Thứ Năm, 20 tháng 3, 2014

Tuấn Khanh - Là con người với nhau

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý
Nhân dịp cả một xã hội xôn xao chuyện một diễn viên điện ảnh về già kêu than trước gia sản 10 tỷ sắp mất. Chợt nhớ đến ông Nguyễn Văn Tý, nhạc sĩ, nay đã gần 100 tuổi. 

2 con người, là 2 số phận khác biệt mà lại rất chung. Nam diễn viên điện ảnh này nổi lên nhờ một bộ phim do nhà nước đầu tư cho chính sách văn nghệ tuyên truyền và được lăng-xê hết cỡ. Sau phim đó, ông ít khi chứng minh được gì thêm ngoài việc đã sống trọn sức trẻ cho một tác phẩm tuyên truyền, đặc biệt ở một giai đoạn mà người Việt Nam hầu như không được tiếp xúc với các tiêu chuẩn điện ảnh thế giới.

Với nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, ông cũng lừng danh từ các bài hát mà ông sống và làm việc ở miền Bắc trong thời chinh chiến phân chia. Và dù được biết nhiều với các ca khúc như Mẹ Yêu Con, Dáng Đứng Bến Tre... Nhưng ông luôn khẳng định rằng mình thương nhớ nhất vẫn là bài hát Dư Âm. 

Theo lời ông kể, đó là đứa con tinh thần mà cuối những năm 50, ông bị kiểm điểm và buộc viết cam kết từ bỏ bài hát này như một sản phẩm nhuốm tinh thần bệnh hoạn tiểu tư sản. Những chính trị viên văn hóa đã lôi ông đi khắp nơi, để buộc ông nói lời xin lỗi trước 'nhân dân' và nhận sai vì đã sáng tác bài hát ủy mị này.

Năm 2005, khi tôi hỏi ông vì sao ông vẫn yêu nhất Dư Âm. Ông nói "đó là tiếng lòng của tôi bị tước bỏ. Những cái khác dù hay, dù nổi tiếng cũng chỉ là tuyên truyền, là đồ bỏ".

Năm 2014. Khi diễn viên điện ảnh này kêu gọi mọi người chú ý về cuộc đời riêng của ông, như một cách nhắc lại công lao tuyên truyền mà ông đã đóng góp, thì đâu đó ở khu chợ Tân Định, Saigon, người nhạc sĩ già đầy bệnh tật, thiếu thốn tiền bạc vẫn lặng im, ngồi nhìn qua cửa sổ. Ông như một phần lịch sử của Việt Nam đang héo úa, chờ ra đi trong kiêu hãnh và tự trọng.

Trở lại câu chuyện của Nam diễn viên điện ảnh. Quyền lên tiếng là quyền của bất cứ ai. Nỗi khổ đang được chia đều trên tất cả sinh linh của đất nước này, theo một cách tính nào đó. Nỗi khổ hằn rõ trên gương mặt của những mẹ già thất thểu vé số cầm tay qua mọi con đường, nỗi khổ khắc rõ hình dạng những người vợ, người con chôn đời mình kêu oan trước các cánh cửa công đường, nỗi khổ là tương lai bấp bênh của những đứa trẻ không cơm, không quần, không được học hành ở các đồi núi Việt Nam.

Nỗi khổ cũng vẫn đang lặng im và hằn rõ trong đuôi mắt của người nhạc sĩ già vang danh chờ tử thần đến gọi, mà tôi được thấy.

Khác với muôn loài, Ngựa vằn Châu Phi chỉ cất tiếng kêu vào lúc tuyệt vọng. Tiếng kêu khổ đau đó là tiếng kêu ý nghĩa nhất để gọi bầy khi cái chết đến, chứ không phải là tiếng kêu vì mất phần cỏ tươi xanh khi sống giữa bầy đàn. 

Là con người với nhau, hãy cất tiếng kêu đó cho điều xứng đáng nhất, cho nỗi khổ đau nhất mà chung quanh có thể mở lòng chia sẻ. Mất phần cỏ tươi cho riêng mình, chưa bao giờ được coi là điều đáng nhớ trong lịch sử con người. Đó chắc chắn là một nỗi buồn, nhưng chưa bao giờ được xứng gọi là khổ đau giữa cõi nhân sinh vô vọng này.

Tôi xin gửi nơi đây lòng kính trọng với nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, một trong những đại thụ của âm nhạc Việt Nam. Ở nơi nào đó với chiếc gậy, run rẩy bước đi, ông vẫn lặng im.

5 nhận xét:

  1. Với bao nhiêu bài hát tuyên truyền đó, ông Nguyễn Văn Tý im là phải . Coi như ông có đôi chút tự trọng lúc cuối đời .

    Nghệ sĩ đi theo Đảng là thế đấy, cuối đời tính sổ thấy mình trắng tay .

    Trả lờiXóa
  2. Có những vấn đề ông Tý cũng không khác gì NCT bây giờ,nhưng theo tôi do hoàn cảnh,có thể những việc như vậy đã làm ông dằn vặt?mà cũng có thể ông tự cảm thấy tiếng nói của mình không còn giá trị ?

    Trả lờiXóa
  3. Quả là ngôn bất cập!

    Tôi thấy thật là bất hợp lý, thậm chí là bất công khi mà người ta gọi một nhạc sỹ , có những tác phẩm làm ấm lòng người từ tâm hồn và trái tim tác giả như Dư âm với một diễn viên chỉ “diễn”bằng sự hướng dẫn cùng vẻ ngoài của mình, bằng cùng chung một danh từ Nghệ sỹ!

    Tuy nhiên, xét kỹ càng hơn, thì từ Nghệ sỹ, nghe có vẻ hay ho, cao sang, thực chất cũng chỉ là một định danh nghề nghiệp. Điều đáng tiếc là thiên hạ đã hiểu nó mặc định như một phẩm chất. Thấy cũng hài hài!

    Đằng sau định danh nghề nghiệp ấy là những con người cụ thể, những nhân cách cụ thể, dẫn đến những hành động cụ thể, cư xử cụ thể trong những hoàn cảnh cụ thể. Những cái đó mới làm nên phẩm giá đích thực.

    Giá như, các vị, khi viết bài, cố gắng tìm tòi trong ngôn từ, tránh dùng những từ quá dễ khiến cho đa số dân chúng vốn dĩ ngây thơ dễ bị lừa mỵ phân biệt được các chân giá trị, nhất là trong lĩnh vực nghê thuật, thì đáng quý biết bao.

    Còn không thì, nói như dân gian xưa, tuy tôi thấy hơi bất nhã : “xướng ca vô loài”! Liệu có nên có sự phân biệt giữa nhạc sỹ và ca sỹ ở đây?

    Trả lờiXóa
  4. Tuyệt vời bài viết súc tích của NS Tuấn Khanh.

    Trả lờiXóa