Thứ Bảy, 2 tháng 5, 2015

Tuấn Minh - Nỗi đau ngậm ngùi


Chúng ta mỗi người t hn đu có một hay nhiu biến c nào đó trong đi mà mình không th nào quên được, và mi khi nhc li cũng đu bi hi nh li cái cm xúc rt mnh m, chn đng lúc by gi dù đã tri qua bao năm tháng, vt đi sao di. Chng hn như đi vi đa s người dân M, trong vài chục năm sp ti, có l nhiu người cũng s khó quên được nhng hình nh k nim ca biến c 11 tháng 9 năm 2001. Hoc đi vi lp người trên 6, 7 bó, có l h cũng không quên được nhng k nim và cm xúc ca biến c ngày 22 tháng 11 năm 1963 khi các đài phát thanh loan báo chuyện TT John Kennedy b ám sát trong lúc đang đi kinh lý ti thành ph Dallas, Texas.


Đối vi cng đng người Vit t nn đnh cư ti các nước trên thế gii, biến c 30 tháng 4 năm 1975 có l cũng là mt du mc khó quên được, và khi nhc đến nó, người ta s còn nh rt rõ v nhng chi tiết ca nhng gi khc lch s đó mà h đã tri qua, nht là khi nó đã đ li nhng ni đau ngm ngùi.

Một thân hu và cũng là đng nghip, nhà báo Ngy Thanh, mi đây có chia s rng trong dịp cận k ngày k nim biến c đau thương này, xy ra cách nay đúng 40 năm, ông có ý đnh mi mt s nhà báo cùng đóng góp ý kiến hoc bài v ít nhiu liên quan đến ch đ này. Nhưng đa s đu đã t chi, có l h đã hết còn hng thú đ viết, hoc có thng vì tuổi đi đã chng cht, mt mi sau bao thi gian nước chy qua cu; biết viết gì thêm na đây khi mà nhiu s kin liên quan đến biến c đi đi đau thương này đã được nói đến hoc tưng thut khá thường xuyên và rt chi tiết khiến gn như mi người cũng đã đều đc qua.

Trong tâm cảnh đó, người viết bài này có đ ngh vi anh rng thay vì đi sưu tm nhng bài viết ca nhiu ngòi bút khác nhau đ k li nhng chuyn quá kh (mà hu như ai ny cũng tng ít nhiu đã đc qua), anh có th làm mt cuc thu góp tng hp nhng kỷ niệm hay tâm tình ca nhiu người thân quen hin nay đi vi biến c này, đc bit là hoàn cnh sinh sng và tâm trng ca h ra sao vào thi đim đã xy ra đúng 40 năm v trước. Nh vy, biết đâu người đc cũng s thy được mt phn nào chân dung ca con người, xã hi và đt nước ca Vit Nam Cng Hoà lúc xưa, như là dng li mt phn ca lch s do nhiu chng nhân k li.

Riêng với k viết bài này, qu tình là nhng din biến xy ra dn dp trong khong thi gian đó vn còn in đm nét trong trí nh ca mình, bởi vì nó vn còn đ li mt ni đau thương và tiếc nh khôn nguôi, khiến mình luôn lưu gi nhng k nim khó phai trong lòng.

Tuy không phải tri qua nhng thm cnh di tn hong lon trong thi đim sôi đng lúc by gi vì được may mn xut ngoi du học sang Pháp mt năm trước đó, tôi vn còn nh rõ nhng tâm trng khc khoi, lo âu bn chn ca mình, ging như tt c anh ch em sinh viên lúc by gi, mc dù đó là thi đim gay go đ chun b go bài thi quan trng cui niên hc.

Thành phố chúng tôi đến đnh cư lúc đó là Rennes, th ph min Bretagne phía tây nước Pháp. Đi vi nhiu người Vit không biết nhiu v nước Pháp, đây là mt đa danh không được biết đến nhiu bng các thành ph khác như Paris, Marseille, Lyon, Toulouse, Bordeaux v.v. . . Nhưng đi vi đa s các sinh viên gc Vit du hc sang Pháp lúc by gi, Rennes là thành ph duy nht quy t mi người đến đó hc, chng phi vì nó ni tiếng, xut sc, hay ho gì, nhưng vì Vin Đi Hc Rennes chi phi mi hc sinh trong vùng Bretagne cũng là cơ quan ph trách các hc sinh trên toàn vùng Đông Dương gm 3 nước Vit, Miên, Lào (văn bng Tú Tài Pháp ca chúng tôi cũng là do Académie de Rennes cp phát). Do đó, tt c các sinh viên, hc sinh đến t 3 nước này mun xin du hc sang Pháp thi y đu được ch đnh ghi danh ti các trường đi hc Rennes.

Đời sng tnh l đương nhiên đ tn kém hơn so vi sinh hot ti th đô Paris, nhưng li có phn tin nghi hơn nhiu. Đa s các sinh viên đu được cư ng ti các đi hc xá, được ăn ti các quán ăn sinh viên với giá c bình dân (vì được chính ph tài tr phn ln). Mi ti mi người đu t hp dưới phòng sinh hot đ cùng xem TV, thông thường mi người đu đng ý xem chương trình tin tc ca đài TF1 vào lúc 8 gi ti kéo dài khong na tiếng, trước khi anh em tản mác v phòng riêng đ hc bài hoc tán gu. 

Từ vài tháng trước đó, nhng tin tc chiến s càng ngày càng bi quan được chiếu hàng ngày trên các đài truyn hình ca Pháp khiến anh em sinh viên càng lo âu hơn na, nhưng li không có đim tựa nào, kể c tinh thn ln vt cht. Nói chung, dân chúng Pháp, cũng như ti các nước khác, có phn quan tâm và thích theo dõi thi s thế gii nhiu hơn là dân M, vn ch đ ý đến nhng gì liên quan đến sinh hot và người dân ti Hoa Kỳ mà thôi. Thi s chiến tranh ti Vit Nam lúc by gi chiếm mt phn ln chương trình tin tc hng đêm, và cũng thu hút nhiu khán gi ngi xem.

Tôi còn nhớ rõ vào nhng ngày chót ca cuc chiến khi tình hình căng thng tiến v gn th đô, mt đon phim phóng s ghi nhn những hình nh máu la tang tóc ca chiến tranh chiếu cnh mt vài quân nhân đang giúp tn thương cho người dân b rơi gia hai ln đn, trong đó có mt em nh trên đu b băng bó vết thương và máu chy dài trên khuôn mt ht hãi (thi y TV chiếu nhng cnh tượng thm khc và kinh hoàng ca chiến tranh khá thường xuyên, ch không bị edited nhiều đ khi gây chn đng cho khán gi như ti Hoa Kỳ ngày nay). Cùng vi tiếng bom rơi, đn n ngay ti chiến trường là nhng tiếng khóc la ca người dân chy lon, máy thu hình cũng thu rõ âm thanh ca mt em nh khi khóc than cho vết thương ca mình: Trời ơi, Đ. Má, sao mà máu chy nhiu quá nè!

Trong giây phút ấy, bn sinh viên gc Vit chúng tôi đu bt cười theo phn ng t nhiên khiến cho c phòng đu ngc nhiên, t hi trong cnh máu me y chng hiu có điu gì vui nhn hay sao mà bn tôi li bật cười thành tiếng như vy. Tht ra trong bi cnh sinh viên đi du hc ngày y, nht là ti các tnh l, vic gp g nhng người đng hương và nghe li được tiếng Vit ct lên gia đường ph là điu rt hiếm hoi, khiến nhiu người d vui mng theo đúng cái tâm trạng ca “tha hương ng c tri”. Thế mà đt nhiên, ln này không nhng ch được nghe tiếng Vit nói sang sng trên làn sóng đin, mà li là mt câu chi th bt h trong ngôn ng tiếng Vit, bo sao mi người không git mình trước cái hình nh và âm thanh sống thc đó đang din ra trước mt mình. Vì thế nên anh em chúng tôi đu t nhiên bt cười thành tiếng, ngm nói rng không ng cái câu chi th Đ.M. rt ph thông đó li được nói oang oang như vy trên làn sóng ca mt chương trình tin tc hàng đu tại Pháp. Tuy rng, lin ngay sau đó, mi người chúng tôi cũng đu cm thy đau xót cho thân phn ca em nh cùng vi nhng nn nhân đó, cũng như đau xót cho thân phn chính chúng tôi, cũng đang cách bit ngàn trùng vi người thân và gia đình trong ni hoang mang bất đnh.

Phương tin thông tin lúc by gi không phi tân tiến như ngày nay, hơn na li rt tn kém đt tin, làm gì có e-mail hay cell phone rất tin li đ mà gi hoc nhn tin. Thm chí đường giây đin thoi gi vin liên cũng rt tn kém và khó khăn, không phải ai cũng có dư d đ gi đin thoi v Vit Nam đ hi thăm. Ch ni chi phí ăn hc không thôi cũng đ lo st vó vì phi tính đến chuyn chuyn ngân t đng bc VN sang ngoi t.

Về mt tinh thn, các hi sinh viên lúc by gi rt èo uột, toà đại s Vit Nam Cng Hoà có n hành mt tun báo đnh kỳ là t Tin Quê Hương đ đch li vi t Đoàn Kết ca toà đi s Hà Ni. Thế nhưng t Tin Quê Hương cũng không đưa nhng tin tc cp nht như trên các h thng truyn hình, hơn na cũng còn mang mầu sc tuyên truyn khá lc quan kiu như mt cơ quan thông tin ca nhà nước hơn là mt tun báo trung thc và chuyên nghip đúng nghĩa ca nó.

Trong bối cnh php phng âu lo đó, nhng tin đn truyn ming li được nhiu người nghe và tin tưởng nht, ging như tình cnh ca người dân trong nước. Vì không sng trong nước cũng như không ai có th nghĩ rng min Nam có th sp đ mau chóng, mc dù nhiu phn cũng biết rng VNCH càng ngày càng b thua dn, anh em sinh viên c lo tìm cách chy đôn chy đáo lên toà đại s đ mong tìm nhng th tc xin nhp cnh cho gia đình, hoc là xin gia hn thông hành (passport).

Mặc dù rt tn kém, và dù không biết rõ là mình có xoay x được điu gì nhưng tôi cũng đánh bo ly vé xe la đ lên Paris vào lúc đêm 29 cui tháng 4 để mong theo dõi sát tình hình, đc bit là mun đến toà đi s đ biết xem s phn ca mình s được đnh đot ra sao nếu như xy ra tình hung mt nước. Đ ri qua sáng hôm sau, tôi bàng hoàng ngc nhiên khi xem chương trình tin tc bui trưa chiếu cnh chiếc xe tăng T-54 i sp cánh ca st ca Dinh Đc Lp. Như vy là quá rõ ràng ri, kết qu thng thua coi như đã rõ rt, hết còn mong đi hay hy vng gì được na. Không biết làm gì hơn, tôi đành tìm cách đến toà đi s đ theo dõi tiếp.

Tại đây, đã có đám đông hàng trăm người bu quanh, trên tay mi người đu có cm sn cun s thông hành ca mình, và mi người kháo nhau rng hãy np vào trong đ h đóng du gia hn thông hành, giúp mình có th được tiếp tc xin permis de séjour sau này, tức là được quyền tiếp tc sinh sng Pháp mt cách hp pháp.

Vào thời đó, các sinh viên du hc được cp phát thi hn hiu lc trên thông hành ch có hiu lc 1 năm, và hết hn mi năm thì phi xin gia hn tiếp. Thế là nhng s thông hành được quyên góp li đ đóng thật nhanh con du gia hn thêm 10 năm. Dĩ nhiên, thi gian ngn sau này khi anh em chúng tôi đu phi xin vào quy chế t nn do Liên Hip Quc bo tr và ly th t nn ca cơ quan OFPRA cp phát thì cái thông hành cũ ca VNCH ch còn có giá tr như mt món đồ k nim.

Nhìn lá cờ VNCH tung bay trước gió trước toà đi s, mi người đu chia s tâm tư xúc đng ca mình trong nhng dp hãn hu được gp đông đ người đng hương. Mi người đu biết rõ là lá c đó ri cũng s b h xung, nhưng li không biết là số phn ca mình s ra sao trong nhng ngày tháng ti. Riêng cá nhân tôi cũng thy thm thía cái ni bun tê tái ca k bi trn, cho dù thi gian cm súng hi còn trong nước ch gii hn trong nhng phiên đi gác Nhân Dân T V hoc nhng khoá hc tp quân sự rt gii hn dành cho sinh viên hc sinh. T ng "mất nước"(apatride) từ trước đến nay ch thy loáng thoáng trong sách v hay báo chí này n, nhưng không ng li mang áp dng vào chính thân phn ca mình.

Tất c nhng t nht báo ln Pháp như Le Monde, Figaro, France Soir đều chy nhng hàng tít tht ln xuyên c chiu ngang t báo nói đến s tht th ca min Nam: DECAPITULÉ. Tôi đã mua tt c nhng t báo đó và trên chuyến xe la t Paris tr v Rennes, tâm trng tê tái chua xót ca mình càng đậm nét hơn na khi tiếp tc đc các bài báo phân tích. Hình nh chiếc xe tăng T-54 ca b đi VC cán lên cng st ca Dinh Đc Lp có l gây nh hưởng mnh nht đ mình biết chc rng quê hương và chính th mà by lâu nay mình theo đui đã tht s cáo chung từ gi phút đó. Ti hôm đó, tôi đã viết trong nht ký ca mình rng sau này nếu có con, tôi s dy cho chúng biết rng chính Hoa Kỳ là nước đng minh phn bi, gây cnh tang thương chia lìa t cái ngày oan nghit 30 tháng 04 năm 1975. Điu tr trêu là v sau này các con tôi li được sinh ra ti M, và chc chn cũng khó hiu ni nhng tình cnh phc tp nơi quê hương mà ông cha chúng đã tri qua.

Khi trở v đi hc xá, các bn quây qun đ hi thăm tin tc v nhng gì đã xy ra trên toà đi s th đô Paris. Trong lúc đó, một s các sinh viên khuynh t cùng vi nhóm các tay gauchistes cũng tụ hp trong mt s các phòng đ “ăn mng” chiến thng. By gi, bn tôi mi biết rõ b mt tht ca nhiu người, ai là nhng thành phn thuc “phe mình”, và ai là nằm v “phe nó”, tc là nhng tay sau này chy theo nhng sinh hot do toà đi s Vit Cng và t báo Đoàn Kết ch đng t chc.

Từ trước đó, có vài ln tôi đã được nghe k v nhiu sinh viên du hc t min Nam, trong đó có c con ông cháu cha ca các viên chức cao cp trong chính quyn VNCH đương thi, nhưng ri sau mt thi gian ngn du hc bên Pháp, đã b chiêu d đ sang tích cc hot đng cùng vi các nhóm sinh viên phn chiến theo chiu hướng khuynh t, rt mnh trong gii sinh viên ti Pháp lúc by giờ. Nhưng phi đi đến lúc y khi chng kiến mt s các tay sinh viên ra mt ăn mng và đ l bn cht tr c ca h, tôi mi thc s ng ngàng, xen ln ít nhiu nhng tc gin trước thái đ phn bi ca h.

Hình ảnh nhng người sinh viên gc min Nam được chính quyền bit đãi đ cho đi du hc, gia lúc hàng chc ngàn sinh viên khác phi cam chu s phn hm hiu hơn trong nước đã khiến tôi bng dưng mun ny ra ý đnh làm mt t báo như là mt hình thc tuyên chiến vi nhng k phn bi đúng nghĩa “ăn cơm quốc gia, th ma cng sn” này. Thế là thay vì dn hết tâm trí vào nhng tun l cui ca niên hc đ ôn bài sa son cho kỳ thi tuyn lên năm th nhì ca Đi hc Y Khoa, tôi li dn mi n lc, công sc và tin bc đ cho ra mt mt t báo sinh viên ti địa phương. Thế là gic mng ca gia đình tôi mong có người con tr thành bác sĩ như người anh rut bng tan thành mây khói, và cuc đi tôi bng r sang mt hướng khác, vt v hơn nhiu sau này.

Thế nhưng, cũng nh t báo này (mà sau đó tôi đã vn đng được cơ quan CROUS ph giúp cho các sinh viên dùng ngân khon đ tài tr chuyn n loát) mà tôi có dp được quen biết và sinh hot vi nhiu gii, như n sĩ Minh Đc Hoài Trinh (ch nhim t Hn Vit Nam lúc by gi), thy Thích Minh Tâm ca Chùa Khánh Anh, anh Trần Văn Bá, ch tch Tng Hi Sinh Viên ti Paris và nhiu thân hu đi din cho các hi đoàn sinh viên quc gia nm ri rác ti nhiu thành ph Pháp cũng như các nước B, Thu Sĩ, Ý, và đông đo nht là ti Tây Đc. Vào lúc đó, sinh hot ni bt nhất ca các hi đoàn sinh viên là l hi ngày Tết âm lch (do c hai phe quc gia và thân cng cùng t chc) và Đi hi Th Thao Sinh Viên ti Âu Châu. Trong hoàn cnh nước mt nhà tan, sinh hot ca các hi đoàn này ti Âu Châu, đc bit là ti Pháp, được coi như là tiếp ni truyn thng chiến đu chng li chế đ Vit Cng, được ch đng bi Toà Đi S ca Hà Ni. S hin hu ca các t báo sinh viên phe quc gia, có lúc xut hin khá nhiu, được coi như là du hiu tích cc ca tm lòng st son bo v chính nghĩa của phe ta, dù rng quê hương đã lt vào tay k thù cng sn. 

Rồi thi cuc đy đưa khiến chúng tôi la chn con đường phiêu lưu ln na đ sang Hoa Kỳ và sau đó đnh cư ti đt nước này đến hơn 35 năm, cùng lúc khâm phc v tinh thn t do dân chủ tích cc đi kèm vi tính thc dng trong xã hi Hoa Kỳ, nhưng đng thi cũng ngán ngm v cái tính quá thc dng này khiến cho người dân cũng như chính quyn M có th thay đi lp trường hoc tr c nếu như điu đó đem li li ích cho h.

Về sau này, tình cờ chúng tôi cũng biết thêm mt chính tr gia khác Đông Dương cũng nhn chân ra s phn bi đau đn ca người bn đng minh Hoa Kỳ. Đó là ông Sirik Matak, ch tch Quc Hi Căm Bt vào thi đó, khi mà lc lượng Khmer Đ cũng bt đu tiến chiếm th đô Nam Vang lật đ chính quyn Lon Nol thân M ch vài tun trước khi xy ra s sp đ ca Sàigòn. Ông Sirik Matak, cũng như nhiu nhân vt quan trng trong chính quyn đương thi, được toà đi s M giành cho vài ch trên máy bay đ cùng gia đình trn khi nước đ tránh ho cng sn Miên (Khmer Đ). Thế nhưng ông Matak đã khng khái t chi vi li viết bt h trong thư tr li: "Chúng tôi đã học được bài hc vô cùng quý giá là đã trót tin vào người bn đng minh vĩ đi đ ri gi đây khi b phn bi thì không biết cách nào chng đ."

Ông Matak đã ở li, chu chết dưới bàn tay ca quân Khmer Đ, cũng như nhiu chính tr gia min Nam cũng đã ung thuc t vn Sàigòn như cu ngoi trưởng Trn Chánh Thành và nhiu v tướng đã tun tiết thường được nhiu người biết đến như Nguyn Khoa Nam, Phm Văn Phú, Lê Văn Hưng, Lê Nguyên V, Trn Văn Hai v.v. . . 

Cuộc chiến Nam-Bc Vit Nam, dù được gi là cuc chiến đ gii phóng theo Hà Ni, hoc là cuc chiến đ bo v đt nước và th chế t do dân ch ti min Nam theo phía Sàigòn, thật ra ch là mt cuc chiến chuyn nhượng (war by proxy) giữa hai khi T Do và Cng Sn nm quyn quyết đnh lên hai min đi chi Vit Nam. Cái chính nghĩa ca nhng người quân dân dưới th chế Vit Nam Cng Hoà tranh đu đ bo vệ sự t do yêu quí ca mình đã b gii lãnh đo cm quyn thi đó làm lu m khi chy theo lnh ca cp trên Hoa Thnh Đn nên đã không qung bá rng rãi cho thế gii được biết đến, đ ri nhiu người c tiếp tc lm tưởng rng đây là mt cuc chiến gia Hoa Kỳ và Việt Nam (dưới quyn lãnh đo ca H Chí Minh và các đàn em).

Công tâm mà xét, sự tht trn ca VNCH ngoài li chính phía đng minh Hoa Kỳ b rơi vì nhng quyn li chiến lược riêng r ca M khi bt tay được vi Trung Cng k t sau năm 1972, cũng có một phn không nh ca quân dân min Nam. Người ta nói nhiu đến nn tham nhũng hi l ca gii cm quyn thi y, vic mua quan bán chc dưới trào các ông Thiu, Khiêm, được coi như là mt điu bình thường, khiến cho chính nghĩa ca cuc chiến bảo vệ t do đã b hoen rt nhiu. Gii tướng lãnh cm quyn lúc nào cũng lo s đo chính không thua gì lo chiến đu vi k thù cng sn, và do đó đã không to nên được mt chính ph đoàn kết gây s ng h đông đo khi lượng ca người dân trong nước.

Thế nhưng nếu xét cho cùng thì mi người trong chúng ta cũng góp phn không nh trong s thua trn và mt mát đó. Người ta trách nhiu đến nn tham nhũng hi l, nhưng ri mi người cũng vn tiếp tc dùng đến nó đ min sao hưởng li cho cá nhân gia đình mình trong nhiều đa ht khác nhau như vic mua bng cp, thi tuyn vào đi hc đ mong trn quân dch, hoc là tìm cách lo lót đ tr thành lính ma, lính king, hoc tìm cách chy v đn trú nhng vùng đa phương êm m thay vì tin đn nguy him.

Mới đây, nhà báo Nguyễn Đt Thnh có viết mt bài báo vi ta đ “Nghi Vn” vi ni dung mun đt câu hi vi các ông Nguyn Tiến Hưng, Hoàng Đc Nhã, là nhng ph tá cũ ca cu tng thng Thiu rng phi chăng ông ta cũng có ti trong vic làm mt min Nam Vit Nam mặc dù ông đã tìm cách ngu biên bng mt câu tiếng Pháp là ông ch có trách nhim, nhưng không có ti (Je suis responsable, mais pas coupable). Nhà báo Hoàng Ngọc Nguyên thì đưa ra li than phi chăng biết bao tng lp sĩ phu khác vào thi y, cùng vi các đng phái quc gia, các v lãnh t tôn giáo cũng đã ngonh mt làm ngơ trong trách nhim gi nước, phó mc cho người khác vì quan nim “chúng ta làm gì được, quyn lãnh đo chiến tranh c ông Thiu, c người M”. Câu hỏi đt ra là phi chăng chúng ta thiếu ý thc là chính chúng ta, người dân min Nam khát khao t do, dân ch, và không th chu được chế đ cng sn, nên phi giành ly quyn lãnh đạo chiến tranh, và phi biết thc hin quyn này, trước hết là xây dng và điu hành mt chế đ t do, dân ch lành mnh, tích cc, có hiu qu, mt cách có trách nhim và lương tâm?

Khoảng ba thp niên trước đây, nhà văn Lê Văn Phúc có viết mt cuốn sách với ta đ "Tôi Làm Tôi Mất Nước" diễn t nhng tâm s và ni nim cũng như k li nhng vic làm ca đa s chúng ta, tưởng rng như vô hi, nhưng tht ra cũng đã góp phn trong s tht trn ti nhc đau đn đó.

Riêng với k viết bài này, cũng không thoát ra khỏi cái ti đó, vì vi cái “mác” là sinh viên du học, rõ ràng đã la chn thái đ trn lính mt cách hu hiu nht vào thi by gi.

Vậy thì 40 năm nhìn li, xin được tht lên câu Mea culpa! Mea culpa! Lỗi ti tôi! Li ti tôi phn nào!      

Tuấn Minh
26 tháng 04, 2015




Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét