Thứ Bảy, 8 tháng 10, 2011

Giới thiệu Viễn Khách của Hoa Thu Lê Huyền Linh


Thụy Khuê

Khi viết về Hoàng Cầm trong chương trình Nhân Văn Giai Phẩm, tháng 3/2010, chúng tôi phạm một lầm lỗi là đã đặt nghi vấn về kịch thơ Viễn Khách: Hoa Thu, tác giả Viễn Khách, có phải là Hoàng Cầm không?

Cuối tháng 3/2011 chúng tôi nhận được lá thư đầu tiên của bà Đặng Thị Đức Hoan, đề ngày 22/3/2011 gửi từ Seattle, Hoa Kỳ. Bà cho biết đã đọc những dòng chúng tôi viết về Viễn Khách và minh định bà chính là Hoa Thu và nói rõ hoàn cảnh ra đời của Viễn Khách và tác giả Lê Huyền Linh.


Liên tiếp sau đó, từ tháng 3 đến tháng 7/2011, bà gửi cho chúng tôi rất nhiều tư liệu, chủ yếu có tác phẩm Viễn Khách, gồm bản kịch thơ và những bài thơ tản mạn của Lê Huyền Linh, đã được đạo diễn Phan Tại phụ trách việc in ở Hà Nội năm 1997 (ấn phẩm có rất nhiều lỗi, nhưng bà đã sửa lại) cùng những thư từ, hình ảnh, tiểu sử tác giả do chính bà viết, và các tài liệu liên quan đến sự nghiệp văn chương của Lê Huyền Linh và mối tình giữa bà và tác giả Viễn Khách, đặc biệt "Bài viết cuối đời của Hoa Thu về kịch thơ Viễn Khách".

Lê Huyền Linh tên thật là Lê Đình Thưởng, làm thơ viết văn từ thời tiền chiến. Hoa Thu là bút hiệu của Đặng Thị Đức Hoan do Lê Huyền Linh đặt, cũng là tên ghép hai đầu chữ Hoan và Thưởng. Tên Hoa Thu được Lê Huyền Linh sử dụng một lần, ký dưới vở kịch thơ Viễn Khách. Sau 1945, ông dùng bút hiệu Mạc Mạc.

Viễn Khách là trường hợp tác phẩm và cuộc đời hội ngộ trong chia ly: mối tình ngang trái giữa quận chúa Hồ Thiên Hương, con gái Hồ Nguyên Trừng, cháu nội Hồ Quý Ly và người Viễn Khách (Thế Tử, ông hoàng cuối cùng của nhà Trần, con trai Trần Thiêm Bình), trong cuộc nội chiến tương tàn giữa nhà Hồ và nhà Trần, khi quân Minh đã tiến gần đến Tây Đô.

Lê Huyền Linh bắt đầu viết Viễn Khách từ năm 1943.

1947, Lê Đình Thưởng cứu Đặng Thị Đức Hoan, người thiếu nữ chiến sĩ cách mạng tài sắc bị Pháp bắt, bị tù, một tình yêu mãnh liệt gắn bó hai người trong suốt cuộc đời còn lại.

Và 1947, Huyền Linh gặp Hoa Thu, Viễn Khách trở thành tác phẩm "chung" ký bút hiệu Hoa Thu, như một món quà của tình yêu, như sự xướng họa của hai tâm hồn đồng điệu về những mối tình chưa yêu đã biết là ngang trái, đớn đau, tuyệt vọng.

Năm 1948, Hoa Thu đem Viễn Khách vào thành, trao cho Vũ Bằng, và Vũ Bằng đăng trên Tiểu Thuyết Thứ Bẩy năm 1949.

Rồi Hoa Thu và Lê Huyền Linh thất lạc nhau. Chiến tranh chia lìa họ. Vĩnh viễn.

Đầu năm 1951, Hoa Thu đem Viễn Khách trao cho Phan Tại, đạo diễn Hoa Quỳnh kịch xã. Phan Tại dựng Viễn Khách tại nhà Hát Lớn Hà Nội ngày 7 và 8/2/1951 (mồng 2 và 3 Tết Tân Mão), và ngày 21 và 22/2/1951, tại nhà Hát Lớn Hải Phòng, với các diễn viên: Mộng Lan (Hồ Thiên Hương), Diễm Lan (Tiểu Hoa), Văn Phú (Viễn Khách), Hoàng Thư (Lão Tướng), Vũ Khắc Khoan (Lão Sương Đầu), Phan Tại (Tráng sĩ I và II), Kỳ Anh (Tửu Bảo) và Đạo diễn: Phan Tại và Việt Hồng.

Hơn 40 năm sau, 1992, Hoa Thu và Lê Huyền Linh hẹn gặp lại nhau ở Hà Nội, nhưng Lê Huyền Linh đột ngột từ trần tại Lạng Sơn ngày 11/2/1992, Hoa Thu về chậm ít ngày.

Hoa Thu hết sức vận động và tìm kiếm mới biết kịch tác gia Phan Tại còn giữ một bản Viễn Khách trên tủ sách nhà ông, bà nhờ Phan Tại đứng ra lo việc in Viễn Khách, năm 1997.

Tuy Hoa Thu không phải là tác giả Viễn Khách nhưng bà đã đóng góp tâm linh, chữ nghiã và tình yêu cho tác phẩm. Vở kịch thơ vì thế xứng đáng với tên Hoa Thu Lê Huyền Linh, như một kết hợp tình yêu và nghệ thuật, bởi Đặng Thị Đức Hoan không chỉ là nàng thơ, là người tình, mà còn là người của văn chương chữ nghiã.

Để đính chính những sai lầm cũ, và để giới thiệu với độc giả ngày nay một vở kịch thơ giá trị, đã trở thành cổ điển, và nhất là để đáp lại tấm lòng Hoa Thu Đặng Thị Đức Hoan với tình yêu và nghệ thuật, chúng tôi xin đưa tác phẩm Viễn Khách lên mạng Diễn Đàn Thế Kỷ, bản đã được Hoa Thu sửa lại, cùng với hai bài viết của Hoa Thu Đặng Thị Đức Hoan: Tiểu sử tác giảBài viết cuối đời của Hoa Thu về kịch thơ Viễn Khách, để độc giả thấy được toàn diện con người nhà thơ Lê Huyền Linh và sự cố gắng phi thường của Hoa Thu trong việc tìm kiếm, sao lục các tác phẩm của người yêu và cho in trở lại.

Thụy Khuê
Paris 25/9/2011


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét