Chủ Nhật, 10 tháng 12, 2017

Nguyễn Khải (1930-2008): ĐI TÌM CÁI TÔI ĐÃ MẤT (trích đoạn)


11.
Trong na thế k sng dưới s lãnh đạo ca mt Đảng theo hc thuyết Mác Lê, tôi luôn luôn được nhc nh phi tôn trng qun chúng, sc mnh ca qun chúng có th thay đổi dòng chy ca lch s và s phn ca nhiu cá nhân. Nhưng cũng tht tr trêu, không có mt chế độ cng hoà nào thế k 20 li dám coi thường qun chúng như ti các nước xã hi ch nghĩa. Sng trong th chế này sut my mươi năm không có mt cuc biu tình nào được t chc để phn đối mt chính sách nào đó ca nhà nước. Như thi làm ci cách rung đất hay thi huy động nông dân vào các hp tác xã nông nghip. Giám đốc xí nghip nhà nước tham ô, mc sng ca công nhân gim sút cũng không có đình công. Nông dân b k cường quyn đàn áp, làm nhiu vic trái pháp lut, va mi nhen nhóm bày t s bt bình lin b gip tt ngay. Vì người lãnh đạo đã nhn định rt đúng rng, nhân dân ta rt tt, rt d bo, bng dưng h dám nói xược, dám đòi hi này n là do có my thng cán b v hưu bt mãn cm đầu. C nhm my thng đó mà đe, nếu cn thì bt là đâu vào đấy ngay. Qu nhiên thế tht. Tc là người cm quyn ch coi dân chúng vào đâu. H ch s các cá nhân hiu nhiu biết rng, rt khó bt nt, là hay bày trò xúi gic thôi. Ging ht cái thi còn vua còn Tây, k cai tr rt s người cng sn vì h là k hay gây ri. Đã là người cm quyn vi nước ta thì xưa là thế nay vn là thế, người dân vn sng dưới chế độ chuyên chế ch chưa bao gi được biết chế độ dân ch là gì, du là dân ch tư sn. Đã chuyên chế là chuyên chế làm gì có s phân bit chuyên chế tư bn vi chuyên chế vô sn.

Người cng sn rt kiên quyết chng ch nghĩa cá nhân, nhưng li chính t các nước xã hi ch nghĩa mà cái t sùng bái cá nhân đã ny sinh. Vì lãnh t ca hc thuyết cũng là lãnh t ca quc gia. H lên cm quyn không do phiếu bu mà do tín nhim sn có ca các tín đồ vi giáo ch. Giáo ch là nhân vt ti linh, thuc v thiêng liêng nên nhng gì ca thế gian không th ràng buc ông ta được. Ông ta cm quyn không có niên hn vì ông phi phc v nhân dân cho ti lúc chết. Ông không phi t phê bình và cũng không ai dám phê bình ông vì ông là biu tượng ca quc gia, ca Đảng cm quyn, đứng trên hiến pháp và mi lut pháp. Ông là người t do hoàn toàn so vi nguyên th các quc gia dân ch khác. Các cp dưới t trung ương ti địa phương cũng là nhng người có nhiu t do nht các ngành, các b và các địa phương h cm quyn. Là các lãnh chúa trong các lãnh địa ca h. Ch ai dám xâm phm nếu còn mun gi cho mình mt chút t do cn con. Mt xã hi có hàng triu cá nhân không được đếm xa, không được tôn trng nhưng mt nhúm cá nhân li được tôn vinh hết mc và được hoàn toàn tho mãn trong mi nhu cu là cái xã hi gì đây, là xã hi kiu mu cho nhân loi tương lai ư?! Nói ming my chuyn k cc này đã khó nghe, li còn viết thành văn mà các nhà văn không thy ngượng sao? Ngượng thì vn ngượng nhưng ch l li gác bút, gác bút thì nuôi v con bng gì? Nghĩ ti miếng ăn li phi quên hết để s bán mình cho quyn lc được hoàn toàn. Năm đất nước mi thng nht vào Sài Gòn được gp g các nhà văn nhà báo, các ngh s ca chế độ cũ mà thèm. H sng thoi mái quá, nói năng hot bát, c ch khoáng đạt, như chưa tng biết s ai. Còn mình thì đủ th s, s gp người thân vì chưa rõ h có liên quan gì vi M ngu? Nói cũng s vì nói thếđúng hay sai? Đến v mt ca mình cũng phi canh chng, vui quá s mt cnh giác, khen quá có th đã ăn phi b ca nn kinh tế tư bn. Người lúc nào cũng căng cng, nói năng gióng mt nên b bà con trong này chê là quê, nhà văn nhà báo gì mà “quê mt cc”. Gii thích chuyn này cũng ch khó, h là sn phm ca nn kinh tế công nghip tư bn, du là thuc địa cũng vn thuc h thng tư bn, vn là nhng người đã được gii phóng khi nhiu ràng buc t quá kh trong cách nghĩ, trong cách làm. Còn mình là sn phm ca nn kinh tế nông nghip phong kiến, đâu đã được làm ch nhân ông nhưng cũng chưa tng được hưởng cái mùi v t do và dân ch là thế nào! Cái khong cách y có tính thi đại không th b qua mà cũng không th r tt. Mình cũng đã đi tt sut my chc năm, rt tiếc là lch s không công nhn cái li đi y. Tôi còn s ri s có ngày lch s s trng pht mình vì cái ti mun khôn hơn lch s, mun đánh la lch s!
12.
Các đảng cng sn đều coi phê bình và t phê bình là cách gii quyết mâu thun ni b hu hiu nht. S vt vn động s sinh mâu thun, gii quyết được mâu thun s vt mi có cơ hi phát trin, tiến lên. Ph định và ph định ca ph định, nghe va khoa hc va huyn bí, như câu thn chú: “Vng ơi, m ca ra !”, c đọc to lên là cánh ca vào tương lai s m toang. Các nước xã hi ch nghĩa vn đọc to câu thn chú y trong na thế k mà cánh ca vào tương lai vn đóng cht. Mt thiêng ri chăng? Quđã mt thiêng vì người hô không h tin mt chút nào vào cái kh năng k diu ca nó. Nếu tin vào phê bình và t phê bình thì Stalin đã không chế ra các v án chính tr man r để tiêu dit các đối th vn là tay trái tay phi ca mình trong nhng năm đó. Nếu tin vào câu thn chú y thì Mao Trch Đông đã không bày ra tn tung “cách mng văn hoá” để tiêu dit mi k dám can ngăn nhng ch trương đầy tính phiêu lưu ca ông. y là nói v nhng người nm quyn lc cao nht, còn nhng người nm nhng cơ quan quyn lc thp hơn cũng ch bao gi h tin vào cái phương pháp lãng mn đó c. Trong các cp u h vn t phê bình và phê bình nhau mt cách st sng gi di. Và ai ny đều t bng lòng hơn sau nhng l xưng ti gii ti hết sc vui v này. Và mi thói xu, k c ti ác na, vn nghim nhiên tn ti như trước đây, vn là nhng vùng cm ch nhng k quá chán đời mi dám đơn độc xông vào. Bi vy khi ông tng bí thư ca Đảng mi được bu, trong cơn phn khích đổi mi sinh hot đảng, đã phát động mt phong trào t phê bình và phê bình rng khp toàn đảng, các đảng b trong c nước đều nhit lit hưởng ng, đều nhc li vi lòng nhit thành hiếm có trong các bài din văn có đảng tính cao ca h. Đó là mt màn din khng l, rt tn kém, ch đem li bt c kết qu nào. Vì ch là din thôi, người cũ k mi đều vào vai rt thành tho. Rút cuc k có ti vn ngày càng hung hãn, càng t tin, còn người t ti càng lúc càng dè dt, hãi s. K quái nh?
Các tín đồ ca hc thuyết Mác đều rt tin môi trường xã hi và hoàn cnh cá nhân có ý nghĩa quyết định ti s hình thành tính cách con người. Mt địa phương có nhiu phong trào cách mng tích cc t phi sn sinh ra nhiu tp th tt, mt tp th tt s sinh ra nhiu cá nhân tt. Con người là mt thc th vt cht nên không th thoát ly nhng điu kin vt cht đã cho phép nó tn ti. Nhưng nó còn là mt thc th sinh hc, mt thc th tinh thn, tâm linh, văn hoá bao gm lch s cá nhân và dòng h trong nó. Nó cũng không th biết hết nó, không th biết hết nhng phn ng bt thn trong chính nó khi vp phi nhng đối nghch trong cuc sng. Nên cái thế gii tinh thn, tâm lý ca con người là rt đa dng, phc tp, có muôn vàn li đi ngot ngoéo. T thi con người có ngôn ng để giao tiếp, có ch viết để lưu li, có văn chương để bày t nhng bí mt ca riêng mình, nó vn không ngt than th là ch biết được bao nhiêu v mình và đồng loi. Con người vn nguyên vn là mt bí mt mênh mông, sâu thm như t tha nguyên sơ vy. Người cng sn phi kiêu ngo lm mi dám bày cái trò chnh hun phê bình để lãnh đạo mt cách chun xác cái phn khó nm bt nht trong con người. Vì nó biến hoá, nó phù du như mây như gió vy.


1 nhận xét:

  1. Trí thức đi theo mấy anh bợm, họ thực chất là trùm mafia, vì quyền, danh, tiền và gái.

    Trả lờiXóa