Thứ Ba, 2 tháng 11, 2010

Chuyện phiếm: Liệt

*SONG THAO

Chữ nghĩa gì đọc lên chỉ thấy thua. Liệt! Nghe thấy nản. Bèn phôn ông đồ nho Hoàng Chiều Nhân. Ông bạn cười ha hả. Chữ liệt đó không phải là liệt vị âm dương đâu. Liệt đây là “bày ra” như trong chữ “liệt kê”. Tuyến tiền liệt là cái thứ bày ra ở phía trước. Trước cái chi? Trước cái bộ máy sinh sản của mấy anh đàn ông. Các bà có nằm mơ cũng chẳng có được cái thứ… bửu bối này. Bù lại các bà có cái tử cung mà các ông rất thích nhưng không thể sắm riêng cho mình một cái được. Vậy là có qua có lại. Mà thực ra chẳng qua cũng chẳng lại gì, vì hai thứ riêng rẽ của hai phái đối lập nhau chính là một! Trong khoảng 7 tuần lễ đầu của bào thai, cơ quan hóa sinh dục có bề ngoài giống nhau. Sau đó mới biệt hóa và phát triển theo hai hướng. Hoặc trai hoặc gái. Tuyến tiền liệt chính là vết tích của tử cung còn sót lại. Đúng là vạn vật nhất thể!


Ông bạn họ Hoàng thấy tôi ngán ngẩm chữ “liệt” bèn mở đường thoát cho tôi. “Tiền liệt tuyến” là chữ anh Tầu mới dùng từ khi không ưa anh Nhật vào đầu thập niên 1940. Trước đó họ vẫn dùng theo anh Nhật là “nhiếp hộ tuyến”. Vừa nghe thấy chữ “nhiếp hộ tuyến” tôi thấy quen quen. Nhớ lại mới thấy là ngày xưa chúng ta chỉ dùng chữ “nhiếp hộ tuyến” này. Nghe đỡ… liệt hơn.

“Tiền liệt tuyến” hay “nhiếp hộ tuyến” thì mặc xác chúng, ông xía vô làm chi vậy? Ông bạn Hoàng Chiều Nhân mắng tôi. Tôi thở dài: “Tại vì tôi có ông bạn Thành Tôn ở bên quận Cam vừa cho biết là bị nghi ung thư prostate nên tôi thử coi nó là cái chi chi mà bắt nạt các ông bạn tôi hơi nhiều”. Ông Hoàng thở dài theo: “Thì chính tôi cũng bị đây!”

Thế này thì láo quá! Vậy thì cái thằng “tuyến tiền liệt” là thằng nào vậy? Tôi mở sách vở ra tra cứu. Nào nó có to tát gì cho cam. Nó chỉ nhỏ bằng một quả hạt dẻ, dẹt, nằm trước trực tràng, ngay dưới bàng quang và bao quanh ống niệu đạo. Ở người trưởng thành nó có kích thước rộng 4 phân, cao 3 phân và dầy 2 phân rưỡi, nặng từ 15 gram tới 25 gram. Vậy thì nó bé tí, nhưng mà là bé hạt tiêu vì nó tiết ra chất dịch có màu trắng sữa. Khi các ông lên tới đỉnh vu sơn, các túi của tuyến tiền liệt co bóp cùng với sự co bóp của ống dẫn tinh để đẩy chất dịch màu trắng sữa này ra trộn với tinh dịch để giúp cho tinh trùng đạt được khả năng vận động và thụ tinh ở mức độ tối ưu.

Vậy thì cái thứ… liệt này cũng được việc đấy chứ! Được quá đi chứ. Nếu không có anh bé hạt tiêu này thì việc tác xạ của các ông vất vả vô cùng. Có… tài như vậy nhưng thứ tuyến… liệt này cũng có tật. Cái tật vươn to lên cùng với tuổi tác. Y học gọi là “phì đại tuyến tiền liệt”. Ở tuổi 50 trung bình có từ 50% đến 60% các ông Việt Nam ta bị phì cái tuyến này. Còn trung bình của các ông trên toàn thế giới, cùng tuổi, bị phì tuyến này còn cao hơn nữa, từ 70% đến 80%. Càng thêm tuổi, nó càng thêm to. Vươn to ra, anh tiền liệt tuyến này chiếm nhiều chỗ quá nên chơi trò tham lam. Anh hích bên này, lấn bên kia gây nên tật tiểu nhiều, tiểu đêm hoặc bí tiểu. Toàn những thứ khó ưa có thể gọi chung là rối loạn tiểu tiện. Thứ này phiền lắm, cứ ngong ngóng cái toilet. Đi du lịch còn phiền hơn nữa. Ông bạn Võ Kỳ Điền vừa đi Tàu về có kể cho tôi nghe chuyện ông bị ông Tào Tháo đuổi trên xe buýt đang chạy trên xa lộ tơ tưởng tới cái toilet như thế nào. Ông kể như chuyện trinh thám nghe hồi hộp dễ sợ nhưng không dính líu chi tới cái tuyến… chết tiệt này nên tôi để dành đó, khi nào có dịp thì sẽ kể cho bà con nghe.

Muốn biết cái tuyến này có sinh sự với mình không thì các ông cứ trả lời những câu hỏi sau. Coi như đố vui để… liệt! Bạn có cảm giác vẫn còn nước tiểu trong bọng đái sau mỗi lần đi tiểu xong không? Sau khi đi tiểu xong bạn có mót tiểu lại trong vòng hai tiếng đồng hồ không? Khi đang tiểu bạn có bị ngừng đột ngột rồi lại phóng ra tiếp không? Bạn có hay bị mót tiểu đến mức không nhịn được không? Bạn có thấy tia nước tiểu tuôn ra èo uột không? Bạn có bị bí tiểu tới mức phải rặn hết sức mới ra được không? Ban đêm bạn có hay đi tiểu không? Nếu bạn trả lời là “không” cho tất cả các câu hỏi trên thì bạn hiên ngang lắm. Cái tuyến… liệt chưa làm khó bạn được. Nhưng tôi nghĩ chẳng có ông nào dõng dạc trả lời không tuốt được. Tâm lý thông thường sẽ ảnh hưởng làm tâm trí mình loạng quạng. Thế nào cũng nghe ngóng và thấy mình có vẻ có. Vậy nên khi không khi có cứ loạn cả lên. Thần hồn nát thần tính. Bởi vậy nên nếu thấy có những triệu chứng trên thì cứ bình tĩnh theo dõi luôn một tháng. Nếu thấy mọi chuyện cứ lập lại đúng như vậy thì tới thăm bác sĩ. Bởi vì những triệu chứng trên cũng là triệu chứng của bệnh ung thư tuyến tiền liệt!

Ung thư tuyến tiền liệt xảy ra khi các tế bào của tuyến tiền liệt đột biến và sinh sôi phát triển nhanh không thể kiểm soát được; những tế bào này có thể lan xa, thường gọi là di căn, ra các bộ phận khác của cơ thể, nhất là xương, các hạch bạch huyết, trực tràng và bàng quang. Loại ung thư này có thể gây đau, khó tiểu tiện, rối loạn cương dương và nhiều triệu chứng khác. Càng cao tuổi thì nguy cơ bị cancer tuyến tiền liệt càng cao. Ở độ tuổi 50 tại Mỹ có khoảng 33% các ông dính, lên tới độ tuổi 80 thì con số này cũng nhảy vọt lên tới 75%. Các ông bạn tôi nhìn vào con số phần trăm mà bồi hồi tấc dạ, ông nào cũng đã lọt vào vòng nguy nan. Vậy mà, cũng theo thống kê tại Mỹ, khi phát hiện ra ung thư thì có tới 40% đã di căn. Bởi vậy nên tỷ lệ tử vong của nam nhân cao tuổi ở Mỹ do cancer tuyến tiền liệt đã đứng vào hàng thứ ba sau ung thư phổi và ung thư ruột già. Ông bạn Du Tử Lê của tôi không thèm… liệt, ông chơi hách hơn, vướng vào cái thứ đứng hàng thứ nhì về tử vong này là ung thư ruột già, nhưng nhờ chữa chạy đúng lúc nên bây giờ vẫn phây phây làm thơ. Gặp tôi, ông cũng than van: “Phiền phức lắm, toa ạ!”. Bệnh chi mà không phiền phức. Phiền phức cũng nhạt bớt đi khi bạn tôi vững tinh thần và coi những ngày còn thở như những ngày bắt được của trời.

Ung thư tuyến tiền liệt được coi như một thứ ung thư… hiền. Theo thống kê của Viện Nghiên Cứu Ung Thư Quốc Gia Hoa Kỳ thì trong khoảng 20% các ông mắc ung thư tuyến tiền liệt thì chỉ có 3% tử vong. Sao thứ cancer này lại nhân đạo thế? Bởi vì thứ ung thư này là thứ rùa bò, tiến triển rất chậm so với các thứ ung thư khác. Nhiều bệnh nhân có thể chung sống hòa bình với bệnh. Cứ an nhiên như thơ Mai Thảo.
Bệnh ở trong người thành bệnh bạn
Bệnh ở lâu dài thành bệnh thân
Gối tay lên bệnh nằm thanh thản
Thành một đôi ta rất đá vàng


Muốn biết mình có liệt không thì phải xét nghiệm. Xét nghiệm thông thường nhất là thử nồng độ PSA trong máu. Thường thì tới năm chục tuổi thì cần thử. Năm chục tuổi thì tôi đạt tới từ khuya nhưng không biết tôi đã làm cái tét này chưa? Sức khỏe của tôi, tôi khoán trắng cho ông bạn Trang Châu. Mỗi năm ông phát cho tôi một miếng giấy xanh dài lằng nhằng, phú tôi đi tét máu. Tôi tới nhà thương hoặc các điểm y tế của chính phủ, vén tay cho các cô đầm chọc kim vô, cô thì lấy hai lọ, cô thì lấy ba lọ, cô thì phát cho cái ống nho nhỏ bảo tiểu vào đó. Chuyện cái ống nho nhỏ này cũng gây phiền phức. Lần đầu tiên, chắc ai cũng như tôi, rất bối rối, làm sao có thể làm mưa làm gió vào cái miệng bé xíu này được. Khi xong công tác thủy lợi, làm sao mà đưa cho cô đầm mà mặt nhất định không đỏ. Khi được chỉ dẫn, mọi sự mới sáng tỏ. Hóa ra chuyện gì, dù khó khăn tới đâu, cũng có cách giải quyết! Tét tiếc xong, làm thủy lợi xong là tôi phơi phới ra về, chuyện còn lại có ông bạn nhà văn kiêm tu bíp lo. Chẳng biết có bao giờ ông ấy tét PSA của tôi không?

Ông Hoàng Chiều Nhân, vốn rất nghiêm túc khi có thể nghiêm túc, cho rằng tôi tầm bậy. Thân mình không lo thì ai lo cho. Ông ấy thương người như thể thương thân lắm. Thực ra phải mạn phép ca dao tục ngữ để thêm vào câu bát tiếp theo mới đúng. Thương thân thương trước, thương người thương sau! Ổng rất rành sáu câu với cái tét PSA. Ông cho biết là khi tét, nếu lên tới 4 thì OK. Quá 4 thì phải coi chừng. Có lần PSA của ông nho chùm này lên tới 12! Chúa ôi! Thế nhưng ông cứ phải tét theo dõi tới một năm sau mới đi mổ.

(Còn tiếp)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét