Thứ Ba, 11 tháng 8, 2020

Tạ Dzu: Người Việt học được gì từ nền dân chủ Mỹ?

Chỉ còn ba tháng nữa là đến ngày bầu cử tổng thống 2020 và một số các chức vụ dân cử khác, nước Mỹ đang bị phân rẽ hơn bao giờ hết kể từ cuộc chiến Việt Nam lồng trong bối cảnh của Chiến tranh Lạnh.

Khởi đi từ cuộc đấu tranh giành độc lập với Anh, tiếp nối những chuyển đổi xã hội và chính trị ở châu Âu, Hoa Kỳ đã xây dựng được một nền dân chủ có thể xem như văn minh và hùng mạnh nhất thế giới, thay thế cho thể chế quân chủ kéo dài hàng ngàn năm của nhân loại. Nhưng những thập niên gần đây, nền dân chủ ấy đang bị thách đố bởi cách thức chọn lựa tổng thống đặc biệt của nước Mỹ, hoặc do mối nghi ngờđánh phá lẫn nhau của cả hai phe Dân Chủ và Cộng Hoà: Một Bush (con) chiếm toà Nhà Trắng không qua phổ thông đầu phiếu mà nhiều người cho là do quyết định thiên vị của Tối cao Pháp viện với đa số thẩm phán được các tổng thống Cộng Hoà đề cử; một Obama bị đồn đoán sinh ra ở nước ngoài nên theo hiến pháp, không phải là một tổng thống ‘chính danh’; một Clinton dày dạn kinh nghiệm chính trường, thua cuộc không do số phiếu phổ thông trước ‘tay mơ chính trị’ Donald Trump, được cho là do Nga mà thắng. Nay ông Trump lại tuyên bố không chấp nhận kết quả bầu cử nếu thua cuộc do nghi ngại có gian lận, gieo mối hoài nghi về tính chính danh của một chính quyền dân cử - một “fake democracy” nếu ông Trump thất cử?

Nền dân chủ Mỹ không chỉ bị nhiều người nghi ngại về tính ‘chính danh’ của những nhà lãnh đạo gần đây, mà ngay trong sinh hoạt xã hội, nước Mỹ cũng đang bị phân rẽ giữa hai hệ giá trị bảo thủ và cấp tiến chống đối lẫn nhau. Những trí thức đại học và truyền thông cấp tiến thường cổ võ cho lối sống của giới đồng tính và các phong trào như Me Too, Black Lives Matter, Women Rights…, ngay cả nét ‘văn hoá’ kỳ lạ, Cancel Culture (hay call-out culture) –Văn Hoá Loại trừ, nhiều khi mang tính cách độc đoán: cá nhân hay cơ sở thương mại nào không ủng hộ hay chống đối họ đều có thể dễ dàng bị bôi nhọ,đánh phá. Vô tình hay hữu ý, từ những ý hướng ban đầu tưởng là tốt, những người cổ vũ cho các phong trào nói trên được những người bảo thủ xem là đang thực hiện một cuộc ‘kiểm duyệt’ tự do ngôn luận, áp đặt ý chí lên người khác. Văn hoá loại trừ xuất hiện như hệ quả của đời sống ảo trên mạng xã hội phản ánh sự phân rẽ của đời thực: trẻ em không thích thì nghỉ chơi nhau, người lớn gặp đụng chạm, không thích nhau thì cắt mối liên hệ tức khắc (unfriend). Điều nguy hiểm của văn hoá loại trừ là nó dễ dàng khuyến khích đám đông cuồng nộ (mobs) từ các mạng ảo (Facebook, Twitter, Instagram…) biến thành bạo loạn thực gây bất ổn xã hội. Một số thanh thiếu niên đã huỷ hoại đời sống vì không chịu nổi những thoá mạ khủng bố tinh thần, đe dọa cô lập trên mạng xã hội đến từ văn hoá kiểu này. Nó cũng dễ bị các nhà nước thù địch lợi dụng đánh phá, nhất là trong các kỳ bầu cử.

Ngô Nhân Dụng: Tương lai Lebanon đi về đâu?

Tổng thống Emmanuel Macron đến thăm Beirut mới một ngày, số người Lebanon ký kiến nghịyêu cầu Pháp trở lại xứ này đã tới 60 ngàn và còn đang tăng lên. Chưa thấy một quốc gia nào lâm vào cảnh nhục nhã như vậy: Người dân kêu gọi nước khác đến cai trị mình!

Lebanon là có một bản hiến pháp dân chủ, người dân vẫn được đi bỏ phiếu! Tại sao dân Lebanon tuyệt vọng đến mức muốn trở lại chế độ thuộc địa?

Vì chế độ dân chủ chỉ có trên giấy tờ! Một nhóm người mị dân, bè phái, ích kỷ, tham nhũng và bất lực đã chiếm độc quyền cai trị kể từ khi được độc lập, năm 1945!

Bản kiến nghị trên mạng Avaaz xuất hiện ngay sau vụ nổ, viết rằng “Những người cầm quyền ở Lebanon cho thấy rõ ràng là họ hoàn toàn bất lực không thể điều hành quốc gia và bảo vệ an toàn cho dân … với một hệ thống tham nhũng!”

Sau khi vụ nổ kho phân bón ở bến tàu làm chết gần 150 người, 5,000 người bị thương và 250 ngàn người mất nhà cửa, bà Lina Mounzer, một nhà văn đã viết rằng “một chế độ tham nhũng của các lãnh chúa và những gia đình giầu có, họ kiểm soát guồng máy quyền hành kể từ thập niên 1990 sau khi trận nội chiến 15 năm chấm dứt… Tôi không bao giờ tưởng tượng được tình trạng bất lực của nhà nước Lebanon xuống tới mức nguy hiểm chết người khủng khiếp như thếnày!”

Bản kiến nghị Avaaz kết luận: “Chúng tôi muốn Lebanon trở lại dưới quyền ủy nhiệm cai trị của nước Pháp (trong thời gian 10 năm) để thiết lập một chính phủ sạch sẽ và vững vàng.”

Trước thế kỷ 20 người dân vùng này sống trong Đế quốc Ottoman của người Thổ Nhĩ Kỳ. Sau Đại chiến Thứ nhất, các nước thắng trận chia phần các lãnh thổ thuộc Đế quốc Ottoman, họ tùy tiện quyết định biên giới các mảnh đất được chia cắt. Nước Pháp được ủy nhiệm cai trị xứ Syria và Lebanon bây giờ. Vùng này đã từ thời thượng cổ từng bị các đạo quân Hy Lạp, Ba Tư, quân Mông Cổ và Thổ Nhĩ Kỳ, các đạo Thập Tự quân và quân Hồi Giáo đi qua. Liban, tên theo người Pháp gọi, là một xứ phong cảnh nổi tiếng đẹp với những ngọn đồi trồng olive và các bãi biển bên bờ Địa Trung Hải nước xanh ngắt. Sau Đại chiến Thứ hai, Pháp rút đi, Lebanon thành một quốc gia độc lập hỗn hợp nhiều nhóm sắc tộc và tôn giáo. Trong bài này chúng tôi dùng cả hai tên Lebanon và Liban, vì người Pháp đang dính líu vào tương lai xứ này.

Trần Văn Khởi: Đường về công trường… là đường vào quê hương  (ca khúc Nguyễn Đức Quang)

Một ngày khi đảm trách Công Trường Giới Tuyến, Hà Tường Cát rủ tôi đi Cam Lộ. Tôi đã quen Cát cùng nhiều anh em khác từ Chương Trình Hè 65 – bắt đầu thì anh em biết tôi là “em anh Ngô”. Tuy đang làm việc công chức, tôi cũng ráng dành thì giờ tham gia sinh hoạt thanh niên từ khi du học về cuối năm 1964.

Dạo đó, quân đội Mỹ muốn lập vùng oanh kích tự do ở ngay phía Nam giới tuyến. Đồng bào vùng đó phải tản cư, và Công Trường Giới Tuyến đã được anh em đề ra để phần nào giúp đỡ xây chỗ ở mới. Tầm mức công trường tương đối rất hạn chế, chỉ là một phần nhỏ so với Công Trường Thạnh Lộc Thôn trong Chương Trình Hè năm trước.

Tôi muốn đi, không phải để làm mà là cho biết. Dù sinh trưởng ở Huế, tôi chưa bao giờ có dịp đi vùng nào Bắc của Huế. Tôi xin nghỉ việc để đi với Cát, vào một ngày mùa hè năm 1966.

Nhờ Cát xoay xở, tụi tôi đi máy bay Air America, mang theo ít vật liệu, từ Saigon đi Đà Nẵng; nghỉ lại đêm ở Ty Thanh Niên, rồi hôm sau bay đi, cũng Air America, Quảng Trị, rồi từ đó đi đường bộ lên Đồng Hà.

Tại đây đã gặp nhiều anh chị em trong Công Trường. Trong cảnh nghèo nàn, đầy thiếu thốn, tôi cảm nhận ngay thiện chí cao độ của các anh chị em thanh niên, trong một chấp nhận và chia sẻ thầm lặng nổi khổ của đồng bào bó buộc phải bỏ nhà bỏ cửa ra đi.

Chúng tôi đi xe nhà binh, về phía Tây trên quốc lộ số 9, tới Cam Lộ. Tôi không còn nhớ nhiều về các công tác – có lẽ vì cũng chẳng xây cất được bao nhiêu. Ấn tượng còn lại sâu đậm trong tôi là hai đêm nằm ngoài trời, dọc quốc lộ số 9, suốt đêm thấy tia sáng rồi nghe tiếng súng đại bác bắn đi từ căn cứ Mỹ gần đó – chợp mắt ngủ, thức giấc, ngủ lại trong tiếng súng cả đêm, bắn nát vùng oanh kích tự do.

S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Một Khúc Ruột Thừa

Lênh đênh muôn dặm nước non
Dạt vào ao cạn
vẫn còn lênh đênh 

Tôi tình cờ nghe được một mẩu đối thoại lạ tai, ngăn ngắn của một cặp vợ chồng người quen (còn trẻ) ở quê nhà: 

- Lý do nào để anh quyết định tham gia đấu tranh?

- Vì 3 cô gái điếm người Việt ở Campuchia… Vì chứng kiến những phận đời vỡ nát ấy mà anh muốn góp phần nhỏ bé vào cuộc đổi thay đất nước. Hy vọng đất nước mình khá hơn, có dân chủ, có tự do để không còn những cô gái VN phải sang xứ người làm điếm. Không còn cảnh người Việt phải sống tha hương, chịu mọi khổ sở, thiệt thòi, hoặc chết thảm nơi xứ người nữa. Đơn giản thế thôi.” (Phạm Thanh Nghiên. “Chuyện Kể Của Chồng”).

Mấy năm qua, tôi ngủ trong những cái khách sạn tồi tàn ở Phnom Penh nhiều hơn ở nhà mình nên biết rằng Cambodia không chỉ có ba (hay ba ngàn) “cô gái Việt Nam phải sang xứ người làm điếm.” Nơi đây cũng không chỉ có ba chục ngàn (hay ba trăm ngàn) người Việt đang “phải sống tha hương, chịu mọi khổ sở, thiệt thòi.” 

Theo tường trình của MIROR (Minority Rights Organization) hiện có khoảng năm phần trăm, hay 750.000 người gốc Việt, đang sinh sống ở đất Miên. Đây là nhóm dân thiểu số đông đảo nhất nơi xứ sở này. Hầu hết họ đều là dân ngụ cư, không khai sinh, không căn cước, không được quyền tiếp cận với bất cứ dịch vụ xã hội nào, và (tất nhiên) không có quyền sở hữu tài sản hay đất đai gì ráo. Do thế, phần lớn kiều bào ở Miên (theo như cách gọi rất lịch sự của Đại Sứ Quán Việt Nam ở Phnom Penh) đều sống lênh bênh – rầy đây, mai đó – trên những túp lều nổi xung quanh Biển Hồ, hoặc dọc theo những nhánh sông phụ thuộc.

Họ sống ra sao?

Từ Chong Khneas, ký giả Thiên Ân tường thuật:

“Những Việt Kiều Campuchia này nghèo khó cả về điều kiện sinh sống lẫn chính sách mà chính quyền đưa ra để hỗ trợ. Trên vùng nước mênh mông dơ bẩn, các gia đình người Việt sống ngoài vòng pháp luật với nhau, trẻ em không có giấy tờ nên cũng chẳng thể học lên cao được mà chỉ ngừng lại ở hết bậc tiểu học.

Thiện Ý: Việt Nam trả hết nợ VNCH vay Hoa Kỳ từ thời chiến tranh mang ý nghĩa gì?

Theo tin VOA tiếng Việt, Bộ Tài chính Hoa Kỳ vừa cho biết rằng nhà đương quyền Việt Nam đã thanh toán hết số nợ 145 triệu đôla phát sinh từ khoản vay của Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975. Đây là khoản nợ mà Hà Nội bị buộc phải kế thừa, một vấn đề lớn từng gây cản trở cho tiến trình bình thường hóa trong quan hệ Mỹ – Việt.

Bài viết lần lượt trình bày:

· Nguồn gốc món nợ Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) vay của Hoa Kỳ

· Ý nghĩa việc trả nợ này.

I - Nguồn gốc món nợ VNCH vay của Hoa Kỳ


Theo hãng tin AP trích dẫn thông tin của Bộ Tài chính Mỹ cho biết, trong số nợ 145 triệu đôla mà nhà đương quyền Việt Nam mới trả hết cho Hoa Kỳ, bao gồm:

(1) Khoảng 76 triệu đôla là nợ gốc từ các khoản vay phục vụ cho nông nghiệp, giao thông, nhà máy điện… mà chính quyền Sài Gòn vay của Washington từ trước khi kết thúc Chiến tranh Việt Nam năm 1975.

(2) Và khoảng 70 triệu đôla còn lại là tiền lời trong 24 năm.

Các quan chức Hoa Kỳ cho biết trong món nợ vừa thanh toán, không có khoản vay nào được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động quân sự trong chiến tranh Việt Nam.

Theo báo Nhân dân cơ quan ngôn luận của nhà nước Việt Nam, số nợ gốc của chính quyền Sài Gòn là 85 triệu đôla, phần còn lại là tiền lãi, và chi phí phát sinh trượt giá.

II - Ý nghĩa việc kế thừa trả nợ


Theo nhận định của chúng tôi, việc nhà cầm quyền chế độ đương thời Cộng Hòa Xã Hội ChủNghĩa Việt Nam (CHXHCNVN) trả nợ thay cho chế độ VNCH thời chiến tranh Quốc-Cộng (1954-1975) mang hai ý nghĩa sau đây:

Chủ Nhật, 9 tháng 8, 2020

Trần Văn Ngô: Coi Vậy Mà...Hà Tường Cát Là Tất Cả Thanh Niên Thiện Chí

D:\PhamPhuMinh\Pictures\Scanned\2020-08-08 Cat\Cat 001.jpg
Hà Tường Cát
Hồi đó, giữa thập niên 1950. Trại công tác mới bắt đầu bằng những công việc nhẹ nhàng, ít người. Ở Tân An, Gò Vấp rồi lên Ban Mê Thuột. Dọn dẹp, trồng cây, sơn trường học, lợp nhà...

Nhẹ nhàng mà vui. Tiếng lành đồn xa. Bành trướng nhanh để trở thành một phong trào trong giới trẻ. Phong trào trại công tác, workcamps movement, thật sự đã có nhiều nơi trên thế giới.

Khi trở thành phong trào rồi thì người đi trại đông hơn, ngược lại công việc tổ chức trại, phân định công tác phức tạp, khó khăn hơn. Chuyện khó khăn vẫn là tìm sao cho ra công tác thích hợp.

NGƯỜI TÌM CÔNG TÁC


Trên căn bản là trại sinh đóng góp một phần, phần còn lại là của nơi thực hiện công tác. Làm gì, mua những gì, vật liệu đâu, dụng cụ đâu, cho bao nhiêu công nhân tài tử tới từ thành phố xăn tay áo lên làm ? Làm việc trong bao nhiêu ngày ?

Ừ mà làm đàng hoàng để khi hết trại ra đi, người ta không phải mất công, tốn của... làm lại !

Người đi tìm công tác cho Hội như vậy thật là khó khăn và quyết định là mấu chốt thành công của trại. Chi li, tỉ mỉ nhưng phải có đầu óc tổ chức, phân công theo khoa học. Tất cả đều dựa trên những con số giả tưởng. Hay chẳng có con số gì cả.

Bao nhiêu thành tích của nhóm này, của hội này, hội Thanh Niên Thiện Chí, là tính theo bao nhiêu công tác đã làm, làm được gì và công tác được bao nhiêu nơi. Và ngày trở lại sẽ được đón tiếp niềm nở.

Kỷ Niệm Hà Tường Cát Qua Hình Ảnh

Chúng tôi vừa làm một cuộc sưu tầm cấp tốc để tìm một số hình ảnh của anh Hà Tường Cát, từ những ảnh xưa nhất có thể có được cho đến những ảnh gần đây. Mong là những hình ảnh này sẽ thành những cột mốc kỷ niệm của cuộc đời nhiều hoạt động và nhiều bạn bè của anh Cát.

- Xưa nhất là tấm hình lớp Sử Địa 3 Đại Học Sư Phạm mà anh Cát theo học, niên khóa 1961-1962.


Hình này có Gs Tăng Xuân An. Anh Hà Tường Cát thắt cà vạt, ngồi bìa phải. (Hình do anh Lâm Vĩnh Thế, bạn cùng lớp với anh HT Cát gửi cho DĐTK. Anh Thế là người đứng thứ hai, từ bên phải)


Trần Mộng Tú: Những Bức Tường

Chúng ta ở trước mặt, ở sau lưng những bức tường, ở trong những bức tường mỗi ngày. Có bao giờ chúng ta nhìn vào những bức tường nghĩ đến sự liên hệ giữa ta và tấm vách vô tri đó? Bức tường, bức vách, bức mành, hàng rào, bờ giậu, chấn song v.v... Là những rào cản, ngăn cách, hay che chở giữa người với người, người với vật. Những tiếng đó, tưởng như khi đọc lên chẳng để lại một âm thanh nào, nhưng thật sự những “bức tường” đã giữ biết bao nhiêu dấu tích của kỷ niệm vui, buồn, thăng trầm của lịch sử, lãng mạn của văn thơ .

Trong một bài thơ viết về chiến tranh, một nhà thơ Ý, có nhắc đến những bức tường: 

“Không còn gì cả
trong những ngôi nhà
những bức tường bị bào nát ra, ở lại.”(1)

Tưởng tượng hình ảnh một ngôi làng sau chiến tranh, đồng hoang, nhà trống, tất cả tan tác xụp đổ, không có tiếng gà gáy, tiếng chó sủa, tiếng chân trẻ em và tiếng ho của người già. Một ngôi làng bỏ trống chỉ còn lại những bức tường đã sụp đổ tơi tả, rơi ra từng mảnh.

Khi vĩ tuyến 17 chia đôi hai miền Nam Bắc nước Việt, một “Bức Màn Tre” được dựng lên, đã thấm bao nhiêu máu và nước mắt của người Việt cả hai miền. Bức màn tre đã hạ xuống nhưng trong lòng người Việt cho đến bây giờ một bức tường vô hình vẫn rơi ra từng mảnh.

Bức tường ngăn đôi ở Đông, Tây Đức sụp đổ, cả thế giới hân hoan và nhỏ lệ. Những người dân hiền lành chẳng hề nghĩ xa xôi gì về “chính trị” chôn dưới chân tường. Được gặp lại những người thân yêu, được đi lại tự do một phần nào trên chính đất nước mình, đó là hạnh phúc thật sự mà họ chạm được tay vào, như khi nhặt mảnh tường đập vỡ cất đi. Nhưng du khách đến đây, ai cũng muốn mua một miếng gạch vỡ để làm chứng tích mình đã đến bức tường lịch sử:

“Lịch sử bán hạ giá
Một mảnh chỉ có 20 mỹ kim” (2)

Elizabeth Coatsworth: Con Mèo Nhập Niết Bàn (• Tác giả: Elizabeth Coatsworth • Dịch giả: Doãn Quốc Sỹ)

CON TÀI LỘC


Xa … xa lắm, mãi tận bên xứ Nhật Bản, xưa có một chàng họa sĩ nghèo. Hôm đó họa sĩ đương ngồi buồn thiu trong căn nhà nhỏ của chàng, chờ bữa ăn trưa. Người vú già đi chợ chưa về, chàng lim dim ngồi đó, thở dài nghĩ đến những thức ăn mà người vú có thể mua về. Chàng ngóng đợi từng phút từng giây bước chân hấp tấp của vú, tưởng tượng vẻ khúm núm khi vú kính cẩn trình lên chủ những thứ mua về đựng trong chiếc lẳng nhỏ, phải đảm đang lắm mới có thể với mấy xu tiền chợ mà mua về ngần bao nhiêu thứ. Họa sĩ quả đã nghe thấy tiếng chân trở về. Chàng nhỏm vội dậy. Chàng đói lắm rồi.

Nhưng sao vú lại e dè dừng bước trước cửa thế kia? Lẵng thức ăn đậy kín.

“Vào đi chứ, vú,” chàng nói lớn, “xem vú mua được những gì nào”.

Người vú run run, hai tay ôm chặt lấy chiếc lẵng tre. “Bẩm cậu,” người vú nói, “cháu nghĩ rằng nhà mình quạnh quẽ quá.” Những nét nhăn trên khuôn mặt già nua của vú vừa phiền muộn, vừa thoáng vẻ cương quyết. 

“Quạnh quẽ!” họa sĩ nói, “thì tất nhiên là quạnh quẽ rồi! Vú bảo làm sao mà khách khứa tấp nập vào ra nhà này được, chúng ta có gì đãi họ đâu? Ngay như ta đây, đã từ lâu chẳng được nếm miếng bánh trôi bánh chay nào, hương vị những thứ đó cơ hồ ta cũng quên phứt đi rồi!” Và họa sĩ lại thở dài, bởi quả tình chàng thích những loại bánh chưng, bánh trôi, bánh chay vô cùng. Ôi bánh chưng nhân đậu có mỡ ngậy, bánh trôi bánh chay nhân đậu đường nhuyễn thả ngập trong màu chè đường đặc sánh và tinh khiết. Chàng còn thích uống trà với vài người bạn thân, trà pha và rót vào chén men sứ trắng phau, vừa thưởng thức trà vừa cùng bạn đàm đạo về một cành đào hoa nở chẳng hạn, cành đào đẹp như một nàng công chúa khép nép trong khuê phòng.

Nhưng đã từ lâu rồi, tuần này qua tuần khác, tháng này qua tháng khác chẳng có ma nào tới mua cho một bức tranh nhỏ. Đã từ lâu rồi chàng họa sĩ nghèo nàn cam phận với bát cơm hẩm ăn với chút tép kho, nhưng nếu cái điệu chẳng ai tới ngó ngàng mua tranh này, còn kéo dài thì đến cơm hẩm tép kho cũng chẳng có được nữa. Đôi mắt chàng trở về với chiếc lẵng xinh còn đậy kín. Có thể là vú đã khéo thu xếp mua được một hay hai củ xu hào cũng nên, biết đâu lại chẳng thêm cả một quả đào chín mọng. 

Thứ Bảy, 8 tháng 8, 2020

Đỗ Quý Toàn: Chất thơ trong văn

Chúng ta băn khoăn về sự khác biệt giữa thơ và văn kể từ khi người Việt tiếp xúc với văn chương Pháp. Trước đó các cụ thấy hai thứ hiển nhiên là khác nhau rồi. Có vần, có điệu thì gọi là thơ, nếu không thì là văn. Vào đầu thế kỷ 20 thì sự phân biệt còn khá rõ ràng. Phạm vi của thơ và của văn có biên giới, dựa vào hình thức. Đến giữa thế kỷ 20, có những thi sĩ viết “thơ bằng văn xuôi” theo lối “poème en prose” của các thi sĩ Pháp, như Rimbaud, Claudel, v.v… Từ đó nói đến thơ người ta không thể chỉ căn cứ vào vần, điệu, hay giới hạn số chữ trong một câu. Thơ tự do đẩy thơ sang mấp mé bờ văn xuôi. Tùy bút đẩy văn xuôi tràn sang biên giới của thơ.

Khi Phạm Đình Hổ viết Vũ Trung Tùy Bút thì tùy bút của ông giống như các truyện ngắn. Tới Nguyễn Tuân thì tùy bút ở giữa truyện và phiếm luận, mà bây giờ chúng ta có một chữ khác là tạp văn, một chữ rất tiện dụng (theo lối Lỗ Tấn). Tùy bút, nhờ Võ Phiến, Mai Thảo… lấn sang biên giới của thơ nhiều hơn. Và chúng ta có thể nói đến “chất thơ” trong văn Mai Thảo hay Võ Phiến hoặc Phạm Công Thiện. Từ chữ THƠ để nói về một hình thức, chúng ta nói đến Chất Thơ, trước đây gọi là Thi Vị. Khi ta tự hỏi “Thơ và văn xuôi khác nhau thế nào” chúng ta muốn nói đến Chất Thơ, chứ không nói về hình thức của thơ. Hình thức có thể là một yếu tố, không là tất cả.

Vì thơ và văn xuôi đều là nghệ thuật lấy ngôn ngữ làm chất liệu cho nên người ta đem phân tích ngôn ngữ để dựa vào đó mà phân biệt thơ với văn xuôi. Đại để, ngôn ngữ có hai yếu tố chính: âm thanh mà chúng ta nghe thấy khi đọc hoặc nói, và các tình ý mà âm thanh gợi ra (hoặc âm thanh tưởng tượng khi nhìn chữ viết).

Dựa trên hai yếu tố này, có người đề nghị phải tìm chất thơ ở cả hai phạm vi: chất thơ do âm điệu gây ra, và chất thơ do ý tứ. Một câu có vẻ trầm bổng, vần câu sau theo vần câu trước, thì nhờ âm điệu có chất thơ. Một đoạn văn không có các yếu tố âm điệu nhưng các chữ dùng trong đó gợi ý tứ nhiều thì nó có chất thơ ở ý nghĩa. Một ý trừu tượng “rất rộng lớn” có thể được chuyên chở bằng nhiều từ ngữ, thí dụ: mênh mông, mênh mang, bạt ngàn, bao la v.v… mỗi từ gợi tình tứ khác nhau. Sự sắp xếp các tiếng trong một cụm từ cũng thay đổi tác dụng của ngôn ngữ. Chắc ai cũng có thể phân biệt ý tứ khác nhau trong hai cách nói, “trời biển mông mênh” với “mênh mông biển trời.”

Nguyễn Văn Ngọc: Xuôi Nam

Hình minh hoạ: Tràm Chim Đồng Tháp, ML

xuôi nam, tôi thấy rừng tràm
thấy dừa lã ngọn, thấy cam trĩu cành
thấy rào dâm bụt tươi xanh
thấy bông trang nở đỏ quanh nhà người
thấy sân nắng rợp bóng xoài
thấy me thay lá rơi dài lối đi
thấy cò trắng đậu bụi tre
thấy ven bờ nước tím hoa lục bình…
thấy tôi đứng ngẩn ngơ nhìn
thấy tôi nhớ quá quê nghìn dặm xa
thấy tôi lạc chợ bao mùa
thấy tôi thèm một chỗ về, tôi ơi !

*Song Thao: Nóng

Cuối cùng vụ án đã được xử xong vào ngày thứ tư 11/3/2020. Đây có lẽ là vụ án gây sốt nhất trong thời gian qua. Người được gọi là “ông trùm Hollywood” Harvey Weinstein, 67 tuổi, đã bị kết án 23 năm tù về tội hiếp dâm và quấy rối tính dục sau khi bị tới 90 phụ nữ đứng ra kiện.

Tên tuổi của ông trùm làng điện ảnh này không ngớt được nhắc nhở tới từ năm 2017 tới nay sau khi ông bị các nữ diễn viên và chuẩn diễn viên tố cáo ông đã có những hành vi xâm phạm tính dục với họ. Vụ này ồn ào đến nỗi đã phát sinh cả một phong trào rộng lớn mang tên #MeToo đánh gục rất nhiều tai to mặt lớn trong đủ các ngành hoạt động của xã hội, nhiều nhất là ngành giải trí. Nhiều lắm, tôi không nhớ được hết. Chỉ kể sơ sơ ra như sau: ông Blake Farenthold, Dân biểu đảng Cộng Hòa của tiểu bang Texas; ông Bill O’Reilly của đài truyền hình Fox; ông Al Franken, Thượng nghị sĩ của tiểu bang Minnesota; ông Charlie Rose của đài truyền hình CBS; ông Matt Lauer của show Today, đài NBC. Cùng hoạt động trong ngành điện ảnh và tàn đời với ông Harvey Weinstein có các ngài Alok Nath, Nana Patekar, Vikas Bahl, Rajat Kapoor. Tính tới cuối tháng 10 năm 2018, có 201 nhân vật thuộc đủ các ngành nghề bị nhào. Điều lý thú là có tới 43% những người thay thế các chức vụ do các ông này bỏ lại là phụ nữ! Phải nói đây là một cuộc cách mạng. Cách mạng nhung! Chị em đã tạo nên một làn sóng phũ phàng cuốn trôi nhiều ông có tật táy máy.

Nếu đứng về phía các ông mà nói thì anh chàng Harvey Weinstein này đáng nọc ra đánh đòn. Tự nhiên trời bỗng nổi cơn gió bụi vì cái tính ham ăn của anh Harvey. Là một nhà sản xuất điện ảnh tại Hollywood, chàng Harvey quyền uy biết mấy, tiền bạc quá dư thừa, chung quanh lại toàn những mơn mởn đào tơ, cách chi chàng không vấp. Nhưng chàng là thứ hạm, dùng quyền lực và tiền tài áp đặt những quan hệ lên những thân cô thế cô muốn tìm một con đường vào cõi huy hoàng của thế giới điện ảnh đầy quyến rũ. Chất hạm của chàng làm chàng nhào, kéo theo biết bao đấng nam nhi quyền uy lệch đất trong đủ mọi lãnh vực.

Minh Diện: Sao Lại “Tâm Hồn Vong Bản” !?

Cụ Phan Khôi
“Quan tài cha tôi đặt trên chiếc xe song mã màu đen. Đó là loại quan tài xấu nhất được mua phân phối giá hai đồng bảy hào năm xu. Sáu mảnh gỗ tạp, bào qua loa, vênh vẹo đóng đinh qua loa, không sơn phết,tấm thiên,tấm địa và bốn góc đều hở.Trên nóc quan tài chỉ có ba nén nhang cắm vào quả trứng luộc để trong chén cơm. Không nến, không hoa. Không có một vòng hoa, một bông hoa nào trong đám tang cha tôi. Ngoài con ngựa già kéo xe, chỉ có 10 người đưa đám, kể cả hai nhân viên dịch vụ mai táng và người đánh xe ngựa. Người bạn, người đồng nghiệp duy nhất của cha tôi là nhà thơ Yến Lan, còn lại là người trong gia đình. Chúng tôi bấu víu vào nhau, đẩy chiếc xe ngựa lăn bánh chậm chạp ra khỏi con hẻm, đi về hướng cửa Đông. Người hàng phố đứng nhìn đám tang vội vã quay đi. Không ai dám tới dự và đưa cha tôi đến nơi an nghỉ cuối cùng. Họ đều sợ liên lụy. Lúc cha tôi còn sống họ sợ đã đành, giờ cha tôi đã chết mà họ vẫn sợ.
“Chiều mùa Đông gió mưa hun hút, lạnh tê tái. Chiếc xe ngựa mầu đen và một dúm người mầu đen vón vào nhau líu rứu ra hướng cửa Đông. Mẹ tôi bảo dừng lại một phút cho cha tôi chào Hà Nội một lần cuối. Mẹ tôi và chúng tôi thay mặt cha tôi quỳ xuống lạy ba lạy. Tôi nhớ những ngày mới về tiếp quản Thủ Đô, cha tôi thường dẫn chúng tôi đi thăm năm cửa ô và ba sáu phố phường Hà Nội, kể cho chúng tôi nghe về cụ ngoại tôi, Tổng đốc Hoàng Diệu.”

Ông Phan An vừa lom khom chậm rãi bước đi trong con hẻm phố Thuốc Bắc (Hà Nội) vừa kể về đám tang của cha mình, nhà báo, nhà văn Phan Khôi. Ông cứ nhắc đi nhắc lại, giọng nói như nấc lên:

- Không có đám tang nào ảm đạm như đám tang cha tôi! Không có đám tang nào buồn thảm, thê lương như đám tang cha tôi!

Một lần nữa Phan An lại từ Đà Nẵng ra Hà Nội, tìm về căn nhà số 73 hẻm phố này, nơi cha ông đã sống những ngày cuối cùng. Ông tìm về quá khứ, tìm về nỗi đau xót mà gần hết cuộc đời vẫn chưa thể nguôi ngoai được.

Thứ Sáu, 7 tháng 8, 2020

Ngô Nhân Dụng: Covid 19 - Bắc Kinh phải chịu trách nhiệm

“Nếu một quốc gia vô tình phóng một hỏa tiễn mang bom hạch tâm làm chết 650,000 người, thì chắc giới lãnh đạo cả thế giới phải yêu cầu điều tra toàn diện xem chuyện gì đã xẩy ra để trong tương lai sẽ tránh được.”

Thí dụ trên do ông Jamie Metzl nêu ra để hỏi tại sao không ai đòi phải điều tra vụ bệnh dịch Covid 19 xuất phát từ Vũ Hán đã gây họa làm chết một số người lớn tương tự, mà chính quyền cộng sản Trung Quốc chịu trách nhiệm! Jamie Metzl là một nhà “nghiên cứu tương lai,” trong các lãnh vực kỹ thuật, y học, địa lý chính trị, vân vân. Ông đã từng làm việc trong Ủy ban An ninh Quốc gia và Bộ Ngoại giao thời chính phủ Clinton, làm điều tra viên của Ủy ban Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc tại Campuchia. Năm 2019 ông tham dự ủy ban tư vấn của Tổ chức Y tếThế giới (WHO).

Bệnh dịch Covid đã xuất hiện ở Trung Quốc từ lâu. Năm 2012 một vi khuẩn tương tự nhưSARS‑CoV‑2 đã gây bệnh cho sáu người làm việc trong các hang động có nhiều dơi ở Vân Nam. Ba người đã chết. Các mẫu vi khuẩn loại Virus Corana này được đưa về Viện Vi trùng ở Vũ Hán để nghiên cứu. Các phòng thí nghiệm trong viện này cũng nghiên cứu các loại Virus Corana, từ khi chúng gây ra bệnh dịch SARS năm 2003.

Ông Metzl nhắc lại rằng chính quyền Trung Cộng xác nhận vi khuẩn SARS‑CoV‑2 bắt đầu truyền từ thú vật qua con người trong khu chợ cá và thú hoang ở Vũ Hán. Ông đặt câu hỏi: “Có nơi nào khác trong nước Trung Quốc cũng bị vi khuẩn này tấn công hay không?”

Câu hỏi này rất quan trọng. Tại sao loài vi khuẩn SARS‑CoV‑2 lại chọn Vũ Hán, cách Vân Nam hơn 1,500 cây số, để phát động bệnh dịch? Tại sao bệnh không phát sinh ở những thành phố gần các hang động của loài dơi hơn?

Đó là lý do ông Metzl nghi ngờ rằng vi khuẩn Corona lần này đã xuất phát ở ngay Vũ Hán, chúng thất thoát ra ngoài do bất cẩn, từ Viện Vi trùng Vũ Hán là nơi duy nhất nuôi vi khuẩn để nghiên cứu.

Nguyễn Trung: Suy nghĩ về thế giới và nước ta thời hậu đại dịch covid-19

Viết nhân dịp 25 năm bức thư của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt: 09-08-1995/2020

Dựa vào quan sát thế giới và những phân tích thu thập được, theo tôi, từ hơn một thập kỷ nay, nhất là từ khi Trung Quốc Tập (2012) và nước Mỹ Trump (2016) xuất hiện như một nhân tố có vai trò chi phối mang tính quyết định, thế giới đã sang trang đi vào một thời kỳ phát triển mới để rồi sẽ hình thành nên một trật tự quốc tế khác trong khung khổ những thể chế mới sẽ đến. Đại dịch covid-19 lay động tất cả, bắt buộc tất cả các quốc gia và từng con người phải thay đổi đến tột cùng, càng làm rõ thêm những đặc trưng mới của thời kỳ sang trang này.

PHẦN MỘT


Phải chăng có thể nêu lên một số nhận xét khái quát sau đây: 

1 - Mâu thuẫn Mỹ - Trung, hình thành với những lý do đã biết, mang tính đối kháng lớn nhất và triệt để nhất kể từ sau chiến tranh thế giới II, giữa một bên là Mỹ quyết bảo vệ vai trò số một thế giới và những giá trị đã làm nên nước Mỹ, và một bên là đế chế Trung Hoa trỗi dậy và cho rằng thời cơ đã đến để thực hiện giấc mộng Trung Hoa bá quyền thế giới. Trên nhiều phương diện, tính đối kháng của mâu thuẫn Mỹ - Trung hôm nay vượt xa tính đối kháng của mâu thuẫn Mỹ - Xô thời chiến tranh lạnh I. 

Sự thật là thế giới đang đi vào thời kỳ biến động quyết liệt nhất kể từ sau tranh thế giới II, với những nguy cơ chiến tranh ngày càng nhiều ở những quy mô khác nhau, có thể bắt đầu nổ ra ở trận địa nước bên thứ ba trước khi lan rộng hoặc trở thành chiến tranh thế giới, hoặc chủ yếu chỉ diễn ra trên trận địa nước bên thứ ba, hoặc cuốn hút những nước bên thứ ba vào cuộc... Như một hệ quả tất yếu, quá trình này gây ra những tập hợp lực lượng mới và làm phân rã hay thay, đổi đáng kể những tập hợp lực lượng đang có (thái độ nhiều mầu sắc khác nhau của EU đối với vấn đề Trung Quốc là một trong những ví dụ điển hình).

Cánh Cò (Blog RFA): Tại sao Việt Nam không thể bỏ Trung Quốc?

Ngoại Trưởng Mike Pompeo đọc diễn văn tại thư viện Richard Nixon Library ở Yorba Linda, California, hôm Thứ Năm, 23 Tháng Bảy, chỉ trích nặng nề Trung Quốc. (Hình: Ashley Landis/POOL/AFP via Getty Images)

Trong suốt thời gian từ năm 1972 đến nay chưa bao giờ thế giới chứng kiến việc Hoa Kỳ thẳng thừng lên án Trung Quốc như thời gian vừa qua.

Bắt đầu bằng cuộc chiến thương mại giữa hai nước do Mỹ phát động đến việc cấm Huawei hoạt động trên đất Mỹ, sau đó chuyển sang kết án Bắc Kinh đã cố tình im lặng phát tán virus Corona làm cho nước Mỹ và EU ngập chìm trong chết chóc, hỗn loạn.

Dẫn tới quyết định nhanh chóng trước việc Hồng Kông bị thủ tiêu chính sách “một quốc gia hai chế độ” và lần đầu tiên Mỹ lên án nặng nề việc chính quyền Trung Quốc giam giữ, hành hung, triệt sản hàng triệu người Duy Ngô Nhĩ và lập tức cấm vận những công ty, cán bộ chóp bu người Trung Quốc tại Tân Cương cho thấy Mỹ không còn do dự vì mối quan tâm đến việc trao đổi thương mại với Trung Quốc như xưa nay nhiều người nhận xét.

Cuối cùng nhưng chưa phải là kết thúc: Mỹ ra lệnh lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston, Texas, phải về nước trong vòng 72 giờ vì đã có hành vi gián điệp trên nước Mỹ. Đây là tiếng chuông báo tử cho quan hệ hai nước.

RFA: Tạp chí cộng sản có kham nổi vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng vừa cho rằng, sau 90 năm, Tạp chí Cộng sản vẫn giữ vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng lý luận.

Ông Trọng đưa ra nhận định vừa nói hôm 5 tháng 8 năm 2020, khi gửi thư chúc mừng Tạp chí Cộng sản, nhân Lễ kỷ niệm 90 năm ngày ra số đầu tiên của tờ báo này 5/8/1930 - 5/8/2020.

Trong thư, người đứng đầu đảng cộng sản Việt Nam viết rằng, trong suốt thời gian qua, Tạp chí Cộng sản đã có nhiều đóng góp quan trọng vào công tác tư tưởng, lý luận của Đảng, nhất là trong việc tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị... xứng đáng với vị thế, vai trò cơ quan lý luận chính trị hàng đầu của Trung ương đảng...

Trả lời Đài Á Châu Tự Do hôm 5 tháng 8 năm 2020 liên quan việc này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Dũng, một nhà nghiên cứu ngôn ngữ, nói:

“Nói như vậy tức là giả định trước đây nó ‘có’... là không đúng... chưa bao giờ như vậy. Lý do tạp chí cộng sản là tiếng nói của đảng, thậm chí có thể nói rõ hơn đó là dòng chủ lưu của đảng, phản ánh thế lực đang là tiếng nói mạnh nhất, thành ra vì thế bao giờ nó cũng chậm hơn so với yêu cầu của cuộc sống, thành ra nó không thể đóng vai trò tiên phong được. Bởi vì những người tiên phong bao giờ cũng là số ít, mà số ít thì không thể tồn tại trong cơ chế của đảng cộng sản. Ai cũng biết, người ta nói thẳng đó là tập trung dân chủ, thì làm sao có chỗ cho số ít được. Người ta có nhu cầu nói mình là tiên phong, đó là ngụy tín, tức là lừa dối chính mình cho đến lúc nào đó mình cũng tin lời nói dối đó.”

Cũng trong thư chúc mừng, ông Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhắc lại mong muốn Tạp chí Cộng sản tiếp tục phát huy truyền thống, giữ vững vai trò và bản sắc của một cơ quan chính trị của Trung ương Đảng, tiếp tục xứng đáng là ngọn cờ tư tưởng lý luận hàng đầu của Đảng, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và là chiến sỹ tiên phong trên mặt trận tư tưởng lý luận của Đảng.

Thứ Năm, 6 tháng 8, 2020

Ngọc Lễ: Vaccine Covid-19 - thân ai nấy lo hay lo chung cho thế giới?

Thế giới sẽ đối mặt thách thức về việc phân phối vaccine chống Covid-19 sao cho công bằng trong lúc Mỹ và các nước phương Tây tranh thủ trước nguồn cung cho dân mình còn Trung Quốc đang dùng ‘ngoại giao vaccine’ với thế giới, giới quan sát nhận định.

Một số chuyên gia bình luận với VOA rằng mặc dù ‘không có gì sai’ trong việc phương Tây thủ sẵn nguồn cung vaccine cho bản thân, các nước cũng nên xây dựng một cơ chế phân phối chung để đảm bảo người dân các nước nghèo tiếp cận được vaccine.

Trong nỗ lực đảm bảo có sẵn nguồn cung một khi vaccine được tìm ra, Mỹ, nước bị virus corona hoành hành nặng nhất thế giới, đang chi hàng tỉ đô la đầu tư cũng như đặt hàng trước hàng trăm triệu liều từ các công ty dược như Moderna, Pfizer, và liên minh Đại học Oxford-AstraZeneca.

Mới đây nhất, Mỹ loan báo sẽ chi 2,1 tỷ đô la cho hai hãng dược Sanofi của Pháp và GSK của Anh để đặt trước 100 triệu liều vaccine. Trước đó, Liên minh châu Âu cũng đặt hàng 300 triệu liều từ hai hãng này.

Vaccine là ‘của chung’


Điều này dẫn đến quan ngại là trong cuộc cạnh tranh mặt hàng quan trọng này, nhiều nước nghèo sẽ bị cho ra rìa và như vậy sẽ ảnh hưởng đến nỗ lực chống dịch chung của cả thế giới.

Tại một cuộc họp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hồi tháng 5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cam kết nếu vaccine của Trung Quốc thử nghiệm thành công, đó sẽ là tài sản chung (public good) của thế giới. Trong kinh tế học, ‘public good’ có nghĩa là lợi ích mà bất cứ ai, cho dù đóng góp hay không đóng góp, đều có quyền tiếp cận và không thể vì người này có mà người kia không có được.

Mỹ Hằng - BBC News Tiếng Việt: Biển Đông - Phát hiện Mỏ Kèn Bầu 'lớn nhất' lịch sử, VN có lo TQ can thiệp?

Chuyên gia Việt Nam và nhà điều hành ENI (Ý) trong ngày phát hiện dầu khí tại Mỏ Kèn Bầu

BBC News Tiếng Việt có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Lê Minh, chuyên gia tư vấn chiến lược và thị trường, thành viên Hội đồng Biên tập và Phản biện Tạp chí Năng lượng Việt Nam, quanh các vấn đề này.

BBC: Được biết vừa qua ngành dầu khí Việt Nam mới đây công bố việc phát hiện ra mỏ Kèn Bầu với trữ lượng dầu khí rất lớn. Ông có thể cho biết về phát hiện này?

Ông Nguyễn Lê Minh: Mỏ Kèn Bầu nằm trong Lô Dầu khí 114, hiện do công ty điều hành dầu khí ENI Vietnam BV làm nhà điều hành thông qua Hợp đồng phân chia sản phẩm (PSC). Trong PSC tại liên doanh ENI Viet Nam BV thì ENI (Ý) nắm 50% cổ phần và ESSAR E&P Limited (Ấn Độ) nắm giữ 50% cổ phần trong giai đoạn tìm kiếm thăm dò.

Theo PetroVietnam, tháng 5/2019, nhà điều hành thực hiện giếng khoan thăm dò thứ nhất, 114 KB-1X. Đến 29/2/2020, họ bắt đầu giếng khoan thẩm lượng thứ hai, 114 KB-2X, đến 29/7/2020 thì kết thúc (khoan 150 ngày).

Kết quả thử vỉa cả hai giếng khoan này, cho thấy tiềm năng trữ lượng khí rất lớn, ước tính từ 7 đến 9 nghìn tỷ feet khối khí tự nhiên (Tcf), tương đương 200 đến 255 tỷ mét khối khí tại chỗ và khoảng từ 400 đến 500 triệu thùng khí ngưng tụ (condensate).

Nếu các bước đánh giá phân cấp trữ lượng tiếp theo bảo lưu kết quả này, hoặc gần với kết quả này, thì đây là phát hiện lịch sử và là mỏ khí lớn nhất tính đến hiện tại của ngành dầu khí Việt Nam.

PetroVietnam cho hay có thể trong thời gian tới sẽ khoan thêm một vài giếng nữa trong Mỏ Kèn Bầu.

BBC: Kế hoạch khai thác mỏ này như thế nào? Hợp tác với những đối tác nào?

Nguyễn Hữu Vinh (Ba Sàm -Cử nhân Luật, cựu Thiếu tá an ninh, Bộ Công an): Lỗ hổng trong quy định cảnh sát giao thông được ‘huy động phương tiện’ của dân

Thông tư 65/2020/TT-BCA ngày 19/06/2020, của Bộ Công an “Quy định nhiệm vụ, quyền hạn, hình thức, nội dung và quy trình tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính về giao thông đường bộ của cảnh sát giao thông” (*), có hiệu lực từ ngày 05/08/2020, trong Điều 8, Khoản 3 có đoạn:

“Trong trường hợp cấp bách để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội hoặc để ngăn chặn hậu quả thiệt hại cho xã hội đang xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra, Cảnh sát giao thông đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát được huy động phương tiện giao thông, phương tiện thông tin liên lạc, phương tiện khác của cơ quan, tổ chức, cá nhân và người đang điều khiển, sử dụng phương tiện đó. Việc huy động được thực hiện dưới hình thức yêu cầu trực tiếp hoặc bằng văn bản.”

Quy định trên cho thấy một số điểm không rõ ràng; trao cho Cảnh sát giao thông (CSGT) quyền hạn quá lớn mà thiếu sự kiểm soát, chế tài đề phòng sự tùy tiện, lợi dụng với mục đích không tốt; đồng thời lại coi nhẹ quyền sở hữu tài sản cá nhân (cả của nhà nước) và sự an toàn của người dân trong những trường hợp bị “huy động phương tiện”.

Thông tư này thay cho Thông tư 01/2016/TT-BCA ngày 04/01/2016 (*), trong đó tại Điều 5, Khoảng 6 cũng có nội dung tương tự nêu trên; tuy nhiên có sự giới hạn hơn với quyền của CSGT, là việc “trưng dụng phương tiện” phải “theo quy định của pháp luật”, đồng thời không mở rộng ra quá nhiều mục đích của việc “huy động”, tới độ … “để bảo vệ an ninh quốc gia …” và được “yêu cầu trực tiếp”.

Xin nêu chi tiết một số điểm cần được xem lại, sửa đổi:

Việc “huy động phương tiện” là thế nào


Thứ Tư, 5 tháng 8, 2020

Vũ Chân: Trung Quốc là nước nhận viện trợ nhiều nhất từ các nước phát triển Tây phương

Từ sau năm 1979, các nước phát triển tiêu biểu như Úc, Anh, Nhật Bản, Đức, Mỹ, Canada đã cung cấp viện trợ khổng lồ cho Trung Quốc. Dù về sau, các nước này đã giảm dần viện trợ không hoàn lại cho Trung Quốc, nhưng vẫn giúp Trung Quốc phát triển kinh tế dưới hình thức hợp tác kinh tế và hỗ trợ kỹ thuật. Ngay cả thời điểm các nước nêu trên liên tục bị thâm hụt hàng năm nhưng vẫn sẵn lòng hỗ trợ kinh tế cho Trung Quốc.

Trung Quốc có thể xem là nằm trong nhóm nước nhận viện trợ lớn nhất trên thế giới. Theo thống kê chưa đầy đủ, từ năm 1979 – 2003, Trung Quốc đã nhận được tổng cộng 107,2 tỷ đôla Mỹ (USD) viện trợ chính thức. Năm 2009, tại lễ kỷ niệm 30 năm hỗ trợ đa phương và song phương cho Trung Quốc và kỷ niệm năm đầu tiên hỗ trợ quốc tế cho khu vực bị động đất ở Tứ Xuyên, Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc khi đó tuyên bố rằng trong 30 năm qua, Trung Quốc đã hợp tác với hơn 20 chính phủ và tổ chức quốc tế như Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, UNICEF, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Úc, Canada… để thực hiện hợp tác phát triển hiệu quả trong hơn 30 lĩnh vực bao gồm xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, giáo dục, y tế, cải cách cơ chế, năng lượng, và nhận được viện trợ không hoàn lại gần 6,7 tỷ USD, đã được thực hiện gần 2.000 dự án.

Trong đó, nước đầu tiên cung cấp viện trợ cho Trung Quốc là Úc, còn nước viện trợ lớn nhất cho Trung Quốc là Nhật Bản.

Hỗ trợ kinh tế của Nhật Bản cho Trung Quốc bắt đầu vào năm 1979, đến năm 1981 Chính phủ Nhật Bản bắt đầu cung cấp hỗ trợ không hoàn lại cho Trung Quốc. Theo dữ liệu từ Bộ Ngoại giao Nhật Bản về hỗ trợ phát triển từ Chính phủ Nhật Bản, từ năm 1979 - 2010, Trung Quốc đã nhận được khoảng 263,8 tỷ RMB tiền vay phát triển ưu đãi từ Nhật Bản, khoảng 12,4 tỷ RMB viện trợ không hoàn lại và khoảng 13,8 tỷ RMB cho các quỹ hợp tác kỹ thuật, tổng số tiền lên tới khoảng 290 tỷ RMB và liên quan đến hơn 200 dự án. Trong hơn 30 năm qua, Trung Quốc là nước nhận viện trợ lớn nhất của Nhật Bản, và 66,9% viện trợ nước ngoài của Trung Quốc đến từ Nhật Bản.

Mai Vân (Điểm báo Pháp của RFI):

Trong bối cảnh báo chí Pháp ra ngày hôm nay 04/08/2020 không tập trung trên một chủ đề chung nào, thông tin nổi bật nhất có lẽ xuất hiện trên nhật báo cánh hữu Le Figaro, với bài phỏng vấn mà cựu cố vấn an ninh Nhà Trắng John Bolton dành cho bẩy tờ báo lớn ở châu Âu trong đó có tờ báo Pháp. Le Figaro không ngần ngại trích nguyên văn câu nói của ông Bolton làm tựa bài trích dịch phần phỏng vấn: “Không nên giao cho ông Trump nhiệm kỳ thứ hai”.

Trong phần giới thiệu, Le Figaro trước hết cho biết là cựu cố vấn an ninh Mỹ đã trả lời phỏng vấn bằng video từ văn phòng của ông tại Washington. Nhóm phỏng vấn bao gồm đại diện của 8 tờ báo lớn ở châu Âu tập hợp trong liên minh báo chí gọi là Lena. Đó là các tờ Die Welt (Đức), Le Figaro (Pháp), El Pais (Tây Ban Nha), La Repubblica (Ý), La Tribune de Genève (Thụy Sĩ), Le Soir (Bỉ), Tages-Anzeiger (Áo) và Gazeta Wyborcza (Ba Lan).

Ông Bolton đã từng làm cố vấn an ninh cho tổng thống Trump trong suốt 17 tháng, nhưng giờ đây thì ông đang cố ngăn cản ông Trump tái đắc cử. Mới đây, ông đã cho ra mắt độc giả một quyển sách (656 trang) The Room Where it Happened, với những tiết lộ nghiêm trọng về cung cách làm việc của đương kim tổng thống Mỹ.

Bolton: "Lần đầu tiên trong đời, tôi sẽ không bỏ phiếu cho một ứng viên đảng Cộng Hòa"


Giống như những gì ông đã viết trong quyển sách, trong cuộc phỏng vấn, ông Bolton đã tỏ ra khá gay gắt với tổng thống Mỹ sắp mãn nhiệm.

Ông nhận xét: “Khi ông Trump giải quyết các vấn đề an ninh, ông không theo một chủ thuyết chính trị nào, cũng không có một suy nghĩ chiến lược nào… Do đó, lần đầu tiên trong cuộc đời của mình, tôi không bỏ phiếu cho một ứng viên đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử tới đây. Tuy nhiên tôi cũng sẽ không bỏ phiếu cho Joe Biden, tôi chỉ sẽ viết một cái tên khác. Donald Trump không nên được giao nhiệm kỳ thứ hai."

LS Ngô Ngọc Trai: Việt Nam cần tránh đi con đường cụt của Trung Quốc? • (Gửi bài cho BBC News Tiếng Việt từ Hà Nội)

Các vấn đề xung quanh Trung Quốc đang thu hút sự quan tâm chú ý của toàn thế giới. Ở Việt Nam sự thể càng đặc biệt hơn khi mô hình phát triển của Việt Nam từ lâu nay cũng rập khuôn theo kiểu Trung Quốc.

Vậy nếu đường lối phát triển của Trung Quốc hiện đang gặp rất nhiều khó khăn thì mô hình của họ có là tương lai cho Việt Nam?

Đường lối nào?


Đầu tiên là cần nhìn ra được đâu là đường lối phát triển của Trung Quốc.

Vài ba năm trước, một dịp tôi mua được một cuốn sách viết về quá trình phát triển hóa rồng của Đài Loan, một dạng sách ưa thích viết về quá trình phát triển của các nước. Cuốn sách có tiêu đề Đài Loan - tiến trình hóa Rồng, vừa hăm hở đọc được vài trang thì tôi đã bỏ cuốn sách và không đọc lại nó cho tới tận bây giờ.

Lý do là mới đọc được vài dòng thì thấy tác giả trước khi đi vào bình luận một vấn đề đã đưa ra những lời xúc xiểm miệt thị, một kiểu như xác định lập trường, sau rồi mới đi vào phân tích chuyên môn. Kiểu hành văn hoàn toàn trái ngược không giống gì với những cách hành văn của các tác giả Âu Mỹ mà tôi vẫn đọc.

Những cuốn sách của các tác giả Âu Mỹ, xa xưa thì như cuốn Của cải của các quốc gia của Adam Smith, gần thì như các cuốn Thế Giới Phẳng, Chiếc Lexus và cây Ô lưu, Vì sao các quốc gia thất bại, Sự bí ẩn của tư bản.

Đó đều là những cuốn sách chỉ ra chính sách phát triển đúng đắn đưa đến sự thịnh vượng của các nền kinh tế, chúng đều được hành văn một cách khoa học, sáng sủa, nhân văn, logic và đôi khi hài hước.

Trân Văn: Biên giới Việt – Trung và biên giới Nam – Bắc Hàn

Nếu COVID-19 không tái bùng phát với nhiều dấu hiệu đáng ngại hơn trước cho cả sức khỏe cộng đồng, tính mạng con người lẫn kinh tế, xã hội, có lẽ hệ thống công quyền Việt Nam chưa tổ chức truy lùng công dân Trung Quốc nhập cảnh trái phép trên diện rộng và tiến hành điều tra, bắt giữ những cá nhân cung cấp dịch vụ… đưa đón công dân Trung Quốc vào Việt Nam mà không cần… khai báo nhập cảnh như đang thấy!

Tuy nhiên, cho đến giờ này, trách nhiệm của thực trạng vốn đã tồn tại nhiều thập niên, khiến nhiều nhóm, cá nhân chuyên cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa, hành khách qua lại biên giới Việt – Trung vẫn mạnh dạn quảng cáo… bao biên (1), cho dù Việt Nam tuyên bố tiếp tục thực hiện chính sách hạn chế nhập cảnh nghiêm ngặt để phòng ngừa COVID-19, chỉ giới hạn trong phạm vi các nhóm, cá nhân ấy và chỉ thế mà… thôi!

Đây cũng là điểm cần lưu ý: Chỉ Việt Nam mới như thế chứ phần còn lại của thiên hạ thì… không! Ví dụ gần nhất là cách hành xử của Nam Hàn đối với một vụ vượt biên sang Bắc Hàn vừa xảy ra hồi trung tuần tháng 7. Giống như Việt Nam, Nam Hàn vừa đối diện với nguy cơ COVID-19 tái bùng phát, vừa dõi mắt theo các động thái vốn khó đoán, khó lường của người anh em ở miền Bắc…

***

Bộ Tổng tham mưu của quân đội Nam Hàn vừa thông báo với dân chúng Nam Hàn rằng họ sẽcảnh cáo Tư lệnh lực lượng Thủy quân lục chiến, Tư lệnh Quân khu Thủ đô, cách chức Tư lệnh Sư đoàn 2 Thủy quân lục chiến vì để xảy ra một vụ vượt biên sang Bắc Hàn. Cuộc điều tra về vụ vượt biên được thực hiện ngay lập tức, sau khi báo chí Bắc Hàn loan báo: Một thanh niên 24 tuổi họ Kim, từng từ Bắc Hàn vượt biên sang Nam Hàn năm 2017, đang là nghi can một vụ xâm hại tình dục đã vượt biên để quay trở lại Bắc Hàn.

Thứ Ba, 4 tháng 8, 2020

Nhà giáo, nhà báo HÀ TƯỜNG CÁT đã qua đời

Tin từ gia đình cho hay,

Giáo sư HÀ TƯỜNG CÁT

Tốt nghiệp Đại Học Sư Phạm ban Sử Địa tại Sài Gòn năm 1963 
Cựu Giáo sư trường Ngô Quyền ở Biên Hòa, và Chu Văn An tại Sài Gòn

Đã qua đời vào lúc 7 giờ 30 sáng ngày 3 tháng 8 năm 2020
Tại bệnh viện Fountain Valley, Nam California, Hoa Kỳ
sau một thời gian dài bị bệnh bướu trong thận

Hưởng thọ 80 tuổi.

Linh cữu được quàn tại Peek Funeral Home
7801 Bolsa Ave, Westminster CA 92683
Chương trình tang lễ (chưa đầy đủ chi tiết) :

- Thứ Hai 10 tháng Tám, 2020 : Lễ nhập quan, phát tang và cầu siêu
- Thứ Ba 11 tháng Tám, 2020 : Lễ di quan và hỏa thiêu.

*

NHỚ VỀ HÀ TƯỜNG CÁT


Phạm Phú Minh

Trước tin buồn này, chúng tôi Ban Biên Tập và văn hữu của Diễn Đàn Thế Kỷ xin thành kính gửi lời chia buồn đến chị Hà Tường Cát (nhũ danh Nguyễn Thị Kim Dung) và toàn thể tang quyến.

Tại nursing home, từ trái: Phạm Phú Minh, Hà Tường Cát, Đỗ Quý Toàn, Đỗ Anh Tài

Trần Mộng Tú: Tiễn Hà Tường Cát  

Hình minh hoạ, OLIVIER MORIN/AFP via Getty Images

Gửi Dung 

Những trái táo cuối mùa
Rủ nhau rơi xuống gốc
Trái táo lăn một vòng
Tiếng lăn khô không khốc

Họ có chạm nhau không
Những trái rơi xuống trước
Đất mở lòng đất ra
Đất hiền như lòng mẹ

Trái táo lăn nhè nhẹ
Nằm như thủa nằm nôi
Tiếng ai khe khẽ hát
Như tiếng Mẹ à ơi

Táo rơi rơi từng trái
Bâng khuâng nỗi tử sinh
Giữa khoảng không, không đáy
Hoa táo nở an bình.

Trần Mộng Tú
Tháng 8/3/2020

Ngô Nhân Dụng: Nếu chiến tranh xẩy ra ở Biển Đông

Trong lúc giới ngoại giao Mỹ và Trung Quốc liên tiếp tấn công nhau, Bắc Kinh cũng đang cố chứng tỏ cho cả thế giới thấy họ vẫn chủ động trong cuộc bang giao với hai nước láng giềng ở phía Nam: Việt Nam và Campuchia.

Trong nửa cuối tháng Bẩy, Cộng sản Trung Quốc và Campuchia ký một hiệp ước mậu dịch tự do vào ngày Thứ Hai, qua ngày Thứ Ba, họ tổ chức một cuộc gặp gỡ giữa các ông Vương Nghị và Phạm Bình Minh.

Bản hiệp ước mậu dịch tự do giữa Campuchia với Trung Cộng hoàn toàn chỉ mang tính chất tượng trưng. Giao thương giữa hai nước hiện nay nhỏ nhoi không đáng kể. Hơn nữa các xí nghiệp Trung Quốc đang được tự do làm ăn ở Campuchia không hề gặp trở ngại nào hết!

Đối với Việt Nam có vẻ phức tạp hơn. Tháng Tư vừa qua, một tàu đánh cá của người Việt Nam đã bị tàu hải giám Trung Cộng đâm ngang đánh chìm. Năm nay đến lượt Việt Nam đóng vai chủ tọa trong khối ASEAN, có thể đưa đề nghị lên án những hành động ăn cướp trên biển của Trung Cộng.

Hai Ngoại trưởng Phạm Bình Minh và Vương Nghị chỉ họp mặt trên mạng, chắc vì từ khi bệnh dịch Covid 19 xẩy ra ở Vũ Hán Việt Nam vẫn còn lệnh cấm người Trung Quốc qua biên giới! Ông Vương Nghị lại kêu gọi hai nước tiếp tục hợp tác kinh tế, nhưng không cho biết cụ thể nhưthế nào, và tại sao cần nói chuyện gấp như vậy. Ông Phạm Bình Minh cho biết sẽ tặng một sốtiền khoảng $100,000 đô la Mỹ để cứu giúp các nạn nhân vụ bão lụt nặng nề đang tràn ngập vùng hạ lưu sông Dương Tử. Quả thật là muối bỏ xuống Trường Giang cho trôi ra biển!

Những hoạt động ngoại giao mới của ông Vương Nghị chỉ cốt chứng tỏ, trong lúc tình hình quân sự ở vùng biển Đông Nam Á đang căng thẳng, họ vẫn đóng vai chủ động. Trung Cộng không thể dễ dàng biểu diễn một màn ngoại giao nào mới với các nước “khó bảo” như Philippines, Malaysia, Brunei hay Indonesia. Cho nên, Bắc Kinh chỉ có thể dùng các nước “đồng chí anh em” để đóng trò biểu diễn trên mặt trận ngoại giao, đề phòng một cuộc chạm súng có thể diễn ra.

Nguyễn Quang Dy: Vì sao Covid -19 bùng phát tại Đà Nẵng tháng 7/2020

Với dân số 97 triệu người, liền kề Trung Quốc, Việt Nam đã kiểm soát được đại dịch Covid-19. Trong hơn ba tháng đến gần cuối tháng Bảy, Việt Nam không có ca lây nhiễm mới trong cộng đồng, và trong số hơn 450 ca lây nhiễm ở Viêt Nam, không có có ca nào chết. Nhưng thành tích đầy ấn tượng đó đã kết thúc ngày 25/7 khi có ca lây nhiễm mới. Đến 2/8, đã có 142 ca lây nhiễm mới, và có ba ca chết, trong tổng số 586 ca lây nhiễm tại Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Thanh Long (Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế), có khoảng 1,4 triệu du khách đã đến Đà Nẵng trong vòng một tháng (từ ngày 1 đến 29/7). Dịch Covid-19 bùng phát ở Đà Nẵng đã được xác định là virus chủng thứ 6, từ ngoài xâm nhập vào, xuất hiện lần đầu ở Việt Nam từ đầu tháng 7/2020, và đang lan nhanh ra cả nước gồm Hà Nội và Sài Gòn.

Ông Long nhấn mạnh “dịch lần này tốc độ lây nhiễm cao hơn lần trước. Đó là lý do khiến Bộ Y tế đã hành động quyết liệt như vậy”. Ngay sau khi phát hiện ổ dịch bùng phát ở Đà Nẵng, Bộ Y tế đã cử ba đoàn cán bộ tinh nhuệ, có nhiều kinh nghiệm chuyên môn về lĩnh vực xét nghiệm, truy vết, điều tra dịch tễ, truyền nhiễm, và điều trị, do một Thứ trưởng đứng đầu, để tăng cường cho Đà Nẵng. Đây là một quyết định ứng phó “chưa từng có tiền lệ”.

Theo truyền thống, nhiều người Việt tin rằng tháng Bảy âm lịch “là tháng cô hồn”. Cuối tháng Bảy dương lịch đã có nhiều chỉ dấu báo hiệu điềm không lành cho cuối năm, sau thành công ban đầu đến cuối tháng Bảy. Nay Việt Nam lại phải bắt đầu lại “chống dịch như chống giặc”. Nhưng vì sao dịch lại bùng phát ở Đà Nẵng, và tại sao lại vào tháng Bảy?

***

Đà Nẵng không chỉ là thành phố lớn nhất Miền Trung, mà còn là một địa bàn chiến lược được các nước lớn (như Mỹ, Nga, Trung Quốc) chú ý. Năm 1965, Mỹ đổ quân vào Đà Nẵng để bắt đầu cuộc chiến tranh Việt Nam. Năm 2018, tàu sân bay USS Carl Vinson cập bến Đà Nẵng, không chỉ là hình ảnh tượng trưng mà còn có ý nghĩa chiến lược.

Chủ Nhật, 2 tháng 8, 2020

Đỗ Quý Toàn: Vẻ bình thường mới mẻ

Nhấn mạnh đến tính mới lạ của thơ có thể gây hiểu lầm rằng chỉ nói những điều kỳ lạ mới thành thơ. Không, đôi khi sự giản dị làm chúng ta kinh ngạc hơn. Ai cũng thuộc bài Mùa Thu Câu Cá của Nguyễn Khuyến; có lẽ chúng ta nên đọc lại đầy đủ:


Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo
Từng mây lơ lửng trời xanh ngắt
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo
Tựa gối ôm cần, lâu chẳng được
Cá đâu đớp động dưới chân bèo

Bài thơ làm cho ta kinh ngạc vì lời thơ sao mà trong veo, sao mà bình thường giản dị! Ai đã trải qua kinh nghiệm “gò” thơ Đường luật bẩy chữ tám câu thì lại càng kinh ngạc; vì lối nói đơn sơ chân chất của Nguyễn Khuyến vẫn theo đúng niêm luật.

Trời đất, cỏ cây ở đâu cũng có. Chỉ có thi sĩ là khác nhau. Cả ngàn năm thi ca Việt Nam bao nhiêu người rung động về mùa thu, viết thơ mùa thu. Các nhà Nho đời trước ai cũng thuộc biết bao nhiêu bài Thơ Đường. Trong đó biết bao nhiêu bài về mùa Thu; rất dễ chịu ảnh hưởng vì những khuôn sáo cũ, thật khó thoát ra được.

Phải đợi đến Nguyễn Khuyến mới có một bài thơ “Mùa thu câu cá” đặc biệt do người Việt Nam viết cho người Việt Nam đọc. Những sự thật trong đó ai cũng thấy, ai cũng có thể thuật lại bằng lời cho chúng ta nghe. Từ gần hai thế kỷ nay, ai nói tiếng Việt cũng phải nhận đây là một tuyệt tác. Điều tuyệt diệu trong bài thơ này là mỗi câu thơ riêng lẻ có thể rất tầm thường, hầu như ai cũng viết được. Bất cứ một thi sĩ trẻ nào đang tập dùng vần điệu đều có thể viết câu: Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo. Nếu chúng ta dịch câu thơ trên ra ngoại ngữ để khoe rằng đây là câu thơ của một thi hào Việt Nam, chắc người ngoại quốc sẽ ngạc nhiên. Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo, có thi sĩ nào tả cảnh thu mà không viết được một câu như thế?

Tôn Nữ Thu Nga


Chiều lại về cõng hồn thơ đi chơi
Bay lang thang theo mấy cánh chim trời
Quên mất hết những nỗi sầu ly biệt
Cả trong hồn và thân xác khôn nguôi

Chiều lại về tím chiều thu hôm nay
Tơ hồng mây bay gợn sóng bồi hồi
Chới với bàn tay không níu được
Ngày trôi, ngày trôi, ngày trôi!

Ngồi thẩn thờ gẩy cung đàn mông lung
Gió thu đưa tiếng hát rất mơ hồ
Rồi bỗng nghẹn ngào trong bóng tối
Một mình tôi, chỉ một mình thôi!

Vành trăng đã khuyết từ hôm qua!
Tình ai đã khuyết từ năm xưa
Cánh chim cõng hồn thơ đi mất
Nên mình ngồi ngẩn ngơ, ngẩn ngơ.

Tôn Nữ Thu Nga

07/31/2020

Nguyễn Đức Tùng: Trên Đỉnh Dốc Sương Mù

Uống cà phê phải uống ở Đà Lạt.

Buổi sáng sớm, sáu giờ, tôi với anh Tường từ khách sạn đi ngược lên mấy cái dốc tìm tới quán cà phê quen thuộc, mở cửa sớm. Quán nằm ngay trên đỉnh dốc nhìn xuống chợ Đà Lạt, có cái tên ít người nhắc. Ông chủ quán vui tính, thích trò chuyện, biết nhiều chuyện thời xưa, lúc Đà Lạt mới mở mang thời đệ nhất cộng hoà. Chúng tôi ngồi ngoài hiên để ngắm cảnh. Người ngồi chật cứng, chạm tay vào nhau, nhưng buổi sáng Đà Lạt rất lạnh, tôi mặc áo len vẫn lạnh nên ngồi sát vào nhau không thấy bất tiện. Tối hôm trước chúng tôi tìm tới cà phê Tùng, một quán nổi tiếng từ xưa, người chủ cũ cùng quê bạn của anh tôi, nhưng quán nay đã đổi chủ. Không khí ồn ào và nhếch nhác đúng như xã hội hiện nay, những người trẻ tuổi mặc cả quần đùi quá đầu gối, mang theo trẻ con đang bú sữa vào giữa mịt mù khói thuốc, cảnh lang chạ y như trên tàu lửa, cái nhếch nhác của một đất nước sau năm bảy lăm. Mới nhấp ly cà phê tôi đã đứng lên, bỏ ra ngoài, anh tôi đi theo. Mặc dù cà phê ở đó pha vẫn ngon, chúng tôi chỉ chụp bức hình kỷ niệm trước quán rồi đi. Từ trên quán cà phê đầu dốc này buổi sáng nhìn xuống thung lũng sương mù đẹp tuyệt của Đà Lạt, lòng tôi dâng lên cảm xúc. Nhiều năm trước tôi đã đến đây với mối tình đầu và hai đứa đi lang thang khắp nẻo đường, các thung lũng, đi dọc bờ hồ, uống cà phê trong các ngõ hẻm, tất cả buổi sáng, tất cả buổi trưa, tất cả buổi chiều.

Tôi ngồi nhìn, giọt cà phê của tôi bao giờ cũng là cà phê đen không có đường, cho hương vị của chất nước ấy tan vào họng, sau đó mới cho sữa hay đường, đôi khi rất ít đường hoặc sữa. Một ngày nọ lúc tôi còn bé, mẹ tôi hôn tôi lên trán trước khi tôi đi ngủ như đôi khi bà vẫn làm, năm đó tôi sáu tuổi hay bảy tuổi mà sao vẫn nhớ. Bởi vì khi mẹ tôi quay người đi tôi nhận thấy nụ hôn của mẹ có mùi thơm hơi lạ, một lúc sau nhận ra đó là mùi cà phê. Mẹ tôi không bao giờ biết uống cà phê, chỉ ăn trầu, uống nước chè xanh, nhưng ba tôi thì thỉnh thoảng. Hôm đó mẹ tôi uống một hớp cà phê của ba tôi, có lẽ do ông mời hay năn nỉ, hai

Cam Vũ: Tại Sao Chúng Ta Phải Đọc Sách?


Đọc sách là một sinh hoạt lâu đời của con người. Nếu chúng ta hàng ngày phải ăn uống để sống thì sách có thể coi như là món ăn tinh thần, không có nó thì tinh thần sẽ trở nên tiều tụy, nghèo nàn. Vì sách chính là nơi chứa đựng cả đời sống trí tuệ và tình cảm của cả nhân loại từ thời thượng cổ đến giờ.

Khi nhân loại còn thô sơ, chưa có chữ viết, thì con người đã có nhu cầu ghi lại những cảnh tượng quanh mình. Ngày nay người ta đã tìm thấy vô số hang động có những hình vẽ trên vách đá của con người thời tiền sử diễn tả cảnh sinh hoạt của thời xa xưa ấy như săn bắt thú, nhảy múa bên đống lửa v.v... Đó chính là những “trang sách” đơn sơ nhất mà con người đã “viết” về cuộc sống của mình, nhờ đó chúng ta có thể hình dung phần nào về sự sống của tổ tiên rất xa của chúng ta. 

Thời thượng cổ, con người nhiều nơi trên thế giới đã có chữ viết riêng của mình, nhưng chưa có giấy nên phải viết trên nhiều vật liệu khác nhau. Người Ai Cập cổ từ 3000 năm trước công nguyên đã viết chữ lên một vật liệu gọi là papyrus, được dệt từ cây papyrus, do đó tiếng Anh mới có chữ paper, tiếng Pháp chữ papier để chỉ giấy. Vùng Âu châu thì dùng da cừu, da bê để viết chữ. Bên Trung Hoa trước khi giấy được sáng chế ra khoảng đầu công nguyên thì người ta viết chữ lên thẻ tre hay lụa. Ấn Độ thì dùng một loại lá gọi là lá bối, hơi giống như lá cây cọ, để viết các bộ kinh Phật.

Trung Hoa là nước đầu tiên phát minh ra giấy, biến chế từ sợi bông vải, và vì người Tàu giấu nghề nên mãi sáu trăm năm sau người Cao Ly rồi Nhật Bản mới biết làm giấy, còn phương Tây thì mãi đầu thiên niên kỷ thứ hai mới học được kỹ thuật này.

Thứ Bảy, 1 tháng 8, 2020

Trần Mộng Tú: Tiếng Ru

Tặng bà ngoại mới tinh NND

Bà gượng nhẹ ôm em bé vào lòng vừa hân hoan vừa run rẩy, chỉ sợ đánh rớt bé. Bà cúi xuống gần trán bé, hít hà cái hơi toàn mùi sữa, cái hơi thơm và ngọt như một viên kẹo hảo hạng. Con gái bà lại gần nói:

- Bà ru cháu đi.

Bà vừa ôm cháu cong trong hai cánh tay mình vừa khe khẽ hát:

Cái ngủ mày ngủ cho lâu
Mẹ mày đi cấy ruộng sâu chưa về
Về thời bắt được con Riếc con Trê
Nắm cổ lôi về cho cái ngủ ăn.
Cái ngủ ăn không hết
Để dành đến Tết
Mèo già ăn trộm
Mèo ốm phải đòn
Mèo con phải vạ
Con quạ đứt đuôi
Con ruồi đứt cánh…..

Con bé nhắm nghiền hai mắt nghe bà ngoại hát, không biết có hiểu gì không mà mắt nhắm tít có vẻ hài lòng, chẳng o oe gì nữa.

Bà ngoại cúi xuống nhìn cô cháu bé như con búp bê, thấy lòng mình rạo rực, những lời ru lại như suối róc rách trào ra:

Thằng Bờm có cái quạt mo
Phú ông xin đổi ba bò chín trâu
Bờm rằng Bờm chẳng lấy trâu
Phú ông xin đổi một sâu cá mè
Bờm rằng Bờm chẳng lấy mè
Phú ông xin đổi ba bè gỗ lim
Bờm rằng Bờm chẳng lấy lim

Thu Tuyết: Một Nén Nhang Cho Quá Khứ

Tác giả
Trời đổ mưa chiều, những hạt mưa không lớn nhưng cái lạnh giữa đông làm tâm hồn tôi se lại. Có phải ngẫu nhiên khi có nhiều cái chết liên quan đến vụ án Hồ Duy Hải với lý do: “Tai nạn giao thông và đột tử”! Chưa nói đến những vụ án khác như té từ lầu cao của một số quan chức cao cấp, những cái chết đột ngột này đã khơi lại trong tôi một câu chuyện buồn của gia đình.    

***

Bây giờ ba tôi không còn nữa, Mẹ tôi cũng đã ra đi chỉ còn lại trong tôi một ký ức về tuổi thơ. Những buồn vui như những gợn lăn tăn của sóng phủ dài trên lối đi thánh thiện. Thời gian như vạt nắng chiều nhẹ nhàng tan biến để trả lại bóng đêm tĩnh lặng với trời sao, với tiếng gọi của không gian sâu thẳm màu cuộc đời.

Biến cố 1975, mọi việc thay đổi. Gia đình tôi trở về làng quê, một ngôi làng xinh xắn có luỹ tre bao quanh với cánh đồng lúa mênh mông yên bình cùng những kỷ niệm của thời thơ ấu. Tuy nhiên, làng tôi hôm nay không như ngày xưa tôi còn bé; bởi tiếng kẻng, tiếng điểm danh người lao động ra đồng vào mỗi sáng, và đánh giá phê bình thành tích vào mỗi chiều. Hầu như mọi thứ là của tập thể. 

Hai người anh tôi đi học tập cải tạo, chị tôi mất việc làm, anh kế tôi bị cho thôi học vì lý lịch xấu. Tôi và hai em vẫn ở lại thị xã để tiếp tục việc học (vì chúng tôi ở bậc trung học nên còn được ngồi lại ghế nhà trường), một phần vì gia đình tôi không ai được phép bỏ học nửa chừng.

Tôi học không tệ, nếu không nói là xuất sắc thì cũng kế người xuất sắc. Tôi tham gia mọi sinh hoạt của trường lớp, nhưng không được cho vào hội đoàn lúc bấy giờ (vì điều này có ảnh hưởng tới việc học tiếp sau đó), lý do: không đủ tiêu chuẩn. Tôi ngơ ngác như con nai lạc bầy, nhưng vẫn ngây thơ chờ đợi một sự công bằng.

Thy an: Ngày mùa hạ 2020…

soi thủng tấm màn che đôi mắt
thấy chút lửa bập bùng thật xa
lửa mặt trời hay lửa mặt trăng
thúc giục ta trải rộng niềm vui 
ngày hay đêm
không quan trọng
hoa dại nở trên những cánh đồng
và dòng sông vẫn chảy qua rừng núi
người sống và người chết 
nằm yên cạnh đá
chưa nói hết lời
ngày mùa hạ yêu thương trổ bông…

ánh sáng chủ nhật rực rỡ trên khu vườn
nhặt chùm hoa trắng
nụ cười nở trên vòm cây
bàn tay nâng niu cành lá
ngón tay gầy và xanh
những đam mê hiện rõ cùng những lời vô danh
với chim và nắng 
có ai nghe tiếng kêu của những chậu sành nghiêng đổ
ngày mưa ngày gió
những kỷ niệm dài ra rồi ngắn lại
như bài thơ nhớ quê hương cạnh sách vở
có đọc cũng bằng thừa
ngày mùa hạ tâm trí miên man

cơn mưa thật nhẹ đi qua thành phố
những chiếc xe cứu thương chở người bệnh dịch
có người đang nghẹt thở

*Song Thao: Đọc “Bãi Sậy Chân Cầu” Của Khánh Trường.

Bãi sậy nằm bên chân một chiếc cầu đang xây cất ở một tỉnh lẻ. Dân chúng thường hay ra hóng mát. Vợ chồng họa sĩ Tuấn và cô giáo Thủy dọn về ở nơi tương đối yên tĩnh nhưng buồn tẻ này. Họ đang chờ một cặp sanh đôi chào đời. Ca sanh khó đã đưa tới tình huống nguy hiểm cho mẹ hoặc con. Thủy đã chọn sự sống cho hai đứa con. Và nàng đã nhắm mắt bỏ lại Tuấn và đôi trẻ sơ sinh. Tuấn còn chưa biết xoay sở ra sao thì một cặp vợ chồng hàng xóm nhận nuôi giúp. Họ có một cô con gái tên Loan, 6 tuổi. Cả nhà say mê hai đứa trẻ mũm mĩm dễ thương: Tú Anh và Tú Em. Loan quấn quýt với cặp sinh đôi, nhất là Tú Em.

Bãi sậy, 18 năm sau, trở thành nơi chốn xảy ra một biến cố làm tâm điểm của cuốn truyện. Khi đó Loan đã lên thành phố học xong sư phạm, trở về nhà nghỉ hè. Loan đã 24, cặp sanh đôi đã 18 tuổi, sắp vào Đại học. Loan và Tú Em ra bãi sậy hóng mát. Và chuyện xảy ra. “Trăng đã lên từ lúc nào, ánh sáng lạnh lẽo phủ xuống khúc sông rộng. Dưới chân cầu, những ngọn lau ngả nghiêng trong gió. Loan đạp tứ tung, gào kêu tuyệt vọng. “Đừng, đừng, không được làm bậy, Tú Em…”.Mặc, áo rồi quần, cả xì líp lần lượt bị lôi khỏi người, sức trai cộng với sự liều lĩnh mê muội đã biến Tú Em thành con thú điên, sự chống trả của Loan như chất xúc tác đẩy ham muốn trong Tú Em đến chỗ cuồng loạn… Tú Em không còn biết gì nữa, cuống cuồng tìm cách nhập vào người Loan. Không dễ, một phần vì sự chống cự tuy yếu nhưng không ngưng nghỉ, phần nữa, Loan chưa từng gần đàn ông, bình thường, với sự đồng thuận đã khó, huống gì trong tình cảnh này. Nhưng cuối cùng bằng sức lực của mãnh hổ, Tú Em vẫn đạt được mong muốn, Loan hét lớn tuyệt vọng khi Tú Em ngập sâu vào vùng cấm. “Đau!”. “Chị Loan, Tú yêu chị!”. Loan vừa khóc vừa nguyền rủa, hai tay cào nát ngực Tú Em, chân vùng vẫy đạp loạn xạ, hạ thể chuyển động mạnh mẽ, cố đẩy thỏi thịt cứng đang xâm nhập hối hả ra khỏi vùng kín của mình. Chân cầu bị che khuất giữa bãi lau sậy cao quá đầu, càng về khuya càng vi vu tiếng gió. Không ai dạo chơi ngoài bờ sông vào giờ này, cũng có nghĩa không ai phát hiện Loan đang bị thằng em cưỡng đoạt tiết trinh”.

Tú Em bỏ trốn. Loan bèo nhèo trở về nhà, nức nở khóc. Gạn hỏi Loan mới lắp bắp kể lại sự việc. Mọi người chết đứng. Tuấn ngã vật ra ghế, hai tay ôm đầu: “Trời ơi! Nó có còn là người nữa không?” Loan buồn tủi trở về thành phố sớm hơn dự tính để nhận nhiệm sở đi dậy học. Trong cô đơn, Loan nghĩ đi nghĩ lại, thấy sự thể không phải tự nhiên mà xảy

Thứ Sáu, 31 tháng 7, 2020

Minh Anh (RFI): Tầm nhìn “China 2025” hay bản chỉ dẫn đánh cắp công nghệ?

Leo thang căng thẳng Mỹ - Trung bước sang một nấc mới : “Cuộc chiến lãnh sự”. Hoa Kỳ và Trung Quốc trong tuần qua ra lệnh đóng cửa các tòa lãnh sự lẫn nhau : Một của Trung Quốc tại Houston và một của Mỹ tại Thành Đô. Hoa Kỳ đặc biệt tố cáo Bắc Kinh gia tăng các hoạt động gián điệp, đánh cắp công nghệ nhằm phục vụ cho mục tiêu “Tầm nhìn Made in China 2025” đầy tham vọng.

Chỉ trong vòng vài ngày từ 21-24/07/2020, nhiều sự kiện dồn dập xảy ra, khiến cho mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn dĩ đã xấu đi nay thêm phần tồi tệ. Ngày 21/07/2020, bộ Tư Pháp Hoa Kỳ thông báo truy tố hai tin tặc người Trung Quốc Xiaoyu Li et Jiazhi Dong. Trong buổi họp báo, trợ lý chưởng lý, ông John.C. Demers nêu rõ :

“Văn phòng biện lý đặc trách Đông Washington và An ninh Quốc gia quyết định truy tố hai tin tặc Trung Quốc làm việc cho bộ An Ninh Trung Quốc, trong đó có sở An ninh tỉnh Quảng Đông (GSSD) trực thuộc bộ An Ninh (MSS), với tội danh tiến hành một chiến dịch càn quét xâm nhập toàn bộ hệ thống máy vi tính. (…)

Chiến dịch này nhắm vào các sở hữu trí tuệ và các thông tin thương mại bảo mật trong các lĩnh vực tư nhân, kể cả các dữ liệu nghiên cứu Covid-19 liên quan đến điều trị, xét nghiệm và vac-xin. Chiến dịch còn nhắm vào các ngành công nghiệp như ngành sản xuất trang thiết bị y tế công nghệ cao, kỹ thuật dân dụng và công nghiệp, phần mềm giáo dục kinh doanh và trò chơi, năng lượng mặt trời, ngành bào chế dược phẩm và quốc phòng”.

Ngoài hai tin tặc trên, FBI còn truy bắt bốn người Trung Quốc khác bị cáo buộc che giấu mối liên hệ với quân đội Trung Quốc, để có thị thực nhập cảnh cho phép họ theo học hay tiến hành các nghiên cứu các ngành công nghệ mũi nhọn tại Mỹ từ y khoa cho đến trí thông minh nhân tạo.

Vài giờ sau khi ra thông cáo, chính phủ Mỹ gia hạn cho Trung Quốc có 72 giờ để đóng cửa tòa lãnh sự tại Houston. Theo ngoại trưởng Mỹ, Mike Pompeo ngày 23/07, tòa lãnh sự Trung Quốc ở Houston là một “ổ gián điệp”, tổ chức các hoạt động “đánh cắp sở hữu trí tuệ”. Chuyên gia địa chính trị, ông Philippe Moreau Desfarges, trên đài RFI cho rằng những kiểu tố cáo này chẳng có gì là mới cả:

Nguyễn Ngọc Chu: Đại dịch COVID 19 và lỗ hổng an ninh biên giới

1. Mối đe doạ an ninh biên giới


Chính phủ Việt Nam đã thành công trong phòng chống dịch Covid 19 cho đến tháng 6/2020. Nhưng lỗ hổng biên giới đã đưa Việt Nam rơi vào một tình trạng lây lan virus corona Vũ Hán mới vào cuối tháng 7/2020, rộng hơn và nguy hiểm hơn tất cả các đợt lây lan trước đây. “Đốn củi 3 năm đốt 1 giờ”. Chủ quan buông lỏng kiểm soát biên giới đã đưa đến hậu quả vô cùng đắt giá. Nhưng hy vọng rằng, với các biện pháp quyết liệt của Chính phủ và sự đồng lòng của toàn dân, Việt Nam sẽ vượt qua làn sóng dịch mới.

Phải ý thức xuyên suốt rằng, Việt Nam sẽ không thể an toàn khi dịch bệnh đang tồn tại ở nước khác. Việt Nam không thể mở cửa biên giới cho đến khi có vaccine mới đặc trị dịch bệnh.

Thực tế đã chỉ ra việc Việt Nam cho phép nối lại đường bay với Trung Quốc là nóng vội. Phía Trung Quốc từ chối mở lại đường bay. Nhưng hàng chục ngàn người Trung Quốc vượt biên bất hợp pháp, trốn tránh cách ly đã mang đến cho Việt Nam tai họạ mới. Dù nguyên nhân gây ra làn sóng dịch mới này đến từ nước nào, thì xuất phát điểm đầu tiên cũng là từ virus Vũ Hán.

Nhưng không chỉ nguy hiểm về gieo rắc đại dịch, mà điều bất an lớn khác đang hiện ra, là dịch virus Hán đã đục thủng hàng ngàn lỗ hổng an ninh biên giới.

Đợt truy lùng quyết liệt vừa qua “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người” đã đưa đến kết quả là hầu hết các tỉnh thành đều có nhiều người Trung Quốc vượt biên trái phép đến cư trú sinh sống hoạt động tại Việt Nam. Con số mà VTV đưa tin 13 ngàn người Trung Quốc vượt biên bất hợp pháp từ đầu năm cho tới 06/7/2020 là còn thấp xa so với thực tế (https://vtv.vn/xa-hoi/phat-hien-13000-truong-hop-nhap-canh-trai-phep-tron-cach-ly-20200706173030756.htm).

Chỉ cần nhìn vào giá đưa một người Trung Quốc sang Việt Nam chỉ mất có 250 ngàn đồng Việt Nam, thì ước lượng được con số người vượt biên rất lớn và rất nhiều nguồn tổ chức cho người Trung Quốc vượt biên. Xin không bàn về con số cụ thể ở đây. Điều cần bàn là hậu quả.