Thứ Sáu, 28 tháng 1, 2011

GẶP GỠ TRÊN ĐẤT MỸ (XVII)

Tiêu Dao Bảo Cự

Kỳ 17

Đến trạm Greyhound ở Washington DC đợi một lúc, do đã liên lạc trước, chúng tôi được ông Nguyễn Ngọc Bích ra đón đưa về nhà ông ở Springfield, Virginia. Nhà ông nhiều phòng, chỉ có hai ông bà ở nhưng lại rất chật chội. Tất cả các phòng, từ phòng làm việc, phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ, nhà hầm đều dùng để chứa sách, kể cả trên lối đi. Đi ra đi vào đều đụng sách. Chắc chắn đây là một thư viện giá trị vì hai ông bà đều là tiến sĩ về ngôn ngữ học, chuyên nghề dạy học, nghiên cứu, viết sách. Từ trước tôi chỉ nghe tiếng ông Bích như một nhà hoạt động chính trị, xã hội. Ông đã từng làm giám đốc đài RFA tiếng Việt trong 7 năm, Quyền Tổng giám đốc Giáo dục Song ngữ trên toàn quốc thời tổng thống George H.R. Bush, hiện là chủ tịch Nghị Hội Toàn Quốc Người Việt tại Hoa Kỳ và trong ban giảng huấn Viện Việt Học. Qua đây mới thấy quả thật ông hoạt động trên nhiều lãnh vực, đặc biệt là văn hóa, giáo dục. Ông có sức làm việc thật phi thường. Ông tham gia, chủ trì các hoạt động xã hội phức tạp tốn nhiều thời gian nhưng vẫn có thể nghiên cứu, viết, dịch hàng mấy chục đầu sách, hàng trăm bài báo giá trị về văn học, ngôn ngữ, cả âm nhạc. Ông thông thạo 5-6 ngôn ngữ, hát hay, lại sáng tác cả nhạc. Ông kể trước đây, hai ông bà sau khi du học ở Mỹ thành tài đã về Việt Nam mở một trường đại học (hình như là đại học Cửu Long) nhưng chưa được bao lâu đến năm 75, tất cả đều tan tành. Trở lại Mỹ hai ông bà lại tiếp tục hoài bảo của mình theo cách khác. Bà Đào Thị Hợi, phu nhân của ông, cũng là một học giả uyên bác trong lãnh vực ngôn ngữ. Bà rất giản dị, cởi mở và đối xử với chúng tôi khá thân tình.



Bà Đào Thị Hợi và BY.

Hôm sau, ông Bích lái xe đưa chúng tôi và bà Thụy đi thăm Đài tưởng niệm tổng thống Roosevelt - Franklin Delano Roosevelt Memorial mà theo ông có phong cách đặc sắc và mới mẻ so với các đài tưởng niệm có từ trước. Đây là một khu vực khá rộng, một mặt bao quanh bởi bức tường ghép bằng những phiến đá lớn hình vuông, chữ nhật không đều nhau. Gần lối vào có dòng suối nhân tạo chảy qua 4 bậc đá cao tạo ra âm thanh êm ả và không khí mát mẻ. Tượng tổng thống Roosevelt lớn bằng 3-4 người thường, trong tư thế ngồi mặc áo choàng trùm kín người, khuôn mặt đăm chiêu với đôi mày nhíu lại và những vết nhăn sâu trên trán, bên cạnh là tượng một con chó xồm nhỏ. Còn có tượng của tổng thống phu nhân, một phụ nữ tóc quăn mặc chiếc áo khoác bình dị. Ngoài ra chủ yếu là những câu nói quan trọng được khắc lên các bức tường đá thể hiện tư tưởng của tổng thống về chiến tranh, chính quyền, dân chủ… Khách đến đây sẽ có dịp đọc lại và suy niệm về những gì liên quan đến sinh mệnh của một quốc gia trong thế giới đầy biến động và thế lực của cái ác hoành hành chứ không phải chỉ nhằm tôn vinh một con người, dù đó là một người vĩ đại. Đài tưởng niệm này có một mặt để ngỏ là bờ hồ Tidal Basin, với lối đi tráng xi măng. Khách xem xong có thể ra đây ngồi nghỉ ngắm hồ và tháp Washington phía xa xa.


Lối vào Đài tưởng niệm Tổng thống Roosevelt
(từ trái sang Nguyễn Ngọc Bích, Trương Anh Thụy, TDBC).

Buổi tối ông bà Bích mời ông bà Long – Thụy và chúng tôi đi ăn ở Happy Buffet, hình như trong khu Eden của Virginia. Đây có lẽ là nhã ý đãi khách phương xa của ông bà Bích nhưng chúng tôi ăn buffet chắc “ bị lỗ” vì ăn được quá ít và khẩu vị không thích hợp. Sau này được mời đi ăn buffet vài nơi nữa, của các cửa hàng Mỹ, Tàu, Nhật, chúng tôi đều thấy không ngon bằng ăn buffet Việt Nam như ở khu du lịch Bình Quới Sài Gòn. Nói chung ở Mỹ các thức ăn rất nhiều, bảo đảm vệ sinh nhưng không tươi, không nóng, nhất là các món hải sản, lại ngồi trong phòng kín có máy điều hòa nên ăn không ngon và thoải mái. Dĩ nhiên đó chỉ là cảm nhận với kinh nghiệm riêng của chúng tôi thôi. Ở Bình Quới, người ta ngồi ăn ngoài trời, trong không gian thoáng đãng, thức ăn sôi sùng sục bốc khói trên các lò than. Ngoài những món chính, lại có những món ăn chơi dân dã như khoai lang lùi, khoai mì luộc, các món chè mang hương vị quê hương đồng nội. Thức ăn, một loại phạm trù vật chất nhưng có lẽ cũng có phần tương tự với món ăn tinh thần như âm nhạc. Nó gắn kết với sự cảm nhận, rung động, tình cảm, tâm trạng và thói quen chi phối cả một đời người. Người ta có thể thưởng thức những món lạ nhưng rồi vẫn muốn trở về với những gì thân thuộc đã trở thành máu thịt.


Bên tượng Tổng thống Roosevelt.

Hôm kế tiếp, chị Thụy và chúng tôi đi vào trung tâm Washington DC xem các công trình ở khu National Mall & Memorial Parks. Ông Long lái xe đưa chúng tôi đến rồi về, khi nào xem xong sẽ gọi điện cho ông đến đón. Đây là trái tim, tâm hồn và dấu ấn lịch sử của nước Mỹ. Xem hết khu vực này sẽ hiểu được lịch sử, tinh thần, tình cảm và trí tuệ của những người đã xây dựng nên một hợp chủng quốc hùng mạnh nhất thế giới. Những nhà thiết kế, những người cầm quyền, các kiến trúc sư, nhà khoa học, nhà trí thức, công nhân xây dựng đã góp phần tạo nên khu vực kỳ diệu này trong gần hai thế kỷ. Tất cả đều nằm trong quy hoạch, không có điều gọi là phát triển vô tổ chức, xây dựng hỗn loạn như ở các quốc gia nghèo đang phát triển.

Từ ngoại ô phía tây, vượt qua cầu Arlington Memorial Bridge trên sông Potomac, chúng tôi đến đài tưởng niệm đầu tiên là Lincoln Memorial. Đứng trên nền cao của đài này, nhìn về phía đông, có thể thấy suốt toàn bộ khung cảnh. Vượt qua chiếc hồ hình chữ nhật khá dài, đến đài tưởng niệm Thế chiến thứ 2 - World War II Memorial, vượt lên cao là tượng đài hình tháp bút Washington Monument, tiếp đến là khu vực The Mall với các viện bảo tàng hai bên trong hệ thống viện bảo tàng Smithsonian, tiếp theo là Ulysses S. Grant Memorial, kết thúc với Tòa nhà Quốc Hội US Capitol mái tròn cũng vươn cao. Tất cả nằm trên một đường thẳng tắp theo hướng tây – đông, các đỉnh cao phản chiếu lung linh dưới mặt nước trong xanh của chiếc hồ được gọi là Reflecting Pool. Bên trái sát hồ là Đài tưởng niệm cựu chiến binh Việt Nam - Vietnam Veterans MemorialConstitution Garden. Xa hơn, bên kia đại lộ Constitution Avenue là khu vực tòa nhà hành chính của các bộ và Tòa Nhà Trắng - The White House, nơi làm việc của tổng thống Mỹ, trên hướng thẳng góc với Washington Monument và nối liền theo cạnh tam giác với US Capitol bằng đại lộ Pennsylvania Avenue. Bên phải hồ có đài tưởng niệm cựu chiến binh Triều Tiên - Korean War Veterans Memorial, công viên West Potomac Park, rồi đến hai đài tưởng niệm các tổng thống Franklin Delano Roosevelt Memorial Thomas Jefferson Memorial nằm trên bờ một hồ khác hình khá tròn có tên Tidal Basin. Tiếp theo về phía đông là trụ sở một số bộ khác của liên bang. Nhìn trên bản đồ, quả thực trung tâm thủ đô nước Mỹ được thiết kế một cách hợp lý, khoa học và đầy tính nghệ thuật với trình độ bậc thầy và tầm viễn kiến thế kỷ.


“ Chen vào” theo hàng tượng những người nghèo khổ
thời Tổng thống Roosevelt.

Chúng tôi đứng khá lâu trước tượng Lincoln. Ông mặc áo choàng, dù ngồi trên ghế vẫn thấy vóc người cao lớn, khuôn mặt dài và khắc khổ với bộ râu quai nón, đôi mắt nhìn xa xăm đượm nét ưu tư. Pho tượng khổng lồ sơn trắng toát ngồi trong ngôi đền bằng đá cẩm thạch trắng do hậu thế dựng nên để tôn vinh ông. Rất nhiều du khách chen chúc phía dưới để chụp hình nên mãi khá lâu chúng tôi mới chụp được hình ưng ý. Đứng ở đây thấy mình quá nhỏ bé, vừa trước bức tượng khổng lồ, vừa trước sự nghiệp và nhân cách của con người được dựng tượng. Có lẽ việc xây dựng các tượng đài trong khu vực trái tim của thủ đô nước Mỹ cũng thể hiện sự đánh giá của người Mỹ đối với lịch sử. Cho đến nay, nước Mỹ đã có 44 tổng thống, nhưng vĩ đại nhất vẫn là Washington và Lincoln. Washington là người góp phần quan trọng khai sinh ra nước Mỹ như một hợp chủng quốc, Lincoln là người đã phá bỏ chế độ nô lệ và giữ gìn cho liên bang được thống nhất để trở thành một quốc gia hùng cường. Về phía đông đối diện với đài tưởng niệm Lincoln, qua hồ Reflecting Pool, tượng đài Washington là ngọn tháp hình bút cao 169,29 mét, cao nhất thế giới vào thời điểm được xây dựng, đâm thẳng lên trời xanh như một niềm kiêu hãnh.


Trước tượng đài Tổng thống Lincoln.

Chúng tôi rời Lincoln Memorial, đi dọc theo bãi cỏ ven hồ để xem các công trình khác. Ngồi nghỉ chân ở các ghế dọc lối đi cũng là một điều thú vị. Các con vịt trời bơi lội yên bình trong hồ trước mặt. Một đàn mẹ con vịt trời đến tận chỗ chúng tôi ngồi đòi thức ăn khi chúng tôi lấy bánh mì mang theo ra ăn. BY và chị Thụy vui thích chơi đùa với chúng một lúc khá lâu. Cả mấy con sóc trên cây cũng không sợ hãi nhảy đến gần nhìn nghiêng ngó với đôi mắt sáng tròn tinh ranh. Sóc vô số kể trong các công viên này. Không ai làm hại nên chúng rất thân thiện và vui vẻ dù người đi lại đông đảo. Chúng đã trở thành những cư dân tự do của thành phố như con người, có lẽ tự do hơn vì chúng chẳng lo lắng gì cả.


BY trước “Bức tường đá đen” trong ngày lễ Memorial Day.

Vietnam Veterans Memorial mới được xây dựng sau này nhưng lại rất độc đáo. Tượng đài tưởng niệm hơn 58.000 binh sĩ Mỹ tử trận trong chiến tranh Việt Nam, một cuộc chiến lâu dài đã làm cho người Mỹ chia rẽ sâu sắc và là một vết thương lâu lành. Tượng đài chỉ là một bức tường bằng đá đen hình chữ V khắc tên những người tử trận, dựng thấp xuống dưới nền đất có gờ cao của công viên. Dọc theo bức tường là lối đi lót bằng những phiến đá lớn, phía trước là bãi cỏ. Giản dị, khiêm nhường như một nỗi đau được che dấu. Cuối bức tường về phía tây có một nhóm tượng gồm 3 người lính Mỹ, một người đội mũ, hai người để đầu trần, người vác súng trên vai, người cầm súng buông thõng, người kia tay không. Họ đứng cạnh nhau, thân thiết, mỏi mệt và buồn bã như sau một trận đánh kinh hoàng. Gần đó có quầy hướng dẫn tra cứu tên họ của những người tử trận. Hôm nay, chúng tôi đi tình cờ đúng vào ngày lễ Memorial Day. Ngoài du khách, rất đông thân nhân, bạn bè của tử sĩ trong đó có vài cựu binh đi xe lăn đến viếng bức tường tưởng niệm. Họ mang theo các bó hoa, vòng hoa để đầy bãi cỏ dọc lối đi. Một vài người làm lễ xếp cờ Mỹ và đặt xuống chân tường. Không ai cười đùa ở chỗ này. Tất cả họ đều chung một niềm thương tiếc thể hiện trên nét mặt. Đây có lẽ là chỗ để học bài học lớn nhất về chiến tranh, có thể về phía nhân dân nhiều hơn về phía nhà cầm quyền.


Trước tượng 3 người lính Mỹ gần “Bức tường đá đen”.

World War II Memorial lại mang một phong cách hoàn toàn khác. Đây là một cấu trúc hình tròn tạo thành bằng những hàng cột thấp hình chữ nhật, ở giữa là bồn phun nước, trên các cột mặt ngoài có vòng hoa và ghi tên từng tiểu bang của nước Mỹ. Bước vào cổng từ phía nam, chúng tôi thấy ngay một hình ảnh điêu khắc bằng đồng gắn trên nền xi măng ở lối vào. Bức phù điêu vẽ hình một phụ nữ hai tay cầm hai phần của thanh kiếm bị bẻ gãy làm đôi, giữa có đề chữ World War II. Ngoài ra không có tượng gì khác. Đáng chú ý là chiếc cổng đơn giản hình hộp mặt chính có ghi chữ Pacific, có lẽ để chỉ mặt trận Thái Bình Dương là nơi người Mỹ tham gia chính trong cuộc chiến. Một nơi khác bên trong viết vắn tắt về sự kiện Trân Châu Cảng, nguyên nhân trực tiếp buộc Mỹ phải tham chiến. Tất cả khái quát về cuộc thế chiến điên rồ mà Mỹ buộc phải tham dự với sự đóng góp và hi sinh của người dân ở tất cả các tiểu bang cũng như mong ước hòa bình của nhân loại.


Bức phù điêu trên nền lối vào Đài tưởng niệm
Chiến tranh thế giới thứ II.

Xem ba công trình đã mất hơn một buổi sáng. Trong khi chờ đợi ông Long lái xe đến đón trên đường Constitution Avenue, chúng tôi lại ngồi trên bãi cỏ vui đùa với các con sóc từ trên cây nhảy xuống mon men đến nhìn ngó như thăm hỏi hay xem chúng tôi có cho ăn gì không. Gần đó, một cô gái tóc vàng ngồi một mình trên cỏ đọc sách. Bên ngoài những chiếc xe bus lớn không ngớt đến đậu hoặc rời đi đưa đón khách. Một khu vực tấp nập nhưng cũng yên ả trong không gian rộng lớn với vườn cây xanh và thảm cỏ mênh mông giữa lòng thủ đô nước Mỹ.

Buổi chiều, chị Thụy đề nghị hát karaoke trong nhà. Chị bảo có giàn máy nhưng ít khi sử dụng, nhân có chúng tôi đến, nghe nói cũng thích hát, nên bày ra hát cho vui. Chị cũng có tập mấy bài ruột nhưng chưa có dịp “biểu diễn”. Thế là 4 người thay nhau làm ca sĩ. Ông Long cũng có một bài ruột là bài “Đêm đông” và hát được một vài bài nhạc tiền chiến khác. Chị Thụy khen tôi hát truyền cảm và nói hôm nào sẽ tổ chức một buổi đông người đến hát cho thỏa thích. Đây cũng là một trò giải trí lành mạnh của cư dân Việt ở đây vì nếu cứ hội họp nói chuyện chính trị nhiều cũng căng thẳng quá.

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15 
16  17  18  19  20  21  22  23  24  25

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét