Thứ Năm, 27 tháng 1, 2011

GẶP GỠ TRÊN ĐẤT MỸ (XVI)

Tiêu Dao Bảo Cự

Kỳ 16

Chiều hôm sau, ông Vũ đưa chúng tôi đến dự một buổi gặp mặt ở nhà ông Đặng Đình Khiết, một người tôi chưa hề nghe tên. Ông Khiết ở Falls Church, Virginia. Ông Khiết sống độc thân, nhà không rộng lắm, khách có khoảng mươi người, tôi không nhớ tên hết vì chỉ được giới thiệu qua, trong đó có anh Ngô Vương Toại tôi đã nghe tên ở trong nước từ thời sinh viên trước 1975. Thời đó, anh Toại là sinh viên, tổ chức Quán Văn ở Đại Học Văn Khoa Sài Gòn. Trong một cuộc vận động tranh cử Ban Đại Diện Sinh Viên Văn Khoa năm 1967, có phần ca hát của Trịnh Công Sơn – Khánh Ly, anh đã bị hai thanh niên đặc công của Mặt Trận cướp micro và bắn trọng thương, là một vụ gây chấn động dư luận. Ông Uyên Thao, người chủ trương nhà xuất bản Tiếng Quê Hương mang đến tặng mọi người cuốn sách “Hồi ký của một thằng hèn” của Tô Hải vừa mới “ra lò”. Cuốn sách này đã được công bố một phần trên mạng gây xôn xao dư luận.


Cũng như các cuộc gặp gỡ khác ở Mỹ mà tôi đã tham dự, thường trong hay sau khi ăn uống, người ta đề nghị tôi nói khái quát về tình hình trong nước hay đặt ra những câu hỏi mà nhiều người quan tâm và sau đó cùng nhau trao đổi, đặc biệt là những vấn đề thời sự nóng như vụ khai thác bô xít ở Tây nguyên. Tôi cũng không phải nói nhiều lắm vì mọi người đều có ý kiến. Trong khi cánh đàn ông nói chuyện, BY được mấy bà vợ của các ông tham dự buổi gặp mặt đưa đi chơi, mua sắm gì đó. Các bà hình như cũng không thích nói chuyện chính trị nhiều.


Trò chuyện trong nhà ông Đặng Đình Khiết
(từ trái sang TDBC, Trần Trung Việt, Đoàn Viết Hoạt, Đặng Đình Khiết, Uyên Thao).

Vào buổi chiều, trước khi cuộc nói chuyện kết thúc, có khách mới đến là vợ chồng Trần Trung Việt. Chúng tôi đã được báo điều này. Nguyên trước đây, khi chuẩn bị cho chuyến đi Miền Đông, Việt đã liên lạc với tôi và hứa sẽ đến gặp và đưa chúng tôi đi New York, Niagara Falls rồi về Pittsburgh, nơi anh ở, chơi mấy hôm. Tuy nhiên sau đó anh báo lại phải hủy chương trình vì anh bận công việc của công ty phải ra nước ngoài trong thời gian này. Chúng tôi đã khá thất vọng vì tôi rất muốn gặp Việt. Tuy chưa từng gặp nhưng Việt là một trong số ít người tôi đã có liên lạc lâu nhất trong số những người quen biết ở Mỹ. Từ năm 2003, khi tôi bắt đầu đăng bài trên Đàn Chim Việt, lúc đó Việt ở trong ban biên tập và là CEO cơ quan chủ quản của trang web này. Chúng tôi đã trao đổi qua mail nhiều và khá thân thiết. Đến lúc chúng tôi sang miền Đông, Việt đã thu xếp được thời gian và báo sẽ đến gặp chúng tôi, tuy không đưa chúng tôi đi các nơi được nhưng sẽ đưa về thăm nhà anh ở Pittsburgh. Vậy là quá vui rồi.

Việt khoảng trên dưới 40, trẻ nhất trong số những người gặp gỡ ở đây. Anh chàng gầy, cao ráo, mặt hơi khắc khổ, cắt tóc ngắn, nói giọng Quảng Trị. Thủy, vợ Việt khoảng cùng tuổi, mập mạp hơn và rất xinh, có nét lai. Việt trò chuyện qua loa với chủ nhà và mấy vị khách còn nán lại rồi xin phép đưa chúng tôi đi vì trời đã về chiều và từ đây đến Pittsburgh, bang Pennsylvania, phải mất đến 4-5 giờ lái xe. Thế là chúng tôi “chuyển trại” tiếp. Đi như thế này thú vị hơn nhiều so với đi du lịch theo tour, chỉ toàn người lạ và đến đâu cũng chỉ “cỡi ngựa xem hoa”. Chúng tôi cũng hơi ái ngại vì thấy Việt vừa lái xe đến, đi đường xa chưa kịp nghỉ ngơi. Việt trấn an chúng tôi là chuyện này rất bình thường, thỉnh thoảng cuối tuần vợ chồng anh vẫn lái xe từ Pittsburgh lên Washington DC uống café rồi về. Ở Mỹ có khác, đi gần 300 dặm để uống café! Dù sao cũng là một cái thú khi thay đổi không khí hay được gặp mặt bạn bè.

Chạy khoảng hơn một giờ, trời bắt đầu tối, Việt vẫn không giảm tốc độ. Freeway ở Mỹ cho phép chạy tốc độ cao vì chạy lane nào ra lane đó, không có cảnh lấn đường, vượt ẩu, lạng lách hay đủ loại xe chạy ngược chiều, đâm ngang dọc như ở Việt Nam. Con đường này cũng băng qua nhiều rừng núi chập chùng và khi vào đến thành phố phải qua mấy đường hầm. Pittsburgh là một thành phố lớn của bang Pennsylvania, lờ mờ trong ánh điện và mưa phùn, có con sông lớn chạy ngang và rất nhiều cầu. Sau này chúng tôi mới biết thêm đây là thành phố có nhiều cầu nhất nước Mỹ, được mệnh danh là “The City of Bridges”, có đến 446 chiếc cầu. Nhà Việt ở khu ngoại ô, trong rừng, đường vào nhỏ, quanh co và dốc như đường đèo, âm u vì trời tối và mưa. Đến nơi, vợ chồng Việt cho chúng tôi ăn cháo trước khi đi ngủ, trong một căn phòng nhỏ đầy đồ chơi trẻ con. Thật cảm động và ấm lòng với tình cảm bè bạn.


Pittsburgh, “City of Bridges” có 446 chiếc cầu.

Chúng tôi ngạc nhiên khi biết vợ chồng Việt có đến 4 con, 3 trai một gái, cháu lớn nhất đang học cấp 3, cháu bé nhất mới ở tuổi mẫu giáo. Các cháu đều sinh ở Mỹ, rất xinh đẹp, cô bé giống hệt mẹ, còn cậu trai đầu cao hơn bố, có vẻ là một chàng trai Mỹ hơn là người Việt. Các cháu chỉ chào hỏi chúng tôi qua loa vì hình như ít nói tiếng Việt. Gia đình còn có ông bố của Thủy, già nhưng vẫn còn minh mẫn. Ông nói chuyện với chúng tôi về những khó khăn và nỗi buồn khi ở Mỹ. Ông và các cháu tuy ở cùng một nhà nhưng tâm trạng chắc hoàn toàn khác nhau vì ông không hội nhập được trong khi các cháu hầu như đã là người Mỹ. Ba thế hệ trong gia đình này có lẽ tiêu biểu cho những gia đình người Việt mới nhập cư trên đất Mỹ.

Buổi sáng, trời ngớt mưa, chúng tôi ra sân uống café và BY thích thú khi thấy mấy con nai vào sát vườn sau, vội lấy máy ảnh ra chụp. Nhà Việt nhỏ nhưng có vườn khá lớn, nguyên một phần cánh rừng phía sau, toàn cây cổ thụ, dốc xuống phía suối. Thấp thoáng bên kia, một biệt thự lớn nằm sâu trong rừng. Phía trước là đường, các nhà hàng xóm tương đối gần nhau nhưng phía sau đều là rừng. Đây là khu dân cư biệt lập, yên tĩnh. Cũng khá ngạc nhiên khi một anh chàng năng động, sôi nổi như Trần Trung Việt lại chọn một nơi ẩn cư như thế này. Chắc là để “cân bằng sinh thái” trong cuộc sống.


Nai vào trong vườn nhà.

Việt đưa chúng tôi đi thăm downtowntrường đại học Pittsburgh, nơi Việt đã theo học. Pittsburgh ngày trước nổi tiếng về kỹ nghệ thép với kỹ nghệ gia tên tuổi Andrew Carnegie, còn được gọi “The Steel City”, sản xuất đến một nửa lượng thép của quốc gia nhưng ngày nay đã lụi tàn, lại nổi lên như một thành phố có nhiều trường đại học và cơ sở nghiên cứu y khoa danh tiếng. Việt cho biết trường đại học Pittsburgh hiện quản lý luôn cả chục bệnh viện. Ban đầu trường chỉ có một khoa Y và một bệnh viện trực thuộc nhưng nhờ năng lực quản lý vượt trội, trường đã dần dần thâu tóm các bệnh viện trong vùng, vừa nghiên cứu, vừa chữa trị. Đây là mô hình đại học kết hợp nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn, lại vừa kinh doanh để tự nuôi sống và phát triển, đạt được những thành tựu lớn về các mặt. Điều này đòi hỏi ban điều hành phải là người xuất sắc trên nhiều lãnh vực.

Chúng tôi đi dạo trong khuôn viên trường Pittsburgh vắng vẻ vì đây là thời gian nghỉ hè. Những khối nhà nằm yên ắng giữa các lối đi, thảm cỏ và vườn cây rợp bóng, thỉnh thoảng có những tượng đài điêu khắc nghệ thuật điểm xuyết. Việt tỏ ra quá quen thuộc khi mở cửa một ngôi nhà lớn, có dáng dấp như nhà thờ. Bên trong có vẻ ẩm thấp và ánh sáng mờ mờ như trong hầm. Đây là nơi ngồi học của sinh viên với các dãy bàn ghế khô khan, chẳng khác gì trong tu viện cổ. Vào bên trong một ngôi nhà khác lại rất hiện đại, có hội trường lớn, với các máy móc, đèn chiếu tân kỳ, nơi Việt đã cùng bạn bè tổ chức nhiều đêm văn nghệ. Đại học Pittsburgh là một đại học công, thành lập từ năm 1787, thường gọi tắt là “Pitt”, được xếp hạng nằm trong top 100 trường đại học tốt nhất nước Mỹ.


Tượng đài trong Đại học Pitt.

Việt hứa đưa chúng tôi đi xem một vùng đặc biệt, nơi đó cư dân sống hoàn toàn theo tự nhiên, tách khỏi những tiện nghi của thế giới hiện đại nhưng vì vẫn còn bận một số việc của công ty phải đến sở, lại phải đi hơi xa, nên không thực hiện được. Bù lại, Việt đưa chúng tôi, có Thủy và cháu bé cùng đi, đến hồ Moraine, một nơi cắm trại giải trí cuối tuần. Đường đi cũng khá xa. Cảnh không có gì đặc biệt lắm, chỉ là một hồ rộng mênh mông, dọc bờ hồ có những bàn ghế dã chiến và lò nướng để người ta đi chơi, ăn uống như các công viên khác. Cũng có nơi neo đậu ca nô cho những người có phương tiện này.

Khi về, Việt tạt qua downtown cho chúng tôi vào xem một hiệu sách của Mỹ trong một khu mua sắm. Hiệu sách rộng, phân chia sách theo thể loại từng khu vực, lối đi rộng rãi. Không khí yên lặng như tờ, chỉ có một hai người bán hàng gì đó trông coi và khách có thể tha hồ ngồi tham khảo, chọn lọc trước khi mua. Chúng tôi qua quán Caribou Coffee bên cạnh uống café trước khi ra về. Cũng như café Starbucks, một ly khổng lồ tôi phải mang về nhà uống mãi không hết.

Một buổi khác, Việt đưa Thủy cùng cháu nhỏ và chúng tôi đi lên một nơi cao nhất nhìn xuống thành phố. Đây là con đường chạy dọc bờ sông nhưng dốc lên đỉnh núi, nơi có tên là Mount Washington, có một vista point được đánh giá là một trong vài nơi ngắm cảnh thành phố đẹp nhất nước Mỹ. Từ đây có thể nhìn xuống ngả ba sông chia cắt thành phố và toàn cảnh nhà cửa downtown phía đối diện. Ở nhiều thành phố, downtown là nơi tập trung một số nhà cao tầng hình hộp nhìn hao hao giống nhau nếu không quan sát kỹ. Ở đây, con sông làm cho thành phố này trông dịu dàng, bớt khô cứng hơn những nơi chỉ toàn nhà bê tông cốt thép và xa xa các tháp chuông nhà thờ, khuôn viên các trường đại học nhiều cây xanh làm cho bộ mặt thành phố thêm nhiều sắc thái.


Với Trần Trung Việt và Thủy (từ trái sang) trên vista point Mount Washington.

Tuy chỉ ở Pittsburgh có mấy hôm, lại bận việc nhưng Việt cũng đã đưa chúng tôi đi xem một số nơi để có cái nhìn bao quát về thành phố. Thời gian còn lại, thường vào sáng sớm hay đêm, Việt và tôi nói chuyện nhiều. Trước nhà, Việt căng võng dưới hai cây lớn có thể nằm chơi thoải mái. Sân sau có một bộ bàn ghế trên bãi cỏ và bên hông nhà có sàn gỗ lộ thiên. Tùy theo thời tiết, chúng tôi ngồi chỗ thích hợp vì mùa này ở đây thỉnh thoảng có mưa. Điều thú vị là ngồi ở đâu cũng cảm thấy thiên nhiên thoáng đãng trầm lặng chung quanh. Phải chăng việc lựa chọn nhà ở khu vực này thể hiện tâm cảnh của chủ nhà.

Có lẽ Trần Trung Việt là người nhiều mâu thuẫn. Từ lâu anh được biết như một người khá cực đoan, với tư duy sắc sảo, lối tranh luận sắc bén và triệt để khi điều hành Đàn Chim Việt. Anh cũng đã từng tham gia Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên và được đánh giá như một người lãnh đạo đầy tiềm năng kế thừa của tổ chức này. Bất ngờ, anh tuyên bố ra khỏi Tập Hợp sau khi đã gây ra một “màn đấu đá” kịch liệt trong nội bộ. Một thời gian sau anh cũng từ bỏ Đàn Chim Việt rồi “lặn đi” một thời gian dài, không viết lách gì nữa, thậm chí một số bạn bè không biết anh ở đâu, làm gì. Bây giờ anh ngồi đây trò chuyện với tôi về những dự tính cho tương lai. Anh muốn về Việt Nam mở trường học để góp phần đào tạo một thế hệ thanh niên mới qua phương pháp giáo dục tiên tiến. Anh cũng muốn giúp làm một think tank ở Việt Nam do “nhóm Đà Lạt” chủ trì. Anh sẵn sàng về nước mở một quán rượu vang chỉ để dành cho khách tham dự think tank bàn về những vấn đề tư tưởng. Anh lại đang nghiên cứu một đề tài lịch sử thời xa xưa “Đi tìm Lộc Tục” để nhận diện lại căn cước quốc gia Lạc Chăm của người Việt Nam thời hiện đại…

Quả là một con người đầy nhiệt huyết, tham vọng và … mơ mộng. Việt đưa chúng tôi xuống thăm nơi làm rượu vang của anh dưới hầm nhà. Chỉ có một thùng thôi và rượu chiết ra uống khá ngon và nặng, còn nặng hơn và ngon không kém so với các loại rượu bán trên thị trường Mỹ. Có hôm Việt và tôi uống hết hai chai và tôi sật sừ không thể ngồi nổi. Việt giải thích cách làm rượu khá cặn kẽ, có vẻ rất chuyên nghiệp và đã thực hiện thành công chứ không phải chỉ “nói dóc”. Việt tưởng tượng ra rất cụ thể cảnh mua nho giống Cali, chuyển về Việt Nam bằng container qua đường thủy, cập bến Sài Gòn, qua hải quan như thế nào. Sau đó đưa lên Đà Lạt và ủ rượu tại nhà tôi ra sao sau khi hỏi kỹ về điều kiện nhà cửa của chúng tôi. Có thể chúng tôi sẽ mở quán lấy tên Phong và bán rượu vang Tiêu Dao tự sản xuất. Thật là một sự mơ mộng dễ thương và tôi cũng đồng tình vẽ vời thêm cảnh trong mộng. Nếu không còn biết mơ mộng, con người sẽ chẳng mấy chốc trở thành gỗ đá.


Nằm võng với Trần Trung Việt bàn chuyện lập quán Phong bán rượu Tiêu Dao.

Việt đúc kết một câu làm tôi suy nghĩ nhiều: “Phải làm hòa với quê hương”. Tại sao lại phải “làm hòa” với quê hương, có lẽ đây cũng sẽ là một câu gây tranh cãi như câu “tổ quốc phải ăn năn” của Nguyễn Gia Kiểng. Thông thường, quê hương, tổ quốc vừa như một thực thể, vừa như một ý niệm trừu tượng, đối với mọi người luôn đẹp đẽ, thân thiết chẳng cần gì phải “làm hòa” hay “ăn năn” cả. Nhưng thực tế chính trị Việt Nam đã làm cho những từ ngữ này thay đổi khái niệm, tác động đến tình cảm, suy nghĩ, trở thành vấn nạn và gây tranh cãi. Ai cũng muốn trở về với quê hương sau những tháng ngày lưu lạc, ai cũng muốn hiến mình cho tổ quốc khi tổ quốc lâm nguy. Nhưng về với quê hương nhiều người không còn cảm nhận được sự êm đềm, ấm áp, thay vào đó là nỗi buồn phiền, tủi hổ, đôi khi lại là sách nhiễu, đe dọa. Tổ quốc không còn thiêng liêng khi thế lực cầm quyền nhân danh tổ quốc lại đày đọa con dân của mình. Vậy phải làm thế nào? Chẳng lẽ cứ mãi phân ly với quê hương và thù hận tổ quốc, mãi tiến hành một cuộc đấu tranh với quê hương và tổ quốc? Bằng cách nào đó phải trở về và “làm hòa với quê hương”.

Việt có nói thêm nếu về Việt Nam, làm bất cứ việc gì anh cũng sẽ làm theo đúng lương tâm và pháp luật, không chấp nhận bất cứ hình thức hối lộ, tham nhũng nào. Nếu làm như thế không được, coi như anh thất bại và chính là cả đất nước cũng thất bại. Đó cũng chính là số phận của dân tộc. Không biết tôi có hiểu đúng ý Việt không, nhưng vào thời điểm này, tôi e rằng Việt sẽ cầm chắc thất bại vì chỉ một việc đơn giản là mở quán rượu tại nhà tôi, chắc cũng sẽ gian nan khó thành, nói chi đến việc mở một trường đại học. Tuy nhiên liệu chúng ta có thể hi vọng đến một lúc nào đó những thiện ý này sẽ được thực hiện mà không cần một cuộc cách mạng đổ máu nào. Điều này còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là sự chuyển đổi của chính quyền. Dù sao, những mong mỏi và thiện ý, hành động như của Việt thật đáng trân trọng và suy nghĩ.

Ngoài những vấn đề chính trị, Việt và tôi còn trò chuyện tâm tình. Có lẽ vì đọc cuốn sách “Mảnh trời xanh…” của tôi, trong đó có nhiều bộc bạch tâm sự và cũng cảm thấy khá thân thiết nên Việt đã chia sẻ một số điều riêng tư, điều người ta ít làm khi sống theo lối Mỹ. Cuộc tình của vợ chồng Việt – Thủy là một chuyện tình cảm động, gian nan và có yếu tố tâm linh. Chính vì thế mà Việt – một con người rất duy lý - đã trở thành tín đồ Thiên Chúa giáo. Hai người quen nhau trên đảo khi đi tị nạn rồi thất lạc nhau lúc đến đất Mỹ. Nhờ một tổ chức Công giáo làm việc thiện nguyện, hai người lại gặp nhau. Cuộc sống chung khởi đầu thật vất vả. Hai người phải làm rất nhiều việc chân tay nặng nhọc để kiếm sống và Việt có điều kiện theo học đại học. Thủy đã chịu phần thiệt thòi khi sau đó sinh đến 4 con, chỉ ở nhà lo nuôi con và nội trợ gia đình. Mãi đến gần đây, khi đứa con út đã khá lớn, Thủy mới bắt đầu đi học một nghề, nghề làm tóc. Hôm chúng tôi đến Thủy vừa nhận chứng chỉ tốt nghiệp và sắp có việc làm. Thủy đã đề nghị cắt tóc cho tôi khi thấy tóc tôi đã khá dài, coi như “mở hàng” và luyện tay nghề. Tôi rất cảm động vì nhã ý này. Chúng tôi đã trở thành bè bạn. Tôi rất tin những người biết yêu thương, hi sinh và chia sẻ. Những con người như thế không thể giả dối khi theo đuổi một điều gì gọi là lý tưởng trong cuộc sống phức tạp và đầy man trá hiện nay.


Xe bus Greyhound.

Sáng ngày thứ ba, Việt đưa chúng tôi ra bến xe bus Greyhound để về Washington DC. Chúng tôi đã đi loại xe này một lần từ Dallas đến Houston, Texas nên cảm thấy quen thuộc. Lần trước Việt chở chúng tôi đi lúc chiều tối nên không nhìn rõ đường, lần này tha hồ ngắm phong cảnh. Xe bus ghé rất nhiều trạm dọc đường để đón khách nên chạy mất nhiều thời gian hơn. Chúng tôi không sốt ruột vì chẳng có gì để vội vã. Trên xe có một thanh niên Mỹ ăn mặc, tóc tai rất bụi bặm, mang theo một cây đàn ghi ta. Ở mỗi trạm dừng, anh ta xuống xe ngồi bên lề đường lấy đàn ra chơi, không chú ý đến ai và cũng không ai chú ý đến anh. BY rất thú vị với hình ảnh này nên lấy máy hình lén chụp. Tôi nghĩ hình ảnh đó phần nào nói lên cuộc sống tự do của người Mỹ, không phải chỉ tự do trong hành động mà chính là tự do trong tâm hồn. Người ta có quyền làm những gì mình nghĩ, mình thích nếu không vi phạm pháp luật và phiền hà đến người khác.


Chàng trai trẻ chơi đàn guitar bên lề đường.


1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15 
16  17  18  19  20  21  22  23  24  25

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét