Thứ Ba, 2 tháng 11, 2010

Chuyện phiếm: Liệt

Song Thao

(Tiếp theo và hết)

Ông bạn nhà thơ Thành Tôn của tôi thì tình cờ bắt được chữ “liệt”. Ông bị cườm mắt, đi khám để mổ. Trong chu trình trước khi mổ, có màn thử máu. Đã mất công thử thì thử luôn, vậy là bạn tôi thử máu tổng quát. Lòi ra anh PSA cao. Cao tới 20.5 lận! Ăn đứt con số 12 của ông bạn Hoàng Chiều Nhân. Người ta có 4 mà mình lên tới ngút ngàn, nhưng năm trước, PSA của ông nhà thơ Thành Tôn cũng đã lên tới 15 nhưng thử sinh thiết tiếp theo thì không phải cancer. Vậy là năm nay lại sinh thiết tiếp. Lấy một tí mẫu trong tuyến để xét nghiệm. Chuyện xem ra có vẻ dễ dàng nhưng lại sinh chuyện. Khi nong chiếc ống vào đường tiểu, ông bạn tôi đau tới chảy nước mắt. Giọng ông kể lại trong phôn: “Cái thứ dùng cho Mỹ mà nong vào mình thì anh coi làm sao chịu thấu! Lại thêm tuổi cỡ mình thì thứ chi cũng co lại, te tua hết đường tiểu, đau cách chi đâu!”.
Về nhà dưỡng thương, tưởng yên rồi, nhưng lại qua chuyện khác. Đường tiểu nhất định đình công không làm việc. Anh bạn tôi bí tiểu tới 8 tiếng đồng hồ. Chịu không nổi, phôn bác sĩ. Lại trở lại nơi mới được tan hàng đi về. Lần này ông bạn tôi được nhét cái cái ống có kèm theo cái bọc chứa nước tiểu.Vẫn thứ ống dành cho Mỹ mà Việt phải chịu này. Đau thấy ông bà ông vải. Bạn tôi phải chịu đeo cái bọc này trong bốn ngày liền. Nước tiểu có ra, ra tới cỡ một gallon lận, nhưng cấn cái hết biết. Nằm không được, ngồi cũng không xong. Rồi cũng tới lúc phải rút cái ống nhân tạo này ra để cho cái thứ thiên tạo cơ hữu làm việc. Khi rút ông ra y tá cho biết nếu lần này vẫn bí thì lại phải nhét ống lại nữa. Nghe vậy bạn tôi tá hỏa. Chắc chết! May sao, khi về nhà, đang lo về nỗi đoạn trường nếu cái thứ làm việc từ khi cha sanh mẹ đẻ tới giờ vẫn ỳ ra không chịu lao động nữa, thì không biết nhằm vào giờ chi mà ông Trạng Quỳnh bỗng tạt qua nhà bạn tôi. Tự nhiên ông nhà thơ nhớ tới trò ma bùn của ông Trạng ngày xưa. Chẳng là vua muốn hành ông trạng hỗn hào nên phú cho lính tới nhà đại tiện tự do trong nhà ông. Ông Trạng Quỳnh không dám phạm thượng nên phải mở cửa nhà cho lính vào làm cho nhà ông thành nhà… tiêu. Nhưng cũng theo đúng lệnh vua, ông ra điều kiện: chúng bay chỉ được đại tiện, cấm tiểu tiện. Có ai làm chuyện lớn mà thông qua được chuyện nhỏ đâu! Vậy là quân lính kéo quần lên đi về. Ông Thành Tôn nhớ lại được chi tiết đáng tiền này. Và ông suy luận. Bí đái thì có nhưng đầu óc ông không bí. Ông đặt ngược lại vấn đề. Như vậy muốn tiểu được thì ta cứ làm… đại. Vậy là ông hét vợ con ra nhà thuốc kiếm cho ông thuốc nhuận trường nhét vào chỗ… pháo đại. Vậy là pháo nổ, thông trước thông sau ngon lành. Ăn đứt y khoa tân tiến!

Tét tiếc như vậy cũng phiền phức. Các bác sĩ ở bệnh viện Tenon ở thủ đô Pháp Paris nghĩ ra cách khác. Không biết có phải vì thấy các bà đầm Parisienne nhởn nhơ dắt chó đi chơi, để chó tiêu tiểu tự do ngoài đường tạo thành một nét đặc trưng cho thủ đô có rất nhiều mìn trong thời bình không mà các bác sĩ tại nhà thương Tenon nghĩ tới chó. Chó là giống rất thính mũi. Loài chó canine có khả năng phân biệt được mùi cao gấp 100 ngàn lần so với khả năng phân biệt mùi của chúng ta. Khả năng hít này đã được dùng trong ngành cảnh sát và quan thuế, vậy thì tại sao không dùng khả năng này vào việc tét ung thư nhiếp hộ tuyến? Sở dĩ các bác sĩ Pháp nghĩ tới chuyện này vì họ biết các tế bào cancer prostate trong nước tiểu có mùi vị rất đặc trưng. Tiến sĩ Jean-Nicolas Cornu, người đứng đầu cuộc nghiên cứu, cho biết: “Chúng tôi nghĩ rằng các chú chó được huấn luyện có thể nhận biết được những mùi đặc trưng của các tế bào ung thư”. Vậy là nhóm nghiên cứu tiến hành việc huấn luyện chó. Kết quả rất hấp dẫn: trong 66 mẫu nước tiểu của người không ung thư cái tuyến liệt và người có dính… liệt được chó ngửi thì chúng đã phân biệt được chính xác tới 63 mẫu. Tính theo tỷ lệ thì chính xác tới 95%! Phương pháp… ngửi này, nếu được phổ biến thì sẽ tiết kiệm được vô số tiền bạc và… máu của các bậc nam nhi. Tuy nhiên, một số nhà khoa học cho rằng nghiên cứu này mới chỉ được tiến hành trên phạm vi nhỏ nên chưa thể xác định được hiệu quả trên thực tế của nó. Chúng ta đành phải đợi các thí nghiệm rộng lớn hơn vậy.

Trong khi chờ đợi, phái mạnh nhưng có nguy cơ… liệt chúng ta vẫn cứ phải đổ máu. Nhưng các nhà khoa học Nhật Bản đang thí nghiệm một phương pháp mới để cho ít máu đổ hơn. Phương pháp thử bằng bút vàng chỉ cần một hoặc hai giọt máu là có thể biết được ông nào liệt ông nào không liệt. Bút thử sử dụng hạt vàng này do các nhà khoa học của công ty luyện kim Tanaka Kikinzoku chế tạo và đã chứng tỏ là ngon lành. Chỉ trong vòng 15 phút thử, bút đã kiểm tra được kháng nguyên tuyến tiền liệt (PSA). Với bút có hạt vàng, các nhà khoa học đã lợi dụng phản ứng giữa kháng thể có sự kết hợp của hạt vàng với PSA để kiểm tra mức độ kháng nguyên này. Nếu mức độ kháng nguyên PSA này vượt quá tiêu chuẩn thì trên bút thử sẽ xuất hiện một vạch màu đỏ. Các nhà khoa học đang cố gắng cùng với các công ty chế tạo thiết bị y khoa để đẩy nhanh việc ứng dụng bút thử vàng này vào thực tế.

Nguyên tắc của y khoa ai trong chúng ta cũng được nhồi nhét vào đầu là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Bệnh càng biết trước càng dễ chữa, nhất là với căn bệnh tinh quái là ung thư. Đàn ông chúng ta cứ trên 50, cái tuổi mà anh chàng prostate cancer ưa giao du, là trích máu thử PSA cho chắc ăn. Nếu trong mỗi lít máu có trên 4 nanogram PSA là…việt vị. Nhưng PSA vượt qua ngưỡng gạch đỏ không chắc là ung thư. Các bệnh hiền khô như phì đại hay viêm sưng tuyến tiền liệt cũng làm cho PSA tăng cao vậy. Theo một nghiên cứu được tạp chí Ung Thư công bố vào năm 1997 thì trong số những ông có máu vượt gạch đỏ trên 4 nanogram thì có từ 65% đến 75% không hề bị ung thư. Trong khi đó, tạp chí y học New England Journal of Medecine công bố là trong năm 2004, 15% các ông có chỉ số PSA dưới 4 lại dính ung thư! Vậy là sao? Thử nghiệm là tốt nhưng làm quá thì lợi bất cập hại. Chẳng hạn như theo một nghiên cứu tại Âu Châu thì việc thử PSA cứ bốn năm một lần đã giúp làm giảm các ca tử vong tới 20%. Nhưng với mỗi sinh mạng được cứu sống, các bác sĩ phải kiểm tra tới 1410 ông và tiến hành các phương pháp điều trị đáng lẽ không cần làm với 48 ông. Thực là phí phạm công sức và ngân sách!
Chất lượng cuộc sống của những người sau khi được chữa bằng xạ trị cũng có thể khá vất vả: không kềm chế được việc tiểu tiện hoặc bất lực khiến họ phải uống thuốc trị cương dương hoặc mang tã! Trong khi đó, y học cho biết là bệnh ung thư tuyến tiền liệt ở đa số các ông tiến triển rất chậm, chậm tới mức có ông cho tới khi ngủm cù tì về bệnh khác rồi mà vẫn chưa có dấu hiệu của ung thư tuyến tiền liệt. Một nửa các ông từ 80 tuổi trở lên đều có tế bào ung thư trong tuyến… liệt này nhưng không ngỏm vì cái thứ ung thư của cái tuyến bé tí tẹo này!

Nói vậy nhưng ung thư nào chẳng là ung thư, chẳng nên giỡn mặt với chúng. Nếu được xác định cái thứ độc quyền của các ông là ung thư prostate thì phải chữa chạy. Hoặc hóa trị, hoặc xạ trị hay phẫu thuật. Phương pháp mới nhất trong phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt là LRP thường được gọi là phẫu thuật robot Da Vinci. Để cho anh robot giải phẫu sẽ mang lại độ chính xác cao hơn, giảm thiểu tổn thương cho các mô và giây thần kinh phụ cận. Bệnh nhân cũng đỡ mất máu hơn và vết hở phẫu thuật cũng nhỏ hơn khiến ít bị đau đớn hơn khi đang mổ và ít bị biến chứng hơn sau khi mổ. Phẫu thuật tân tiến nhất này giúp cho bệnh nhân mau chóng hồi phục hơn, chỉ cần nằm nhà thương từ 2 đến 3 ngày thay vì từ 4 đến 5 ngày nếu phẫu thuật theo truyền thống do bàn tay của bác sĩ giải phẫu thực hiện. Thời kỳ hồi phục cũng nhanh hơn, chỉ khoảng 2 tuần so với một tháng theo kiểu phẫu thuật truyền thống.

Ngày 13 tháng 10 vừa qua, các bác sĩ phẫu thuật tại bệnh viện Montreal Hospital General thuộc Đại học McGill ở thành phố nơi tôi cư ngụ còn làm hơn nữa. Họ đã thử nghiệm thành công một cuộc giải phẫu ung thư tuyến tiền liệt bằng cách phối hợp robot Da Vinci với robot gây mê McSleepy do chính bệnh viện này sáng chế. Đây là cuộc giải phẫu thử nghiệm đầu tiên phới hợp hai robot này trên thế giới. Bác sĩ chuyên khoa gây mê Thomas Hemmerling, người điều khiển robot McSleepy trong cuộc thử nghiệm, giải thích: “Cái lợi của việc sử dụng đồng thời hai robot này là người ta có thể giải phẫu và gây mê với độ chính xác hơn… Robot McSleepy đã gây mê an toàn hơn là chính tôi gây mê”. Bác sĩ chuyên khoa giải phẫu niệu đạo Armen Aprikian, người điều khiển robot Da Vinci, nói thêm: “Sự phối hợp này làm cho cuộc giải phẫu nhanh hơn, an toàn hơn và chính xác hơn”. Bệnh nhân được thử nghiệm là ông Gilles Lefort, 68 tuổi, cư dân vùng Candiac, hân hoan phát biểu: “Tôi nhớ là mình đã tỉnh lại trong phòng mổ mà không có triệu chứng nôn mửa và trí óc tôi lúc đó rất sáng suốt. Tôi nghĩ đây là một kỹ thuật tuyệt diệu!”. Tuyệt diệu quá đi chứ. Giải phẫu gia chỉ việc ngồi trước robot để điều khiển trong khi cánh tay máy thi hành phẫu thuật trên cơ thể bệnh nhân.

Phấn khởi với kỹ thuật ghép hai robot này, Đại học McGill sẽ cho tiến hành thêm các ca mổ khác, với các loại ung thư khác.

Tôi cũng phấn khởi, vội a lô cho ông bạn Hoàng Chiều Nhân về kết quả này. Bạn tôi vừa mừng vừa tiếc. Mừng cho bạn bè nay đã tới tuổi… liệt sẽ được hưởng phúc của kỹ thuật mới nhưng tiếc là ung thư tới thăm ông sớm quá. Phải chi nó hoãn cho ông tới bây giờ thì có phải ông đã được hưởng ơn mưa móc của khoa học hiện đại tại Montreal, nơi chúng tôi cùng cư ngụ không!

Cuối tuần này, tôi sẽ phôn cho ông bạn Thành Tôn ở Cali để khoe với ông ta. Biết đâu, nếu cần, ông bạn sẽ đỡ vất vả hơn khi hai anh mặt sắt Da Vinci và McSleepy này vào việc. Đường từ Cali tới Montreal đâu có xa. Chỉ sợ cái luật bảo hiểm sức khỏe mới toang của ông Obama không kết hợp được với hệ thống bảo hiểm sức khỏe lâu đời của dân Canada chúng tôi như hai anh robot đã kết hợp với nhau thôi! Thôi thì cứ wait and see! Cửa nhà tôi lúc nào cũng rộng mở đón bằng hữu!

10/2010
Website: www.songthao.com

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét