Thứ Hai, 16 tháng 8, 2010

Giới thiệu tác phẩm: MEKONG THE OCCLUDING RIVER của Tác giả: NGÔ THẾ VINH

Phạm Xuân Đài


Mekong The Occluding River, do Nguyễn Xuân Nhựt và Thái Vĩnh Khiêm dịch sang Anh ngữ từ cuốn Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch của tác giả Ngô Thế Vinh. Bản tiếng Anh do nhà xuất bản iUniverse, Inc. New York Bloomington ấn hành 2010, dày 300 trang, giá U.S.$ 32.95.

Bản tiếng Việt của tác phẩm này, Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch, đã được Văn Nghệ Mới xuất bản năm 2007 dưới hai dạng sách in và audiobook qua giọng đọc của Ánh Nguyệt. Đây là những trang bút ký và hình ảnh sống động của tác giả Ngô Thế Vinh qua những chuyến đi đến với con sông Mekong, từ vùng thượng nguồn ở tỉnh Vân Nam của Trung Quốc, đến Lào, Thái Lan, Căm Bốt, và cuối cùng là vùng đồng bằng sông Cửu Long của Nam Việt Nam. Sông Mekong là một con sông chảy qua nhiều nước, và nay những vấn nạn về con sông này về môi trường cũng như đối với đời sống cư dân các vùng mà nó chảy qua cũng trở nên có tầm mức quốc tế, phải được quốc tế quan tâm giải quyết. Chính vì thế mà cuốn sách Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch cần phải được dịch sang tiếng Anh và được một nhà xuất bản của Mỹ ấn hành, để những ghi nhận tận nơi của một người Việt Nam về những nguy cơ do Trung Quốc gây ra cho sông Mekong được phổ biến rộng rãi ra thế giới.


Nhiều người đã có ý kiến về cuốn sách này. Những học giả, giáo sư, những chuyên gia về môi trường và sông nước, cùng một số bạn hữu của tác giả đã đóng góp ý kiến về tác phẩm và cảm tình của mình đối với công việc của tác giả.

Ý kiến của các vị này in ở cuối sách, được nhìn từ nhiều vị thế, từ khoa học đến chính trị, từ nhà văn đến nhà báo, từ người Mỹ đến người Việt, có thể tạm bao quát hết tầm cỡ của giá trị cuốn sách. Người điểm sách nhận thấy cách tốt nhất để độc giả có một khái niệm về nhiều mặt của cuốn sách này, là giới thiệu các ý kiến rất có thẩm quyền đó. Sau đây mời quý độc giả theo dõi một số trích đoạn.

Aviva Imhof, (Campaigns Director, International Rivers, Berkeley, California):
“Tình yêu của bác sĩ Ngô Thế Vinh đối với dòng sông Mekong bàng bạc trong từng trang sách của tác phẩm này. Bác sĩ Vinh vận dụng nhiều hình thức trình bày, lúc thì tự truyện, lúc kể về lịch sử, lúc mô tả những chuyến du hành, để đan kết thành câu chuyện xúc động về những chuyến đi xuyên qua nhiều quốc gia mà dòng Mekong chảy qua. Và ông đã cho độc giả cái nhìn toàn cảnh về ảnh hưởng tai hại, đang xảy ra, và có thể xảy ra, từ việc Trung Quốc xây dựng các đập thủy điện tại đây.”

Witoon Permpongsacharoen, (Publisher Watershed, People’s Forum on Ecology, TERRA): “Tôi vui mừng được biết mỗi người chúng ta nỗ lực, trong khả năng của mình, để bảo vệ dòng Mekong. Điều không thể chối cãi là: Mekong, và cư dân có liên hệ đến dòng sông này, đang đối mặt với nan đề ‘phát triển, hoặc là hủy diệt.’ Chúng ta cần có thêm nhiều Ngô Thế Vinh hơn nữa để ‘bảo vệ Mekong cho các thế hệ tương lai,’ bằng cách giúp đỡ ‘ngăn chặn các kế hoạch phát triển có tính phá hoại đối với khả năng chịu đựng của dòng sông’.”

Michael Walsh (President Mississippi River Commission):
... “Cám ơn bác sĩ Ngô Thế Vinh về tác phẩm ‘Mekong, Dòng Sông Nghẽn Mạch.’ Chắc hẳn Bác Sĩ đã biết, Ủy Hội Sông Mississippi đã gởi thư ngỏ đến Ủy Hội Sông Mekong hồi tháng Bảy, 2009 vừa qua. Chúng tôi đang nỗ lực tìm cách chia sẻ những bài học kinh nghiệm cũng như khoa học liên quan đến sông ngòi. Ý tưởng hiện tại của chúng tôi là tìm cách thúc đẩy sự liên kết giữa các trung tâm nghiên cứu về sông ngòi, cũng như các đại học, giữa hai quốc gia với nhau. Các trung tâm này sẽ giúp mọi người thấy được lưu vực hiện tại cũng như trong quá khứ; từ đó giúp đưa ra sáng kiến về những gì chúng ta cần phải làm cho tương lai.”

Phạm Phan Long (PE, Chairman, Viet Ecology Foundation):
... “Để hoàn thành tác phẩm này, Bác Sĩ Ngô Thế Vinh đã thực hiện nhiều chuyến khảo cứu ở những vị trí cấm kỵ nhất: Từ khu vực thượng nguồn trên Vân Nam, đến các đập dự trữ tại Lào, qua đến Cambodia bí ẩn, rồi về khu vực Châu Thổ Mekong của Việt Nam. Bác sĩ Vinh đã đích thân làm điều ấy, vì ông muốn tận mắt chứng kiến những thay đổi, đã và đang xảy ra, đối với đời sống cư dân ở hạ nguồn Mekong. Đọc tác phẩm này, độc giả sẽ thấy được rất nhiều điều từ nhật ký của bác sĩ Vinh, từ những quan sát và viễn kiến của ông, cho đến vô số bằng chứng liên quan đến lịch sử và văn hóa của dòng sông.”

Dr. Nguyễn Đức Hiệp (Ph. D., University of Sydney in biomedical engineering, senior scientist for the Department of Environment and Climate Change, NSW, Australia):
… “Một tác phẩm xuất sắc về dòng Mekong, sinh thái Mekong, và những đe dọa đến từ các đập nước, toàn bộ bối cảnh lịch sử, xã hội, kinh tế cùng sự tác động lên đời sống cư dân sống tại các lưu vực, hay các nhánh con, của dòng sông vĩ đại này.



… Thật sự thích thú, và học được rất nhiều điều khi đọc tác phẩm này. Kinh nghiệm này tôi đã có một lần trước đây, khi đọc tác phẩm rất hay, cũng về sông Mekong, của Dr. Milton Osborne. Điều khác biệt là, đoạn kết của tác phẩm ‘Mekong, Dòng Sông Nghẽn Mạch’ của bác sĩ Vinh khiến tôi hết sức quan ngại về tương lai dòng sông này. Mekong sẽ bị tàn phá hơn nữa nếu người ta cứ tiếp tục xây dựng đập thủy điện. Mọi người cần có, và phải có ngay lập tức, nhận thức rõ ràng về những tàn phá môi trường gây ra từ việc xây dựng đập nước và tàn phá rừng nơi lưu vực Mekong. Chúng ta cần có hành động để ngăn chặn một thảm họa đang hiển hiện rõ ràng ngay trước mặt.”

Bác sĩ Trần Ngươn Phiêu (nguyên Bộ trưởng Xã Hội VNCH):
... “Ngô Thế Vinh, đã mạo hiểm lên Vân Nam để tận mắt xem xét Ðập Mạn Loan của Trung Quốc. Ði vào một nước Cộng Sản với chánh sách toàn trị và công an là một hiểm nguy vì những bất trắc khó lường trước được. Theo dõi các điện thư anh gởi về suốt cuộc viễn du, tôi và các bạn của anh đã thở phào nhẹ nhõm khi biết tin anh đã an toàn rời khỏi Trung Quốc.

Rời thượng nguồn, nơi các con đập đã đem đến sự phát triển của đất Vân Nam, Ngô Thế Vinh đã xuôi dòng sông Mekong từ Thượng Lào đến Nam Vang, Biển hồ Tonlesap và cuối cùng trở về Đồng Bằng Sông Cửu Long để chứng kiến các đổi thay tai hại của việc Trung Quốc chặn nguồn nước làm suy thoái sinh thái hạ lưu. Cảnh vật con sông với mặt nước dồi dào khúc Vạn Tượng, Luang Prabang nay chỉ còn lại như một con rạch với những cồn mới, bắt đầu nổi giữa dòng sông. Giống cá khổng lồ Pla Beuk đặc biệt của khúc sông Mekong này nay chỉ còn hiện diện rất ít. Với sự hiện diện càng ngày càng nhiều của các đập thủy điện, loài cá hiếm có nầy chắc chắn sẽ không còn thấy trên khúc sông Mekong!
...



Ðồng Bằng Sông Cửu, vựa lúa nuôi sống Việt Nam từ bao đời đã bắt đầu thấy lưu lượng nước càng ngày càng giảm từ ngày Trung Quốc tiếp tục chủ trương xây đắp thêm các đập thủy điện. Nước biển đã lần lần tràn sâu vào các cửa sông khiến việc trồng lúa đã phải đương đầu với những trở ngại mới do nước mặn tràn vào ruộng lúa.”

Prof. Lê Xuân Khoa (President emeritus, Southeast Asia Resource Action Center, Former Adjunct Professor, SAIS, Johns Hopkins University):
... “Giới lãnh đạo chính trị Hoa Kỳ và Đông Nam Châu Á biết rất rõ tình trạng bi đát của dòng Mekong, và họ nỗ lực làm việc với phía Trung Quốc để tìm các phương cách tối ưu nhằm bảo vệ môi trường, văn hóa, và đời sống của khoảng 60 triệu người trong khu vực bị ảnh hưởng.”

Gs Võ Tòng Xuân (nguyên Viện Trưởng Đại học An Giang, Việt Nam):
“Bác sĩ Ngô Thế Vinh rất quan tâm các biện pháp bảo vệ môi sinh của sông Mekong và Đồng Bằng Sông Cửu Long. Ông đã sưu tầm nhiều tư liệu quý liên quan đến hơn 4.000km chiều dài dòng Mekong, từ Tây Tạng đổ xuống Biển Đông. Nhiều bài viết rất tâm huyết của bác sĩ Vinh được đăng tải trên các tạp chí, cung cấp cho bạn đọc trong và ngoài nước thêm thông tin, không chỉ về bước khởi đầu của những con đập bậc thềm Vân Nam/ Mekong Cascades mà còn về những tác hại có thể xảy đến cho môi sinh của hàng chục triệu người sống dọc dòng sông do chuỗi 14 con đập ấy gây ra. Trước viễn cảnh rất u tối về môi trường của Đồng Bằng Sông Cửu Long do tác động của những đập thủy điện khổng lồ nơi thượng nguồn như với con đập Tiểu Loan / Xiaowan cao nhất thế giới vừa hoàn tất, bác sĩ Vinh đã không ngừng lên tiếng trước dư luận VN và quốc tế, không chỉ bằng các bài viết mà mới đây là cuốn ký sự sống động Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch, ghi lại kinh nghiệm cuộc hành trình của tác giả đi dọc theo dòng Mekong. Dù không sống ở VN nhưng hiểu biết và tâm tư của ông luôn gắn với dòng sông.”

Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng:
...“Ngô Thế Vinh viết về một nhân vật sẽ còn để lại ấn tượng rất mạnh nơi người đọc/nghe là giáo sư Võ Tòng Xuân, một con người gắn liền với một miền đất phương nam, với cây lúa, với dòng sông, với bát cơm và mồ hôi của người dân. Một giáo sư mà khoảng cách chỗ đứng của ông với người nông dân đồng bằng sông Cửu Long chỉ là một sợi tóc. Nhân vật đó có thực trong đời sống mà sao như là nhân vật trong tiểu thuyết. Một nhân vật khác của ông trong đoạn Cùng bầy Chim Cormorants Trên Hồ Nhĩ Hải, theo tôi, có thể là một nhân vật tiểu thuyết khác mà tôi ao ước phải chi được đi với Ngô Thế Vinh trong chuyến đi Vân Nam, đến với con đập Mạn Loan. Nhân vật lão ngư ông người gốc Bạch đã mời ông điếu thuốc thơm trên mặt hồ Nhĩ Hải và đã cao hứng hát cho ông nghe một bản tình ca có tự lâu đời của sắc dân Bạch.

...

Từ Vòng Đai Xanh đến Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch, Ngô Thế Vinh không chỉ vẫn giữ nguyên tính nhân bản và văn học trong ngôn ngữ của mình, mà ông còn bứt đi một bước khá xa, như một người lực sĩ chạy đua đường trường, đã sải bước đến đích bằng một bứt phá ngoạn mục.”

Ánh Nguyệt (nguyên phóng viên RFI, Paris):
... “Tất cả những điều mà báo chí Việt Nam cũng như quốc tế hôm nay có thể đề cập công khai như trên thực ra đã được nhà văn Ngô Thế Vinh báo động từ những năm 2000 trở đi qua những chuyến du khảo dọc theo sông Mekong, từ Lào, Thái, Campuchia qua tới Vân Nam, rồi vùng đồng bằng sông Cửu Long. Tác giả đã chứng kiến cảnh con sông đoạn chảy qua Lào trơ đáy, nguồn cá tôm của Biển Hồ và cả ở miền Nam Việt Nam ngày càng cạn kiệt, đã đặt chân tới con đập Mạn Loan, một “bí mật quốc phòng” của Trung Quốc, đã tiếp xúc với những người dân địa phương, nghe họ nói về những tai họa do các con đập trên thượng nguồn con sông Mekong đem tới từ mười năm trước.

Khi ký sự Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch tập họp tài liệu của những chuyến du khảo dọc theo con sông này ra mắt người đọc lần đầu vào tháng 3/2007 và tái bản lần thứ nhất vào cuối năm cùng với bộ audiobook đã có phản bác của một hai chuyên viên phủ nhận trách nhiệm của Trung Quốc trước các hậu quả tai hại của kế hoạch xây dựng chuỗi con đập bậc thềm tại Vân Nam. Năm nay, 2010, Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch bản tiếng Anh, lại ra mắt người đọc, trong bối cảnh những lời báo động của Ngô Thế Vinh từ mười năm trước đã là tiếng kêu cầu cứu của các nước hạ nguồn sông Mekong, trong đó có đích thân Thủ tướng Thái lan Abhisit Vejjajiva.

Sinh cảnh bị hủy diệt lần mòn của con sông Mekong không còn là viễn tượng mà đã trở thành hiện thực. Ký sự Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch, viết từ những năm 2000 đã xác nhận một lần nữa tư cách nhà văn của Ngô thế Vinh – người sống với thời đại và dự báo thời cuộc.

Nhà văn Phan Nhật Nam:
... “Họa Đại Bá Trung Hoa ngày nay không cần được thực hiện với những vó ngựa và đầu ngọn giáo như dưới những vương triều phong kiến thời Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh. Cũng không phải chước biển người như đã một lần xử dụng trong chiến tranh đầu hậu bán Thế Kỷ 20 nơi bán đảo Triều Tiên hay gần gũi hơn trên biên giới Việt –Trung năm 1979. Dẫu hiện nay với dân số hơn 1 tỷ, chết dăm ba triệu sinh mạng thật không là điều đáng kể. Hoạ Người Hoa hiện nay hiện thực với khối hàng hóa khổng lồ mang nhãn hiệu Made in China tràn ngập cùng nhịp độ sinh hoạt hằng ngày của người dân thế giới. Hiện tượng người gốc Hán xuống đường trừng trị dân chúng bản địa ở Tân Cương, Algérie, Nigeria... không phải là những hiện tượng đơn lẻ nhưng thể hiện đủ bản chất của một lớp người Hoa mới được nuôi dưỡng bởi tinh thần Đại Hán được Mao Trạch Đông hóa đến độ thuần thành tuyệt đối.

Dân Tộc Việt hứng chịu ngọn ác phong mang danh tính Trung Hoa trực tiếp và cuồng khấu nhất thêm được sự tiếp tay đắc lực và có hiệu quả từ nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Với đồng thuận quyết tâm “Khai thác Tây Nguyên là một chủ trương lớn” của hệ thống cầm quyền Hà Nội, người Hoa được toàn quyền đấu thầu phá vỡ lớp trầm tích được cấu tạo từ bao thế kỷ xây dựng nên thành rặng Trường Sơn hùng vĩ của quê hương để sản xuất ra khối quặng nhôm mà Bắc Kinh cần thiết. Cũng bởi hơn 100 nhà máy trên đất Hoa đã phải đóng cửa vì đe dọa hậu quả tan vỡ môi trường sống do quá trình thực hiện công tác khai mỏ. Cùng lúc hệ thống đập thượng nguồn con sông Mẹ Mêkông trong đất Hoa vùng Vân Nam đã bắt đầu khởi động vận hành để tích chứa khối nước vĩ đại con sông thiêng kiến tạo nên thành thủy điện, và biến giòng chảy nên thành đường thủy vận xuống miền Nam Á. Hậu quả tất yếu là con sông MêKông không còn khả năng duy trì dòng chảy tối thiểu trong mùa khô để ngăn nước mặn từ ngoài biển Đông tràn vào Đồng Bằng Sông Cửu Long. Sông cũng sẽ không đủ dòng chảy mạnh mẽ trong mùa lũ để đưa nước ngược vào Biển Hồ nuôi sống người dân Campuchia như hằng sống qua bao thế kỷ. Và tệ hại hơn tất cả dòng chảy nguồn sống của các dân tộc Đông Nam Châu Á sẽ trở nên là cống rãnh để đổ xuống các chất phế thải từ vùng kỹ nghệ Vân Nam. Lúc ấy không chỉ giống cá Pla Beuk bị tận diệt mà 100 triệu người vùng hạ lưu sông đồng bị nhiễm độc. Trong 100 triệu sinh vật người nầy gồm 20 triệu công dân nước Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam sinh sống nơi Đồng Bằng Sông Cửu Long.”

Nhà văn Hoàng Khởi Phong:
... “Nhà văn Ngô Thế Vinh đối với tôi không phải là một bác sĩ chỉ chuyên chẩn bệnh cho con người. Ông còn là người bắt mạch cho những dòng sông, tìm cách và kêu gọi mọi người bảo vệ sự khai thông của những dòng sông mà điển hình là con sông Mekong đang là “mạch sống” của hơn 60 triệu cư dân sống ven sông mà giờ đây vì hoàn cảnh lịch sử, vì những cái nhìn hạn hẹp cho những lợi ích ngắn hạn, đã và đang làm nhiều khúc sông bị nghẽn mạch.”

Prof. Đặng Văn Chất (UCLA and Charles Drew University, Los Angeles, California)
... “Là một bác sĩ, một nhà văn, và quan trọng nhất, một người của lòng nhân đạo, bác sĩ Ngô Thế Vinh một lần nữa gióng lên lời kêu gọi việc sử dụng các tài nguyên con sông Mekong một cách có trách nhiệm hơn về mặt xã hội cũng như về môi trường. Tôi nhận thấy trong cuốn Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch bác sĩ Ngô Thế Vinh đã khéo léo nhắc nhở chúng ta trách nhiệm chia sẻ và tham dự.”

Phạm Phú Minh (nguyên chủ bút tạp chí Thế Kỷ 21)
... “Khi phản ứng của các chính quyền hạ lưu dòng sông hầu như tê liệt, tiếng nói của Ngô Thế Vinh và các bạn của anh trong nhóm ‘Bạn Cửu Long’ trở thành diễn đàn đáng chú ý nhất, khách quan nhất vì vượt ra ngoài các ảnh hưởng chính trị và kèn cựa địa phương. Khi dùng tạp chí Thế Kỷ 21 để phổ biến các luận cứ của các anh, tôi cũng cảm thấy bản thân mình hòa vào bản đồng ca chung ấy của những người đầy kiến thức, đầy ý thức trách nhiệm đối với đất nước, và nhất là hiểu rõ cái thế giới ngày nay nó đang biến chuyển như thế nào giữa nước lớn đối với nước nhỏ, giữa nước nhỏ với nhau, và xa hơn, cả sự biến chuyển đầy bất trắc của khí hậu toàn cầu.”




Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét