Thứ Ba, 5 tháng 5, 2015

HÀ TƯỜNG CÁT - Đài Loan - Trung Quốc, một đất nước, hai chế độ?


Ông Eric Chu, chủ tịch Quốc Dân Đảng Đài Loan, tái khẳng định lập trường đi tới thống nhất với lục địa khi gặp chủ tịch đảng Cộng Sản Trung Quốc Tập Cận Bình hôm Thứ Hai ở Bắc Kinh.

Ông Eric Chu sẽ là ứng cử viên tổng thống năm 2016 ở Đài Loan và là chủ tịch Quốc Dân Đảng thứ ba đã tới thăm lục địa. Tuy nhiên việc thống nhất hai nước Trung Hoa hãy còn nhiều vấn đề phức tạp kể cả viễn tượng về những sự chống đối mạnh mẽ trong chính trị nội bộ.


Kể từ khi Quốc Dân Đảng trở lại cầm quyền ở Đài Loan và ông Mã Anh Cửu đắc cử Tổng Thống năm 2008, mối quan hệ xuyên eo biển đã được cải thiện rất nhiều. Ông Mã tái đắc cử năm 2012 củng cố cho chủ trương tiến trình này sẽ được tiếp tục. 

Chính quyền Đài Loan từ đó có thể trở lại với cái gọi là “đồng thuận 1992,” hiểu theo Quốc Dân Đảng là sự công nhận bằng miệng (trong cuộc họp giữa đại diện đảo quốc và đại diên lục địa ở Hong Kong năm ấy) rằng “chỉ có một nước Trung Hoa,” mặc dầu mỗi bên giải thích ý nghĩa của nó theo một cách khác nhau. Đảng Dân Chủ Tiến Bộ, đảng đối lập chính ở Đài Loan nắm chính quyền từ 2000 đến 2008 với Tổng Thống Trần Thủy Biển, không bao giờ chấp nhận sự đồng thuận ấy.

Đảng Dân Chủ Tiến Bộ không chấp nhận Đài Loan là một phần của nước Trung Hoa mà là một quốc gia độc lập, với tên chính thức Cộng Hòa Trung Hoa. Mặc dầu ngày nay một số lãnh tụ tỏ ra uyển chuyển hơn nhưng lập trường của đảng này về căn bản không thay đổi.

Chính sách hai nước Trung Hoa được Hoa Kỳ và nhiều nước trên thế giới mặc nhiên thừa nhận từ sau khi đảng Cộng Sản chiếm toàn thể lục địa năm 1949 và thành lập nhà nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Quốc. Chính quyền Quốc Dân Đảng của Tưởng Giới Thạch rút ra đảo Đài Loan, nhưng  Liên Hiệp Quốc vẫn công nhận Trung Hoa Dân Quốc là nhà nước hợp pháp duy nhất của nước Trung Hoa và là một hội viên thường trực trong Hội Đồng Bảo An cho tới 1971.

Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết 2758 ngày 25 tháng 10, 1971, trục xuất Trung Hoa Dân Quốc và công nhận Cộng Hòa Nhân Dân Trung Quốc là đại diện hợp pháp duy nhất của nước Trung Hoa, hội viên thường trực Hội Đồng Bảo An. Nghị quyết được sự ủng hộ của các nước cộng sản, các quốc gia phi liên kết và một số nước Tây Phương trong đó có Anh và Pháp với kết quả biểu quyết 76 thuận, 35 chống, 17 trắng.

Suốt 17 năm kế tiếp từ 1993 đến 2008, năm nào Trung Hoa Dân Quốc cũng xin trở lại làm hội viên Liên Hiệp Quốc nhưng không vận động được đủ số ủng hộ để vấn đề được đưa ra thảo luận. Sau đó Hoa Kỳ và Liên Âu ủng hộ để Đài Loan (không dùng tên Trung Hoa Dân Quốc nữa) tham gia các tổ chức của Liên Hiệp Quốc không đòi hỏi có tư cách hội viên.

Quốc Dân Đảng và Cộng Sản là hai đảng kình chống quyết liệt trong gần 100 năm. Sau khi Cộng Sản thắng cuộc nội chiến, mối quan hệ Đài Loan – Trung Quốc luôn căng thẳng suốt nửa thế kỷ, ít tiếp xúc và xung đột có giới hạn thời kỳ thập niên 1950 bằng những trận pháo kích qua lại giữa lục địa và hai hải đảo nhỏ gần bờ biển tỉnh Phúc Kiến: Kim Môn và Mã Tổ. Chỉ từ hơn hai chục năm gần đây mới bắt đầu có những quan hệ xuyên eo biển (Đài Loan).

Sự kiện được coi là khúc quanh xảy ra năm 1986 khi một phi công Đài Loan cướp một máy bay chở hàng của China Airlines bay qua Quảng Châu. Tổng Thống Đài Loan lúc đó là Tưởng Kinh Quốc, con trai Tưởng Giới Thạch, cử một phái đoàn sang thương thuyết với đại diện Trung Quốc tại địa điểm trung gian là Hong Kong thuộc Anh. 

Quốc Dân Đảng dần dần từ bỏ không tiếp tục nuôi dưỡng hận thù cũ và muốn theo một đường lối thực dụng hơn đối với lục địa, quốc gia 9.7 triệu km2 dân số 1.3 tỷ so với Đài Loan 36,200 km2 dân số 23 triệu. Nhưng hai tổng thống dân Đài Loan, Lý Đăng Huy (1988-2000) và Trần Thủy Biển (2000-2008), có ý  muốn Đài Loan thành một nước độc lập hẳn, và quan hệ với lục địa trong thế đối nghịch. Chỉ tới khi Quốc Dân Đảng trở lại chính quyền với Tổng Thống Mã Anh Cửu, quan hệ xuyên eo biển mới thật sự phát triển.

Từ 2008, Đài Bắc và Bắc Kinh đã ký 19 thỏa hiệp về kinh tế, kỹ thuật trong đó có việc cho mở đường hàng không, nhưng còn phải bay qua không phận Hong Kong vì vấn đề tế nhị về an ninh. Dân Đài Loan có thể về thăm lục địa và du khách từ Trung Quốc cũng đem tới thu nhập quan trọng cho Đài Loan. Những cuộc đàm phán đầu tiên chỉ ở cấp bán chính thức với các viên chức hai đảng nhưng dần dần đã có những cuộc gặp gỡ ở cấp cao hơn.

Mặc dầu vậy Trung Quốc vẫn tập trung lực lượng có khả năng xâm lăng Đài Loan và ngược lại Đài Loan cũng nỗ lực củng cố hệ thống phòng thủ để ít nhất chống cự được một thời gian đủ để vận dụng những giải pháp chính trị ngoại giao khác. Ba năm gần đây, Trung Quốc vướng bận với  những tranh chấp ở Biển Đông và biển Hoa Đông nhưng Tổng Thống Trần Thủy Biển tỏ bày sự dè dặt tránh liên hệ đến chuyện này với một phía nào.

Tháng 9 năm ngoái, thể hiện một đường lối linh động, Tập Cận Bình đề ra khái niệm “một đất nước – hai chế độ” có thể áp dụng cho Đài Loan. Như vậy người ta tin rằng Quốc Dân Đảng sẽ có thể đẩy mạnh tiến trình thống nhất nước Trung Hoa. Tuy nhiên theo các thăm dò dư luận thì đa số dân gốc bản địa Đài Loan không mấy tán thành và như thế mọi vấn đề có thể sẽ tùy thuộc ở chỗ ông Eric Chu có  thắng cử Tổng Thống Đài Loan trong kỳ bầu cử năm 2016 hay không.


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét