Chủ Nhật, 30 tháng 1, 2011

GẶP GỠ TRÊN ĐẤT MỸ (XIX)

Tiêu Dao Bảo Cự



Kỳ 19

Sáng hôm sau, ông Hoạt đưa chúng tôi đi xem Bảo Tàng Người Da Đỏ - National Museum of the American Indian, bảo tàng thứ 18 trong hệ thống The Smithsonian Museums. Bảo tàng này mới được xây dựng sau này, năm 2004, khá vĩ đại với 4 tầng lầu và kiến trúc độc đáo, khác hẳn các bảo tàng kia, do chính các kiến trúc sư người da đỏ thiết kế. Tòa nhà màu vàng trông như một tảng đá khổng lồ với các nếp gấp do nắng gió, mưa bão tạo nên, kết hợp hài hòa vẻ đẹp thô ráp của tự nhiên và sự sáng tạo tinh tế của nghệ thuật kiến trúc hiện đại. Hai cửa ra vào mở ra phía hai con đường lớn, chung quanh có khoảng trống rộng rãi. Mặt hông một phía người ta dựng thêm mô hình mấy căn lều truyền thống của người da đỏ rất mỹ thuật, mặt phía kia kéo dài ra trước lối vào chính là một cảnh quan đặc biệt. Ngoài một số ghế ngồi trên bãi cỏ, người ta tạo ra một hồ nước không lớn lắm, chung quanh là đất ẩm trồng các loại cây cỏ, hoa bản địa, cố tình để mọc có vẻ hoang vu như tự nhiên, với những đóa hoa súng trắng đang nở trong hồ.



Trước Bảo Tàng Người Da Đỏ.

Vào trong, khách được hướng dẫn đi thang máy lên tầng cao nhất trước, sau đó sẽ dần dần đi xuống từng tầng. Đầu tiên khách được mời vào một phòng chiếu phim với công nghệ 3D, người điều khiển, thuyết minh là một thanh niên mặc y phục truyền thống của người da đỏ. Phòng chiếu phim hình tròn, vòm nóc kéo dài xuống tường chung quanh chính là màn hình. Khán giả ngồi vòng tròn, xem thấy cảnh tượng ở giữa hiện ra như thật, với bầu trời, cây cối, nhà cửa, người đi lại. Phim giới thiệu khái quát về lịch sử, phong tục tập quán của người da đỏ mà khách sẽ được xem trong các phòng trưng bày. Không chỉ có hiện vật, hình ảnh phong phú được sắp xếp công phu mà còn có màn hình vi tính giới thiệu tỉ mỉ, đây đó có màn hình lớn ở hành lang và ghế cho khách vừa ngồi nghỉ chân vừa xem.


Bảy lời dạy của tổ tiên Người Da Đỏ.

Khó thể mô tả trong vài dòng sự phong phú và tỉ mỉ của các hiện vật được trưng bày theo 4 chủ đề: Our Universes giới thiệu về tín ngưỡng, Our People về lịch sử, Our Lives tập trung vào đời sống hiện đại và Return to a Native Place giới thiệu cư dân ở vùng Chesapeake. Có đến hơn 800.000 hiện vật, niên đại lâu nhất là 10.000 năm, tái hiện mọi mặt cuộc sống từ nhà cửa, quần áo, dày dép, mặt nạ, đồ dùng hằng ngày cho đến lễ hội, nghệ thuật, văn hóa, ngôn ngữ, vũ khí.. và lịch sử của người da đỏ qua bao thăng trầm cho đến tận ngày hôm nay. Nhà bảo tàng còn là nơi trình diễn nghệ thuật, chiếu phim, tổ chức sự kiện và các hoạt động giáo dục cho trẻ em.


Mặt nạ.

Một buổi đi xem bảo tàng này là quá sơ sài nhưng cũng thấy được giá trị lớn lao của việc sưu tầm và gìn giữ lưu vết của người bản địa trên đất nước rộng lớn hùng mạnh này. Vấn đề tôi thắc mắc là hiện nay người da đỏ còn được bao nhiêu, sống như thế nào, còn giữ được truyền thống gì hay đã hòa đồng vào hợp chủng quốc. Bảo tàng dù sao cũng là nơi lưu giữ quá khứ. Quan trọng hơn vẫn là cuộc sống hôm nay và tương lai. Hình ảnh những người da đỏ trong các bộ phim cao bồi miền Viễn Tây mấy chục năm trước có phần phản cảm không còn xuất hiện nữa nhưng hình ảnh mới của họ hình như không có gì nổi bật, kể cả so với cộng đồng những sắc dân mới nhập cư từ các quốc gia khác. Tôi không có điều kiện tìm hiểu vấn đề này.


Cùng ông Đoàn Viết Hoạt (đeo kính) xem Bảo Tàng Người Da Đỏ.

Một việc tuy nhỏ nhưng cũng đáng ghi nhận trong buổi đi thăm nhà bảo tàng này. Lúc mới đến, tôi thấy một cuốn sách để trên cỏ, nghĩ là ai để quên nên không chú ý. Lúc ra về, trên một ghế đá tôi lại thấy một cuốn khác, cũng bọc trong bao ni lông, nhìn kỹ thấy có dán chữ “Take me home” ở bìa. Tôi tò mò lấy lên xem. Hóa ra đây là cuốn sách người ta cố tình “để quên” những nơi công cộng để chuyển cho người khác một cách miễn phí. Một tờ giới thiệu được kẹp bên trong cuốn sách giới thiệu hoạt động gọi là Bookcrossing. Hoạt động này được khởi xướng từ 17 tháng Tư năm 2001 ở Kansas City, Missouri, hiện nay đã lan rộng nhiều nơi như Antarctica, Argentina, Brasil, China, Iceland, Indian, Japan, Malaysia, South Africa và Singapore.


Y phục.

Những người điều hành hoạt động này có trang web http://www.bookcrossing.com/. Đây là trang web vui, miễn phí, giúp theo dõi đường đi của sách cho những người yêu sách khắp mọi nơi. Phương châm của họ là “Hãy chia sẻ sách vì sách có thể làm thay đổi con người và con người có thể thay đổi thế giới”. Khi ta đọc một cuốn sách hay làm lay động tâm hồn mình, chắc ta cũng muốn chia sẻ cùng ai đó. Cách đơn giản nhất là chia sẻ sách của bạn với thế giới và theo dõi con đường đi của nó. Khi đọc xong một cuốn sách, thay vì đặt lại trên kệ cho bụi bám, hãy để cho một người khác được đọc nó miễn phí. Hãy để cho sách của bạn “bay theo gió”. Việc thực hiện cũng rất đơn giản. Bạn hãy lấy một, hai cuốn sách hay trên kệ của bạn, đăng ký chúng vào website, viết địa chỉ website và mã số BCID, do người điều hành cung cấp để xác định sách của bạn, vào trong bìa sách. Xong rồi hãy tặng cho bạn bè, các tổ chức từ thiện hay “bỏ quên” đâu đó (như công viên, quán café…) cho người khác có thể nhận được. Thế là xong. Những việc này được gọi tắt là The “3Rs” of Bookcrossing: Read, Register và Release. Từ đó ta có thể qua trang web theo dõi hành trình của cuốn sách, những bài điểm sách, ý kiến phê bình, thảo luận của người đọc. Quả là một ý tưởng và cách thực hiện tuyệt vời. Ước gì người Việt Nam cũng làm được như thế.


Các loại thuyền.

Lúc trở về, chúng tôi gặp một “sự cố bất ngờ”. Vừa lái xe ra khỏi khu vực bảo tàng, trên con đường hướng ra khỏi thủ đô, bỗng dưng xe đâm sầm vào một người đi xe đạp. Tôi ngồi ở ghế trước, thấy rõ sự việc. Con đường lúc này hai bên lề nhiều người đi lại, có đường dành cho xe đạp. Dưới lề có một số xe đậu dọc theo đường. Ông Hoạt lái xe chạy không nhanh lắm. Phía trước tôi thấy một cô gái đi xe đạp, thay vì đi trên đường dành riêng, cô đi trên đường xe hơi. Bỗng dưng cô ngoặt ngang đường, đâm bổ vào trước đầu xe chúng tôi. Bất ngờ nên ông Hoạt quẹo sang trái cố tránh và thắng gấp nhưng không kịp. Xe tông vào cô gái, cô tung lên trước đầu xe rồi rơi xuống.

Chúng tôi vội vàng xuống xe đến xem. Mấy thanh niên đứng bên kia đường cũng chạy tới. Cô gái đội mũ bảo hiểm, lưng đeo ba lô, mặc quần cộc, ống chân trái gẫy ngang lòi cả xương ra. Đáng lý phải để yên chờ nhân viên y tế đến sơ cứu nhưng vì cô bị mắc trong chiếc xe đạp nên mọi người phải cố cẩn thận gỡ cô ra. Một thanh niên có vẻ rành chuyện này nên đã kéo thẳng chân cô lại ngay rồi để cô nằm xuống, tựa đầu vào ba lô. Mặt cô trắng bệch nhưng vẫn còn tỉnh táo. Miệng cô mấp máy “Sorry… Sorry…” rồi nói vắn tắt tại cô mãi nghĩ ngợi nên không chú ý khi qua đường. Chúng tôi cho cô uống nước và hỏi xem cô còn đau ở đâu nữa không. Cô lắc đầu, có lẽ chỉ bị gẫy chân do cấn vào đầu xe hơi. Chiếc mũ bảo hiểm và ba lô đã giúp cô không bị chấn thương nơi khác. Mấy thanh niên Mỹ lại giúp rất tử tế. Họ nói chuyện với cô một cách dịu dàng, trấn an cô là không có gì nguy hiểm lắm, gẫy chân sẽ mau lành thôi.

Ai đó đã gọi điện báo cảnh sát. Khoảng 15 phút sau, xe cảnh sát, xe xứu thương, xe chữa lửa hú còi inh ỏi chạy đến, ngăn khoảng đường lại. Người ta cấp cứu và đưa cô gái lên xe cứu thương trong khi cảnh sát làm biên bản. Hai cảnh sát một trắng một đen, mặt lạnh lùng. Họ hỏi giấy tờ, lấy lời khai của ông Hoạt, hỏi cả chúng tôi và mấy người chứng kiến vụ tai nạn. Hầu như mọi người đều nói giống nhau vì vụ việc xảy ra rất rõ ràng, nhiều người trông thấy. Xong việc cảnh sát để chúng tôi ra về. Chúng tôi thấy ái ngại và thương cảm quá. BY mặt cũng trắng bệch. Tự dưng làm một cô gái trẻ gẫy chân dù đây là tai nạn bất ngờ. Tôi hỏi ông Hoạt tiếp theo việc này sẽ được giải quyết ra sao. Ông nói mình không ngại gì vì mình hoàn toàn không có lỗi. Những chuyện đền bù nếu có sẽ do công ty bảo hiểm giải quyết. Tuy nhiên sau vụ này tiền bảo hiểm xe sẽ tăng lên, có thể phải tìm hãng bảo hiểm khác.

Chúng tôi cũng trao đổi sâu thêm về chuyện này. Tôi hỏi ông ở đây người gây tai nạn có đi thăm viếng hay làm gì khác cho người bị tai nạn không. Ông bảo mọi việc đều do cảnh sát và bảo hiểm giải quyết. Việc gặp người bị nạn sẽ làm phát sinh thêm rắc rối nên ít ai làm. Tuy mình cũng rất ái ngại nhưng mọi việc được làm theo luật và do các cơ quan chức năng có thẩm quyền quyết định, cá nhân không được xen vào. Tôi thấy việc này có hai mặt. Nhà nước và luật pháp sẽ xử lý một cách công minh, không thiên vị, giải quyết mọi vấn đề nhưng nếu người gây tai nạn không có bất cứ liên lạc nào với người bị nạn, đặc biệt trong những trường hợp bị thương nặng, gây tàn phế, có cái gì như quá lạnh lùng, thiếu tình người. Về sau này lúc chúng tôi trở lại Milpitas, nghe nói cô gái bị tai nạn đòi bồi thường và công ty bảo hiểm đã gọi điện thoại để lấy thêm lời khai của chúng tôi. Họ hỏi rất tỉ mỉ, qua một người phiên dịch tiếng Việt và nói rõ có ghi âm lời khai để làm bằng chứng. Chuyến đi Mỹ của chúng tôi quả thật có nhiều sự kiện và cảm xúc.


Mô hình các mẫu nhà của Người Da Đỏ.


1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15 
16  17  18  19  20  21  22  23  24  25

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét