụ cười rạn, vỡ trẻ thơ,) như nỗ lực tự chế giễu sự bi thảm thái quá của mình.

Người đàn ông vòng tay ôm cô gái. Ông làm như không thấy tôi; hoặc có thấy, thì tôi cũng chỉ như chiếc bóng không in của một cánh chim nghi hoặc. Ông nhìn sâu gương mặt cô khá lâu, trước khi hỏi bằng giọng nói pha tiếng lục lạc: 

“Em không định giết chết buổi tối hiếm hoi của chúng ta đấy chứ?”

“Không. Trái lại. Anh ạ.” Cô gái nghiêm nghị. 

“Em nhớ, anh từng nói với em rằng, đám mây nào rồi cũng trôi đi. Trận bão nào rồi cũng phải chấm dứt. Tự thân nó phải hoàn tất chu kỳ sinh, trụ, hoại, diệt...” 

*Song Thao: Chân Dài

Cô bé Maci Currin, 17 tuổi, cư dân thành phố Cedar, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ, vừa được Guinness World Records chứng nhận hai kỷ lục thế giới: người phụ nữ có đôi chân dài nhất thế giới và thiếu nữ tuổi teen có đôi chân dài nhất thế giới. Các ông bự truyền thông như CNN, UPI đều nhanh chóng đưa tin. Họ nhạy bén như vậy là phải. Cái chi liên quan đến chân dài đều là những tin hấp dẫn. Chân cô bé Maci dài bao nhiêu? Chân trái dài 134.62 phân (53 inch), chân phải ngắn hơn một chút, 134.3 phân (52.874 inch). Vậy thì giai nhân chân dài này sẽ đi kiểu chấm phết? Không, chỉ hơn nhau có 0,3 phân thì nhằm nhò chi. Dáng đi của Maci vẫn chuẩn như người mẫu.

Các bạn gái đọc tới đây chắc sẽ thắc mắc: làm sao để đo chân mình đây? Để coi xem thua cô Maci này bao nhiêu…thước? Theo cách đo quốc tế thì người ta sẽ đo từ rốn xuống tới mắt cá chân. Thường thì hai chân không dài bằng nhau mà so le chút đỉnh. Vậy trường hợp cô Maci có chân trái dài hơn chân phải là thường tình. Không có chi mà…dư luận.

Với một sự kiện khá chấn động như vậy, chuyện săm soi vào cô nhỏ lênh khênh này là chuyện dĩ nhiên. CNN trong bản tin vào ngày thứ bảy 10/10 cho biết là cô Maci có chiều dài của chân chiếm 60% chiều cao cơ thể. Maci cao 2, 08 thước. Cỡ tôi thì muốn ngắm dung nhan cô nàng này mỏi cổ phải biết.

Chiều cao dễ nể của cô Maci chắc là do di truyền. Cha cô cao 1,98 thước (6’5”), mẹ cô cao 1,7 thước (5’7”), một người anh của cô cao 1,95 thước (6’4”). Ngay từ khi mới được 18 tháng tuổi, mẹ cô đã nhận thấy Maci cao hơn những đứa trẻ cùng trang lứa. Bà nói: “Mỗi khi đi đón con ở trường, tôi không phải mất công tìm kiếm, bởi con gái tôi luôn cao hơn những bạn học khác”. Lúc ra đường, cô rất ngại với ánh mắt của mọi người nhìn cô. Nhiều người còn móc điện thoại ra chụp hình cô mà không cần biết cô có bằng lòng không. Cao như cây tre miễu như vậy không phải là điều vui vì thân hình cao nhanh quá, xương cốt không theo kịp nên thường hay bị đau nhức. Nỗi đau này cô Maci rất ngán. Vậy nên ngày nay, khi chiều cao của cô không còn tăng nhanh, cô rất vui mừng. Tấm huy chương nào cũng có mặt trái của nó. Tuy vậy cô cũng rất vui khi được công nhận là người có cặp chân dài nhất hành tinh.

Cao như vậy có những điều lợi và những điều bất lợi. Điều lợi hiển nhiên chúng ta cũng đoán ra, đó là khỏi phải nghểnh cổ lên khi đứng coi đánh banh giữa đám đông. Cũng như có lợi thế hơn khi chơi các môn thể thao như bóng rổ hay bóng chuyền. Nhưng điều bất lợi coi bộ nhiều hơn. Đó là hay va đầu vào khung cửa, khó khăn khi lên xuống xe hơi, khó lựa quần áo, giày dép khi đi shopping. Còn một bất lợi khác là khó chọn bồ bịch! Chọn được một anh chàng cân vai bằng lứa đâu có dễ. Tôi có một cô bạn, cao chỉ cỡ 1,7 thước mà vất vả chuyện bồ bịch. Ở Việt Nam thời chúng tôi, con gái cao cỡ đó nghe đã thấy chông chênh. Thấy được anh chàng nào cao ngang bằng, không cần biết tính tình gia cảnh anh chàng này ra sao, chộp liền. Đâu có bao nhiêu cửa mà chọn lựa!

Từ Thức: Cái Tôi Của Người Việt

Gặp một người bạn. Trong một giờ, anh ta nói về anh 57 phút, anh đã làm những gì khiến Tây phải le lưỡi. Ba phút còn lại, trước khi chia tay, anh ta mới hỏi : À, hồi này bạn làm gì, sống chết ra sao?

Tại sao cái tôi, cái "égo" của người Việt lớn thế ? Gặp không biết bao nhiêu người vỗ ngực, tự cho mình là vĩ nhân. Không phải chỉ vỗ ngực, còn trèo lên nóc nhà gào khản cổ : tôi giỏi quá, tôi phục tôi quá, tại sao tôi tài ba đến thế?

Một lần ngồi nhậu với 5 ông , có cảm tưởng ngồi với 5 giải Nobel văn chương. Nói chuyện với một ông bác sĩ trong hẻm, tưởng ông ta đã kiếm ra Pénicilline. Những ông như vậy, nhan nhản. Nói "ông", vì hầu như đó là một cái bệnh độc quyền của đàn ông. Như ung thư vú là bệnh của đàn bà.

In một hai cuốn sách tào lao tặng bố vợ, nghĩ mình ngồi chung một chiếu với Marcel Proust, Victor Hugo, Beaudelaire, Nguyễn Du. Lập một cái đảng có ba đảng viên, kể cả em gái và mẹ vợ, nghĩ mình là lãnh tụ, ăn nói như lãnh tụ, đi đứng , tắm rửa như lãnh tụ. Viết vài bài lăng nhăng, đầu Ngô mình Sở, nghĩ mình là triết gia, đại trí thức, sẵn sàng dẫn dân tộc đi lên ( hay đi xuống ). Học gạo được cái bằng ( chưa nói tới chuyện mua được cái bằng ), nghĩ mình đã kiếm ra điện và nước nóng.

TÔI, TÔI, TÔI


Một ông bạn in một tấm danh thiếp khổ lớn, dầy đặc những chức tước, trong đó có ‘’ nhà nghiên cứu ‘’. Những người quen không biết ông ta nghiên cứu cáí gì, lúc nào. Người viết bài này đáng nhận là nhà nghiên cứu hơn, vì thỉnh thoảng vào Google tìm mẹo trị mắc xương cá, hay cách nấu canh hẹ tầu hũ.

Bất cứ người Việt nào cũng là một cái nhà gì đó. Hơn một cái nhà, đó là những lâu đài

Cũng lạ, cái TÔI to tổ bố ở một xứ như VN. VN, xứ người ta nói ảnh hưởng văn hoá Phật giáo, tôn giáo của vô ngã , cái tôi không có . Nơi chịu ảnh hưởng Lão giáo, những người đã ra suối rửa tai khi nghe thiên hạ nhắc tới tên mình. Nơi người công giáo hành đạo nhiệt thành, và Công giáo coi vị tha, nghĩ tới người khác, là đức tính hàng đầu. Khổng giáo ? Khổng tử nói : biết, nói là biết ; không biết, nói là không biết ; thế là biết đấy. Người Việt ta cái gì cũng biết, quên rằng thỉnh thoảng nhận mình không biết là dấu hiệu của sự thông minh.

Tưởng Năng Tiến: Trận Cuối - Tặng Võ Hoàng


“Từ máy thâu thanh cô nàng hát nhanh, trọn kiếp thương anh lính trẻ xa nhà, tôi là người đi lính miền xa, nhưng giữa rừng già tôi có thấy gì đâu... nhưng giữa rừng già tôi có thấy gì đâu.”

Câu cuối (“nhưng giữa rừng già tôi có thấy gì đâu”) Sáu Mù ca thêm lần nữa,và lần nào y cũng nhắm mắt lại thiệt chặt. Bẩy Què khoái chí cười sằng sặc, bỏ đờn xuống, bàn: 

-Bản này mày ca tới hơn bản Xuân Này Con Không Về, mà đều mày đừng có nhắm mắt lại … 

-Sao vậy ? 

- Đ... mẹ, mày đui mà, mắt toàn tròng trắng không hà, mở ra hay nhắm lại thì cũng “có thấy gì đâu.” Làm như vậy làm chi cho nó mất công mà tao ngó sao mắc cười quá hà… 

-Ờ... !

Sáu Mù ờ rất yếu và mặt thoáng trầm ngâm. Y bị tật nguyền đã bao nhiêu năm mà vết thương, đôi lúc, tưởng chừng như vẫn chưa kéo da non. Một va chạm nhẹ vẫn có thể gây ra cái cảm giác đau đớn khó chịu. Bảy Què đang cười bỗng khựng. Nhìn mặt bạn nó biết liền là mình vừa giễu dở nên vội vàng biện bạch, khỏa lấp :

Thứ Sáu, 13 tháng 11, 2020

Ngô Nhân Dụng: Làm sao tránh gian lận bầu cử?

“Ở nước ông có gian lận bầu cử bao giờ không?” Ông Tập Cận Bình trả lời ngay: “Không bao giờ có chuyện nhơ bẩn đó!” Ông Nguyễn Phú Trọng gật gù đồng ý.

“Làm cách nào các ông đã ngăn chặn được gian lận bầu cử?” “Rất dễ!” “Bằng cách nào?” Tập Cận Bình để cho Nguyễn Phú Trọng góp ý kiến: “Đảng cử dân bầu!”

Ở nước Mỹ, ông Neal Kelley, người phụ trách Ủy ban Ghi danh Cử tri của Quận Cam, California trong 17 năm qua, thú nhận rằng không thể nào bảo đảm 100% không có gian lận bầu cử. Nhưng ông vẫn xác định, “Tôi không nghĩ có người gian lận khi bỏ phiếu tức là tất cả hệ thống bầu cử hỏng hết.” Ông so sánh: “Có bao nhiêu người gian lận trong hệ thống ngân hàng, nhưng không có nghĩa là cả hệ thống ngân hàng hư hỏng hết!”

Vậy người ta gian lận bầu cử như thế nào? Trong cuộc phỏng vấn của báo Register vào tháng Chín năm nay, ông Kelley đưa ra nhiều thí dụ. Ở California ai cũng nhận được lá phiếu để bầu bằng thư, hàng tháng trước ngày bỏ phiếu. Ủy ban kiểm phiếu coi lại tên và chữ ký trên những bao thư này, ghi nhận người nào đã bầu rồi mà không mở bao thư ra coi lá phiếu. Nhiều người đã bỏ phiếu bằng thư, nhưng trong ngày bầu cử lại đến phòng phiếu, muốn thi hành phận sự công dân lần nữa. Ông Kelley bảo, phần lớn đó là các cụ đã bỏ phiếu rồi quên bẵng luôn! Không ai truy tố các cụ! Ông nói mỗi lần có độ một trăm vụ như thế, trong 1.7 triệu cử tri Quận Cam.

Thế còn vụ những người đã chết vẫn đi bầu thì sao? Ông Kelley cho biết cũng có hàng chục vụ xảy ra mỗi lần bầu cử. Có người còn khoe khoang trên mạng xã hội rằng họ đã bầu thay cho người chết, thế là bị truy tố! Những người đã chết thường không bao giờ về báo mộng yêu cầu rút tên khỏi danh sách cử tri. Nhưng ủy ban bầu cử vẫn theo dõi tên người chết từ các bệnh viện, nhà quàn; cũng như hồ sơ của Experian, một công ty tiếp thị chuyên gửi quảng cáo đến từng nhà, và Lorton Data, một công ty cung cấp tin tiếp thị, cũng như tài liệu của các cơ quan tín dụng để biết ai đã đổi địa chỉ, ai đã qua đời. Mỗi năm danh sách cử tri được cập nhật hóa nhiều lần. Ông Kelley thú nhận, tất cả những danh sách cử tri trên thế giới ở nước nào cũng còn tên những người đã chết. Nhưng con số gian lận rất nhỏ. Trong năm 2014, người ta đã bắt được 26 lá phiếu bầu nhân danh 14 người đã chết ở Quận San Diego.