Thứ Bảy, 25 tháng 12, 2010

MARGARET THATCHER NGƯỜI VẬN ĐỘNG - CÔNG BÌNH XÃ HỘI THẬT SỰ THẾ GIỚI

Hạ Long Bụt Sĩ

Suốt thời Pháp thuộc, trí thức Việt Nam được đào tạo theo khuôn mẫu Pháp, thiên về suy tưởng triết lý, nhưng ngay từ thế kỷ 18, nước Pháp đã ngày một thua kém Anh, ở Anh tinh thần dân chủ đã tiến trước Pháp hàng trăm năm, với Ðại Hiến Chương Magna Carta giới hạn vương quyền từ năm 1215 (so với tinh thần dân chủ Diên Hồng bên ta vào tk 13), với tư tưởng J.Locke từ thế kỷ 17 đã đặt vấn đề dân quyền trước cả Montesquieu và JJ Rousseau (tk 18). Truyền thống trí thức Anh thiên về khoa học kỹ thuật kinh tế thương mại, không nặng về lý thuyết tranh luận như Pháp, Ðức... từ Francis Bacon (1561- 1626) với tư tưởng khoa học trước Descartes (1596- 1650), Hobbs (1588- 1679) rồi tới một loạt các tư tưởng gia duy nghiệm (empiricists) như Locke, Berkeley, Hume, Burke...suốt tk 17, 18 đã từ Anh chống lại phong trào triết học Duy lý (rationalism) Âu châu...Anh quốc không có triết gia philosophers trên mây nhưng có worldly philosophers là những nhà tư tưởng thực tiễn biết suy luận sát thực tế sinh hoạt xã hội như Adam Smith ( tk 18) với thị trường tự do, luật cung cầu, cạnh tranh thương mại và giá trị lao động, sau này, tk 20, J.M. Keynes đưa ra lập luận kinh tế chú trọng về phần chính quyền phát triển công ăn việc làm tối đa cho dân, lợi nhuận luân lưu trong xã hội tiêu thụ làm tăng trưởng dây chuyền sản xuất và kinh tế do đó phồn thịnh, kế sách này từ sau đệ nhị thế chiến được hầu hết các nước Âu Mỹ áp dụng.

Tới thập niên 1980, nữ Thủ Tướng Thatcher cương quyết khai mở lối đi mới: bỏ “quốc doanh” sang tư doanh, áp dụng môn phái kinh tế thị trường tự do của F.Von Hayeks, song song với 8 năm TT Reagan cũng chủ trương giảm thiểu luật lệ gò bó thị trường, giảm thuế, tư doanh... công cuộc cách mạng kinh tế chuyển đổi cả thế giới, đẩy lui biên cương xã hội chủ nghĩa, làm tan rã khối Cộng, chấm dứt chiến tranh lạnh... nhìn kỹ cũng do Anh quốc dẫn khởi và Hoa Kỳ sát cánh.

Anh cũng có cách mạng, nhưng cách mạng kỹ nghệ không đổ máu như Pháp thời 1789, không có loại Robespierre chém giết cả ngàn người (500,000 người bị bắt và 17,000 người-đa số quí tộc- bị trảm !), không có loạn động xã hội như Pháp hậu bán tk 19, đặc biệt là hai ông Do Thái Ðức K.Marx và F.Engels tuy nằm ở London viết sách sách động, chỉ trích cảnh lao động lam lũ hầm mỏ Manchester bên Anh, nhưng chẳng tạo nên biến động,... dấy loạn thời 1848 chỉ xẩy ra ở Ý, Pháp, Ðức, Ðông Âu, còn trí thức Anh, già dặn, trầm tĩnh, không vướng mắc vào loạn động điên đảo tưởng ấy, đòi hỏi cải cách chính trị dân chủ diễn ra rất sớm và ôn hòa tại nghị trường từ năm 1838 (People’s Charter).

Bảng lược kê sau đây cho thấy diễn tiến chuyển hóa kinh tế xã hội thế giới hiện đại với sự đóng góp tiên phong của Anh và Mỹ :
  • 1936 : Kinh tế gia Anh, M. Keynes xuất bản sách “General Theory of Employment, Interest and Money (Lý thuyết Tổng quát về Việc làm, Lời lãi và Tiền tệ), đặt định lý thuyết vĩ mô và phép điều hành mới cho nền kinh tế tư bản. Sách lược kinh tế của Keynes được các nước Âu Mỹ áp dụng suốt từ Ðệ Nhị Thế chiến 1945 tới 1971 với chính quyền Nixon. Ngay từ năm 1944 tại hội nghị kinh tế quốc tế ở Bretton Woods N.H., Keynes đã đề ra kế hoạch vĩ mô ổn định kinh tế thế giới hậu chiến, World Bank và IMF được đẻ ra từ đây
  • 1944 : Kinh tế gia Hayek (từ Áo qua Anh) đối lại bằng sách “Road to Serfdom” (Ðường tới lệ thuộc), chỉ trích sách lược chính quyền hoạch định chỉ huy kinh tế. Tư tưởng thị trường tự do của Hayek suốt 30 năm không được áp dụng. Năm 1947 Hayek họp một số kinh tế gia đồng quan điểm (như Milton Friedman) ở Mt Pelerin chống lại quan điểm kinh tế chỉ đạo từ trung ương. Năm 1974 Hayek đoạt giải Nobel Kinh Tế, hai năm sau 1976 Milton Friedman cũng lãnh giải Nobel.
  • 1945- Nga và Ðông Âu áp dụng kinh tế chỉ huy, theo sách lược “chỉ huy thượng tầng” (commanding heights) của Lenin từ 1922. Anh quốc với đảng Lao động quốc hữu hóa hầu hết các kỹ nghệ và lập chương trình an sinh xã hội (welfare state)- Pháp dung hợp vừa tự do vừa chỉ huy kinh tế- Ðức được viện trợ theo kế hoạch Marshall, năm 1948 bộ trưởng Erhard bãi bỏ việc kiểm soát giá cả, tạo thị trường tự do làm kinh tế Ðức phục hoạt như một phép lạ.
  • 1947- Ðược trả độc lập, Ấn Ðộ dung hòa chế độ tự do với kinh tế hoạch định theo hướng xã hội.
  • 1949- Tầu Cộng bắt đầu hợp tác xã (collectivization) phá đổ xã hội Trung Hoa với nền kinh tế tư sản gia đình làng xã mấy ngàn năm.
  • 1949- Sáu nước Âu Châu hợp tác trong chương trình Than đá và Kỹ nghệ Sắt Thép, mở đầu tự do giao thương Tây Âu.
  • 1957- Khởi đầu Cộng đồng Kinh tế Âu châu ( EEC) họp ở Rome.
  • 1958- Tầu Cộng trong bước tiến Nhảy Vọt Kỹ nghệ hóa dẫn tới thảm trạng xã hội đói kém suốt mấy năm sau. Năm 1966 lại mở cuộc Cách mạng Văn hóa làm mất cả thế hệ thanh niên sinh viên học sinh vào giáo điều chính trị. Số người chết vì đói, vì đấu tố, lên tới 30-45 triệu người. Việt Nam CS, tuân theo CS Tầu, đấu tố giết hại trả thù khoảng trên 230,000 đảng viên quốc gia, trí thức, trung lưu, điền chủ... ở miền Bắc.
  • 1961- Phác Chính Hy nắm quyền ở Nam Hàn, bắt đầu kế hoạch kỹ nghệ hóa. Đây là một chủ trương độc tài có viễn kiến, đưa xã hội vào kỷ cương, tạo bàn đạp cho công cuộc phát triển đất nước theo hướng dân chủ 25 năm sau.
  • 1964- Chính quyền Johnson ở Mỹ mở Chiến dịch chống Nghèo đói ( War on Poverty).
  • 1968- Tiệp Khắc với ý định đổi mới Xã hội chủ nghĩa, bị Nga Sô đánh dẹp.
  • 1971- TT Nixon theo thuyết Keynes, kiểm soát giá cả thị trường không thành, tạo thêm khan hiếm đắt đỏ lạm phát- Mỹ bỏ kim bản vị ( gold standard), dùng ngân bản vị.
  • 1973- Pinochet, ở Chile, thất bại trong chương trình kinh tế, quay ra cầu cứu nhóm kế hoạch gia kinh tế Ðại Học Chicago chủ trì, theo Hayek và M. Friedman, kinh tế thị trường tự do.
  • 1978- Ðặng Tiểu Bình bãi bỏ hợp tác xã nông nghiệp, nới dần dây xích CS.
  • 1979 Bà Margaret Thatchet, tân Thủ Tướng Anh Quốc, từng tán thưởng kinh tế sách lược thị trường tự do của Hayek từ thời sinh viên, bắt đầu cuộc cách mạng kinh tế toàn cầu hóa. Năm 1984 tư doanh hóa các kỹ nghệ quốc doanh như British Telecom, đóng các hầm mỏ thua lỗ mặc dù bị nghiệp đoàn công nhân chống đối mạnh.
  • 1979 Lạm phát ở Mỹ lên 13.3%. Paul Volcker, tân Chủ tịch Quỹ Dự Trữ Liên Bang, thắt chặt tiền tệ, tạo suy thoái kinh tế (recession) có dự tính.
  • 1981 Phe tả Mitterand thử nghiệm quốc hữu hóa và không kết nối với các nước Âu Mỹ tư bản ( delinking). Ðược 2 năm, 1983, phải bỏ quốc hữu hóa, trở lại hợp tác với khối Âu Mỹ.
  • 1981 Ðồng chí hướng với Thatcher, TT Reagan đề ra sách lược kinh tế “cung ứng” (supply side economics), giảm thuế khuyến khích cạnh tranh đầu tư, tự do hóa thị trường, giảm thiểu phép tắc quy điều phiền phức, chấm dứt đình công của nghiệp đoàn kiểm soát không lưu ( air controller), cũng như bà Thatcher chấm dứt đình công xuống đường liên tiếp của công nhân hầm mỏ do phe tả dật giây.
  • 1985 Bolivia: lần đầu tiên thử phương pháp cấp cứu chấn động chữa lạm phát phi mã bằng cách triệt để tạo thị trường tự do “ shock therapy”. Phương pháp này cũng áp dụng hữu hiệu cho Ba Lan năm 1990.
  • 1986 Gorbachev đổi mới (glasnost-perestroika), đưa tới chuyển biến lịch sử chấm dứt Chiến tranh Lạnh 1989- Nhân tố quan trọng là cuộc thăm viếng nghiệp đoàn công nhân Solidarity ở Ba Lan của bà Thatcher năm 1985, và quyết tâm giải tỏa độc tài CS của TT Reagan, đã thổi làn gió tự do dân chủ khắp thế giới. Khi bức tường Bá Linh sập thì Tầu lại dập tắt cuộc tranh đấu cho tự do của quần chúng, gồm sinh viên, giáo sư, nhà văn, báo chí, cả công nhân thợ thuyền như tài xế taxi trong vụ Thiên An Môn 1989 ...v..v Rút cục Tầu Cộng mở cửa thị trường nhưng không mở cửa chính trị, buộc VN, Bắc Hàn, vào chế độ nửa này nửa kia, một loại quân phiệt đảng trị nhân danh dân tộc, lèo lái quần chúng khao khát tự do theo định hướng xã hội CS Bắc Kinh !
  • 1988 Thị trường chứng khoán Tokyo lên ngang hàng với thị trường chứng khoán Nữu Ước NYSE- Nhưng hai năm sau, 1990, Nhật Bản bắt đầu xuống dốc do hệ thống ngân hàng lỏng lẻo và thị trường nội địa được trợ cấp quá mức. Phải 12 năm sau, 2002, thị trường Nhật mới vững mạnh lại.
  • 1991 Tân Thủ Tướng Ấn, N. Rao cải cách kinh tế theo hướng thị trường tự do, đạt kết quả tốt.
  • 1992 Nga bãi bỏ kinh tế chỉ huy, thả giá hàng hóa tự do, tư doanh hóa kỹ nghệ.
  • 1994 Hoa Kỳ cải cách chương trình trợ cấp xã hội và đẩy mạnh thị trường tự do toàn cầu hóa- 1996 TT Clinton quân bình ngân sách, thu giảm chính quyền (Big goverment is over).
  • 1997 Tầu Cộng bãi bỏ khu vực kỹ nghệ quốc doanh.
  • 1997 Các nước Á Ðông bị khủng hoảng tài chính, từ Thái, Nam Dương, tới Ðại Hàn, lan tới Nga 1998, tới Mỹ 1999.
  • 1999 Hội nghị thượng đỉnh kinh tế WTO ở Seattle bị phe chống đối toàn cầu hóa lên án. Lần sau họp ở Qatar 2001.
  • 2001 Khủng bố Ả Rập phá hủy WTC trung tâm thương mại thế giới ở Nữu Ước, ngày 9- 11- 2001, làm thị trường tài chính Mỹ và thế giới bị ảnh hưởng. TT Bush trở lại phương sách Keynes, đặt thêm phủ bộ trong chính quyền liên bang, nhằm bảo vệ an ninh quốc nội.
  • 2002 Tiền EURO thay thế tiền 12 nước Âu châu.

PHẦN  1  2

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét