Thứ Sáu, 17 tháng 4, 2015

RFI - Chuyến đi Mỹ của Bộ trưởng Công an Việt Nam và quan hệ song phương

Bui làm vic gia phái đoàn Vit Nam do B trưởng Công an TrĐại Quang (th hai trái) dđầu vi B An ninh Nđịa Hoa Knh ca B An ninh Nđịa Mđưa lên mng ngày 19/03/2015.
Chuyến công du Hoa K ca B trưởng Công an Vit Nam Trn Đại Quang t ngày 15 đến ngày 20/03/2015 va qua được dư lun tương đối ít chú ý. Tuy nhiên, theo mt s nhà phân tích, chuyến viếng thăm này có tm quan trng đặc bit, đánh du « mt bước đột phá trong quan h Vit – M ». RFI xin gii thibài nhn định ca nhà nghiên cu Alexander L. Vu Ving trên tp chí The Diplomat, s ra ngày 10/04/2015. Bn dch đã được tác gi xem li.

 Mt bước đột phá trong quan h Vit – M.

Chuyến thăm gn đây biu tượng cho s thay đổi đáng ngc nhiên trong quan h song phương.

Ni bt lên như là mt trong nhng quan h ch cht ti Châu Á – Thái Bình Dương, mi quan h gia Hoa K và Vit Nam đã có bước đột phá đáng k trong thi gian gn đây. Cho dù không được báo chí quc tế theo dõi, bước đột phá này đã được th hin trong chuyến công du Washington t ngày 15 đến 20/03/2015 ca B trưởng Công an Vit Nam Trn Đại Quang. Có th truyn thông ít chú ý ti chuyến đi bi vì s kin này được coi như là mt s trao đổi thường l cp B trưởng. Thế nhưng, chuyến viếng thăm ca ông Quang li không h là mt thông l và ni dung các cuc trao đổi ca ông cho thy s thay đổi v cht lượng trong mi quan h Hoa K-Vit Nam.

Là mt trong hai B trưởng có thế lc nht trong chính ph Vit Nam (người kia là B trưởng Quc phòng), ông Quang cũng là mt thành viên ch cht trong ban lãnh đạo tp th Vit Nam, tc B Chính tr đảng Cng sn Vit Nam. Các ngun tin Vit Nam cho biết là ông Quang công du M trước tiên là vi tư cách là y viên B Chính tr và mc đích chính chuyến đi là chun b cho cuc viếng thăm vào tháng Sáu ca lãnh đạo ti cao Vit Nam, Tng Bí thư đảng Cng sn Nguyn Phú Trng.

Điu không bình thường đối vi mt v B trưởng là ông Quang đã có nhng cuc nói chuyn vi các quan chc cao cp ca nhiu cơ quan trong chính ph M, không ch vi B An ninh Quc ni và Cc Điu tra Liên bang FBI, mà còn vi B Ngoi giao, B Quc phòng và Hi đồng An ninh Quc gia, B Tư pháp và Cc Tình báo Trung ương M CIA. Ông Quang cũng gp g các nhà lp pháp cp cao ti Ngh vin. Ch đề các cuc nói chuyn ca ông vượt ra khi thm quyn ca B Công an, t quc phòng và an ninh cho đến thương mi và đầu tư. Nhân quyn cũng là mt ch đề trong các cuc trao đổi ca ông vi các đối tác M. Theo các ngun tin Vit Nam, phn quan trng trong chuyến đi ca ông Quang là nhm thúc đẩy s ng h ca M đối vi Vit Nam trong các tranh chp Bin Đông và các vn đề an ninh khu vc.

Khi phái ông Quang đi M, B Chính tr ti Hà Ni đã đưa ra mt thông đip rõ ràng v thái độ ca mình đối vi cu thù. Ông Quang được la chn đi chun b cho chuyến viếng thăm ca ông Trng, bi vì ông có được lòng tin ca lãnh đạo đảng Cng sn. Nhưng đồng thi, ông cũng là người ch huy lc lượng an ninh chu trách nhim bo v chế độ. Vi danh nghĩa này, ti M, ông có thđối tượng hàng đầu ca các ch trích v nhân quyn. Chuyến đi ca ông Quang vi tư cách là cuc viếng thăm chính thc đầu tiên ca mt B trưởng Công an Vit Nam ti M cho thy gi đây, Hà Ni cm thy thoi mái khi quan h vi mt đối th v tư tưởng. V phn mình, vic Washington đối x hu ngh vi ông Quang đã làm Hà Ni bt nghi k và coi M như thế lc thù địch.

Mi quan h đã thay đổi

Chuyến công du ca ông Quang là s kin gn đây nht trong khuôn kh mt lot các cuc gp và đã làm thay đổi bn cht mi quan h gia M và Vit Nam trong nhng năm va qua. Chuyến thăm Hà Ni hi tháng 07/2012 ca cu Ngoi trưởng M Hillary Clinton đã kích hot tiến trình biến đổi này. Trong chuyến thăm này, bà Clinton đã gp lãnh đạo đảng Cng sn Nguyn Phú Trng và mi ông thăm M. Tính biu tượng ca các động thái này cho thy Washington đã chp nhn nhng khác bit v ý thc h vi chế độ Vit Nam và nhìn nhn đảng Cng sn cm quyn Vit Nam như mt đối tác và nhng người cm quyn Hà Ni đã chp nhn mi quan h đối tác này. Ý nghĩa ca vic bà Clinton mi ông Trng có tm quan trng đối vi Hà Ni. Điu này cho thy là mc dù đối lp v vn đề ý thc h, Hoa K gi đây mun thúc đẩy quan h hu ngh nghiêm túc vi Vit Nam. Trên thc tế, cuc gp đã m ca cho vic phát trin quan h thc cht gia chính ph Mđảng Cng sn Vit Nam.

Chuyến thăm ca bà Clinton đặt nn tng cho vic thiết lp Tha thun Quan h Đối tác Toàn din M-Vit, được chính thc ký kết mt năm sau đó ti Washington nhân hi ngh Thượng đỉnh hi tháng 07/2013, gia Tng thng Hoa K Barack Obama và Ch tch Vit Nam Trương Tn Sang. Trong tha thun khung quan h đối tác này, Washington và Hà Ni cam kết « các bên tôn trng h thng chính tr, độc lp, ch quyn và toàn vn lãnh th » ca nhau. Trên cơ s nguyên tc này, tha thun khung đề cp đến hp tác trên mi lĩnh vc, t quan h chính tr và ngoi giao đến quan h thương mi và kinh tế, t công ngh và giáo dc đến quc phòng và an ninh, t văn hóa, th thao và du lch cho đến các vn đề tn ti sau chiến tranh, t môi trường và y tế ti vic bo v và thúc đẩy nhân quyn.

Đầu tháng 10/2014, khi Ngoi trưởng M John Kerry gp Ngoi trưởng Phm Bình Minh, Hoa K thông báo quyết định bãi b mt phn lnh cm vn, vn áp dng t nhiu thp niên qua, trong vic cung cp vũ khí sát thương cho Vit Nam, nhm h tr thúc đẩy an ninh hàng hi. Cm vn vũ khí là mt tr ngi ln t phía Hoa K trên con đường tht cht quan h M-Vit.

Mt tr ngi khác t phía Vit Nam đã được d b khi ông Trn Đại Quang thăm M trong năm nay. Khi nói chuyn vi các đối tác M, ông Quang khng định rng Hà Ni sn sàng cho phép t chc thin nguyn Đội Hòa Bình (US Peace Corps) hot động ti Vit Nam. Điu này đánh du mt s thay đổi đáng k trong thái độ ca chế độ cng sn đối vi đối th v tư tưởng. Cách nay 5 năm, trong mt bn đề cương chính sách quan trng ca Ban Tuyên hun đảng trung ương Cng sn Vit Nam, nhng người « canh gác » v tư tưởng Vit Nam đã t cáo Đội Hòa Bình là mt « thế lc thù địch » và là mt t chc chuyên tiến hành các hot động tuyên truyn, lt đổ chng li chế độ cng sn.

Quan h gia Hoa K và nước Vit Nam cng sn được bình thường hóa khá chm chp. Phi mt hai thp niên sau khi kết thúc chiến tranh thì hai bên mi thiết lp quan h ngoi giao (1995). Và li phi mt thêm hai thp niên na, sau khi lp quan h ngoi giao, thì bang giao song phương mi bình thường hóa hoàn toàn. Chuyến thăm Washington ca lãnh đạo đảng Cng sn Vit Nam Nguyn Phú Trng vào tháng Sáu s là giai đon cui cùng trong tiến trình bình thường hóa quan h này.

Nhng li ích tương đồng

Nếu như Trung Quc là mt yếu t quan trng va ngăn cn va thúc đẩy mi quan h M-Vit, thì các lc cn chính kìm hãm Hà Ni và Washington xích li gn nhau li là nhng vn đề h tư tưởng và tâm lý hơn là vn đề vt cht. Sau khi Chiến tranh Lnh chm dt, các li ích chiến lược ca Vit Nam và Hoa K tương đồng vi mi ưu tiên cao nht ca c hai nước trong khu vc, đó là có mt môi trường hòa bình và n định thúc đẩy phát trin kinh tế. Tng là mt thế lc chng đối, Vit Nam nay chuyn sang ng h trt t khu vc do M h tr. V phn mình, M t b ý đồ làm suy yếu và cô lp Vit Nam. Thay vào đó, M mong mun Vit Nam hùng mnh, phn thnh. Tuy nhiên, c M và Vit Nam đều cm nhn bên kia như mt mi đe da ti bn sc ca riêng mình. Ti M, ký c v s tht bi trong cuc chiến tranh Vit Nam và vic t nhn thc mình như là mt chiến sĩ bo v quyn t do đã to ra nhiu thế lc chng li vic tht cht quan h vi Hà Ni. Ti Vit Nam, mong mun gi gìn chế độ và s thng tr ca tư tưởng bài Tây phương đã ngăn chn mi bước tiến hướng ti quan h hu ngh vi Washington.

Các n lc liên tc ca c Hà Ni và Washington đã đóng mt vai trò quan trng làm gim thiu các nhn thc bên này là mt mi đe da đối vi bên kia. Tuy nhiên, trong nhng năm gn đây, yếu t quyết định thúc đẩy hai cu thù tr thành bn bè, đó là s xut hin mi đe da v an ninh đối vi c hai bên. S bành trướng trên bin ca Trung Quc Bin Đông đã làm thay đổi các tính toán chiến lược ca c Hà Ni và Washington. Đối mt vi thách thc to ln đến t phía Trung Quc, Vit Nam và Hoa K gi đây đang chun b gim bt các bt đồng v ý thc h để tp trung vào nhng li ích chiến lược chung.

Bước đột phá m ca hướng ti quan h đối tác cht ch gia M và Vit Nam không din ra mt ln mà là theo tng bước. Nó bt đầu t chuyến thăm Hà Ni ca bà Hillary Clinton hi tháng 07/2012 và s lên ti đỉnh đim trong chuyến công du Washington ca ông Nguyn Phú Trng vào mùa hè năm nay. Tiến trình din ra tng bước, nhưng s thay đổi li rt to ln. Cách nay mt thp niên, các quan chc ti Hà Ni đã nói vi tôi rng v mt không chính thc, chính ph ca h coi Trung Quc là đồng minh chiến lược, cho dù v mt chính thc thì không phi như vy. Ngày nay, mi người đều hiu rng quan h Vit Nam vi Hoa K là quan h đối tác toàn din trên danh nghĩnhưng v ni dung, đó là quan h đối tác chiến lược.

Alexander L.Vuving là giáo sư ti Trung tâm Nghiên cu An ninh Châu Á – Thái Bình Dương Honolulu. Đây là quan đim riêng ca tác gi, và không phn ánh quan đim ca Trung Tâm Châu Á – Thái Bình Dương, B Quc phòng hay chính ph M.


Ngun: RFI



Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét