Tìm kiếm Blog này

ĐÀM TRUNG PHÁP VĂN-HỌC THẾ-GIỚI: Ludwig Uhland (1787-1862)

Chủ Nhật, 12 tháng 2, 2017


CON GÁI NHỎ BÀ CHỦ QUÁN
DER WIRTIN TÖCHTERLEIN

Ludwig Uhland (1787-1862) là một học giả, từng dạy văn chương cổ điển tại Đại Học Tubingen. Ông cũng  là tác giả nhiều thi phẩm bất hủ cho văn học Đức Quốc.  Thi tập Vaterländische Gedichte (Thi Ca Quê Cha) xuất bản lần đầu vào năm 1815 của Ludwig Uhland được tái bản hơn 50 lần trong khi ông còn tại thế. 



Der Wirtin Töchterlein sáng tác năm 1808 là một tuyệt tác trong thi tập nói trên. Là tổng hợp của một thi pháp giản dị, trong sáng nhiều nhạc tính, một từ vựng phổ thông, và sự xảy ra liên tiếp của ngạc nhiên, bàng hoàng, khổ đau và tiếc nuối, bài thơ làm người đọc xúc động và thương cảm từ đầu đến cuối. Tất cả xảy ra sống động như trên một màn ảnh.

Mở đầu là ba chàng trai trẻ, lòng vui như đi trẩy hội, cùng nhau đến thăm một bà chủ quán họ đã quen thân từ lâu, ở tận bên kia bờ sông Rhein. Câu hỏi quen thuộc họ dành cho bà chủ quán khi vừa tới nơi là về rượu ngon và về cô con gái nhỏ xinh đẹp của bà. Nhưng lần này câu trả lời của bà làm ba chàng trai choáng váng: rượu ngon thì bà còn, nhưng cô con gái yêu thương của bà thì đang an nghỉ trong quan tài!


Họ theo bà vào trong nhà để thăm cô lần chót …  Mời quý bạn xem bài thơ được người viết chuyển sang tiếng Việt dưới đây, đặc biệt lưu ý đến cử chỉ trước quan tài và lời nói vĩnh biệt lần lượt của ba chàng trai dành cho cô gái xinh đẹp vừa “thoắt gẫy cành thiên hương.” Nguyên bản tiếng Đức được ghi trong phụ chú để tiện việc quý bạn đọc tham chiếu và giữ làm tài liệu.

Ba chàng trai trẻ vượt sông Rhein
Đến ghé thăm một bà chủ quán:
“Bà chủ còn rượu ngon chắc hẳn?
 Ái nữ yêu kiều của bà đâu?”

Rượu tôi còn, vẫn mới và trong,
Con thì nghỉ trên chiếc xe đòn.
Và khi họ bước vô phòng lớn,
Thấy cô nằm trong chiếc hòm đen.

Chàng thứ nhất lật tấm khăn che mặt
Ngắm nhìn nàng qua tia mắt khổ đau:
“Em đẹp xinh ơi, nếu em còn sống,
Anh sẽ yêu em mãi mãi chẳng ngừng.

Chàng thứ hai lật tấm khăn che mặt
Rồi quay lưng, cho lã chã lệ rơi: 
“Hỡi em yêu nằm trong quan tài tối,
Anh trót yêu em đã mấy năm rồi.”

Chàng thứ ba bước tới lật khăn lên
Hôn miệng nàng đã ngả mầu trắng bệch:
“Anh đã yêu em, yêu em hôm nay
Và sẽ còn yêu em tận muôn đời.”
[Bản dịch, Đàm Trung Pháp 2017]

Mỗi lần đọc lại bài thơ, người viết đều thấy xao xuyến trong lòng và cay cay đôi mắt. Chắc hẳn vô số độc giả khác cũng có phản ứng tương tự. Chẳng thế thì làm sao Der Wirtin Töchterlein từ một bài thơ (Gedicht) đã thăng hoa thành một bài dân ca (Ballade) phổ cập trong dân gian nước Đức có tác dụng đi thẳng vào tâm tư người nghe và ở trong đó dài lâu ?

PHỤ LỤC

Es zogen drei Bursche wohl über den Rhein,
Bei einer Frau Wirtin, da kehrten sie ein:
“Frau Wirtin, hat Sie gut Bier und Wein?
Wo hat Sie Ihr schönes Töchterlein?”

“Mein Bier und Wein ist frisch und klar,
Mein Töchterlein liegt auf der Totenbahr.”
Und als sie traten zur Kammer hinein,
Da lag sie in einem schwarzen Schrein.

Der erste, der schlug den Schleier zurück
Und schaute sie an mit traurigen Blick:
“Ach, lebtest du noch, du schöne Maid!
Ich würde dich lieben von dieser Zeit.”

Der zweite deckte den Schleier zu
Und kehrte sich ab und weinte dazu:
“Ach, dass du liegst auf den Totenbahr!
Ich hab’ dich geliebet so manches Jahr.”

Der dritte hub ihn wieder sogleich
Und küsste sie an den Mund so bleich:
“Dich liebt’ ich immer, dich lieb’ ich noch heut
Und werde dich lieben in Ewigkeit.”
[Nguyên tác, Ludwig Uhland 1808]    

*

VĂN-HỌC THẾ-GIỚI:
Pablo Neruda (1904-1973)


NỮ HOÀNG 
LA REINA

Thi hào Pablo Neruda của nước Chile đoạt giải Nobel văn chương năm 1971. Có thể nói Neruda là nhà thơ Mỹ châu La-tinh được thế giới biết đến nhiều nhất. Thi tập đầu tay mang tên Hai mươi bài thơ tình và một bài ca tuyệt vọng ông sáng tác năm 20 tuổi đã bán được trên một triệu cuốn và được dịch sang hàng chục thứ tiếng. Tuy là một nhà ngoại giao từng giữ những chức vụ quan trọng, thi ca vẫn là mối đam mê lớn nhất của ông. Thi tập đồ sộ Bài ca tổng quát gồm 340 bài thơ xuất bản năm 1950 là một thiên anh hùng ca đề cao Mỹ châu La-tinh.

Sau vài cuộc tình đổ vỡ, năm 1955 Neruda cưới ca sĩ Matilde Urrutia mà ông quen biết từ năm 1946. 


Matilde trở thành người vợ sau cùng cũng như Nàng Thơ đích thực của Neruda. Tràn đầy nhựa sống, tươi như hoa, hát như họa mi, chơi dương cầm thiện nghệ, Matilde là nguồn thi hứng vô tận cho những bài trong tuyển tập Một trăm bài thơ tình (1959) của Pablo. “Yêu em anh làm thơ” đúng là chủ đích của thi tập rực rỡ ấy. Yêu đến nỗi Pablo viết cả những lời thơ tuyệt trần lên trên khăn lau miệng để tặng Matilde ngay trong tiệm ăn!

La Reina (Nữ Hoàng) là bài thơ ngất trời tình ái mà Pablo viết cho Matilde được người viết dịch sang Việt ngữ dưới đây để quý độc giả bốn phương cùng thưởng lãm. Thi phẩm nguyên tác bằng tiếng Tây ban nha được ghi ngay sau bản dịch để độc giả tham chiếu và giữ làm tài liệu. 


Anh gọi tên em là nữ hoàng.
Có những nàng còn cao hơn em.
Có những nàng còn băng trinh hơn em.
Có những nàng còn yêu kiều hơn em.
Nhưng em là nữ hoàng.
Khi em quá bộ ra phố
không ai nhận ra em.
Không ai thấy vương miện của em, không ai
thấy tấm thảm bằng vàng đỏ
trải ra để chân em bước tới,
tấm thảm vô hình.
Nhưng khi em xuất hiện
tất cả những giòng sông náo động
trong thân anh, những tiếng chuông
lay chuyển cả bầu trời,
và một thánh ca ngập tràn thế giới.
Chỉ có em và anh,
em yêu ơi, chỉ có em và anh
lắng nghe bài thánh ca ấy.

[Bản dịch, Đàm Trung Pháp 2017] 

Yo te he nombrado reina.
Hay más altas que tú, más altas.
Hay más puras que tú, más puras.
Hay más bellas que tú, más bellas.
Pero tú eres la reina.
Cuando vas por las calles
nadie te reconoce.
Nadie ve tu corona de cristal, nadie mira
la alfombra de oro rojo
que pisas donde pasas,
la alfombra que no existe.
Y cuando asomas
suenan todos los ríos
en mi cuerpo, sacuden
el cielo las campanas,
Y un himno llena el mundo.
Sólo tú y yo,
sólo tú y yo, amor mió,
lo escuchamos.
[Nguyên tác, Pablo Neruda 1959]

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Góp ý

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ
Phỏng vấn nhà văn Cung Tích Biền - Lý Đợi, Đặng Thơ Thơ, Mặc Lâm thực hiện

Giới thiệu

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN
Thơ Nguyễn Man Nhiên

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)