Thứ Sáu, 14 tháng 1, 2011

GẶP GỠ TRÊN ĐẤT MỸ (III)

Tiêu Dao Bảo Cự

Kỳ 3

Chúng tôi đến thăm nhà văn Nhật Tiến. Đây là một ông già nhỏ bé, có vẻ đau yếu nhưng khi nói chuyện rất có lửa. Nhà ông rộng, có vườn nhưng chỉ ở một mình nên cho người ta thuê lại một nửa. Ông cho biết ông ăn chay trường. Ông kể chuyện nhiều về thời gian đầu ông viết bài chủ trương không nên cấm vận Việt Nam, trái với quan điểm của đa số cộng đồng lúc đó nên ông bị phê phán và quy chụp là thân cộng. Khi ông về nước lại bị công an thẩm vấn, gây khó khăn. Tuy vậy ông vẫn kiên trì quan điểm của mình và sau này người ta mới thấy đó là đúng đắn. Tôi đã từng đọc sách của ông trước năm 1975, không còn nhớ nội dung nhưng vẫn còn nhớ tựa đề một cuốn sách là “Vách núi cheo leo”. Ông có người em ruột tên Nhật Tuấn ở trong nước, cũng là nhà văn.


Nhạc sĩ Anh Linh và BY


Sau đó, dù gần trưa, Thái Anh cũng đưa chúng tôi đến thăm nhà thơ Viên Linh. Ông ở một mình và làm việc phía sau một nhà kho khá rộng có cửa mở ra lối sau. Đi vào chỗ ông phải qua mấy văn phòng phía trước. Nơi làm việc của ông chất đầy sách từ dưới bàn cho đến tận nóc nhà. Ông một mình làm tờ Khởi hành, là tờ tạp chí văn nghệ duy nhất ở Mỹ còn tồn tại sau mười mấy năm khi các báo văn nghệ khác đều đã đóng cửa. Đây là một kỷ lục đáng nể vì báo của ông là báo bán chứ không phải phát không – thu quảng cáo như phần lớn báo chí tiếng Việt ở Mỹ. Trước đây tôi không đọc ông nhiều và ít biết về ông nên chủ yếu chỉ thăm hỏi và nghe ông nói chuyện về việc làm báo của mình. Nhiệt tình với văn nghệ và kiên trì làm việc như ông quả thật hiếm có.


Trước cây redwood 1300 năm tuổi (Từ phải sang: Thái Anh,
BY,TDBC, Anh Linh, một người bạn)


Buổi tối có một cuộc gặp gỡ thú vị với T. Sơn và Cao Ngọc Quỳnh. Thái Anh đưa chúng tôi đến một nhà hàng ăn ở Westminster và gọi điện thoại mời hai người kia tới. Đây là một nhà hàng Việt Nam có sân khấu ca nhạc, có ca sĩ của nhà hàng nhưng cũng để khách lên hát theo kiểu “hát cho nhau nghe”. Khá vắng, ban đầu chỉ có chúng tôi, về sau thêm vài bàn nữa có khách. Chúng tôi chọn bàn ngồi xa sân khấu một chút để dễ nói chuyện.


Trong tòa soạn báo Người Việt (từ phải sang: Ngô Nhân Dụng,
TDBC, BY, Đoàn Thanh Liêm)


T. Sơn đến trước. Trước đây tôi chưa hề nghe đến tên anh. T. Sơn có lẽ trên dưới 50, ăn nói nhỏ nhẹ. Anh tự nhận mình là kẻ vô danh, không muốn xuất đầu lộ diện trong hoạt động cũng như trên các bài viết mặc dù anh đóng góp rất nhiều cho những việc chung. Anh có cảm tình đặc biệt với chúng tôi và “nhóm Đà Lạt” vì đã theo dõi những việc làm và đọc bài viết, tác phẩm của chúng tôi từ gần hai mươi năm qua. T. Sơn nói về tình cảm và trách nhiệm đối với quê hương bằng một sự say mê không che dấu. Anh hiểu rõ mọi chuyện xảy ra trong nước liên quan đến những người đấu tranh cho dân chủ.


Tưởng Năng Tiến và BY trên đồi nhìn xuống San Jose


Cao Ngọc Quỳnh xuất hiện làm ngay Thái Anh cũng ngạc nhiên dù hai người là bạn và đã từng gặp nhau nhiều. Một anh chàng cao gầy, đầu húi cua gần như trọc, ăn mặc bụi bặm. Ngoại hình cùng tiếng cười sảng khoái và giọng Bắc kỳ oang oang khi chào hỏi làm tôi liên tưởng đến hình ảnh một tay anh chị. Ấy thế mà anh đã từng là một trí thức xã hội chủ nghĩa, một trong những người chủ chốt sáng lập tờ Đàn chim Việt (báo giấy) chống cộng nổi tiếng ở Ba Lan, sau chuyển thành website Danchimviet có trụ sở ở Mỹ. Bây giờ anh đã giã từ chính trị và báo chí, sang sinh sống ở Little Saigon này để thực hiện “giấc mơ Mỹ” như anh tự nhận. Anh hiện là giám đốc một công ty kinh doanh làm ăn khá phát đạt và bắt đầu tham gia hội chơi mô tô, một hội phần lớn gồm những người Mỹ trẻ có máu giang hồ và mê tốc độ.


Với Ngô Nhân Dụng trước tòa soạn báo Người Việt


Chúng tôi nói đủ thứ chuyện, không hiểu sao lại nảy ra tranh luận khá gay gắt giữa T.Sơn và Cao Ngọc Quỳnh. T.Sơn cho rằng những người Việt còn sống ở đây không thể quên và phải biết ơn những người lính đã cầm súng chiến đấu, đã nằm xuống hoặc tù tội cải tạo nhiều năm dài, những thuyền nhân vượt biển đã vùi thân trong biển cả. Tất cả những khổ đau, mất mát của họ đã làm xúc động lương tâm nhân loại, thúc đẩy các nước mở rộng vòng tay đón nhận người tỵ nạn VN. Cũng phải biết ơn những người đã và đang đấu tranh cho dân chủ đang quằn quại dưới sự đàn áp và trong ngục tù của chế độ độc tài toàn trị trong nước. Và cần phải làm cái gì đó cho quê hương. Quỳnh đáp trả rằng anh không nợ gì bất cứ ai trừ cha mẹ mình, cần phải để lại quá khứ đằng sau và đi vào tương lai bằng một nhận thức mới. Đối với anh hiện nay, tương lai đó chính là “giấc mơ Mỹ” mà anh đang từng bước biến thành hiện thực.


Ngày đầu gặp gỡ trước Grand Century (từ trái sang: Thái Anh,
Nguyễn Ngọc Oánh, Nguyễn Xuân Hiệp, TDBC, Nguyễn Hữu Liêm)


Tôi thấy cuộc tranh luận và cả hai người đều rất thú vị. Ở đây người ta có tự do và tự tin để nói điều mình nghĩ, dù khác nhau, có thể đối chọi nhau nhưng không vì thế mà đi đến xung đột đổ vỡ. Thái Anh và tôi nói xen vào cho vui vì đây là một buổi nói chuyện trong nhà hàng, khi tiếng hát tiếng đàn trên sân khấu đã vang lên làm chúng tôi phải nói thật to mới nghe nhau được. Cuối cùng chúng tôi mời nhau lên sân khấu mỗi người hát một bài để vui vẻ cả làng trước khi chia tay, lúc đã khá khuya và nhà hàng sửa soạn đóng cửa. Cao Ngọc Quỳnh nói có mấy chai rượu ngon để dành ở nhà, hẹn chúng tôi trước khi rời Nam Cali đến nhà anh uống nhưng rất tiếc chúng tôi không có thời gian gặp lại anh. T. Sơn cũng hứa sau này lúc chúng tôi sắp xếp được, anh sẽ mời chúng tôi về Nam Cali lần nữa để đưa chúng tôi đi đây đó và anh đã giữ lời.


Cùng “phê thuốc lá” với Tưởng Năng Tiến trong Eagle Park


Hôm sau, chúng tôi gặp thêm một số người nữa trong giới hoạt động chính trị, văn hóa, truyền thông. Tình cờ gặp trong một quán ăn, Thái Anh giới thiệu chúng tôi với các ông Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Chí Thiện, Đinh Quang Anh Thái và một số người nữa tôi không nhớ tên. Họ đang dự buổi ra mắt cuốn Tự điển chữ Nôm trích dẫn do Viện Việt học xuất bản mà họ xem là đại tác phẩm của một tập thể người Việt ở hải ngoại.

Tôi được ông Nguyễn Ngọc Bích và một ông nữa trong tập thể tác giả ký tặng một cuốn sách. Tôi lật lướt qua, quả là một cuốn tự điển chữ Nôm bề thế, dày đến 1700 trang. Chưa nói đến việc nghiên cứu, sưu tầm hết sức công phu và uyên bác, với rất nhiều trích dẫn từ các tác phẩm chữ Nôm ngày xưa, nội chuyện in chữ Nôm trong một cuốn từ điển dày như thế đã là việc vô cùng khó khăn. Có những người Việt ở hải ngoại đi sâu vào nghiên cứu chuyên môn, dành nhiều tâm huyết như thế cho một công trình văn hóa để giữ gìn vốn cổ thật đáng trân trọng.

Tôi đã nghe tiếng nhiều về ông Nguyễn Ngọc Bích. Ông là một học giả, từng làm giáo sư đại học, giám đốc đầu tiên của đài phát thanh RFA khi mới thành lập. Ông hơi thấp người, rắn chắc và nhanh nhẹn, bề ngoài có vẻ chân chất, đơn giản. Mới gặp lần đầu, tôi chỉ nói chuyện vài câu xã giao nhưng sau này gặp ông hai lần nữa ở Virginia, tôi càng có nhiều điều ngạc nhiên về ông.

Ông Nguyễn Chí Thiện là tác giả tập thơ “Hoa địa ngục”, được coi là một “ngục sĩ”, ở tù mấy lần với thời gian kỷ lục gần 30 năm dưới chế độ cộng sản trong nước. Giữa hai lần bị giam ông đã chạy vào Tòa Đại sứ Anh ở Hà Nội để nhờ chuyển bản thảo tập thơ của ông ra hải ngoại. Sau đó tập thơ được in và dịch ra nhiều thứ tiếng. Hết thời gian ở tù, ông được gia đình bảo lãnh qua Mỹ. Ở đây, ông tham gia nhiều hoạt động chống cộng và rất nổi tiếng. Tuy nhiên có thời gian, một số phát biểu của ông được một số người cho là quá cực đoan. Gần đây ông bị vướng vào một vụ phiền phức vì có người tố cáo ông là “Nguyễn Chí Thiện giả do cộng sản trong nước đánh ra làm gián điệp, còn Nguyễn Chí thiện thật đã bị cộng sản giết”. Quả là một chuyện lạ đời vì một số người có tên tuổi hoạt động chính trị hoặc sĩ quan Việt Nam Cộng Hòa từng ở tù chung với ông nay đang ở Mỹ lên tiếng xác nhận mà những người tố cáo vẫn không tin, không chấp nhận, lại còn cho tất cả đều là tay sai cộng sản.

Ông Thiện cao lênh khênh, hơi gầy, đôi mắt sâu và cặp lông mày bạc thường cau lại thoáng một nỗi buồn. Ông “tranh thủ” hỏi chuyện tôi về tình hình trong nước. Ông thố lộ tâm sự mong đất nước sớm có ngày tự do để ông có thể về lại quê hương nhưng hình như ngày đó hãy còn xa quá. Nghe nói ông có trợ cấp nhưng chỉ sống một mình trong một căn phòng thuê nhỏ, đi đâu cũng phải nhờ người quen lái xe chở đi.

Đinh Quang Anh Thái to cao nhưng không gồ ghề như trong ảnh tôi xem được trên các trang web. Anh Thái là người đã có liên hệ với tôi từ năm 1994 lúc anh làm phóng viên cho đài VNCR để phỏng vấn tôi về tình hình trong nước và đặt bài tôi viết hàng tháng cho đài này trong gần một năm. Sau đó anh chuyển sang làm cho đài RFA. Năm 1996, lúc tôi bắt đầu bị gây khó khăn, công an liên tục gọi thẩm vấn về những bài viết của tôi được công bố ở nước ngoài, anh là người đầu tiên gọi về hỏi chuyện và đưa thông tin lên đài. Anh có một giọng Bắc trầm ấm nghe rất có cảm tình. Bẵng đi một thời gian dài tôi không liên hệ với anh.

Gặp nhau ở đây anh rất vui. Dù đang bận công việc túi bụi, anh cũng hẹn chúng tôi đi ăn trưa nói chuyện. Anh nói rất tiếc không đưa chúng tôi đi chơi đây đó được. Anh hi vọng lần sau nếu chúng tôi trở lại Nam Cali, được báo trước, anh sẽ sắp xếp xin nghỉ vài hôm để tiếp đón và làm hướng dẫn du lịch cho chúng tôi. Khi vào xe, anh lấy chiếc túi đang sử dụng dốc hết các đồ trong đó ra và đưa tặng tôi để làm kỷ niệm. Đây là chiếc túi hình như khá đắt tiền và rất thuận tiện cho phóng viên vì có thể đựng được nhiều thứ. Sau đó anh còn đưa tôi đến một cửa hàng điện tử mua tặng tôi thêm một máy ghi âm. Đây là một máy ghi âm nhỏ bỏ túi, dễ sử dụng, được quảng cáo có thể thu được cả trăm giờ. Có lẽ do “máu nghề nghiệp” nên Anh Thái tặng món quà đó nhưng cũng nhờ thế mà sau này chiếc máy có lúc hữu dụng cho tôi dù tôi ít khi dùng đến.

Thái Anh cũng gọi điện mời Hoàng Khởi Phong đến gặp trong bữa ăn với Đinh Quang Anh Thái. Mọi người đều quen nhau cả. Hoàng Khởi Phong làm thơ viết văn rất sớm từ trước năm 1975, xuất thân là sĩ quan quân cảnh của Việt Nam Cộng Hòa. Tôi không quen Hoàng Khởi Phong từ trước nhưng anh là bạn của mấy người bạn văn của tôi trong nhóm Việt trước 1975. Mấy năm gần đây, trong những lần về nước, anh đều hẹn gặp tôi đi uống café nếu tôi đang ở Sài Gòn. Anh có mang về tặng tôi mấy cuốn sách của anh trong đó có cuốn “Viết lên trời xanh” và tập đầu trong bộ tiểu thuyết lịch sử “Người trăm năm cũ” viết về cuộc đời Hoàng Hoa Thám. Hoàng Khởi Phong là người năng động, xông xáo, viết sách viết báo nhiều, tham gia ban biên tập của nhiều tạp chí ở hải ngoại nhưng mấy năm gần đây anh “rửa tay gác kiếm”, đóng cửa nằm nhà để tập trung hoàn thành bộ trường thiên tiểu thuyết “Người trăm năm cũ” mà anh ấp ủ như một tác phẩm lớn cuối đời. Anh đã từng về Việt Nam đi thăm những nơi Hoàng Hoa Thám hoạt động ngày xưa để lấy tư liệu cho tiểu thuyết.

Nhà văn cựu sĩ quan quân cảnh này không cao lắm nhưng to con, vững chãi, bộ râu cằm điểm bạc, ăn nói rổn rảng giọng Bắc kỳ. Anh bảo có thể tiếp chúng tôi ở nhà nhưng nhà anh là mobile home không mấy tiện nghi, ăn thì đi ăn “cơm chỉ” vì anh ở nhà một mình không ai nấu nướng. Hình như ở Mỹ cũng lắm người sống độc thân kiểu này. Tôi hỏi anh “cơm chỉ” là gì, anh bảo cứ ra quán cơm có món ăn bầy sẵn, thích món gì chỉ món đó. Kiểu này chắc không khác cơm bình dân trong nước. Rất tiếc chúng tôi cũng không có thời gian để thăm mobile home của anh.

(Còn tiếp)

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15  16  17  18  19  20

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét