Thứ Sáu, 1 tháng 7, 2022

Ngô Nhân Dụng: Một bước tiến để hạn chế súng

Nước Mỹ mới có thêm một đạo luật để giảm bớt số người chết vì súng đạn, sau hai vụ xách súng đi giết người hàng loạt trong tháng Năm. Vụ tàn sát trong một siêu thị ở Buffalo, New York, và một trường học tại Uvalde, Texas làm thiệt mạng 31 người, trong đó có 19 học sinh lớp 4 và 2 cô giáo, làm chấn động lương tâm ba trăm triệu dân Mỹ.

Giữa tháng Sáu, Thượng viện Mỹ đã đem ra bàn bản dự luật kiểm soát súng được Hạ viện chuyển lên từ năm ngoái. Các nghị sĩ đã thông qua với tỷ số 64-34, nhờ ngoài 50 nghị sĩ Dân Chủ đã có thêm 14 phiếu của các nghị sĩ Cộng Hòa. Đạo luật mới sẽ điều tra kỹ những người trẻ tuổi mua súng chặt chẽ hơn; kiểm soát việc bán súng kỹ càng hơn; cấp tiền cho các tiểu bang để bảo vệ các trường học và tăng cường việc điều trị bệnh tâm thần.

Đây là một tiến bộ, vì nhắm kiểm soát từ gốc, hạn chế không cho mua súng dễ dàng như hiện nay. Hội Súng Toàn Quốc (NRA) xưa nay vẫn biện hộ rằng “Súng không giết người, chỉ có người giết người.” Nhưng nếu những thanh niên như Payton Gendron, ở Buffalo, và Salvador Ramos ở Texas không mang trong tay mỗi người hai khẩu súng máy và hàng trăm viên đạn, thì họ không thể giết nhiều người như vậy.

Đạo luật mới sẽ kiểm soát việc mua bán súng chặt chẽ hơn, phá một số kẽ hở trong đạo luật ban hành năm 1998 mang tên NICS (National Instant Criminal Background Check System).

Theo đạo luật cũ NICS những nhà bán súng phải ghi danh và xin giấy phép, nếu việc bán súng là “mục tiêu chính yếu” (principle objective) để họ kiếm lời và sống. Họ phải điều tra quá khứ của người mua (background checks) trước khi bán súng. Điều luật này có một “kẽ hở,” là nhiều người bán súng nhưng công việc đó không phải là việc chính yếu để sống. Do đó họ không cần giấy phép, cho nên không cần điều tra gì về người mua súng.

Đạo luật mới buộc những nhà bán súng phải xin giấy phép nếu việc bán súng là nguồn lợi tức trọng yếu (predominant). Chỉ thay chữ “chính yếu” bằng chữ “trọng yếu,” sẽ thêm nhiều người bán súng sẽ phải xin cấp giấy phép.


Cù Huy Hà Vũ: Đặt căn cứ quân sự ở Campuchia - Trung Quốc lập ‘gọng kìm’ xâm lược Việt Nam

 Campuchia “chọn bên”

Ngày 8/6 vừa qua, Campuchia đã tổ chức lễ khởi công cải tạo căn cứ hải quân Ream với sự hiện diện của Bộ trưởng Quốc phòng Tea Banh và Đại sứ Trung Quốc Vương Văn Thiên. Người phát ngôn Chính phủ Campuchia, Phay Siphan, nói với AFP rằng Campuchia sẽ ‘không để quân đội Trung Quốc sử dụng độc quyền căn cứ Ream hay phát triển địa điểm này làm căn cứ quân sự’. Trước đó, ngày 7/6, Washington Post dẫn lời một quan chức Bắc Kinh xác nhận rằng họ sẽ “sử dụng một phần căn cứ” nhưng bác bỏ việc họ “độc quyền” sử dụng’ căn cứ này và nói họ sẽ “không đụng đến phần căn cứ do phía Campuchia sử dụng”.

Bất luận thế nào, Trung Quốc đang trong tiến trình lập căn cứ quân sự đầu tiên ở Đông Nam Á, sau căn cứ đầu tiên của họ, cũng là hải quân, được thiết lập ở Djibouti thuộc vùng Sừng châu Phi vào 2017. Trước đó, chính phủ Campuchia cũng đã cấp phép cho Tập đoàn Phát triển Liên minh (UDG) của Trung Quốc xây dựng sân bay Dara Sakor ở tỉnh Koh Kong mà khi hoàn thành có khả năng tiếp nhận các loại máy bay quân sự của Quân giải phóng nhân dân, từ tiêm kích, ném bom cho đến giám sát. Tất cả những sự việc này trực tiếp thách thức ngôi vị siêu cường của Mỹ nói chung, chiến lược “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương” của nước này có mục đích ngăn chặn Trung Quốc bành trướng bằng vũ lực trong khu vực nói riêng.

Vì lý do đã rõ, Mỹ phải nói là cay đắng trước sự “chọn bên” của chính quyền Campuchia, nhất là chính quyền này vào năm 2020 đã phá bỏ hai công trình quân sự do Mỹ tài trợ xây dựng tại Ream để dọn đường cho Hải quân Trung Quốc lập căn cứ.

Thế nhưng Việt Nam mới là nước cay đắng nhất bởi có cảm giác “bị phản bội”. Cách đây ba năm, năm 2019, tòa nhà Hữu nghị Việt Nam - Campuchia do Việt Nam xây dựng tại quân cảng này - như một sự nhắc nhở Việt Nam đã cứu Campuchia khỏi họa diệt chủng của Khmer Đỏ được Trung Quốc chống lưng - đã bị di dời. Lý do mà Phnom Penh đưa ra là để tránh xung đột với các quân nhân Trung Quốc đã bắt đầu hiện diện.


BBC tiếng Việt: Tham nhũng ở Việt Nam 'có truyền thống từ gia đình và gốc gác chính trị của cha anh'

 Các vụ xử quan chức cao cấp bị cáo buộc tham nhũng đang xảy ra liên tiếp ở Việt Nam.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là người dùng chữ 'đốt lò' để chỉ nỗ lực chỉnh đốn Đảng Cộng sản. Đầu năm 2018, trả lời phỏng vấn, ông Trọng nói: ""Lò" nóng lên là do tất cả cùng vào cuộc, cùng quyết tâm "đốt lò" để đẩy lùi tham nhũng".

Động cơ của công cuộc 'đốt lò' mà người cầm đuốc đi đầu là TBT Nguyễn Phú Trọng đã được nhiều đài báo quốc tế chú ý, ghi nhận rằng ông Trọng muốn làm trong sạch Đảng CSVN để giành lại niềm tin của nhân dân, và giữ tính chính danh cho hệ thống cầm quyền.

Tuy thế, căn nguyên của việc "sờ đâu cũng thấy tham nhũng" lại được đánh giá ở Việt Nam và ở nước ngoài rất khác nhau.

Tại Việt Nam, một tư duy khá phổ biến là coi cán bộ tham nhũng vì họ "suy thoái đạo đức", tham lam, mất đi "chất cách mạng".

Cách chống tham nhũng bằng "đức trị" này đã bị một số ý kiến, như ông Hà Sĩ Phu nêu từ hơn 10 năm trước, cho là không đúng, và không đủ.

Từ bên ngoài nhìn vào, các nhà quan sát châu Á và Âu Mỹ có xu hướng coi tham nhũng ở Việt Nam mang tính cơ chế, là sản phẩm của chính cách tổ chức nhà nước kiểu Leninist, quyền lực quá nhiều dành cho Đảng CS mà không có tam quyền phân lập, báo chí tự do để giám sát.

Ngoài ra, có đánh giá cho rằng tham nhũng còn mang tính lịch sử, là sản phẩm của việc hình thành tầng lớp cán bộ đặc quyền đặc lợi, từ thời họ được ưu tiên mua gạo, thịt trong khi người dân sống khốn khổ.

Một số yếu tố giống các nước châu Phi và châu Á về truyền thống dòng tộc, họ mạc, bè cánh theo quê quán, cũng khiến tham nhũng ở Việt Nam đưa nước này lại gần các nước như Nigeria, Kazakhstan...

 


Ái Châu (RFA): Ukraine có thể ảnh hưởng tới tương lai Việt Nam như thế nào?

 Ukraine đã có thể ảnh hưởng đến Việt Nam về mặt quân sự từ lâu mà Việt Nam có vẻ chưa nhận ra. Khi chính thức vào gia đình Liên hiệp Châu Âu, Ukraine sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam thêm cả hai mặt nữa là kinh tế và đối ngoại.

Ukraine cung cấp động cơ cho các chiến hạm Việt Nam mua của Nga


Việt Nam mua chiến hạm của Nga. Nhưng Nga không thể tự sản xuất động cơ cho các chiến hạm này mà đặt hàng Ukraine. Năm 2013, một tờ báo Việt Nam đưa tin: “Ukraine hoàn thành cấp động cơ cho 4 tàu Molniya đóng tại VN”.

"Hai tàu hộ tống lớp Gepard 3.9 Nga đóng cho Hải quân Việt Nam đã có động cơ turbin khí do Ukraine giao, nhưng việc giao hàng chậm do căng thẳng với Nga khiến tiến độ bàn giao cặp tàu này bị trễ từ 8 - 9 tháng so với kế hoạch."[1]

Ngoài ra, Ukraine còn cung cấp động cơ cho 4 tàu chiến lớp Molniya của Nga nhưng đóng tại Việt Nam.[2]

Hiện nay những con tàu này còn mới. Nhưng trong tương lai không xa, Việt Nam cũng lệ thuộc cả vào Ukraine để duy trì đội chiến hạm.

Sau một thời gian sử dụng, động cơ tàu chiến sẽ cần được bảo dưỡng và thay linh kiện thường xuyên. Việt Nam chắc hẳn có thể đảm nhận những công đoạn bảo dưỡng đơn giản, nhưng khi các động cơ này đến giai đoạn cần thay linh kiện, phụ tùng và cần bảo dưỡng ở những công đoạn phải nắm kỹ thuật động cơ, Việt Nam sẽ phải hỏi thăm ông chủ sản xuất ra chúng là Ukraine.

Trung Quốc đã kiên trì cử kỹ sư sang học, và mời kỹ sư Ukraine sang chuyển giao công nghệ động cơ máy bay chiến đấu, tàu chiến, tàu ngầm. Sau hàng chục năm đầu tư học hỏi từ Ukraine, Trung Quốc đã có thể tự sản xuất được các loại động cơ này nhưng chất lượng thấp. Họ vẫn phải đặt hàng các nước tiên tiến cung cấp động cơ cho vũ khí họ tự sản xuất.


Từ buổi ra mắt sách Mối Thâm Tình của Nguyễn Đình Chiểu dành cho “Quan Phan” Phan Thanh Giản của Winston Phan Đào Nguyên

Buổi ra mắt và thảo luận về cuốn sách nói trên đã được tổ chức vào lúc 2 giờ chiều ngày Chủ Nhật 26 tháng Sáu, 2022 tại hội trường của Viện Việt Học, tại Westminster, California.

Với sự điều khiển chương trình của giáo sư Nguyễn Trung Quân, diễn giả Phan Đào Nguyên đã trình bày lý do viết cuốn sách này, và giáo sư Trần Huy Bích phân tích một bài thơ chữ Hán của Nguyễn Đình Chiểu viếng Phan Thanh Giản. Nội dung hai bài thuyết trình này đã được đăng trên DĐTK trong các số trước đây.

Trong phần thảo luận nhiều vị tham dự đã phát biểu ý kiến của mình về hai bài thơ Nguyễn Đình Chiểu viếng Phan Thanh Giản, và đều cho đó là tình cảm thật sự của cụ Đồ Chiểu thương tiếc Quan Phan, chứ không hề có ý xỏ xiêng khích bác cụ Phan như một số cây bút cộng sản trong nước bày đặt và giải thích.

Phần cuối của buổi hội thảo, nhà báo Phạm Phú Minh trình bày một số ý kiến của bạn hữu ở xa gửi về đóng góp cho buổi hội thảo này. Xin mời quý độc giả đọc dưới đây.

MỘT SỐ Ý KIẾN ĐÓNG GÓP TỪ XA

Thư góp ý kiến của nhà văn Song Chi (Luân Đôn – Anh quốc)

Cảm ơn anh đã chia sẻ về câu chuyện và tài liệu chung quanh nhân vật lịch sử Phan Thanh Giản. Chúng ta đều quá biết từ khi đảng cộng sản lên cầm quyền ở miền Bắc vào năm 1945 và trên toàn quốc từ năm 1975 thì một trong những công việc mà họ làm trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục đó là viết lại lịch sử VN theo quan điểm của đảng cộng sản. Không chỉ riêng trong thế kỷ XX, cũng không chỉ riêng trong cuộc chiến tranh với người Pháp hay cuộc nội chiến 1954-1975 mà họ sẵn sàng bóp méo lịch sử, đổi trắng thay đen tất cả mọi sự kiện, mọi nhân vật lịch sử để phù hợp với sự tuyên truyền của họ. 


Phạm Xuân Đài: Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà

 Một khẩu hiệu nổi tiếng của đảng Cộng sản Việt Nam, đã có từ thời đảng còn tranh đấu cho đến khi đã đoạt được quyền hành, là :

Trí Phú Địa Hào

Đào tận gốc, trốc tận rễ

Vì câu khẩu hiệu này đi vào lịch sử đã lâu, thiết tưởng nên tìm hiểu lại nội dung muốn nói cái gì. Trí, Phú, Địa, Hào là bốn loại người trong xã hội Việt Nam xưa (trước khi có đảng Cộng sản). Trí là người trí thức; Phú là người giàu có; Địa là địa chủ, có nhiều đất ruộng; Hào là kẻ mạnh thế, có tài trí hơn người. Đào tận gốc, trốc tận rễ có nghĩa là phải tiêu diệt một cách triệt để, để cho những thành phần này không bao giờ có thể ngóc đầu lên được. Trong xã hội cộng sản tuyệt đối không còn sự hiện diện của bốn loại người này.

Đảng Cộng sản làm cách mạng xã hội, đem lại công bình cho mọi người về tài sản, về hưởng thụ nên mục tiêu của họ là phải tiêu diệt tất cả bất công của xã hội cũ. Họ phải tiêu diệt những kẻ giàu có, những kẻ có nhiều đất ruộng, thậm chí những kẻ có mạnh thế trong xã hội, cái đó có thể hiểu được, nhưng tại sao kẻ thù vào hàng số một, đứng hàng đầu trong các kẻ thù của cộng sản lại là người Trí thức ? Muốn hiểu điểm này của cộng sản thì phải biết Trí Thức là gì.

Theo Hà Sĩ Phu người Trí thức có những đặc điểm như sau :

TRÍ THỨC có ba đặc điểm, hay ba tính chất:

1/ Tính chất tự do và không ranh giới: Người Trí thức có thể đi sâu vào một lĩnh vực nhất định, nhưng không bị khoanh vùng trong lĩnh vực đó, trong quốc gia đó. Sự phân chia thành các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn hoá, văn nghệ, chính trị, đạo đức, kinh tế, quốc gia, quốc tế, con người, nhân loại… vân vân… đều chỉ là những sự phân chia tương đối, quy ước, tạm thời. Sự phát triển và liên tưởng của lô-gích tư duy sẽ vượt qua những ranh giới ấy.

2/ Tính chất tiên phong và phát hiện, dự báo: Bởi được trang bị bằng hai công cụ đặc biệt là kho tri thức ngàn đời của nhân loại đã đúc kết thành các khoa học và sức nhạy cảm chủ quan của bộ óc cá nhân, những người Trí thức như những “bộ máy dò” tiên phong vô cùng nhạy cảm, nó bay về muôn phương, nó cảm ứng lập tức với những cái mới, cái bất thường, nó xâu chuỗi lập tức những quan hệ tuyến tính, những quan hệ thuận quy luật và trái quy luật. Học vấn tuy là điều kiện cần thiết tất yếu cho đặc điểm này, nhưng cũng chỉ là những điều kiện làm nền, điều kiện ban đầu thôi, chưa hề đầy đủ để tạo nên Trí thức.


Song Chi: Trên Vùng Đất Lạ

 + Đây hoàn toàn là một câu chuyện hư cấu, không phải người thật việc thật. Mọi sự tương đồng nếu có, đều chỉ là do trí tưởng tượng của tác giả dựa trên một vài sự kiện trong cuộc sống… 

Mặt đất khô cứng dưới lưng cô. Trong bóng tối, cô không nhìn rõ khuôn mặt của gã. Nhưng cái mùi của gã thì nồng nặc bao trùm lấy cô- một cái mùi tổng hợp của mồ hôi, thuốc lá, gia vị món ăn…khiến cô muốn lộn mửa. Và thân hình to béo của gã đè nặng lên người cô. Cuộc tra tấn thể xác bắt đầu. Cô nhắm mắt lại, nghiến chặt hai hàm răng, thậm chí nín thở. Như thể đang tự đóng mọi giác quan lại. Và cố gắng không suy nghĩ gì hết. Như một cái xác. Cô ước gì mình là một cái xác thật sự, ước gì mình có thể chết đi ngay tức khắc. Nhưng tận sâu thẳm bên trong, cô biết mình không thể chết, không có quyền chết. Một phút, hai phút, năm phút… hay hàng thế kỷ đã trôi qua cho đến khi gã dừng lại, nằm vật qua một bên…

Cho đến tận bây giờ, dù đã kỳ cọ tắm rửa hàng bao nhiêu lần, cái mùi của gã vẫn bám chặt lấy ký ức cô, cũng như cái cảm giác cơ thể bị vấy bẩn, mãi mãi không bao giờ có thể gột sạch…

xxxx

  • Alo. 

  • Alo. Có chuyện gì vậy? Sao em không trả lời, sao lại khóc? Em làm anh lo quá.

  • Không, không có gì. Bao giờ anh qua đây? 

  • Anh nói rồi, mẹ anh đã khỏe lại, anh có thể yên tâm mà đi, tiền mọi thứ anh cũng đã gom đủ. Sang tuần tới là anh bắt đầu lên đường. Chỉ vài tháng nữa là chúng mình sẽ gặp lại nhau thôi. Hai đứa chịu khó làm ăn, chỉ vài năm là trả hết nợ cho chuyến đi, thêm vài năm nữa là có ít vốn quay trở về VN lại…Cố gắng lên em. 

xxxx

Người chủ tiệm nails, Hà, phân trần:

  • Em thấy đấy, làm ăn đâu có ai muốn phá sản hay đóng cửa. Nhưng thật sự là giữa mùa dịch này, đối với những người có nhiều vốn thì người ta gồng được, chờ qua dịch mở lại, còn chị thì không nhiều vốn mà lại vừa một cái tiệm Nails, một cái nhà hàng, chịu hết nổi, phải đóng một cái thôi. 


Hoàng Quân:

Yêu trong những cung nhạc trầm - Tranh Đặng Mậu Tựu
Thế kỷ trước, truyện Ví Dụ Ta Yêu Nhau* của một nhà văn trẻ đã làm bao nhiêu “kẹp tóc”, “húi cua” say mê một thời. Thế kỷ này, các cô, các cậu ngày xưa, giờ đây là những bà, những ông với mái tóc mặn mà, ít tiêu nhiều muối, có phút chạnh lòng chăng, khi nghe những ví dụ dưới đây?

Ví Dụ Một: Ví Dụ Họ Gặp Nhau Vài Thập Niên Trước

Văn phạm Việt ngữ chẳng thể làm nổi bật sự không tưởng của trường hợp này. Tuy nhiên, người ta có thể cho trí tưởng tượng bay bổng, để bắt gặp những hình ảnh rất dễ thương. Hai nhân vật ấy gặp nhau, cậu bé mười tuổi, cô bé tám tuổi. Cậu bé đọc sách, đọc thơ rất sớm. Cậu nắn nót chép mấy câu thơ của thi sĩ Xuân Diệu:

Thư thì mỏng như suốt đời mộng ảo,
Tình thì buồn như tất cả chia ly
Xếp khuông giấy mang hoài trong túi áo,
Mãi trăm lần viết lại mới đưa đi.

Cô bé lờ mờ hiểu “thư thì mỏng” nghĩa là gì. Mà, “suốt đời mộng ảo”, cô bé đành chịu thua. Nhưng cô bé thấy những vần thơ hay quá chừng (có lẽ vì do cậu bé chép cho cô). Hình như thi sĩ viết “Giấy phong kỹ mang thầm trong túi áo”. Mặc kệ thi sĩ, cô bé thích vần thơ nhớ nhầm của cậu bé hơn. Cô bé tìm trong tự điển Việt Nam không có chữ “khuông”. Không sao, cô bé vẫn giấu tờ thơ trong tập vở, lâu lâu mở ra đọc, dù cô đã thuộc lòng rồi.


Cô bé kể cho cậu nghe, rằng, cô thích bài hát Kiếp Nào Có Yêu Nhau, dù cô chẳng hiểu gì cả. Cậu muốn “nghiên cứu” lời của bài hát để cắt nghĩa cho cô bé nghe. Cậu do dự, cô bé còn nhỏ xíu, bài hát lại quá buồn. Thôi, cậu chỉ thích nghe tiếng cô bé cười trong trẻo, như khi cậu hái hoa ngọc lan, hoa phượng tặng cô. Cô bé mân mê vuông giấy trắng, có cánh phượng ép hình con bươm bướm. Đôi mắt cô bé sáng rỡ, vui sướng.


Thứ Sáu, 24 tháng 6, 2022

Ngô Nhân Dụng: Tối cao pháp viện trong hành động

Hiến pháp Mỹ bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng nhưng không cho phép nhà nước cổ động riêng một tôn giáo nào. Nghe rất giản dị, nhưng khi áp dụng mới thấy phức tạp.

Năm nay, Tối cao Pháp viện mới phán quyết buộc Tiểu bang Maine phải trợ cấp các trường tôn giáo như những trường tư khác. Maine có một chương trình trợ cấp học phí cho học sinh trường tư ở những vùng quê thiếu trường công lập; nhưng không cho trường tư nào thuộc về các giáo hội được hưởng. Nhiều phụ huynh có con học ở các trường Bangor và Waterville kiện. Cả hai trường tôn giáo này đều theo chính sách không tuyển các giáo sư đồng tính. Trường Bangor không nhận học sinh và không mướn các giáo sư đã “đổi giống,” từ nam thành nữ hoặc ngược lại. Tất cả đều vì lý do tín ngưỡng.

Sáu vị thẩm phán bỏ phiếu thuận đều trong nhóm bảo thủ, do các tổng thống Cộng Hòa bổ nhiệm. Ba vị chống lại, đều thuộc phe cấp tiến, được các tổng thống Dân chủ đưa vào.

Chánh án Tối cao John Roberts, khuynh hướng bảo thủ, viết rằng không trợ cấp cho các trường tư chỉ vì họ theo một tôn giáo là vi phạm quyền tự do tín ngưỡng ghi trong hiến pháp. Thẩm phán Stephen Breyer, phe cấp tiến nói ngược lại, rằng Tiểu bang Maine tôn trọng hiến pháp Mỹ cho nên không dùng công quỹ giúp việc truyền đạo. Bà Sonia Sotomayor nói thêm rằng đem tiền thuế do dân đóng góp trợ cấp cho các tôn giáo là vi phạm quy tắc tách rời nhà nước ra khỏi tôn giáo.

Các vị thẩm phán giải thích hiến pháp theo cách khác nhau, đưa tới các quyết định khác nhau, điều này thường diễn ra trong các tòa án, kể cả Tối cao pháp viện.

So với tôn giáo, chuyện chính trị còn rắc rối hơn. Người ta có thể nghĩ rằng khi xét xử các vụ kiện về quyền bỏ phiếu, các thẩm phán bảo thủ sẽ nghiêng về phía đảng Cộng Hòa, và ngược lại. Nhưng mỗi vụ kiện lại khác.

Thông thường, nghị viện các tiểu bang đảng Cộng Hòa chiếm đa số thường đặt ra các luật lệ ngặt nghèo trong việc bỏ phiếu, lấy lý do để ngăn ngừa gian lận; đảng Dân chủ thường chủ trương nên cho cử tri đi bầu được dễ dàng.

Năm 2020, tiểu bang Wisconsin rút ngắn giới hạn ngày bỏ phiếu bằng thư. Bên Dân chủ kiện, cho rằng luật lệ đó gây thêm khó khăn cho các cử tri. Tòa địa phương cấp dưới đồng ý, bắt Wisconsin phải nới rộng giới hạn cho nhiều ngày hơn. Lên tới Tối cao Pháp viện, năm vị thẩm phán bảo thủ đã bác bỏ phán quyết của tòa dưới; bốn vị cấp tiến thì không.


Hà Sĩ Phu: Búa liềm phải chắp vá thế nào trước kỷ nguyên trí tuệ?

Bài tham gia cuộc Hội thảo năm 2008 “TRÍ THỨC LÀ AI?”, do GS Phan Đình Diệu chủ trì, đã công bố trên báo, đã in mẫu “Phiếu đăng ký tham gia”, nhưng không hiểu vì sao cuối cùng cuộc Hội thảo lại không được phép diễn ra.

Ở Việt Nam ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, năm 1930 Trí thức từng được xếp số 1 trong chuỗi bốn kẻ thù TRÍ PHÚ ĐỊA HÀO cần “đào tận gốc, trốc tận rễ”. Nhưng rồi thế cục xoay vần, năm 2008 này, sau một khoá họp trung ương của Đảng Cộng sản, Trí thức đã được kéo lên, xếp hàng cuối trong chuỗi ưu tú “CÔNG NÔNG TRÍ”. Chừng ấy năm trời, từ “kẻ thù” số 1 được chuyển lên thành “đồng chí” số 3 cũng quý lắm rồi!

Lịch sử đã trôi 78 năm, tức đã quá tuổi một người thọ “xưa nay hiếm”, hôm nay chúng ta lại phải thảo luận để tìm một định nghĩa cho loại công dân “quái dị” này: TRÍ THỨC LÀ AI? Không “quái dị” sao được, khi loại công dân này luôn làm cho Đảng đau đầu, trước đây đã bị “xuống chó” nay lại được “lên voi”, dẫu loại “voi” nhỏ con này vẫn rất cần có quản tượng cầm búa cầm liềm đứng bên chế ngự!

TRÍ THỨC có ba đặc điểm, hay ba tính chất:

1/ Tính chất tự do và không ranh giới: Người Trí thức có thể đi sâu vào một lĩnh vực nhất định, nhưng không bị khoanh vùng trong lĩnh vực đó, trong quốc gia đó. Sự phân chia thành các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn hoá, văn nghệ, chính trị, đạo đức, kinh tế, quốc gia, quốc tế, con người, nhân loại… vân vân… đều chỉ là những sự phân chia tương đối, quy ước, tạm thời. Sự phát triển và liên tưởng của lô-gích tư duy sẽ vượt qua những ranh giới ấy.

2/ Tính chất tiên phong và phát hiện, dự báo: Bởi được trang bị bằng hai công cụ đặc biệt là kho tri thức ngàn đời của nhân loại đã đúc kết thành các khoa học và sức nhạy cảm chủ quan của bộ óc cá nhân, những người Trí thức như những “bộ máy dò” tiên phong vô cùng nhạy cảm, nó bay về muôn phương, nó cảm ứng lập tức với những cái mới, cái bất thường, nó xâu chuỗi lập tức những quan hệ tuyến tính, những quan hệ thuận quy luật và trái quy luật. Học vấn tuy là điều kiện cần thiết tất yếu cho đặc điểm này, nhưng cũng chỉ là những điều kiện làm nền, điều kiện ban đầu thôi, chưa hề đầy đủ để tạo nên Trí thức.


AP: Điểm chung của vụ Watergate 50 năm trước và vụ 6/1/2021: Thèm khát quyền lực

17/06/2022

Sự tàn phá của vụ Watergate và vụ bạo loạn ngày 6/1/2021 cách nhau nửa thế kỷ nhưng đều có căn nguyên là sự thèm khát quyền lực tự cổ chí kim, phải giành lấy nó bằng bất cứ giá nào.

Hai vị tổng thống, gian xảo và thô tục, đã cố gắng chơi ăn gian, rê dắt qua nền dân chủ.

Cả hai vụ này đều vẫn còn những điều chưa sáng tỏ khi cuộc điều tra của Hạ viện Mỹ về cuộc bạo loạn hôm 6/1/2021 tại Điện Capitol cũng trùng với dịp tuần này đánh dấu tròn 50 năm từ khi xảy ra vụ Watergate.

Liệu có thể tìm thấy tang chứng rõ mười mươi về các hành vi lừa dối của ông Donald Trump không? Hay chúng ta đã thấy điều đó rồi khi ông ta quy tụ được những ủng hộ viên tức tối cùng có mặt vào một thời điểm “điên cuồng” ở Washington, kêu gọi họ “chiến đấu tới bến”, và còn lầm bầm cho rằng có lẽ vị phó tổng thống của ông ta - một trong số ít những người nói “không” trong bộ sậu vâng lời của ông ta - đáng bị treo cổ đúng như yêu cầu của những người có tư tưởng bạo loạn?

Ông Trump đã thua trong cuộc bầu cử và tìm cách bám lấy quyền lực. Nhưng ông Nixon thì sao? Một câu hỏi quan trọng có lẽ là tại sao ông ta lại mất công làm trái luật.

Con đường tái đắc cử của ông Nixon khi đó đang rất thuận lợi thì xảy ra vụ những kẻ vụng về có liên quan đến ban vận động tranh cử của ông ta đã đột nhập vào trụ sở của đảng Dân chủ tại tòa nhà văn phòng Watergate vào một ngày thứ Sáu hồi 50 năm trước và bị tóm gọn.

Người ta lật tẩy ra hết chuyện này đến chuyện khác về việc ông ta cố gắng che đậy và cản trở công lý, đã khiến ông ta phải rời quyền lực sau đó gần hai năm. Ông ta từ chức vì phải đối mặt với khả năng sẽ có phán quyết “có tội” trong một phiên tòa luận tội. Ba nhà lãnh đạo thuộc đảng Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ đã đến Nhà Trắng và góp phần thuyết phục ông ta rằng sự nghiệp của ông ta sẽ tiêu tan.

Ngược lại, ông Trump đã cố sống cố chết. Khi bị thua rõ ràng trong cuộc bầu cử năm 2020, ông điều động phường hề của mình - các luật sư, phụ tá, những kẻ bám theo hưởng sái - cũng như đám đông bạo lực tại Điện Capitol để tìm cách đảo ngược kết quả và duy trì chức vụ của ông ta. Rất ít người trong cùng đảng của ông ta đã công khai thúc giục ông chấp nhận thất bại.

Trần Huy Bích: Một Lá Thư Riêng Gửi Tác Giả Phan Đào Nguyên

Ngày 28 tháng 5, 2022

Kính gửi Luật sư Phan Đào Nguyên.


Cám ơn anh Nguyên đã có nhã ý cho tôi đọc trước bản nghiên cứu công phu của Anh về mối thâm tình xuất phát từ sự cảm thông và lòng ngưỡng mộ mà nhà nho ái quốc Nguyễn Đình Chiểu đã dành cho vị lão thần Phan Thanh Giản, người được ông gọi một cách kính cẩn là “quan Phan.” Xin thú thật từ là khi đất nước chia đôi năm 1954, ngoại trừ với phong trào Nhân Văn – Giai Phẩm những năm 1955-57, và một số biên khảo, sáng tác trong giai đoạn dây trói tương đối được nới lỏng những năm cuối thập niên 1980, tôi không theo dõi kỹ những bài được gọi là “biên khảo văn học” của những cây bút phải sống dưới một chế độ không còn quyền tự do, thường phải uốn cong ngòi bút để có thể sống còn. Trong một khung cảnh đã khiến một nhà văn nổi tiếng như Nguyễn Tuân, tới gần cuối cuộc đời, phải bật lên khóc và nói, “Tao sợ,” thì số lượng những người cầm bút dám mạnh dạn nói ra những nhận thức của mình đúng như mình nhìn thấy khó có thể cao. “Ăn cơm chúa” thì phải “múa tối ngày.” Khi nhà văn, nhà biên khảo đã trở thành công cụ lèo lái tư tưởng trong một xã hội toàn trị, thì những điều các vị ấy viết ra, khó được nhiều người thực sự quan tâm. Tôi tin rằng, “Cát bay vàng lại ra vàng.” Với thời gian, những chuyện xuyên tạc, bẻ cong ngòi bút trong một giai đoạn lịch sử đáng buồn của dân tộc dần dần sẽ được phát hiện, và sự thật sẽ được phục hồi.

Nhưng người xưa cũng từng nêu lên sự lo ngại, “Mưa lâu, ….. trâu hóa bùn.” Từ năm 1963, khi Trần Huy Liệu, ông trùm của ngành tuyên truyền ở miền Bắc, phán quyết một cách chắc nịch trên tạp chí Nghiên Cứu Lịch Sử, cơ quan báo chí chính thức của Viện Sử Học nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa rằng “Phan Lâm” đích thị đã “bán nước,” đến nay cũng đã 60 năm. Trong 60 năm ấy, như Anh cho biết, ít nhất ba nhân vật có chút tên tuổi trong ngành Hán Nôm ở trong nước đã hùa theo, chỉ hươu nói ngựa, đổi trắng thành đen, đem những câu cảm thông, ca ngợi Phan Thanh Giản ra giải thích một cách xuyên tạc thành những câu lên án và nguyền rủa Phan Thanh Giản một cách độc địa, thì quả cũng đáng sợ. Những thế hệ trẻ, kiến thức về lịch sử và văn học sử chưa đầy đủ, căn bản về Hán Nôm chưa vững, sẽ chịu ảnh hưởng ra sao? Cũng theo Anh cho biết, từ đó đến nay chưa một ai lên tiếng để phản bác. Rất cám ơn Anh đã bỏ nhiều công sức và thời giờ để soi sáng những xuyên tạc trắng trợn ấy, giúp lịch sử và văn học giữ được sự đứng đắn, chính xác, và minh oan cho tiền nhân. 


Bs Phan Thượng Hải: Thơ Và Việt Sử - Nguyễn Đình Chiểu

Ông Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888) là một nho sĩ sống ở Nam Kỳ trong thế kỷ thứ 19. Ông bắt đầu nổi danh từ công cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Kỳ và sau đó truyện thơ Lục Vân Tiên của ông trở thành nền tảng văn hóa của xã hội Nam Kỳ cho đến thời Việt Nam Cộng Hòa. Ông Nguyễn Đình Chiểu được hậu thế kính trọng nhất là ở Nam Kỳ và Miền Nam. Bài viết nầy tìm hiểu tư tưởng và công nghiệp của ông Nguyễn Đình Chiểu và vô tình khám phá vài đặc điểm mới mà cho đến nay ít người để ý tới.

Kháng Pháp ở Nam Kỳ


Sau khi Thực Dân Pháp đánh và chiếm những tỉnh của Nam Kỳ từ năm 1858, quân đội của vua nhà Nguyễn bị đánh bại. Mặc dù nhà Nguyễn dùng chính sách ngoại giao, quân dân Nam Kỳ tự nổi lên kháng chiến chống Pháp để dành lại lãnh thổ. Công cuộc kháng Pháp ở Nam Kỳ ảnh hưởng từ hai nhà Nho lúc bấy giờ là ông Nguyễn Đình Chiểu và Bùi Hữu Nghĩa.

Image result for nguyễn đình chiểuImage result for bùi hữu nghĩa

 (Ông Đồ Chiểu)                          (Ông Thủ Khoa Nghĩa)

Ông Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888) đậu Tú Tài vào năm 1843 ở trường Gia Định. Ông ra Huế học nhưng khi mẹ chết phải trở về Nam chịu tang và vì quá than khóc nên bị mù mắt (vào khoảng 1848-1849) và không đi thi được nữa. Do đó ông được gọi là Đồ Chiểu (Tú Tài=Sinh Đồ, gọi tắt là Đồ). Ông chạy giặc Tây về ở Ba Tri (Bến Tre).

Ngự Thuyết: Thử Nhìn Lại Cung Oán Ngâm Khúc Của Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều

 Cung Oán Ngâm khúc là một hiện tượng lạ trong văn học cổ điển Việt Nam. 

Trong một thời gian trên dưới nửa thế kỷ, từ giữa thế kỷ XVIII đến đầu thế kỷ XIX, ba tác phẩm dài bằng thơ rất giá trị đã ra đời: Chinh Phụ Ngâm của Đoàn Thị Điểm (1705-1748) [1], Cung Oán Ngâm Khúc của Nguyễn Gia Thiều (1741-1798), và Đoạn Trường Tân Thanh, tức Truyện Kiều của Nguyễn Du (1765-1820). Kiệt tác Truyện Kiều là một lâu đài đồ sộ, rực rỡ nhất trong văn học Việt Nam, điều đó ai cũng đồng ý, do đó nó được đề cập đến nhiều nhất, và được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài. Cũng có nhiều tác phẩm nghiên cứu, phê bình Chinh Phụ Ngâm. Cuốn này cũng được dịch ra tiếng Pháp, Anh, Nhật.


Nhưng với Cung Oán Ngâm Khúc, tình hình khác hẳn. Nó chịu số phận khá hẩm hiu, gần như bị quên lãng. Nó không được quảng đại quần chúng đón nhận vồn vã đã đành, trong giới nghiên cứu hàn lâm, cũng có người không mấy quan tâm đến Cung Oán Ngâm Khúc, hoặc chỉ đề cập một cách sơ lược.


Chẳng hạn Giáo Sư Phạm Văn Diêu (GS Đại Học Văn Khoa và Đại Học Sư Phạm Sài Gòn) với tác phẩm Việt Nam Văn Học Giảng Bình [2]. Tác phẩm này dày trên 670 trang gồm có hai phần: Phần Thứ Nhất bình giảng Các Tác Giả, Tác Phẩm Quốc Âm Tiêu Biểu từ thời Lê Trịnh đến Nửa Đầu Thế Kỷ XX, và Phần Thứ Nhì nói về Văn Xuôi Hiện Đại, trong đó có Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh, Trần Trọng Kim, Phan Kế Bính, Nguyễn Bá Học, Tự Lực Văn Đoàn, Thơ Mới, vân vân ... 


Trong Phần Thứ Nhất, một số thơ của những thi gia như Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Du, Bà Huyện Thanh Quan, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, Cao Bá Nhạ, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Đình  Chiểu, Trần Tế Xương v.v. đều được nói đến, kể cả mấy bài thơ nôm của Dương Khuê. Một tác giả ít người biết là Dương Lâm, em ruột của Dương Khuê, cũng có bài được bình giảng. Nhưng tuyệt nhiên không có một dòng nào về Nguyễn Gia Thiều và Cung Oán Ngâm Khúc


Phạm Tín An Ninh: Đỗ Trường – Người Chuyên Chở Văn Học Miền Nam Qua Vũng Lầy Lịch Sử

Đầu năm 2022, tôi bất ngờ đọc được bài viết “Níu Một Đời, Giữ Một Thời” của tác giả Ban Mai, một nhà văn trẻ trong nước. Cô đang là giáo sư giảng dạy về Khoa Học Công Nghệ và Hợp Tác Quốc Tế tại Trường Đại Học Qui Nhơn

Mở đầu bài viết, tác giả đã vẽ lại bức tranh đen tối, kinh hoàng sau ngày 30.4.75:

“…phần lớn người Miền Nam làm việc cho chính phủ Cộng Hòa đều bị tập trung cải tạo. Cuộc sống của nhiều gia đình đảo lộn. Vì sau khi đổi đời, họ bị thất nghiệp, nhiều người lâm vào cùng quẫn. Cảnh quan thành phố tiêu điều xơ xác, thiếu lúa gạo khiến dân phải ăn độn bo bo và mì sợi. Trầm trọng hơn nữa: Sự xơ xác tinh thần của trí thức Miền Nam không còn được tự do trình bày suy nghĩ, không còn được tự do hấp thu tri thức nhân loại. Thay vào đó là những đợt học tập chính trị triền miên, theo một định hướng duy nhất: Chủ nghĩa Marx. Tất cả sách báo, văn học nghệ thuật bị tịch thu tiêu hủy, nền văn chương Miền Nam hoàn toàn bị bôi xóa. Giống như thời man rợ của Tần Thủy Hoàng năm 210 trước công nguyên…

 Bắt đầu sau năm 1975, những thế hệ sinh ra và lớn lên ở Việt Nam không hề biết đã từng có một nền văn học nghệ thuật Miền Nam vô cùng giá trị với nhiều thể loại “trăm hoa đua nở”, đề cao tự do, dân chủ, với ý thức khai phóng, nhân bản, theo kịp trào lưu thế giới…”

Và tác giả cho biết sự tình cờ được may mắn tiếp cận với dòng văn chương miền Nam:

“Mùa hạ năm 2010, tôi tình cờ đọc bài viết của nhà thơ Du Tử Lê giới thiệu về tác phẩm “Những cơn mưa mùa Đông” của tác giả Lữ Quỳnh do nxb Thư Ấn Quán ở Mỹ xuất bản, thời gian này tôi đang tìm hiểu dòng văn chương Miền Nam nên liên hệ, ngay lập tức nhà văn Trần Hoài Thư và Lữ Quỳnh trả lời, tôi biết họ từ ngày ấy.

Bắt đầu từ đó, tôi tìm đọc dòng văn chương Miền Nam Việt Nam do nxb Thư Ấn Quán phát hành, vì ngày xưa trước năm 1975 tôi còn quá nhỏ chưa hiểu biết gì, tôi sinh ra và lớn lên ở Quy Nhơn, thuộc Miền Nam Việt Nam vì vậy tôi không muốn văn chương Miền Nam bị thất lạc và bôi xoá, tôi cần phải tìm hiểu và phổ biến lại cho thế hệ trẻ ở trong nước biết.


S.T.T.D Tưởng Năng Tiến: Giữa Rắn &Người

Báo Tiền Phong vừa ái ngại loan tin: “Đang ngủ, bé gái 4 tuổi bị rắn cạp nia bò vào nhà cắn tử vong… Trưa ngày 22/5, trao đổi trên báo Công an Nhân dân, ông Sô Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã Phước Tân, huyện Sơn Hòa (Phú Yên) cho biết, 5 ngày sau khi bị rắn cạp nia cắn, cháu Sô Thị Như N., dân tộc Chăm (SN 2018, trú ở buôn Ma Y, xã Phước Tân) đã tử vong rạng sáng 22/5.

Bác sĩ Phạm Văn Minh, Giám đốc Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Phú Yên cho biết, ngay sau khi tiếp nhận bệnh nhân vào lúc 2h30 sáng 16/5, các y bác sĩ khoa hồi sức cấp cứu tiến hành cho bệnh nhân thở máy. Tuy nhiên, cơ sở y tế này không có huyết thanh kháng nọc rắn cạp nia nên phải liên hệ một bệnh viện ở TP Hồ Chí Minh vẫn không có. Do diễn biến bệnh trạng thêm nặng nên sau 5 ngày cấp cứu tại bệnh viện, gia đình đã đưa cháu N. về nhà trong đêm 21/5, đến rạng sáng 22/5 thì nạn nhân tử vong…

Bỉnh bút Du Uyên(Trẻ Magazine, Dallas, TX) cảm thán:

Tôi đã rơi nước mắt khi đọc bản tin trên, vì tức (hộc máu). Không biết nếu sự việc xảy ra ở các nước khác, Bộ y tế VN, giám đốc phụ trách bệnh viện trên có bị gia đình em bé kiện trọc đầu hay không? Nhưng ở VN, vụ kiện này sẽ chẳng bao giờ xảy ra. Không giám đốc bệnh viện VN nào bị khởi tố vì tưởng mấy ông giám đốc bệnh viện khác có loại dược liệu đó. Không ông Bộ trưởng y tế VN nào cúi đầu xin lỗi gia đình bệnh nhân chết vì rắn cắn cả – lỗi do con rắn mà. 


Giới Thiệu Sách Mới


Diễn Đàn Thế Kỷ vừa nhận được cuốn hồi ký CHUYỆN ĐỜI TÔI của tác giả Nguyễn Đắc Dõng. Sách dày 312 trang, tác giả tự xuất bản năm 2020, địa chỉ liên lạc: donguyen8004@yahoo.com

Xin cám ơn tác giả và trân trọng giới thiệu đến quý độc giả.

Hòa Đa: Sanh Rớt

Thời gian gặp lại vợ con, sau khi học cải tạo cũng qua mau.

Ngày tháng cứ dần trôi mà tôi không biết phải làm gì hơn là cứ quanh quẩn trông chừng hai đứa nhỏ, giúp vợ rảnh tay ngược xuôi, mua đầu chợ bán cuối chợ, kiếm sống qua ngày. Cũng có lúc tôi thử bán buôn như vợ, nhưng có lẽ do bản tính thày giáo nên không thích ứng được với sinh hoạt chụp giựt, mua đấp bán đổi, lúc nào cũng phải nói láo để kiếm lời. Hồng cũng cố gắng tạo điều kiện để tôi không phải làm những việc xem chừng không mấy thích hợp với tính khí của tôi... Rồi tôi cũng được một thằng bạn giúp tìm đồ nghề vá xe đạp cạnh lề đường; những lúc đó, Hồng ở nhà trông chừng con hay gửi con hàng xóm, học trò cũ... để chạy hàng. Cuộc sống mới sao mà thê lương ảm đạm đến thế!

Một buổi chiều, Hồng về nhà trông có vẻ mệt mỏi và lo lắng:

- Sáu Thủy mới gặp em nói, nhà mình có tên trong danh sách đi kinh tế mới, danh sách chỉ gồm những hộ ngụy quân nguyền và mấy hộ có vấn đề về xã hội. Ý này do bà Sáu Xê bên Mặt Trận đưa ra, bà ấy nói là anh là sĩ quan ngụy không có việc làm, em chỉ buôn bán tạp chủ yếu làm trung gian kiếm lời, không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất hay tinh thần gì, nhà lại mướn ngay trước mặt cơ quan của Thị Xã Ủy... Sáu Thủy với tư cách Phụ Nữ Phường có biện hộ cho mình: anh mới học cải tạo về, đã góp đơn với Ty Giáo Dục, hiện đang chờ cứu xét... nhưng Sáu Thủy cũng cho biết xem chừng ý kiến của chỉ không thuyết phục được ủy ban. Chị ấy nói mình nên tính trước, nếu có thể, tìm cách về nông thôn gần đây, hơn là ngồi chờ bị đưa đi kinh tế mới. Anh tính sao?

- Anh cũng không biết tính sao nữa, có lẽ như thế thì hơn. Với lý lịch của anh, với hai thằng em sĩ quan ngụy, một nhảy dù, một thủy quân lục chiến, anh chẳng mong gì đơn xin dạy lại được chấp thuận. Nhưng mà đi đâu bây giờ, mình đâu còn vốn liếng hay tiền bạc gì!

- Em vẫn còn giữ mớ nữ trang cưới, hồi đó túng mấy em cũng không dám bán, bây giờ cùng lắm mình bán lấy tiền mua đất. Chớ nếu đi kinh tế mới, lần hồi rồi cũng tiêu luôn... Hai con còn nhỏ, đi kinh tế mới, rừng sâu nước độc... rồi còn chuyện học hành, không lẽ anh định để tụi nó không đi học?

- Anh không biết gì về ruộng nương, cũng không quen biết ai có thể giúp mình, không biết phải làm sao đây...

Vài tuần sau, Hồng báo tin: