Thứ Ba, 22 tháng 7, 2014

Một nền nông nghiệp thần kỳ

(Bài này nhận được từ Internet, không có xuất xứ và tên tác giả. DĐTK xin phép được đăng lại bài này vì nội dung bổ ích của nó, với lời xin lỗi đã không thể nêu tên tác giả và nguồn gốc của bài).


Israel có din tích rt nh, trên 20.000 km2, tc là ch ln hơn tnh Ngh An ca Vit Nam chút ít. Tuy nhiên Israel li được mnh danh là “thung lũng silicon” ca thế gii trong lĩnh vc nông nghip và công ngh nước. Ch vi 2,5% dân s làm nông nghip nhưng mi năm Israel xut khu chng 3 t USD nông sn, là mt trong nhng nước xut khu hàng đu thế gii. Ít ai biết rng, nhng sn phm rau qu t Arava – mt trong nhng nơi khô cn nht thế gii – li chiếm ti trên 60% tng sn lượng xut khu rau ca Israel và 10% tng sn lượng hoa xut khu.

Thung lũng Arava. Đa danh khá l tai đi vi khách du lch, nhưng li là cái tên rt t hào ca mi người dân Israel vì ti đây, phép màu đã làm n hoa gia sa mc – nhng phép màu thc s ca khoa hc công ngh. Là phn khô hn nht ca hoang mc Negev vi lượng mưa bình quân ch t 20-50mm mi năm (Vit Nam là 1500mm/năm). Đ m cc thp và s chênh lch nhit đ khiến đá cũng phi v vn mà khp hoang mc ph mt lp đá vn và cát đc thù sa mc. Arava là mt trong nhng vùng đt khô cn nht thế gii. Cm giác đu tiên khi đt chân đến vùng đt này, là min Trung Vit Nam vi nhng di đt bc màu và đi cát, hóa ra vn còn là min đt trù phú!

y thế mà nơi đây mc nên nhng nông tri trng đ loi cây t rau c, cây ăn trái đến hoa hòe. Tt c đu xanh tt và cho sn lượng không nơi nào sánh được. Không t nào có th din t đúng hơn v mt “vườn đa đàng” đã được to ra gia thung lũng Arava, đúng như Tng thng Israel Shimon Peres đã tht lên khi đến thăm nơi này năm 2009: “Hãy đến và thy chính con người cũng có th to nên vườn đa đàng! (Garden of Eden)”

Ông Ezra Ravins, người đng đu cng đng hơn 3.000 người ti khu vc này cho biết, t mt nhóm thanh niên Israel “bng bt”, mang theo bánh mì và nước quyết đnh đnh cư ti thung lũng Arava năm 1959, c mt cng đng đã được xây dng vi nhiu thế h, to thành mt trong nhng trung tâm nông nghip ln nht c nước. “Khi nhng người đu tiên đến đây, quyết đnh đó được xem là “điên r” nht và chính nhng nhà khoa hc cũng khng đnh con người không th sng được vùng đt này.”

y vy mà h đã làm được, không ch làm được, mà còn tuyt đi thành công, trng trt mà không cn đt và không cn nhiu nước, thot nghe c như chuyn ca thế gii nào đó không phi trái đt này. Nhưng không, đó là s tht, đó là Israel!


Thn kỳ cách h tr nước và s dng nước

Thiên đường nông nghip ti Arava gn lin vi mt công trình xng đáng ghi nhn như mt kỳ công mà con người đã to ra gia sa mc: B cha nước khng l mang tên Shizaf. Vi kh năng d tr 150.000 m3 nước sch, b cha này có nhim v cp nước sch cho sinh hot và tưới tiêu. B được thiết kế đ tích tr nước t giếng khoan vào thi đim nhu cu gim.

B có đáy chìm 3,5 m dưới mt sa mc và chia thành nhiu lp khác nhau, to nên b mt ni 10m. Mt khi lượng công vic khng l được thc hin đ đào b 320.000 m3 đá và đt sa mc. Đ sâu ca giếng khoan lên ti 1,5 km mi ti túi nước ngm. K thut thiết kế đc bit ca b chng li chế đ bc hơi t nhiên cũng như thu gom nước mt cách hoàn ho.

Điu kin t nhiên ca Israel đc bit khô hn vi lượng mưa rt thp và thay đi theo tng mùa: Phía Bc quc gia này lượng mưa khong 800 mm/năm và phía Nam ch khong 50 mm/năm. Mùa mưa kéo dài t tháng 11 đến khong tháng 3 năm sau và lượng bc hơi t nhiên lên ti 1.900-2.600 mm/năm. Không có gì ngc nhiên khi nước ngt Israel được coi như vàng trng và được qun lý mt cách cht ch hơn bt kỳ nơi nào trên thế gii. Chính ph xây dng hn mt b lut đ đo lường mc tiêu th nước, kim soát vic khai thác nước ngm, ngăn chn ô nhim nước. Công ngh x lý nước ca Israel thuc hàng hin đi nht thế gii vi t l tái chế ti 75%.


Dc ngang Israel, nhng thành ph ln hay nhng vùng nông thôn, hoang mc, h thng tưới nước hoàn ho đến mc gn như không b phí mt git nước nào. Đi din công ty công ngh tưới NaanDanJain cho biết 75% h thng nước nông nghip ca Israel áp dng công ngh tưới nh git, 25% còn li tưới nước bng ng dn và vòi tưới các loi phun mưa nh, không h có chế đ tưới ngp nước. Israel cũng là quc gia phát minh ra h thng tưới nước nh git điu khin bng máy tính, kết hp vi các thiết b kim soát đ m trong đt, có th tính toán chính xác nhu cu nước và tiết kim ti đa.

Ti công ty Netafim, người viết được chng kiến nhng thành qu đáng ngc nhiên v hiu qu ca vic s dng công ngh tưới nh git ca Israel trên khp các d án nhng vùng khô hn trên thế gii. H thng ng dn nước như nhng mao mch dn ti tng gc cây, được vn hành chính xác bng công ngh cao cũng như s dng ti ưu năng lượng mt tri. “Đt năng sut cao hơn vi chi phí thp hơn” (grow more with less) là khu hin ca Netafim và có l cũng là hướng đi ca phn còn li ca thế gii, khi ngun tài nguyên nước đang ngày càng suy gim.

Israel gii quyết được s thiếu nước, biến nước thành tài sn, đang dn đu thế gii v tái chế nước thi, hơn 70% lượng nước được tái chế, gp 3 ln quc gia đng th hai Tây Ban Nha.


“Cây đũa thn” khoa hc

Mt con s d hình dung v năng lc ca “cây đũa thn” khoa hc. Năm 1950, mt nông dân Israel cung cp thc phm đ cho 17 người, hin đã là 90 người. Mt hecta đt hin cho 3 triu bông hng, hay 500 tn cà chua/v. Mt con bò cho ti 11 tn sa/năm – mc năng sut mà không mt nước nào trên thế gii có được.

Nhng thc tế ti công ty NaanDanJain đã đem li mt bài hc khác v s phi hp: nhà khoa hc, nhà doanh nghip có s tách bit khó phân đnh vi nhà nông. Đa phn các nước nhp khu công ngh ca NaanDanJain ch biết rng đây là mt trong nhng công ty hàng đu Israel chuyên v gii pháp tưới, h thng công ngh kim soát khí hu nhà kính, mà không biết rng chính công ty cũng đang s hu nhng đn đin rng ln, nơi chính nhng tiến b khoa hc ca công ty được trin khai đu tiên, nhm đm bo s thích ng hoàn ho nht đi vi nhu cu ca người trng trt.

Mt trong nhng li thế ca s phi hp gia khoa hc và nhà nông ti Israel là tính cng đng rt cao. Nhà khoa hc rt gn gũi vi đng rung và nhiu trong s h cũng chính là nông dân hoc gi vai trò tư vn trc tiếp cho nông dân. Các trung tâm nông nghip ln, thm chí c các “làng nông nghip” (t đa phương là kibbutz) đu có s xut hin ca các phòng nghiên cu hoc đi din ca các vin khoa hc. Nhng ging cây mi hay các nghiên cu mi v h thng nhà kính trước hết được thí nghim, kế đó s áp dng th nghim vi mt s nh h nông dân bng ngun vn h tr ca h thng tài chính vi mô hoc t chính qu ca vin thí nghim, trước khi trin khai thương mi đi trà.


Ti Israel phn ln các nhà khoa hc nông nghip làm cho chính ph. Có ti hơn 60% các công trình nghiên cu nông nghip là ca Cơ quan Nghiên cu Nông nghip hay trung tâm Volcani thuc B Nông nghip và Phát trin Nông thôn. Israel cũng là nước có mc đu tư cho nghiên cu thuc loi ln nht thế gii vi gn 100 triu USD mi năm, chiếm khong 3% tng sn lượng nông nghip quc gia. Ngun lc này đến t ngân sách và cng đng (50 triu USD/năm), các hp tác quc gia song phương (12 triu USD/năm), các t chc nông nghip cp đa phương và quc gia (6 triu USD/năm) thông qua ngun li t thu hoch cây trng. Khu vc tư nhân cũng đóng góp khong 25 triu USD hàng năm.

Ngun lc này được cung cp trc tiếp cho vic nghiên cu và phát trin các sn phm ng dng và các nhà đu tư gi bn quyn sáng chế. Phn ln các nghiên cu đu do nhng công ty sn xut sn phm đu tư, như h thng tưới tiêu, phân bón, nhà kính… trin khai. S phi hp gia kinh doanh và nghiên cu đm bo cho các nhà khoa hc mt mc ưu đãi đ đ phát huy ti đa năng lc hot đng chuyên môn. Thm chí chuyn các chuyên gia nông nghip đi tư vn trc tiếp cho các nông tri là điu không hiếm.


Vic chăn nuôi ti Israel:

Nuôi cá trên sa mc

Khi đào giếng sâu gn na dm, người Israel phát hin ngun nước m mn. Mt giáo sư đi hc ch ra đây là ngun nước hoàn ho đ nuôi cá nước m. Các nông trang bơm nước nóng 37 đ vào trong b, nuôi cá thương mi. Nước cha cht thi ca cá được tưới cho rau, cây ăn qu. Nh vy, nước được s dng ti 2 ln thay vì dùng 1 ln ri b.

Nhng con bò có giáo dc

AfiMilk chính là công ty đã mang li cho Israel thương hiu đc tôn trong ngành chăn nuôi bò sa, đc bit là khu vc châu Á, nơi mà thói quen ung sa đang được hình thành. Nhng công ngh ca AfiMilk đã và đang giúp người nông dân chăn nuôi bò sa kim soát được loi sa đang được sn xut t trang tri ca mình; cũng như kim soát được liu mi con bò đã có đ dinh dưỡng không, sa bò có đ lượng protein tiêu chun không, tình trng sc khe ca bò ra sao, mi con bò đang cn được chăm sóc thế nào… H thng giám sát thi gian thc do AfiMilk sn xut đã giúp người nông dân đm bo duy trì cht lượng và sn lượng, đng thi đáp ng nhng nhu cu cơ bn ca đàn bò sa.

trang tri nuôi bò sa ca Kibbutz Mashabbe Sade thuc vùng Nagev, bò được hun luyn rt k, c đến gi là t tìm đường v trm cho sa, thm chí không cn người dn dt. H gi nhng con bò này là “bò có giáo dc”.


Tin nghi cho chó

Israel đã phát trin mt lot các sáng to vi nhng sn phm out of the box (nhng sn phm sáng to không gò bó theo khuôn phép) cho nhng người nuôi chó trên toàn thế gii, t DogTV (kênh truyn hình dành cho chó) đến pooper-scooper (mt thiết b mang tính cách mng giúp bn t đng dn sch phân chó – đã có trên th trường).

Khi bn đi ra ngoài và đ chú chó ca mình nhà mt mình, chúng s không còn cm thy chán nh vào kênh DogTV – kênh truyn hình dành cho nhng chú chó đã đt nhng thành công phi thường ca Israel .
Và khi bn lái xe, mt vic không ai mun làm đó là dn phân cho nhng chú chó, s tr nên d dàng vi thiết b ca Paulee CleanTec: biến cht thi thành cht không màu, không mùi, bt vô hi ch vi mt nút nhn.


Dn đu thế gii v công ngh sch

H được xếp hng cao nht vi ch s 4,34, tiếp theo là Phn Lan 4,04, M 3,67, Thy Đin 3,55 và Đan Mch 3,45. Trong vòng 3 năm qua, Israel có 19 công ty hot đng trong lĩnh vc công ngh sch được lt vào danh sách rút gn ca GCII. “Israel đng đu ch s năm 2014. Ngoài bn năng sinh tn, đt nước này còn to ra nn văn hóa, giáo dc và nhng nn tng cn thiết khác đ nuôi dưỡng s sáng to”, báo cáo cho biết.


Nhng điu hay ho v con người, tính cách, bn sc văn hóa và nn kinh tế:

Kinh doanh t nim đam mê sáng to nên cái mi, ch không hn vì tin

TS. Ze’ev Ganor, mt ging viên cao cp ti Vin Công ngh Technion-Israel và đng sáng lp ca Urginea Ventures, người đã phân tích d liu v các doanh nhân ni tiếp Israel t năm 2005 nói rng: Hin tượng mt doanh nhân thành lp nhiu công ty rt ph biến Israel. Khong 10% doanh nhân Israel có ít nht hai công ty tr lên, gp đôi con s 5% M. Tương t như vy, có khong 7,5% các doanh nhân Israel khi nghip t ba công ty hoc nhiu hơn, trong khi ch có 3,75% các doanh nhân M làm như vy.

Trên sàn giao dch chng khoán NASDAQ, s doanh nghip Israel nhiu hơn c 4 nước Nht, Hàn, Trung quc và Sing cng li. Không ít nhng ông ch khng l nht thế gii có mt trên đt nước này đến t M, n đ, Đc… Xut khu hướng vào th trường cao cp và sn phm mà Israel thu li nhun cao nht là bán các ý tưởng, được kết hp cht ch t hai yếu t sáng to và táo bo. Và hình như, đây chính là tinh thn Do thái.

Israel có t l doanh nhân bình quân đu người cao hơn bt kì mt quc gia nào khác. Vy đâu là nhng yếu t thúc đy s thành công ca h?

“Tôi cho rng giá tr chung cơ bn mà nhng người liên tc to ra các công ty khi nghip nm s đam mê to ra giá tr mi ch không phi đam mê kiếm tin. Kiếm tin ch là mt yếu t ph, không phi là mc tiêu phn đu ca nhng doanh nhân tiếp ni Israel.” GS. Amnon Shashua ca Đi hc Hebrew, người sáng lp ra các công ty Cognitens, OrCam và Mobileye nói.

Hay như theo cách mà ông Wurtman gii thích thêm v triết lý kinh doanh ca h: “Điu khiến bn thích thú không phi vic to ra ca ci, mà là to ra nhng cái mi.” “Đc đim ca nhng doanh nhân tiếp ni là h không bao gi ngng liên kết nhng ý tưởng mi vào doanh nghip mi và h coi trng cuc hành trình ca mình hơn là cái đích. Theo tôi, đây là mt đc đim mang tính dân tc, vì bn thân tôi đã luôn xem nhng gì tôi làm như là mt phn ca cuc hành trình đ phc v nhà nước Do Thái. Thành công, theo tôi, được đo bi s lượng vic làm có cht lượng được to ra.” Wurtman khng đnh.


Chuyn nói và chuyn làm
Khi người Israel có ý tưởng, anh ta s trin khai nó ngay trong tun. Tng thng S. Peres, người đã sang Vit Nam, nói thế này: din văn rt hay, nhưng anh đnh làm gì tiếp theo?. T phú hàng đu Israel , ông Stef Wertheimer, li khuyên đu tiên vi người Vit cũng là, nói ít thôi làm nhiu lên. Ông là nhà sn xut vũ khí và ch mt khu công ngh còn đp hơn bt c công viên gii trí nào Vit Nam. Điu này hơi ngược vi triết lý ca ta khi bt đu kinh doanh cn phi có kinh nghim. Người Israel không cn kinh nghim, h cn ý tưởng nhiu hơn, và sn sàng tht bi đ hc hi t tht bi đó.

Người Israel mê sáng to, và không s trí tưởng tượng. H biết kinh nghim là quý báu, nhưng kinh nghim d thành li mòn. H không ngi thay đi, luôn hướng v phía trước, không nm im gm nhm thành công quá kh. H biết “ni s hãi mt mát luôn ln hơn nim hy vng nhn được” đ b đi cái cũ không còn phù hp, kiến to cái mi cho hin ti và tương lai. Trong nhng bui gp mt cu binh hay bn hc, h ít hi tưởng v quá kh huy hoàng, mà hướng v tương lai phía trước. Nhng đơn v thành công thì thuyết trình v công ty đ người khác được chia s kinh nghim. H xây dng mng lưi làm ăn, kiến to nhng cơ hi kinh doanh.


Tiếp nhn s khác bit và đa dng trong cng đng

Mt trong nhng giá tr ca Israel đó là lch s dân tc. Ch vi khong 8 triu dân nhưng li có ngun gc t 70 nước trên toàn thế gii. H là quc gia duy nht thc thi lut di trú mà bt c người Do thái nào đt chân lên Israel, ngay lp tc tr thành người Israel. H biết chiêu d nhng người Israel sng nước ngoài v phc v t quc, trng dng h và không bao gi b rơi h. Israel thc s là mt đt nước đa dng v văn hóa, sc tc, ngôn ng, ngun gc. Vì là nn nhân ca ch nghĩa bài Do thái, h thu hiu vic tôn trng s đa dng quan trng như thế nào. Chính vì vy, s khác bit không cn tr h, mà ngược li là ngun gc ca s sáng to. Đây chính là ct lõi khi to mi thành công ca người Israel.


Chuyn người lãnh đo

Quá trình tuyn chn lãnh đo ca Israel da trên tài năng ch không phi da trên mi quen biết hay sc mnh tài chính. Quá trình tuyn chn rt minh bch và dân ch. Cng vi văn hóa tranh lun và đt câu hi “ti sao ông là sếp ca tôi; ti sao tôi không phi là sếp ca ông?” đy thách thc, làm cho người sếp không đ tài năng s phi nhường ch cho người khác. Quá trình này giúp tìm ra được người lãnh đo tt nht cho công ty, tp đoàn hay chính ph. Khi có lãnh đo gii, vic trao quyn cho cp dưới được thc hin d dàng hơn, các thông tin, ý tưởng, gii pháp được đến t nhiu người hơn là ch mt s người có trách nhim.

“Mc tiêu ca nhà lãnh đo là ti đa hóa s chu đng – trong khi khuyến khích s bt đng chính kiến.” Là mt phương châm lãnh đo rt sâu sc. Tinh thn này có nghĩa, lãnh đo phi chu được nhng điu “chướng tai gai mt”, nhng khác bit thm chí bt đng, thì nhân viên mi tha sc sáng to. Còn nhân viên, phi phát huy tính t ch đc lp ca mình, không s khác bit v nhn đnh hay gii pháp, vì đó chính là khi ngun ca sáng to. Văn hóa này đã nuôi dưỡng tinh thn chiến đu và hướng ti cái mi hơn, tt hơn và hiu qu hơn.

Israel, các sinh viên đi hc nói chuyn vi ging viên, nhân viên thách thc ông ch, binh lính cht vn sĩ quan ch huy, thư ký sa lưng các b trưởng, đây không phi là s c gan, mà là điu hết sc bình thường. Ai mi ti Israel thường có cm giác người bn x rt thô l, thng thn quá trn. Nhưng nếu hiu được bn cht và văn hóa ca người Israel thì ta s cm thy thoi mái, xem đây là biu hin ca s chân thành.


Hin tượng cp dưới có quyn đưa ra quyết đnh vượt cp trong quân đi Israel là kết qu ca nhu cu thc tế cũng như bn cht ca lc lượng này. Vic quân đi Israel có ít ch huy, đng nghĩa vi vic có nhiu sáng kiến hơn đến t binh lính cp dưới. Mc đ trao quyn hn vượt cp trong quân đi Israel đã làm lãnh đo các quc gia ngc nhiên.

Giá tr ca binh lính Israel không ph thuc quân hàm, mà được quyết đnh bi năng lc ca h. đây, bí quyết lãnh đo là nim tin ca binh lính đi vi ch huy ca mình. Nếu không có nim tin, binh lính s không bao gi tuân phc. Trong doanh tri quân đi Israel, các viên tướng, sĩ quan và binh lính thường ngi quây qun bên nhau, ít kiu cách nhưng thân thin và bao dung hơn. Đó là tinh thn Chutpah trong quân đi. Điu này lý gii ti sao Shvat Shaket, mt người đã sng nhiu năm trong quân đi, có th ging cho ch tch PayPal v s khác nhau gia “người tt và k xu” trên internet. Hay nhóm k sư Israel ca Intel thc hin cuc cách mng lt đ kiến trúc cơ bn ca sn phm ca chính công ty mình.

Tinh thn chiến đu ca người Israel không ch được th hin trên chiến trường, bàn ngoi giao, mà còn thm đm vào công vic kinh doanh ca h. Khi b ban lãnh đo Intel t chi gii pháp làm ngui con chíp, nhóm làm vic Israel không chu lùi bước. H kiên trì thuyết phc, ci tiến và chng minh vin kiến và gii pháp ca h là đúng, to bước ngot cho Intel và thế gii khi đưa ra các sn phm chip mi. Trong nhng công ty khi nghip, khi tht bi h “tht bi có tính xây dng” hay “tht bi thông minh”, cng vi tính khoan dung ca người Israel, nên nhng người tht bi được trao cơ hi làm li. Theo thng kê, nhng người đã tht bi ln đu mà khi nghip li, t l thành công ca h s tăng lên 20%. Đây chính là lý do góp phn đ Israel thành mt quc gia khi nghip.


Và nhng điu l lùng khác na…

Mô hình kinh tế Kibbutz

V kinh tế, mô hình kinh tế Kibbutz được hình thành t nhng năm 1960 và ti nay vn còn duy trì hiu qu. Đây là mô hình t chc nông-công nghip nông thôn đc nht vô nh trên thế gii ch có ti Israel. Hin nay trên toàn Israel có khong 270 Kibbutz, trung bình mi Kibbutz này có trên dưới 300 xã viên hot đng tương t như nhau, s hu nhng cánh đng trng cây nông nghip, tri chăn nuôi gia súc, các nhà máy chế biến sn phm nông nghip và công nghip nh như sn xut bt git, đng h đo nước xut khu, van và khp ni ng nước… Mi thành viên ca gia đình các xã viên được cung cp min phí hai ba ăn sáng và trưa ti mt bếp ăn tp th gia làng. Riêng ba ti các gia đình t chc ăn nhà đ cho gn bó tình cm gia các thành viên trong gia đình mình.

Bui sáng, các xã viên và tr em trong làng lũ lượt kéo đến các nhà ăn tp th dùng ba sáng. Nhà ăn được t chc hin đi và sang trng vi đy đ các món ăn cao cp không khác my so vi các phòng ăn khách sn 5 sao. Sau khi ăn xong, mi người t mang bát đĩa, khay, thìa đến nhng ch quy đnh đ “t bếp núc” ra. Sau đó, tr em thì đến trường, người ln đến nơi làm vic. Khong 12h30 trưa, tr em đi thng t trường hc ti nhà ăn, cùng người ln dùng ba trưa. Các gia đình không nht thiết ngi ăn cùng bàn, h thoi mái t chn món mình thích và tùy chn ch ngi trong ba ăn, không hn chế s lượng và hoàn toàn theo nhu cu.


Ngoài ra còn nhng điu cc kỳ lý thú, vic git giũ ca mi gia đình được ph trách bi mt t có tên “t git giũ” đm nhim. H phân loi qun áo, dùng máy móc git sy và tr v cho mi gia đình theo s th t được đánh du ca mi nhà. Các xã viên cũng không cn mua ô tô khi các Kibbutz luôn có sn khong 60 ô tô con các loi đ ti bãi đu xe có người trông coi. Ai cn đi xe ch vic chn xe, đăng kí trên website và ti bãi đ ly xe chy thoi mái. Ngoài ra, các khon như xăng, sa cha và các chi phí khác hoàn toàn do Kibbutz chu trách nhim. Nếu thích mt loi xe nào đó khác, ch vic yêu cu, Kibbutz s chu trách nhim đi thuê xe cho bn, và đương nhiên, hoàn toàn min phí, Kibbutz s thanh toán cho bn.

Kibbutz còn xây dng và cp nhà min phí cho các gia đình xã viên. Khi cn m rng hoc mun ci to theo ý mình, ch nhà trao đi vi ban qun tr, sau đó s có mt đi xây dng đến thc hin theo yêu cu ca ch nhà, Kibbutz thanh toán chi phí toàn b, bao gm c tin đin, nước, gas sinh hot trong các gia đình. Mi căn nhà này Mashabbe Sade là mt bit th cao cp, đy đ tin nghi.


Ngày Shabbat bình yên

Chiu th sáu, đường ph Haifa vng tanh, mi người đu v nhà đ chun b mt ba ti linh đình cho gia đình. Các ca hàng, siêu th, công s đu đóng ca, thm chí các phương tin giao thông công cng cũng ngưng hot đng. Người ln đu đến Israel đúng nhng ngày này s cm thy bt ng và ht hng. Mun mua sm hay đi chơi đu phi chun b t đu hoc gia tun. Nếu chng may phi đi đâu, phương tin công cng duy nht là taxi vi giá 5 shekel (tin Israel, bng khong 5.000 đng VN).

Mt người dân tên Roi Ariel cho biết, theo phong tc, người Israel thường nhà ngh ngơi, thư giãn, đc sách, đi thăm người thân hoc bn bè, đi du lch nhân ngày Shabbat. Cánh thanh niên tn dng nhng ngày Shabbat đ đi ra bin hoc khám phá nhng thành ph mi. Roi Ariel đang trong thi gian quân ngũ và phc v trong hi quân. Tham gia quân đi cũng là cách các chàng trai, cô gái x s này có được mt khon thu kha khá. Sau 3 năm ti ngũ, h s dùng s tin tiết kim được đ đi du lch hoc đăng ký hc ti mt trường đi hc nào đó. Và trường đi hc ti Israel thì có cht lượng không thua kém bt c đi hc danh tiếng nào trên thế gii.

Theo li Erik – mt người dân Israel thì, đàn ông Israel không có thói quen t tp ti các quán bar sau gi làm vic, tr nhng ngày cui tun. Hu hết đu tr v nhà, giúp đ v nhng công vic gia đình, xem tivi, đc sách và ng. Làm vic quên gi gic cũng là mt đc tính na ca người Israel. Cht chiu trong cuc sng thường ngày, nhưng bù li h có nim đam mê trong vic du lch và khám phá nhng vùng đt khác. Ch thế mà người Israel được xem là dân tc đi du lch nhiu nht thế gii.


Tm kết

Qu tht là lý thú và kỳ diu, đt nước này, nhng con người nơi đây. H có xng đáng cho chúng ta hc hi, t công vic nông nghip, cách dng người tài, kh năng sáng to tuyt đnh cho đến thói quen sinh hot thường ngày? Tht đáng khâm phc đúng không?

Con người Israel vi kh năng kinh doanh tuyt vi và nhng vĩ nhân nh hưởng ln đến thế gii thì chc hn bn nào yêu thích kinh doanh và tng đc các cun sách “Bí mt người Do Thái dy con làm giàu, T sách ca người Do Thái…” đu được biết. Tuy nhiên, tht không th ng đi sâu vào đt nước y li có nhiu điu thú v đến vy. Thiết nghĩ, Vit Nam ta cũng là mt quc gia nông nghip thì ta nên hc hi đt nước này. Ta có mt nn tng tt hơn, ti sao ta li không th làm tt hơn? Phi chăng cũng vì cái nn tng tt đp sn có mà ta không còn cn phn đu và sáng to na? Tht đáng tiếc, theo mt bn tin mi đây, thì mc cho bu Đc đã và đang trin khai rt nhiu công ngh nông nghip hin đi t đt nước này, thì chúng ta sau mt hi nghiên cu đã quyết đnh chn các tư vn viên đến t… Trung Quc đ tư vn cho nn nông nghip nước nhà. (!)

Tht s là không còn gì đ nói


1 nhận xét:

  1. Nguoi Do thai Va nguoi Nhat la sac Dan Nhan loai Can hoc hoi.Nguoi Viet nam thi lam it noi nhieu,Si dien ,va Tham lam ,Con nguoi Tau thi Do day ,va nham hiem ,chi biet co loi cho minh san sang lam hang nhai va Hoa chat doc hai trong cong nghe Thuc pham../

    Trả lờiXóa