Tìm kiếm Blog này

ĐÀM TRUNG PHÁP: CHỨC-NĂNG SO SÁNH CỦA GIỚI-TỪ LIKE VÀ NHƯ

Thứ Bảy, 10 tháng 12, 2016

SO SÁNH TRONG NGÔN NGỮ

So sánh là một biện pháp tu từ (figure of speech) phổ cập bậc nhất trong ngôn ngữ. Biện pháp này không những chỉ làm ngôn ngữ thêm sinh động mà còn có thể mang đến cho người đọc một thoáng sảng khoái tinh thần, trong cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết (nhất là thi ca).

Christina Rossetti (1830-1894) trong bốn câu thơ đã dùng ba giới từ like để diễn tả hạnh phúc của trái tim mình qua âm thanh, hình ảnh, và màu sắc (như một con chim đang hót trong tổ, một cây táo xum xuê đầy trái, một vỏ sò long lanh ngũ sắc trên bãi biển) trích từ một bài thơ viết để đón mừng ngày sinh nhật hạnh phúc của chính mình:  

My heart is like a singing bird
Whose nest is in a water’d shoot
My heart is like an apple-tree
My heart is like a rainbow shell



Trong khi đó, bốn giới từ như được sử dụng tài tình trong bốn câu thơ trích từ Truyện Kiều của Nguyễn Du (1765-1820) để diễn tả tiếng đàn đa dạng Thúy Kiều gảy cho Kim Trọng nghe lần thứ  nhất bằng cách so sánh nó với các hình dung từ phù hợp với thị  giác và  thính  giác là “trong, đục, khoan, sầm sập”:

Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như tiếng suối mới sa nửa vời
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa 


CÁC PHƯƠNG THỨC SO SÁNH
So sánh được coi như một sự lượng giá giữa yếu tố được đề cập đến [A] và yếu tố làm mẫu để so sánh [B] theo các phương thức [A = B], [A > B],           [A < B], và [A > tất cả].

Trong các phương thức nêu trên, ký hiệu “ = ” đọc là như, ký hiệu “ > ” đọc là hơn, và ký hiệu “ < ” đọc là kém.

1.    Phương thức so sánh căn bản [A = B]                                                                                          
[A=B] là phương thức so sánh phổ cập nhất, như thấy trong câu ca dao lục bát dưới đây:

Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
như đứng đống lửa như ngồi đống than

trong đó câu lục là yếu tố [A] và câu bát là yếu tố [B] sử dụng hai so sánh cùng một lúc.

Khi William Wordsworth (1770-1850) chán chường thế sự đã so sánh sự lãng du cô đơn của mình với một áng mây trôi:

I wandered lonely as a cloud | Ta lang thang tựa mây trôi
That floats on high o’er vales and hills | Lững lờ trên những núi đồi ruộng nương

Để giới thiệu một giai nhân chẳng phải là người trong cõi chúng ta, Đinh Hùng (1920-1967) sử dụng một lúc hai so sánh tráng lệ cho nàng “Kỳ Nữ” mà chỉ thi nhân mới nhìn thấy:

Em rực rỡ như muôn ngàn hoa sớm
Em đến đây như đến tự thiên đường 

2.    Phương thức [A = bao nhiêu] so với [B = bấy nhiêu]

Phương thức đặc biệt này có thể dùng để cho sự so sánh được coi là tuyệt đối chính xác. Trong tiếng Việt, nếu [A] có trạng từ chỉ số lượng “bao nhiêu” thì [B] có trạng từ chỉ số lượng tương đương “bấy nhiêu” đáp lại, như trong câu ca dao hàm ý một mối sầu ray rứt:

Cầu bao nhiêu nhịp | dạ sầu bấy nhiêu

Phương thức nêu trên cũng thấy biểu hiện trong câu nói tiếng AnhThe more we get to know Jack, the less we trust him.”

3.    Phương thức so sánh [A < B]

[A < B] được thấy rõ rệt khi William Shakespeare (1564-1616) so sánh sự yếu đuối của mình với một giọt lệ nữ giới:

I am weaker than a woman’s tear | Tôi yếu hơn giọt lệ một đàn bà

4.    Phương thức so sánh [A > B]

[A > B] được biểu hiện trong câu nói “So về tuổi tác thì cụ Nam già hơn tôi rất nhiều.”

5.    Phương thức so sánh [A > tất cả]

[A > tất cả] đã được William Wordsworth (1770-1850) sử dụng để đề cao sự hấp dẫn vào bậc nhất của một kiều nữ bí mật: Nàng như một bông hoa đổng thảo mọc bên cạnh một tảng đá rêu phong, ít người đã thấy. Nhưng nàng đẹp hơn cả vì sao duy nhất long lanh mỗi tối trên trời :


A violet by a mossy stone | Bông đổng thảo cận kề phiến đá
half-hidden from the eye | nửa khuất che con mắt người ta
fair as a star when only one | đẹp như sao khi chỉ một ngôi
is shining in the sky | long lanh sáng trên trời mỗi tối

6.    Phương thức so sánh [A = B] nhưng chỉ [B] được thêm chi tiết

Phương thức này là một biện pháp tu từ mà Nguyên Sa (1932-1998) sử dụng để so sánh (“ví”) đôi mắt một phụ nữ nào đó với một vì sao chắc chưa ai đã được thấy trên trời:

Tôi muốn ví mắt em như một vì sao
chưa có ở trên trời
một vì sao ngủ muộn hơn sao hôm
dậy sớm hơn sao mai
mà lòng tôi vẫn nhìn
chưa bao giờ chớp mắt
như em vẫn nhìn
nụ cười của em
trong mắt tôi!

  
7.    Phương thức so sánh ở cuối văn cảnh

Sự so sánh có thể sẽ thấm thía hơn nếu được sử dụng ở cuối một văn cảnh, trong đó các cảm nghĩ đi trước hầu như đã “chuẩn bị” cho sự so sánh đó.  Nhận xét này người viết thấy ở trong một bài thơ có thể làm người đọc rơi lệ thương cảm của thi sĩ người Anh yểu tử chuyên viết về chiến tranh là Keith Douglas (1920-1944). Ông đã diễn tả cái chết của một thiết giáp binh người Đức trong thế chiến thứ hai, qua một so sánh thảm thê. Bài thơ nhắc tới một chiến xa đã bị phá hủy, trong đó người ta tìm thấy một tấm hình của người yêu anh thiết giáp binh ấy. Bên dưới chữ ký trên tấm hình tặng anh, cô gái còn nắn nót viết thêm chữ “Vergissmeinnicht” (tên một loài hoa trong tiếng Đức có nghĩa đen là “Đừng quên em nhé”) để nhắc nhở chàng lính trẻ ấy phải mãi mãi nhớ đến cô. Nhưng phũ phàng thay:

But she would weep to see today | Nhưng cô khóc hôm nay khi thấy
how in his skin the swart flies move | bầy ruồi đen bâu kín da chàng
the dust upon the paper eyes | bụi phủ đầy trên đôi mắt giấy
and the burst stomach like a cave | dạ dầy banh như một cái hang

SO SÁNH SINH ĐỘNG  

Ngoài “ like” ra, tiếng Anh còn có  “similar to, close to, comparable to, corresponding to, the same as, not unlike …” có  thể dùng để so sánh trong phương thức [A = B], cũng như tiếng Việt ngoài  “như” còn có “giống, tựa, khác nào, y hệt…” để thực hiện chức năng này.

Nhưng vì “like” và “như” quan trọng và phổ cập nhất, người viết xin liệt kê dưới đây một số thành ngữ (idioms) so sánh khá sinh động qua hai giới từ này để quý bạn đọc thưởng lãm :

Xin lưu ý :  Ký hiệu “ ~ ” có nghĩa là“có thể coi như tương đương với.

like a bat out of hell ~ như bị ma đuổi.                                                         
Hearing the bad news, Jim ran home like a bat out of hell.

like a cat on a hot tin roof ~ như đứng đống lửa.
Nervous about her job interview, Lisa was like a cat on a hot tin roof.

like a champ ~ như một tay vô địch.
He got through the tough contest like a champ.

like a chicken with its head cut off ~ như rắn cụt đầu.
Lisa ran around the airport to look for her lost bag like a chicken with its head cut off.

like a fish out of water ~ như cá ra khỏi nước
Using a PC for the first time, I felt like a fish out of water.

like a lamb to the slaughter ~ như bị làm dê tế thần.

She decided to meet a stranger, little knowing that she would go like a lamb to the slaughter.

like a shot ~ như chớp. 
When the nurses asked for blood donors, Bill raised his hand like a shot.

like as not ~  như có chút hy vọng
Like as not it will rain tonight.

like as two peas in a pod ~ như hai giọt nước.                                                 They are not even brothers, but they are like as two peas in a pod.

like crazy ~ như điên khùng.
Lisa and her new boyfriend danced like crazy at the party.

like father, like son cha nào, con nấy.
Mr. Smith also became a teacher – like father, like son.

like hell ~ như cho chết luôn. 
The poor young man ran like hell to catch the train.

like hot cakes ~ như  tôm  tươi. 
Believe me, your splendid paintings will go like hot cakes.

like pigs in clover ~ như chuột sa chĩnh gạo.                                        
Jim and his brother inherited plenty of properties from their parents, so they live like pigs in clover.

like shooting fish in a barrel ~ như bắt cua trong rọ.                                       Sending an email today is like shooting fish in a barrel.

like water off a duck’s back ~ như nước đổ đầu vịt.
The serious advice from Bob’s parents rolled off him like water off a duck’s back.


ĐÀM TRUNG PHÁP

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Góp ý

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ
Phỏng vấn nhà văn Cung Tích Biền - Lý Đợi, Đặng Thơ Thơ, Mặc Lâm thực hiện

Giới thiệu

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN
Thơ Nguyễn Man Nhiên

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)