Thứ Hai, 25 tháng 10, 2010

Giới thiệu sách: CUỐI ĐƯỜNG, Thơ KHÁNH HÀ

Tâm

Cuối Đường, thơ của Khánh Hà, do tác giả xuất bản năm 2010 tại Oslo, Na Uy.

Cùng tác giả, đã xuất bản: Cõi Thơ (thơ), Làng Văn, Hoa Kỳ 1997; Ở Đây (thơ), Thế Kỷ 21, Hoa Kỳ 2000; Peer Gynt (dịch với Tâm Thanh), Ủy Ban Ibsen, Na Uy, 2005.

Chúng tôi xin giới thiệu tập thơ Cuối Đường của Khánh Hà với các nhận xét của một “người nhà” của tác giả, nhà văn Tâm Thanh, qua bài Đọc Thơ Người Nhà dưới đây.


*

Đọc thơ người nhà

Chồng chê thơ vợ thì bị treo niêu, khen thơ vợ thì bị bạn bè chê cười. Bởi vậy tôi sẽ không chê khen, mà chỉ – từ vị trí gần gũi – xin tiết lộ một sự thật trong đời sống gia đình. Đó là: Hà ít ngủ. Tương tự cô bé Alice trong Thế giới Diệu kỳ, Hà thường trốn sang một thế giới khác, với những hò hẹn bất ngờ. Đọc thơ Hà là chứng kiến, và biết đâu tham dự vào cuộc tao ngộ ấy.

“Hoa trong vườn thức suốt đêm thâu” (Vườn hạ). Suốt mùa hè, ngày nào tôi chẳng ngửi và nhìn thấy hoa, nhưng tôi hoàn toàn không biết hoa thức suốt đêm thâu. Vậy là trong lúc tôi ngủ, Hà đã thức với hoa, hoặc hoa đánh thức nàng, tôi vô tri vô giác trong cơn ngủ say, không biết có cuộc hẹn giữa người và hoa. Thơ – hay cái Đẹp, sự Tỉnh thức – gọi tên từng loài hoa, cho biết hương sắc, tính nết hoa. Để cuối cùng thấy rằng“đêm mùa hạ đầy vườn hoa nở, mỗi đóa hoa là một nhiệm mầu”. Thưởng hoa ban đêm? Hà chỉ lấy cớ đêm hè Bắc Âu sáng như ban ngày để mở cửa nội tâm ra một thế giới cao hơn đang hiện diện ngay trong vườn nhà. Thiếu sự tỉnh thức ấy, dù giữa ban ngày, vạn vật sẽ ngủ thôi – uổng cho một cảnh giới đẹp! Hà không chỉ ‘ngắm’ bình minh, nàng tái tạo nó trong hồn, nên mới có câu “khi ngày mới bắt đầu / vạn vật chung tiếng nói”(Bình minh). Ai cũng nghe gà cục tác cục ta, chim ríu ra ríu rít, và chùm hoa giấy tinh nghịch ló đầu, nhưng tấm lòng nào nghe ra được “tiếng nói chung” ở đầu ngày (tôi hiểu đầu ngày có thể là kỷ bình minh tươi đẹp của loài người, kỷ này có thật không? không quan trọng), sẽ dễ hạnh phúc trong một thế giới có thật đầy tranh cãi, ngộ nhận.

Thơ Hà là kết quả của một xây dựng tâm cảnh – như trên vừa dẫn chứng – nhưng không dừng ở đó. Phần lớn các bài thơ ở hai tập trước của Hà đều thể hiện sự lựa chọn và thái độ sống; nhưng sự lựa chọn và thái độ sống trong Cuối đường có vẻ thư thái, tùy lòng (dục sở tòng tâm) hơn là khiên cưỡng, ‘tranh thủ’.

Buổi sáng nhẹ như mây
từng bước chân thật đầy
lòng thênh thang như gió
đến đây và qua đây
(Đi bộ)


Nhẹ như mây là tâm cảnh; bước chân thật đầy là thái độ sống. Thường tôi bước đi hiêu hiêu, không bám vào đời sống. Cách đây trên 10 năm một nhà sư Tây Tạng dạy tôi phải bấu bàn chân vào mặt đất mà bước đi. Đọc hai chữ chân đầy tôi hiểu hơn lời sư phụ, hiểu hơn nhờ đối diện với mây nhẹ. Từ cái giả (mây nhẹ), bắc qua cái thật (chân đầy). Từ đó, trước cuộc đời, tập sinh cởi mở mà không vồ vập – lòng thênh thang như gió; thấu cái lẽ đi về – đến đây và qua đây.

Hà không làm dáng – cả trong thơ, ý cũng như dụng ngữ. Cảm hứng từ đời sống bình thường của một phụ nữ bình thường. Cũng có lúc người đàn bà này vượt ra khỏi khuôn vườn, mái nhà, bản nhạc chiều, để xót xa với một em bé tận Afghanistan. Và rất đàn bà, trong tình huống nào cũng đặt tình yêu làm ưu tiên một. Nàng “muốn là một Lauren, chạy ra từ biển lửa ngày 11 tháng chín... nếu như có anh nước mắt đằm đìa, chạy tìm em trong tro bụi và chết chóc (Từ biển lửa). Quê nhà ở Cuối đường không còn ray rứt như trong Cõi thơ Ở đây nữa, vì vết thương đã lành, một phần, nhưng vì thái độ sống đã thay đổi đến chỗ tâm ở đâu quê ở đó. Tâm thân vĩnh viễn không lạc nhau nữa:

Đến đây là cuối đường lưu lạc
vĩnh viễn qua rồi kiếp nổi trôi (Cuối đường)


Hà đã vượt biên lần thứ hai, và định cư trong miền an nhiên tự tại của tâm. Nàng đã tới cuối đường của một cuộc tìm kiếm. Cuối đường là mùa trái chín, là phút đò cập bến, là bước cưỡi trâu về. Lúc thơ chạm vào đạo.

Thơ đối với Hà, là hơi thở. Nhưng nàng lại ngại ngùng khi chia sẻ; nàng thích chia sẻ đồ ăn, của cải, nhưng tâm sự và thơ thì dè dặt. Đối với bạn bè, và cả với tôi, nàng chỉ coi thơ (có nghĩa là chính cuộc đời nàng) như một nụ cười vu vơ gởi đến bạn hiền:

một nụ cười buổi sáng
nở từ tấm lòng vui
...
nụ cười rất vu vơ
gởi cho ai bắt gặp
trong một thoáng tình cờ
ta chia nhau hạnh phúc

(Nụ cười vu vơ)

Tôi vừa đọc dăm câu thơ Hà như người nhà. Cầm tập thơ nhỏ này trong tay, Anh Chị đã là Bạn rồi, biết đâu nhờ tình bạn ấy, Anh Chị cũng cảm thấy có chút gì ấm lòng trong nụ cười vu vơ ấy.

Tâm
(Skedsmokorset, Thu 2010)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét