Thứ Bảy, 7 tháng 5, 2011

Nhà Lãnh đạo Quốc gia – Lúc về hưu, họ làm những gì ?

Đoàn Thanh Liêm


Bài 2 – Cựu Tổng Bí thư Mikhail Gorbachev
(sinh năm 1931- về hưu từ cuối năm 1991)


Mikhail Gorbachev
Mikhail Gorbachev vừa mới mừng sinh nhật thứ 80 vào tháng Ba 2011 gần đây. Cuộc đời của ông có rất nhiều chuyện thật đáng ghi nhớ giữa thời kỳ suy thoái của phong trào cộng sản quốc tế, với cao điểm là sự đập bỏ bức tường Berlin và sự giải thể của Liên bang Xô viết. Nhưng vì chủ đề của loạt bài viết này chỉ đề cập đến hoạt động của các nhà lãnh đạo quốc gia từ lúc họ về hưu, nên người viết sẽ chỉ mô tả thật ngắn gọn tóm lược về tiểu sử nhân vật lãnh đạo cuối cùng của đảng cộng sản Liên Xô, và bối cảnh chính trị xã hội tại Liên Xô vào cuối thập niên 1980, đưa đến sự giải tán đảng cộng sản Liên Xô vào tháng 8 năm 1991, và cả sự giải thể của chính Liên bang Xô viết vào cuối năm đó.



A - Bước đường thăng tiến mau lẹ của Mikhail Gorbachev
Gorbachev là con của một gia đình nông dân, từ lúc còn trẻ đã theo cha điều khiển máy gặt liên hợp tại nông trường ở quê nhà. Gia đình ông có cả hai nguồn gốc sắc tộc Nga và Ukraine. Năm 1955, tốt nghiệp đại học Moscow State University về ngành luật. Sau đó học thêm về kinh tế nông nghiệp tại Viện Nông nghiệp Stavropol. Ông gia nhập đảng cộng sản hồi còn là một sinh viên đại học.

Mikhail cưới cô Raisa Titarenko năm 1953, lúc hai người còn học chung tại trường đại học. Hai người chỉ có một người con gái là Irina sinh năm 1957. Bà Raisa mất năm 1999 vì bệnh ung thư máu.

Trong thập niên 1960 – 70, Gorbachev đã mau lẹ được tiến cử vào các chức vụ quan trọng trong hệ thống lãnh đạo của đảng cộng sản và chánh quyền từ địa phương cấp tỉnh hạt lên đến cấp trung ương của Liên bang Xô viết. Năm 1971, được bầu vào làm thành viên Ban Chấp Hành Trung ương. Năm 1979, được thăng chức Ủy viên Bộ Chính trị, đó là cơ quan quyền lực cao nhất tại Liên Xô. Năm 1985, sau khi các lãnh tụ Brezhnev, Andropov và Chernenko liên tiếp kế nhau từ trần trong các năm từ 1982, 84 và 85, thì Mikhail Gorbachev được bầu vào chức vụ lãnh đạo tối cao là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Liên Xô.

Trong chức vụ này, Gorbachev đã phát động công cuộc cải tổ trong nội bộ đảng, cũng như cải thiện nền kinh tế Liên Xô, với chủ trương “Glasnost” (Công khai, Cởi mở) và “Perestroika” (Tái cấu trúc), đã được đại hội lần thứ 27 của Đảng cộng sản Liên Xô thông qua đầu năm 1986.


B – Sự sụp đổ của Liên bang Xô viết là điều không thể tránh được.

Mặc dầu giới lãnh đạo đã cố gắng hết sức để cứu vãn tình hình nguy ngập của đảng cộng sản cũng như của nhà nước Liên xô, nhưng cuối cùng thì Liên bang này đã bị giải thể vào cuối năm 1991, và bị chia ra thành 15 nước cộng hòa biệt lập, trong đó nước Nga là quốc gia có đông dân số nhất.

Như ta đã biết, nguyên do chính yếu của sự tan rã này là những mâu thuẫn nội tại của các thành viên của Liên bang, hầu hết đều đòi hỏi chủ quyền độc lập và chấm dứt sự lệ thuộc vào sự thống trị của một cơ cấu quyền lực do đảng cộng sản Liên xô dùng bạo lực mà liên tục áp đặt lên từ thời của các lãnh tụ Lenin và Stalin trên toàn thể 15 nước cộng hòa, kể từ thập niên 1920.

Trước đó, vào năm 1989 là sự tan rã của cộng sản tại khu vực Đông Âu mà một phần do Gorbachev đã quyết định không đem quân đội Liên Xô qua các nước này can thiệp vào chuyện nội bộ, để bảo vệ chế độ cộng sản, như lãnh tụ Brezhnev đã thực hiện vào năm 1968 tại Tiệp Khắc, nhân vụ Mùa Xuân Praha. Chính Gorbachev đã xác nhận là mình đã theo đuổi chủ trương “Xây dựng chủ nghĩa xã hội với bộ mặt nhân bản” (Socialism with a human face), giống như lập trường của lãnh tụ cộng sản Tiệp Khắc năm 1968 là Alexander Dubcek.

Thái độ cương quyết không can thiệp này đã làm tránh được sự đụng độ vũ trang có thể trở thành đẫm máu ở Đông Âu. Vì thế mà Gorbachev đã được Giải thưởng Nobel Hòa bình năm 1990 và được công luận thế giới nồng nhiệt hoan nghênh. Mặc dầu tại nước Nga, ông bị nhiều đảng viên cộng sản quá khích thù ghét, họ coi Gorbachev là người lãnh đạo nhu nhược hèn yếu vì đã gây ra sự tan rã của hệ thống cộng sản ở Đông Âu và cả ở Liên Xô.


C – Công dân Gorbachev vẫn còn hoạt động năng nổ.
Sau khi Liên bang Xô viết chính thức giải thể vào cuối năm 1991, thì lãnh tụ Gorbachev cũng về hưu và trở về với cương vị là một công dân của nước Nga. Lúc đó, ông mới có 60 tuổi, còn tràn đầy nhiệt huyết và năng lực. Và ông đã tiếp tục hoạt động không mệt mỏi trong tất cả các lãnh vực chính trị văn hóa xã hội tại nước Nga, cũng như trên thế giới.

1/ Về chính trị, ông ra tranh cử chức vụ Tổng thống nước Nga vào năm 1996. Mặc dầu thất bại, ông vẫn đứng ra thành lập một đảng chính trị mới lấy tên là Đảng Dân chủ Xã hội của nước Nga (The Social Democratic Party of Russia), kết hợp nhiều nhóm chính trị tại nước Nga. Sau này, vào năm 2007 ông lại thành lập một đảng chính trị khác lấy tên là “Liên hiệp Dân chủ Xã hội” (Union of Social-Democrats). Giới quan sát cho hay ông không gây được ảnh hưởng nào đáng kể với loại hoạt động về đảng phái chính trị này.

Năm 2004, Gorbachev đại diện nước Nga tại tang lễ cố Tổng thống Ronald Reagan tại Mỹ. Năm 2007, ông cũng đọc điếu văn trong tang lễ của cố Tổng thống Boris Eltsin của nước Nga.
Gorbachev cũng lên tiếng chỉ trích việc NATO oanh kích Yougoslavia năm 1999, và ông cũng chống lại việc quân đội Mỹ xua quân đánh chiếm Irak năm 2003. Năm 2008, Gorbachev cũng chỉ trích Hoa Kỳ vì đã yểm trợ Tổng thống Mikheil Saakashvili của nước Georgia trong việc mở rộng ảnh hưởng của nước này tại vùng Caucasus.

Năm 2009, Gorbachev đến gặp gỡ với Tổng thống Barack Obama và Phó Tổng thống Joe Biden nhằm tìm cách hàn gắn quan hệ gay cấn giữa Nga và Mỹ.

Và đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 20 năm Bức tường Berlin sụp đổ, Gorbachev đã cùng đi với cựu Lãnh tụ Ba Lan Lech Walesa và đương kim Thủ tướng Đức Angela Merkel tại buổi lễ ở Berlin vào ngày 9 tháng 11 năm 2009.

2/ Về văn hóa xã hội, Gorbachev lại còn năng nổ xông xáo hơn nhiều nữa.
Năm 1992, ông thành lập Gorbachev Foundation với trụ sở chính đặt tại thành phố San Francisco nước Mỹ. Tổ chức này do chính ông và con gái Irina Mikhailovna Gorbacheva-Viganskaya đứng ra điều hành, nhằm nghiên cứu về chính trị và lịch sử hiện đại của nước Nga, đặc biệt trong thời kỳ Petrestroika. Foundation này được sự tài trợ của gia đình và của nhiều cá nhân và các công ty kinh doanh tư nhân.

Sau đó ông còn thiết lập tổ chức Green Cross International (Hội Chữ thập Xanh Quốc tế), mà với tổ chức này ông là một trong ba nhà bảo trợ chính yếu của Hiến chương Trái đất (the Earth Charter). Ông còn là một thành viên hoạt động của Club of Rome và Club of Madrid là các tổ chức nổi tiếng quốc tế quy tụ các nhà cựu lãnh đạo quốc gia nhằm vào việc phát triển sự cộng tác và tìm kiếm những giải pháp thích hợp cho những vấn đề sinh tử liên quan đến đời sống con người trên bình diện tòan cầu.

3/ Một số sách do Gorbachev soạn thảo hay biên tập.

Sau khi về hưu, Mikhail Gorbachev đã tham gia biên soạn hay biên tập rất nhiều cuốn sách. Điển hình như:

Hồi ký của Mikhail Gorbachev (Memoirs) xuất bản năm 1996

The Earth Charter in Action : Towards an Sustainable World xuất bản năm 2007, cùng biên tập của Mikhail Gorbachev, Wangari Maathai (Moral Lessons of the XX th Century : Gorbachev & Ikeda on Buddhism & Communism, xuất bản năm 2005 (Daisaku Ikeda là nhà hiền triết của Nhật bản)

Ngoài ra, ông còn được rất nhiều giới truyền thông báo chí, các đài phát thanh truyền hình khắp thế giới phỏng vấn trong nhiều dịp để xin ông trình bày quan điểm về các vấn đề hệ trọng của thế giới hiện đại. Ông cũng được mời đi diễn thuyết ở khắp nơi.

Nói chung, thì trong vòng 20 năm kể từ ngày về hưu, Mikhail Gorbachev vẫn còn rất năng nổ họat động trong nhiều lãnh vực chính trị, văn hóa xã hội tại nước Nga cũng như trên thế giới. Và ông được sự kính trọng và mến phục của nhiều người tại những quốc gia từ Âu sang Á, tại Phi châu cũng như tại châu Mỹ La tinh nữa.


California, tháng Năm 2011
Đoàn Thanh Liêm

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét