Tìm kiếm Blog này

ĐÀM TRUNG PHÁP: PHIẾM LUẬN VĂN HỌC THẾ GIỚI: “TÌNH YÊU GÂY RA TẤT CẢ” (Tục ngữ Tây ban nha)

Thứ Bảy, 28 tháng 10, 2017


Ai trên đời mà không âm thầm tiếc nuối tuổi trẻ qua mau, nhưng đã mấy ai để lệ rơi tầm tã trong những lúc bất thần khóc than cho tuổi  thanh xuân ra đi không trở lại như thi sĩ Rubén Darío (1867- 1916) người nước Nicaragua? Darío ví tuổi xanh như một “kho tàng thượng đế” mà sự mất đi là cả một tiếc thương vô hạn nằm sâu trong tiềm thức. Chẳng thế mà bốn câu tuyệt bút phát xuất từ một nỗi lòng xót xa của ông được nhắc đi nhắc lại năm lần trong bài Canción de otonõ en primavera (Thu ca lúc xuân thì) đã làm bao thế hệ độc giả mủi
lòng vì mức độ thiết tha của chúng:

Tuổi thanh xuân, kho tàng thượng đế
đã ra đi không thể trở về
lúc muốn khóc, ta không khóc nổi
nhưng nhiều khi bất chợt lệ rơi


Tuổi thanh xuân đi đôi với mộng mơ. Người ta kể rằng thời còn trẻ Gustavo Bécquer (1836-1870), người nước Tây ban nha, có một cô bạn gái rất xinh mê chàng như điếu đổ. Một hôm cô âu yếm nhìn Gustavo đang ngồi làm thơ trong vườn, rồi bất thần lên tiếng hỏi “Anh ơi, thơ là cái chi chi mà anh mê nó thế hả anh ?” Có ai đâu ngờ câu trả lời bằng một ví von nịnh đầm của Gustavo “Thơ … là em đó” (Poesía … eres tú) đã trở thành cách định nghĩa thần tình nhất cho tình yêu từ đó đến nay ! Nhà thơ tài hoa nhưng mệnh yểu cũng đã chẳng để lỡ cơ hội cho tiếng lòng đang thổn thức rót thêm những lời đường mật vào tai cô bạn gái mà chàng vừa xác nhận là nguồn thơ lai láng cho mình :

Một thế giới cho từng ánh mắt
một trời xanh mỗi lúc em cười
mỗi nụ hôn... anh còn suy đoán
biết tặng gì mỗi lượt em hôn

Tuyển tập những bài thơ mang danh Rimas y leyendas (Những vần thơ và truyện thần kỳ) – mà từ đó bốn câu trên được trích dẫn – đã được in thành sách năm 1871, tức là một năm sau khi Bécquer qua đời. Kể từ đó đến nay tập thơ khả ái ấy vẫn còn là những bài thơ tình trinh nguyên được giới trẻ trong thế giới Tây ban nha ngữ ngưỡng mộ.

Gần đây hơn, giải quán quân về đam mê phải được trao cho Pablo Neruda (1904-1973) người nước Chile. Vị thi bá từng đoạt giải Nobel văn chương đã chẳng chút ngại ngùng nào khi mệnh danh cô bạn gái của mình là Nữ hoàng ! Neruda cho phổ biến thi tập Los versos del capitán (Những vần thơ người thuyền trưởng) để ghi khắc thời gian đắm say trong vòng tay cô Matilde Urrutia. Yêu đến nỗi thi nhân viết cả thơ tặng nàng ngay trên khăn lau miệng trong tiệm ăn! Đoạn chót bài thơ tình làm rung chuyển cả trời lẫn đất mang tên La reina (Nữ hoàng) dưới đây là một bằng chứng hùng hồn giải thích tại sao Matilde xứng đáng là nữ hoàng của Pablo :

Và khi em xuất hiện
tất cả những giòng sông náo động
trong thân anh, những hồi chuông
lay chuyển cả bầu trời
và một thánh ca ngập tràn thế giới
                                                                                                       
Nếu được trở lại trần gian hôm nay, hai thi sĩ Bécquer và Neruda chắc sẽ choáng váng khi được nghe Cuando calienta el sol (Khi mặt trời sưởi ấm) là một bài ca hiện đại sống động được nhiều người trên thế giới ngưỡng mộ. Sáng tác nổi danh như cồn ấy của hai nhạc sĩ Rafael Perez (người xứ Nicaragua) và Carlos Martinoli (người xứ Argentina) đồng sáng tác năm 1961 tả chân mối liên hệ tình ái ngày nay bằng một lối viết táo bạo hơn nhiều so với thời thượng của hai ông Bécquer và Neruda:

Khi mặt trời sưởi ấm
trên bãi biển này đâ sát mình anh                                                                                                              thấy thân em kích động
ngực em phập phồng
là mặt em là tóc em                                                                                                                                    là những nụ em hôn
anh rùng mình, hỡi càn khôn
khi mặt trời sưởi ấm

Nếu Gustavo Bécquer đã chinh phục được người yêu thì Antonio de Trueba (1819-1889), người Tây ban nha, còn đang … trong vòng dụ dỗ. Người đẹp của Trueba là một nàng nước da bánh mật, có đôi mắt đẹp mê hồn đến nỗi nếu thiếu đôi mắt ấy trong đời thì thi nhân chỉ còn nước chết ! Thế cho nên sau khi đã thú thật cùng nàng, Antonio khẩn khoản xin nàng một ân huệ nho nhỏ để chàng còn có thể tồn tại trên đời. Ân huệ ấy chỉ gồm có hai điều, mà cả hai đều bắt đầu bằng liên từ (chỉ điều kiện “nếu”) nghe còn có vẻ xa vời, nhưng Antonio vẫn xin như thường :

Nếu em rời gót sen
ra tựa bên cửa sổ                                                                                                                                     nếu em một liếc nhìn
ban cho anh từ đó

Một khi bị đam mê thôi thúc, đấng mày râu dù có anh hùng, có “macho” (đầy ắp nam tính) đến mấy, cũng có thể trở thành hành khất tình yêu, hạ mình rất thấp để xin“un poco de tu amor” (một chút tình em) và sẵn sàng đáp lại ngàn lần như thế. Hãy nghe lời van xin tình yêu thành khẩn cùng với lời hứa đền bù lấy từ bài hát Por un poco de tu amor do Oscar Gomez và Albert Hammond đồng sáng tác năm 1978. Ca sĩ lừng danh thế giới Julio Iglesias của nước Tây ban nha đã thăng hoa bài ca này lên đến tuyệt đỉnh nghệ thuật :

Đáp đền cho một chút tình em
và mảnh nhỏ cuộc đời em có
anh hứa đời trọn vẹn dâng em

Năn nỉ mãi không được, chàng hành khất tình yêu sẽ có lúc trở nên bực bội. Có khi còn dọa dẫm nữa là đằng khác, nếu ta căn cứ vào bài hát uy nghiêm Adelita do ông sĩ quan quân đội kiêm nhạc sĩ Jorge Negrete (1911-1953) người xứ Mễ tây cơ sáng tác. Người hùng đóng vai hành khất trong bài ca này không những chỉ là nhạc sĩ mà còn là một sĩ quan cao cấp có thể sử dụng phương tiện di chuyển của hải, lục, không quân bất cứ lúc nào. Ông đang buồn vì cô Adelita kháu khỉnh, mà ông đang mê mệt, chưa yêu lại ông. Ông còn nghi là nàng dám yêu kẻ khác lắm. Ông rất chân thành và giản dị, đã hứa với Adelita rằng nếu nàng yêu ông thì ông sẽ mua ngay cho nàng một bộ đồ bằng lụa mỏng và dẫn nàng đi rước đèn ngay trong … trại lính của ông ! Còn như nếu mà nàng bỏ ông để đi với kẻ khác ấy hả, nàng hãy coi chừng, vì tay ông dài lắm đấy :

Nếu Li-ta cặp kè tay ấy
gót nàng ta bám sát không thôi
bằng máy bay hay bằng tàu chiến
trên đất bằng xe lửa lục quân

Chưa biết chắc được người mà mình mê rồi có chịu đáp lại tấm lòng mình không (như trường hợp ông quan võ si tình và cô Adelita nêu trên) đã là khổ rồi, nhưng có lẽ còn đỡ khổ hơn là bị ruồng bỏ ngay từ dầu. Như trường hợp một chàng trai vừa gửi lá thư đầu tiên cho người trong mộng thì lá thư xấu số vô duyên ấy đã bị cô ta xé nát rồi cho gió cuốn bay đi ! Đau lắm chứ, nhưng chàng vẫn giữ thái độ một người quân tử biết tha thứ kẻ khác, rồi viết cho mình bốn câu thơ để tự an ủi, trích từ trong một bài thơ tình khuyết danh tác giả :

Dù em chẳng yêu tôi
tôi còn niềm an ủi
là em biết tôi đây 
sẽ còn yêu em mãi

Bị coi thường hay bị ruồng bỏ trong lãnh vực tình ái đã là khổ rồi, nhưng có người yêu điên đảo có khi còn khổ nhiều hơn nữa ! Thi nhạc sĩ người Mễ tây cơ Alberto Dominguez (1911-1975) sáng tác bài ca bất hủ Perfidia (Đảo điên) kể chuyện về cuộc tình bất hạnh của một đấng mày râu. Vị này thở than về một người đàn bà đã làm cho đời ông khốn đốn. Ông mang cả Thượng Đế, cả biển sâu ra làm nhân chứng cho mối tình thành khẩn, những lần than khóc, những chuyến đi tìm kiếm vô vọng của ông, tất cả chỉ vì sự đảo điên của cô nàng :

Em, khi được thưa cùng thượng đế
hỏi ngài xem anh có bao giờ
dám chểnh mảng tôn thờ em thế
hỏi biển, gương soi tim anh rõ
đã bao lần thấy lệ anh rơi
vì đảo điên tình ái em thôi
Đã tìm em bốn bể năm châu
mà chẳng hề thấy bóng em đâu                                                                                                                  còn em, ai biết ở phương nào
tháng ngày qua mạo hiểm ra sao
khi chúng ta còn bao cách trở
                                                                                      
Nếu chàng trai tuyệt vọng nêu trên chỉ khóc than và lang thang đi tìm người yêu phụ bạc, thì nhân vật chính trong một bài thi nhạc nữa mang tên Tú, sólo tú (Em, chỉ mình em thôi) do Felipe Leal (không rõ năm sinh và mất) người Mễ tây cơ sáng tác, đã trở nên bệ rạc, rượu chè be bét vì người yêu đã bỏ chàng rồi :

Này em, hãy trông anh thất thểu
vì trót quá yêu em                                                                                                                                         thành bệ rạc say sưa
tất cả vì em                                                                                                                                                  và chỉ mình em thôi                                                                                                                                          lấy khổ đau lấp kín đời anh                                                                                                                                 mở vết thương trong trái tim này                                                                                                                    em, chỉ một mình em thôi                                                                                                                                 là nguyên nhân cho anh đổ lệ                                                                                                                          và chán chường vô vọng u mê                                                                                    
Những van xin thống thiết như trong hai bài ca Perfidia và Tú, sólo tú vừa kể, mừng thay, đôi khi cũng có hiệu quả. Một khi người bỏ cuộc vì quá “mủi lòng” mà trở lại với kẻ van xin (một đấng nam nhi chung thủy) thì chàng ta sẽ quýnh quáng mừng vui, mặc dù trong lòng còn mối lo sợ bất an. Tâm trạng vừa mừng vừa lo ấy được diễn tả tài tình trong bài ca khét tiếng hoàn cầu Bésame mucho (Hôn anh cho thỏa) do nữ nhạc sĩ kiêm minh tinh điện ảnh có sắc đẹp mê hồn của Mễ tây cơ – xem hình nàng kế bên – mang tên Consuelo Velázquez (1924-2005) sáng tác. Cô Consuelo viết bài ca ấy như thể để “nói dùm” cho các ông thất tình, khi nàng mới 16 tuổi và chưa bao giờ hôn ai hoặc được ai hôn cả. Cô bạo phổi lắm, vì ở thời điểm ấy (1940) bên xứ Mễ tây cơ mà hôn nhau kiểu “hư hỏng” như cô đề nghị chắc chắn phải là một “escándalo” không nhỏ !

Lời khẩn cầu đam mê – mặc dù nỗi bất an còn đó – trong bài ca do cô thiếu nữ Consuelo sáng tác sẽ chấm dứt câu chuyện “trà dư tửu hậu” về thi ca của một ngôn ngữ huyền diệu mà trong đó “poesía … eres tú” (thơ … là em đó) và “el amor lo hace todo” (tình yêu gây ra tất cả):

Hôn anh đi, hãy hôn anh cho thỏa                                                                                                                   như thể đêm nay lượt cuối cùng                                                                                                                      anh muốn em sát gần thêm nữa                                                                                                                       để soi hình trong cặp mắt em                                                                                                                              và thấy em quấn quít bên anh                                                                                                                                                  . . . . . .
Ôi anh sợ mất em biết mấy                                                                                                                                               sợ mất em lần nữa sau này
                                                                                                         
[ĐTP 10-29-2017]

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Đây là một cuốn sách nghiên cứu nghiêm túc, nhưng cũng là một truyện kể đầy nghệ thuật; thể loại viết này tôi cho là rất mới, giúp bạn đọc nhìn rõ “chân dung” của một số nhân vật, với tô đậm nét quyến rũ của những tư liệu quý hiếm mà Ngô Thế Vinh có được. -- Phạm Phú Minh

Góp ý


Đây là một cuốn sách về mỹ thuật hiếm có của người Việt Nam, trong đó kiến thức, trí tuệ, tài liệu, kỹ thuật, mỹ thuật đều nảy nở đồng bộ, nâng quyển sách thành một tác phẩm có giá trị về mọi mặt.

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

Giới thiệu

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)