Tìm kiếm Blog này

Trùng Dương: Thoả hiệp Paris về khí hậu thay đổi

Thứ Ba, 24 tháng 1, 2017

Sau 28 năm làm việc, toàn thể 195 quốc gia cam kết đối phó với hiện tượng khí hậu thay đổi đe doạ sự tồn vong của nhân loại; song TT đắc cử Donald Trump đe sẽ rút ra khỏi thoả hiệp.


Trên 2,000 cuộc biểu tình với hàng trăm ngàn người tham dự đã diễn ra khắp thế giới vào ngày 29 tháng Mười Một, 2015 trước khi Thoả hiệp Paris về khí hậu thay đổi được ký kết giữa 195 quốc gia nhằm đối phó với hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu đang đe dọa sự tồn vong của nhân loại. Trái, cuộc biểu tình tại Helsinsk, Finland. Giữa, hai em bé trong cuộc biểu tình cùng ngày tại London, England. Phải, cuộc biểu tình cùng ngày tại Tokyo, Japan. (Ảnh http://www.cbsnews.com/pictures/world-rallies-for-action-against-climate-change/) 

Trong một cuộc tranh biện vài năm trước, Tổng thống đắc cử Donald Trump đã có lần tweet đi -- cái tweet ấy đã được truyền đi hàng trăm ngàn lần sau đó, và được đưa ra trong cuộc tranh biện giữa hai ứng cử viên tổng thống hồi tháng Chín năm rồi -- rằng hiện tượng khí hậu thay đổi do nhiệt hoá toàn cầu gây ra bởi sinh hoạt của loài người là bịa đặt của Trung Hoa - a Chinese hoax - nhằm làm suy yếu ngành kỹ nghệ chế biến của Hoa Kỳ.


Trong thời kỳ tranh cử vừa qua, ông Trump cũng cho biết sẽ rút ra khỏi Hiệp định Paris 2015 về khí hậu thay đổi mà toàn thể 195 thành viên (gồm 194 quốc gia và Hiệp hội Âu châu, tức toàn thể các quốc gia trên thế giới) đã cam kết thi hành. Và ông cũng đã giữ lời khi đề cử vào nội các tương lai của ông một số nhân vật được biết tới như những người có liên hệ với giới tài phiệt dầu hoả và chối từ hiện tượng khí hậu thay đổi là do con người tạo ra do sức tiêu thụ ngày một tăng trưởng các nhiên liệu rút ra từ trái đất (fossil fuels) của con người.


Tại cuộc họp của Liên Hiệp Quốc ở Marrakesh, Morrocco, vào giữa tháng Mười Một sau ngày bầu cử vừa qua, phó ngoại trưởng Trung Hoa Liu Zhenmin đã chỉnh ông Trump khi trả lời phóng viên là: đúng ra thì chính nhị vị Tổng thống Ronald Reagan và Phó Tổng thống George H.W. Bush (Cha) thuộc đảng Cộng hoà mới là những người có công khởi động cuộc bàn thảo về hiện tượng nhiệt hóa toàn cầu khi đề nghị thành lập ban Hội thẩm Các Chính phủ về Khí hậu Thay đổi vào cuối thập niên 1980 (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC).

Tổ chức IPCC được thành hình vào năm 1988 qua sự phối hợp của hai cơ quan Chương trình Môi trường thuộc Liên Hiệp Quốc (UN Environment Program) và Thời tiết Thế giới (World Meteorological Organization) trong thời kỳ Tổng thống Reagan còn tại chức. Từ đó tới nay, sau gần 30 năm trời, IPCC đã phát hành năm bản tường trình chi tiết dựa vào các kết quả nghiên cứu và thử nghiệm của các chuyên viên khí hậu toàn thế giới, cùng nhiều tài liệu liên hệ khác, hiện có tại Web site của IPCC.

Vào năm 2007, cùng với cựu phó tổng thống Al Gore, đồng sản xuất phim tài liệu “An Inconvenient Truth” (Một Sự Thật Phiền Toái), cơ quan IPCC đã được trao giải Nobel Hòa bình sau khi công bố bản tường trình thứ tư, trong đó đề xuất các phương cách để làm giảm hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu, gồm các nỗ lực giảm lượng thán khí thải vào khí quyển và gia tăng sử dụng năng lượng thiên nhiên như mặt trời và gió.

Thế nào là nhiệt hoá toàn cầu và khí hậu thay đổi cùng ảnh hưởng của hiện tượng này hiện nay và trong tương lai? Thỏa hiệp Paris là gì và gồm những gì? Tại sao nhiều người thuộc đảng Cộng hoà vẫn phủ nhận mặc dù nhiều nhân vật thuộc các đảng bảo thủ của các chế độ dân chủ tại Âu Châu và hầu hết các nhà khoa học về khí hậu thay đổi công nhận là có thật, rằng hiện tượng khí hậu thay đổi do chính con người gây ra. Các nhà khoa học còn có một cụm từ dành riêng cho hiện tượng đó, đó là Anthropogenic Global Warming, có nghĩa là nhiệt hoá toàn cầu do sinh hoạt của con người gây ra.

Hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu, khí hậu thay đổi và ảnh hưởng

Từ nhiều thập niên nay chúng ta đã nghe nhiều về “greenhouse effect”. Giống như hơi nóng được giữ lại trong nhà kiếng để cây trồng trong đó đủ ấm đặng tăng trưởng trong mùa đông, trái đất chúng ta có một lớp khí quyển bao quanh để giữ lại một phần hơi nóng mặt trời nếu không muôn loài sẽ bị cóng lạnh. Đó là tiến trình tự nhiên.

Tuy nhiên, trong vòng một thế kỷ qua, hiện tượng tự nhiên ấy đang bị đảo lộn vì các hoạt động kỹ nghệ và nông nghiệp ngày một gia tăng của con người nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu thụ và một dân số ngày một gia tăng, giúp thải vào bầu khí quyển một lượng lớn khí độc chưa từng có so với các thế kỷ trước. Bên cạnh đó là nạn đốt rừng khẩn hoang và chăn nuôi, mà cây cối vốn giúp hấp thụ bớt thán khí. Thế quân bằng thiên nhiên do đấy đã bị đảo lộn.
 

Nhiệt hoá toàn cầu do hơi nóng mặt trời bị thán khí từ việc xử dụng nhiên liệu như than, dầu hoả giữ lại trong bầu khí quyển không thoát ra ngoài không trung được. Hơi nóng này đã thấm vào và hâm nóng nước biển đưa tới nạn băng rã, nước biển dâng cao, và khí hậu thay đổi tạo nên hạn hán, cháy rừng và giông bão lớn bất thường. Hiện tượng này từ một thế kỷ nay đã diễn ra với một tốc độ báo động. (Ảnh nasa.gov)


Kết quả là trái đất bị bao quanh bởi một bầu thán khí dầy đặc, khiến sức nóng mặt trời tới mặt đất không phản chiếu bớt ra ngoài không gian được mà ngấm vào nước biển, gia tăng sức nóng đưa tới nạn băng rã, nước biển ngày một dâng cao. Trái đất chúng ta ngày một nóng dần. Theo các khoa học gia và chuyên viên khí hậu, trong 100 năm qua, mặt đất đã nóng thêm 0.85 độ C, tức 1.4 độ F, và 13 trong số 14 năm nóng nhất diễn ra trong đầu Thế kỷ 21, với năm 2015 là năm nóng hơn cả.

Hậu quả của hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu này là khí hậu thay đổi, bão lớn bất thường, lụt lội, hạn hán, mùa màng bị ảnh hưởng. Trong số những người đi xin tị nạn năm rồi bên Âu châu, ngoài dân Syrian còn nhiều dân đến từ các vùng bị hạn hán ở Phi Châu, bị bật rễ do cả chiến tranh lẫn khí hậu thay đổi. Những vùng ven biển, như Miami, đã bắt đầu chứng kiến nước biển tràn vào thành phố. Theo dự đoán, nếu tình trạng hiện nay tiếp tục, vào năm 2100, toàn thành phố Miami sẽ chìm dưới nước biển.

Đấy cũng có thể là số phận của vùng Đồng bằng Sông Cửu Long của Miền Nam, mà chúng ta ít nghe tới, hoặc không để ý. Thực ra từ cuối năm 2014, tại cuộc hội thảo quốc tế tại Cần Thơ với chủ đề “Hạ tầng nước và các thách thức trong biến đổi khí hậu,” các chuyên gia đã đưa ra lời cảnh báo: đó là 45% diện tích của vùng đồng bằng sông Cửu Long, nơi sản xuất hơn 50% sản lượng lúa gạo của cả nước, chưa kể những sản phẩm nông nghiệp và hải sản khác, sẽ bị ngập nước mặn vào năm 2030.

Nhiều quốc gia hải đảo, đặc biệt trong vùng Nam Thái Bình Dương, đang bị đe dọa, đã và đang kêu cứu tới các quốc gia thưa dân giúp định cư dân của họ, hoặc những quốc gia hiện tiêu thụ nhiên liệu dầu hoả nhiều, như Hoa Kỳ, Trung Hoa và một số nước phát triển khác hãy giảm bớt mức tiêu thụ của họ để làm chậm lại hiện tượng nhiệt hoá. Danh từ “tị nạn môi trường” (environmental refugees) đã bắt đầu xuất hiện từ nhiều năm nay.

Đức Dalai Lama, Đức Giáo Hoàng Francis cùng lên tiếng cảnh báo

Quan tâm về môi trường và tồn vong của muôn loài trên trái đất không chỉ của riêng các chính phủ và các nhà khoa học. Hai vị lãnh đạo tinh thần quan trọng nhất của thế giới là Đức Giáo hoàng Francis và Đức Dalai Lama cũng đã lên tiếng về quan tâm này.

Tại trang Web của Ngài, Đức Dalai Lama dậy: “Hoà bình và sự sinh tồn trên trái đất như chúng ta vẫn biết đang bị đe doạ bởi hoạt động của con người thiếu gắn bó với các giá trị nhân bản. Sự tàn phá thiên nhiên và nhiên liệu là kết quả của sự ngu dốt, tham lam và thiếu tôn trọng đối với các sinh vật của trái đất. Sự thiếu tôn trọng này ảnh hưởng tới các thế hệ tương lai của nhân loại, là những người sẽ thừa hưởng trái đất đang bị suy thoái nếu hoà bình không trở thành hiện thực và sự tàn phá môi trường thiên nhiên tiếp tục với vận tốc hiện nay.”

Trong bài diễn văn tại Liên Hiệp Quốc ngày 25 tháng Chín, 2015, ba tháng trước khi Thoả hiệp Paris về khí hậu thay đổi được ban hành, Đức Giáo Hoàng Francis cảnh báo: “Bất cứ tổn hại nào tới môi trường là tổn hại tới nhân loại. Khủng hoảng môi sinh và sự tàn phá ở mức độ lớn lao tới hệ sinh hoá đa dạng có thể đe doạ tới sự hiện hữu của chính loài người vậy.”

Nói với 1.2 tỉ con chiên của Ngài, tức 16 phần trăm của tổng số 7.4 tỉ dân số thế giới hiện nay, Đức Giáo Hoàng gọi sự xúc phạm tới môi trường là một cái tội (sin). Theo Ngài, “Giới nghèo của thế giới, mặc dù ít trách nhiệm nhất đối với hiện tượng khí hậu thay đổi, song lại là giới bị tổn thương và khốn khổ nhất vì khí hậu thay đổi.” Ngài kêu gọi các chính phủ, tổ chức quốc tế, nói chung nhân loại, hãy cùng chung sức để giải quyết nạn khí hậu thay đổi do các sinh hoạt của con người gây ra này.

Hầu như mọi người, mọi giới đều công nhận hiện tượng khí hậu thay đổi đang đe dọa tới sự tồn vong của trái đất và nhân loại.

Tài tử Leonardo DiCaprio bỏ ra hai năm đi khắp thế giới thu hình và phỏng vấn các giới liên hệ, trong đó có các nạn nhân của hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu, cuối năm rồi đã trình làng phim tài liệu “Before the Flood”, cảnh báo về một Cơn Hồng Thủy có thể xẩy ra hủy diệt mọi loài trên trái đất. Trước đó, vào cuối năm 2015, cùng với một liên hợp các tổ chức môi trường và tài chính với trên 2,000 cá nhân và 400 đoàn thể, DiCaprio cũng đã đồng ý rút vốn đầu tư của mình trong tổng số 2,600 tỉ Mỹ kim ($2.6 trillion) của liên hợp ra khỏi các hãng khai thác nhiên liệu (fossil fuels).

Cách đây mấy năm, nhà báo về môi trường Elizabeth Kolbert cho ra đời cuốn “The Sixth Extinction” (Cuộc Đại Tuyệt Chủng Lần thứ Sáu) đã trở thành best-seller, mô tả trái đất đang trong tiến trình đi tới cuộc đại tuyệt chủng lần thứ sáu do chính loài người gây ra bởi sự gia tăng tiêu thụ và phí phạm nhiên liệu thiên nhiên. Lần đại tuyệt chủng cuối cùng xẩy ra cách đây 66 triệu năm, đã đưa tới cuộc tuyệt chủng của giống khủng long (dinosaurs) và nhiều loài khác thời ấy.

Hầu như cả thế giới, kể cả nhiều nhà lãnh đạo thuộc khuynh hướng bảo thủ của Tây Âu,  hiểu cái gì đang chờ đợi nhân loại, và biết cần phải làm gì để ngăn cuộc đại tuyệt chủng này.

Mọi người, trừ một số đảng viên đảng Cộng Hoà. Trong đó có Tổng thống đắc cử Donald Trump. Thế giới gọi họ là những kẻ chối từ hiện tượng khí hậu thay đổi – Climate Change Deniers.

Thoả hiệp Paris về khí hậu thay đổi

Cho đến nay, thế giới đã họp nhau cả thẩy 21 lần trong gần ba thập niên, để trình bầy các nghiên cứu khoa học về hiện tượng nhiệt hoá toàn cầu và khí hậu thay đổi, và đưa ra những đề án nhằm cứu vãn trái đất.

Một trong những lần họp đáng nhớ nhất, và đã xúc động tôi mãnh liệt, là kỳ Earth Summit (Thượng đỉnh về Trái Đất) vào năm 1992 ở Rio de Janeiro, Brazil, trong đó có cô bé Severn Cullis-Suzuki, 12 tuổi, đã cùng các bạn để dành tiền tới Rio để trình bầy quan tâm về môi trường của mình. Cả hội trường Earth Summit hôm ấy đã lặng im trong sáu phút để nghe cô Suzuki trình bầy mối quan tâm của cô và các bạn đồng lứa về hiện trạng của trái đất, và thành khẩn kêu gọi các vị lãnh đạo thế giới hãy hành động, thay vì chỉ tuyên bố suông. Toàn bài diễn văn bằng âm thanh, video clip, và nguyên văn bằng tiếng Anh có thể tìm thấy tại các link trong chú thích bên dưới.(*)

Tại Hội nghị Earth Summit ở Rio de Janeiro, Brazil, năm 1992, cô bé Severn Cullis-Suzuki, 12 tuổi, đã khiến cả hội trường và thế giới lặng im trong sáu phút để nghe cô trình bầy mối quan tâm của cô và các bạn đồng lứa về hiện trạng của trái đất, và thành khẩn kêu gọi các vị lãnh đạo thế giới hãy hành động, thay vì chỉ tuyên bố xuông. “Cha cháu thường bảo: ‘Con là hiện thân của điều con làm, không phải điều con nói,’” cô Suzuki nói. “Điều quý vị làm đã khiến cháu khóc hằng đêm. Quý vị người lớn nói quý vị yêu chúng cháu. Cháu thách thức quý vị hãy hành động phản ảnh lời nói của quý vị. Cháu chỉ là một đứa bé nhưng cháu biết nếu tất cả những tiền bạc tiêu hao vào chiến tranh mà được dùng đề chấm dứt nghèo đói và tìm giải đáp cho các vấn đề môi trường, trái đất này đã là một nơi thần tiên rồi vậy!”  (Ảnh Internet)

Tuy vậy, cô bé Severn và các bạn trong nhóm Trẻ Em Vì Môi Trường (Environmental Children Organization) này đã phải chờ tới năm 2015, tức gần một phần tư thế kỷ sau, tại Paris, các nhà lãnh đạo thế giới mới đi tới Thỏa hiệp Paris về thay đổi khí hậu. Lần họp ở Paris cuối năm 2015, khi cuối cùng 195 quốc gia cùng ký kết Thoả Hiệp và thỏa thuận những gì cần làm để cứu vãn trái đất, đó là lần thứ 21, có tên là COP 21 (COP có nghĩa là Hội nghị các thành viên – Conference of the Parties).
Các chính phủ, kể cả Trung Hoa là nước dẫn đầu trong danh sách sả thán khí nặng nhất hiện nay (25 phần trăm) và Hoa Kỳ xếp hàng thứ hai (12 phần trăm, một phần nhờ những nỗ lực từ hơn chục năm nay để giảm bớt tình trạng ô nhiễm không khí), cùng đồng ý với gần 200 thành viên của Thỏa hiệp Paris về một chương trình hành động.

Chương trình đó có thể tóm tắt vào năm điểm chính: Thứ nhất, giữ nhiệt độ toàn cầu dưới 2 độ C, tức 3.6F, tốt nhất là ở mức 1.5C. Thứ hai, đây là thỏa hiệp toàn cầu đầu tiên và mỗi quốc gia cùng cam kết góp phần để đương đầu với hiện tượng khí hậu thay đổi. Thứ ba, đồng ý giới hạn thán khí “lồng kính” (greenhouse gases) xả ra do các hoạt động của loài người xuống mức mà cây cối, đất đai và đại dương có thể thu thập tự nhiên bắt đầu vào khoảng từ năm 2050 tới 2100. Thứ tư, mỗi năm năm sẽ xét lại chương trình của mỗi quốc gia trong việc cắt giảm việc các cơ sở kỹ nghệ xả thán khí vào khí quyển. Và thứ năm, các nước giầu giúp các nước nghèo bằng cách đóng góp tài chính để giúp họ đáp ứng với hiện tượng khí hậu thay đổi, trong đó có các công trình khai triển hệ thống thu dụng năng lượng xanh, như gió và mặt trời.

Vào ngày 12 tháng Mười hai, 2015, 195 quốc gia cam kết cùng hiệp lực đối phó với hiện tượng khí hậu thay đổi tại Paris. Lần đầu tiên sau gần ba thập niên toàn thể các quốc gia trên thế giới đồng ý phải hành động để giảm hiện tượng khí hậu thay đổi và giúp các quốc gia nghèo khai triển hệ thống năng lượng xanh. Tuy vậy, với chính phủ Donald Trump sẽ lên cấm quyền vào ngày 20 tháng Giêng này, gồm nhiều nhân vật từ chối tin là hiện tượng khí hậu thay đổi hiện hữu và do con người gây ra, tương lai của Thỏa hiệp Paris chưa biết sẽ ra sao, mặc dù các chính phủ thành viên của Thỏa hiệp cho biết họ sẽ vẫn tiến hành. (Ảnh Arnaud Bouissou-COP21/Anadolu Agency/Getty Images)

Thoả hiệp Paris và chính phủ của ông Trump
Tất nhiên vì Thỏa hiệp Khí hậu không có các biện pháp chế tài nên các quốc gia có thể chọn thi hành hay không thi hành các điều đã thoả thuận. Tuy nhiên, vì hiện tượng toàn cầu hoá (globalization) hiện nay khiến các quốc gia liên hệ, nếu không là buộc phải liên đới với nhau ở mọi khía cạnh để tồn tại, từ chính trị, an ninh tới kinh tế, xã hội của đời sống nhân loại. Do đấy, hậu quả của sự thiếu hợp tác của bất cứ quốc gia nào cũng sẽ ảnh hưởng tới mọi người ở mọi nơi trên trái đất.
Tổng thống đắc cử Trump có thể không cần rút ra khỏi Thoả hiệp Paris mà chỉ cần không thi hành các thoả thuận mà người tiền nhiệm của ông, Tổng thống Barrack Obama, đã ký kết, trong đó có việc đóng góp tài chính để giúp các quốc gia kém hoặc đang phát triển đối phó với hiện tượng khí hậu thay đổi và phát triển các công trình kỹ nghệ năng lượng xanh. Ngoài ra, ông cũng có thể tháo gỡ những luật lệ hạn chế việc khai thác các nhiên liệu rút ra từ trái đất, như than và dầu hoả; và tháo gỡ các hạn chế áp đặt trên các cơ sở kỹ nghệ trong việc xả thán khí, bất chấp những tính toán tốn kém xã hội (social cost analysis) do Tổng thống Reagan đã ra lệnh thiết lập để đo đạc kết quả của mỗi điều luật về môi trường, và đã được công nhận bởi án lệnh của toà.(**)
Mặc dù vậy, đây không phải là những việc làm nhẹ nhàng, nhanh chóng, như gửi đi một vài cái tweet là xong. Như ông Trump vẫn làm.
Nhiều tiểu bang, cơ quan, tổ chức liên hệ tới các chương trình đối phó với hiện tượng khí hậu thay đổi từ mấy thập niên qua, kể từ khi Tổng thống Reagan khởi động việc thành lập tổ chức quốc tế IPCC, cho biết họ sẽ tiếp tục các công trình nhằm cứu vãn trái đất. Và nếu cần sẽ đưa chính quyền Trump ra toà.
Trước khi chấm dứt, xin giới thiệu độc giả tới một công cụ do cơ quan Climate Central đưa ra để đo ảnh hưởng của mức độ nước biển đối với các vùng ven biển. Tại trang Web này, bạn có thể viết tên thành phố ở gần biển, như Miami chẳng hạn, vào hộp Search, để xem mực nước biển ngày càng dâng cao ảnh hưởng tới nơi này ra sao.

Surging Seas Risk Zone Map


Chú thích:
(*) Severn Suzuki, Speech at U.N. Conference on Environment and Development, Rio de Janeiro, Brazil, 1992, https://www.youtube.com/watch?v=oJJGuIZVfLM; http://www.americanrhetoric.com/speeches/severnsuzukiunearthsummit.htm
[TD, 2017/01]

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Góp ý

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ
Phỏng vấn nhà văn Cung Tích Biền - Lý Đợi, Đặng Thơ Thơ, Mặc Lâm thực hiện

Giới thiệu

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN
Thơ Nguyễn Man Nhiên

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)