Ngô Nhân Dụng: Ai biết Aleppo là gì không?

Thứ Bảy, ngày 17 tháng 9 năm 2016


Hỏi quý vị độc giả báo Người Việt câu trên, chắc 9 trên 10 người không biết trả lời sao. Câu hỏi này được ứng cử viên tổng thống Mỹ Gary Johnson, thuộc Đảng Tự Do (Libertarian) nêu ra. Một nhà báo phỏng vấn: “Nếu đắc cử tổng thống Mỹ, ông sẽ làm gì về Aleppo?” Johnson hỏi lại: “Aleppo là cái gì?”  Nhà báo: “Ông nói đùa?” “Không!”
Nhà báo phải giải thích: Aleppo là một địa điểm chiến lược ở Syria. Không quân Nga đang giúp chính quyền Bashar Assad chiếm lại, còn bên trong Aleppo là nhiều đạo quân nổi dậy, trong đó có lực lượng IS và cả những dân quân được Mỹ ủng hộ, các đám quân nổi dạy cũng đánh nhau. Trận Aleppo có thể quyết định tương lai cuộc nội chiến đã kéo dài hơn 5 năm. Ông Johnson cũng như đại đa số độc giả không theo dõi tin tức ở Syria thường xuyên nên không biết những chi tiết “nhỏ” này. Không thể trách ai được.

Đầu tuần này, ngoại trưởng hai nước Mỹ và Nga đã ký một “thỏa hiệp đình chiến” ở Syria mà mục tiêu đầu tiên là các bên đang đánh nhau sẽ ngưng bắn một tuần lễ, mở một con đường cho đoàn xe tiếp tế của Liên Hiệp Quốc có thể đem thực phẩm, thuốc men, vân vân, vào nuôi 300,000 người dân còn sống bên trong thành phố. Hai cường quốc Nga Mỹ ký kết, nhưng cuộc đình chiến có thành hay không còn tùy thuộc các nước Saudi Arabia, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey) và dân quân Kurds. Tất nhiên, lực lượng IS và Fath al-Sham, một hậu thân của al-Qaida, cũng phải ngưng bắn, mà họ đều chống tất cả các quốc gia trên, cũng như chính quyền Assad. Một đoàn xe tải 20 chiếc chờ ở biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, khi nào thấy ngưng bắn là sẽ lăn bánh trên quãng đường 40 cây số tới Aeppo.
Quân nổi dậy IS dùng Aleppo làm điểm dưỡng quân, chuyển tiếp tế vũ khí, trong khi các lực lượng được Mỹ và Thổ hỗ trợ cũng làm chủ một phần thành phố. Các lực lượng nổi dậy, quân IS và quân chính quyền Assad đánh lẫn nhau, dân chúng chết oan. Máy bay Nga đã bỏ bom Aleppo giúp chính quyền Assad từ hai tháng nay. Bom Nga tấn công cả quân IS lẫn các lực lượng nổi dậy khác chống Assad; có lúc người ta tưởng Nga Assad sắp đại thắng.
Trước chiến tranh, thành phố Aleppo có hơn 2 triệu người, nay chỉ còn khoảng 300 ngàn dân sống trong những khu do đám quân này hay quân kia kiểm soát. Tính ra có 700 thường dân đã chết oan, với 160 trẻ em trong vòng 40 ngày.
Một nạn nhân chết đầu tháng Tám vừa qua là Qusai Abtini, không biết nên coi là người lớn hay trẻ em. Cậu mới 14 tuổi, nhưng trong mấy năm qua đã trở thành một tài tử truyền hình nổi tiếng. Lần đầu tiên tôi biết tên Qusai Abtini là trong bản tin buồn (Obituary) trên tuần báo Economist, sau khi cậu qua đời vì trúng hỏa tiễn của Nga, trong khi đang chạy khỏi Aleppo. Câu chuyện Abtini cho thấy trong một thành phố bị chiến tranh tàn phá suốt năm năm, con người vẫn cố sống một cuộc đời “bình thường.”
Qusai Abtini đã đi biểu tình chống Assad ngay từ ngày đầu tiên dân Syria nổi lên đòi chống chế độ độc tài khát máu, khi đó mới 8 tuổi, còn ngồi trên vai ông anh. Chiến tranh nổ ra, gia đình cậu vẫn sống trong thành phố vì không biết chạy đi đâu. Nhưng một ông thầy giáo đã khám phá ra khả năng đóng kịch của cậu bé 13 tuổi, giới thiệu cậu với một nhà đạo diễn ti vi. Cậu được cả thành phố biết đến trong vai trò một ông chồng, mà vai bà vợ do Rasha, một cô gái 11 tuổi đóng. Ông chồng thường đi làm về, ném cái túi xuống đất rồi ngả mình trên sofa nằm phưỡn bụng, sỉa răng trong khi bà vợ bưng cà phê đến. Vở tuồng diễn hàng tuần trên đài Halab Today TV, của quân nổi dậy. Tuồng mang tên bà vợ, Umm Abou, cho dân chúng ở Aleppo những giờ phút cười cợt giải trí, trong tiếng súng. Nhiều khi tuồng đang diễn xuất thì có tiếng bom nổ, các diễn viên vội chạy tìm chỗ ẩn.
Một màn trong chương trình có cảnh bà vợ Umm Abou tuyên bố bà sẽ lập một đội nữ binh cách mạng, toàn phụ nữ. Ông chồng Abu Abdou, do Abtini thủ vai, chê bà vợ: Bà tính ra mặt trận hả? Đến mấy con gián bà cũng sợ kìa!” Nói xong, ông chồng chỉ tay: Kìa, có con chuột kìa! Thế là bà  Umm Abou hét to, nhảy tót lên ghế. Khán giả nổ ra cười, quên cảnh bom đạn chung quanh.  Trong một cảnh khác, có một bà mối đến xin hỏi một cô con gái của Umm Abou cho một “chiến sĩ” chống Assad. Trong khi mời bà mối uống trà, Umm Abou nói, các con gái bà đều lấy các chiến sĩ Dân quân Tự Do (một đội quân do Saudi và các nước Tây phương yểm trợ.) Bà mối tiết lộ chú rể tương lai là dân quân Hồi Giáo cực đoan. Bà mẹ vợ tương lai bèn đòi một khoản tiền thách cưới khổng lồ, bà mối phải rút lui. Trong một màn khác, ông chồng Abu Abdou lên đường theo đội quân nổi dậy để tập kích quân chính quyền Assad. Bà vợ thì thào kể với các bà láng giềng. Sau đó Abu Abdou trở về, đầu băng bó vì vết thương. Băn khoăn hỏi: “Không biết tại sao quân Assad nó lại biết tụi tôi tập kích nó!”
Ngày 8 tháng Bảy vừa qua, ông bố của Abtini tìm được đường dây “vượt biên” cho các con ra đi khỏi Aleppo. Một hỏa tiễn Nga đã bắn trúng chiếc xe. Dân chúng Aleppo đã làm một đám tang giả, đưa chiếc quan tài trên các con đường hai bên nhà cửa tan hoang. Cậu được gọi là Người Anh hùng tí hon.
Câu chuyện “cậu bé” Qusai Abtini cho chúng ta nhìn thấy một “bộ mặt người” giữa cuộc nội chiến rối tung ở Syria.
Thứ Tư vừa rồi, hai tháng sau khi Abtini chết, hai ngoại trưởng Nga và Mỹ họp báo loan tin họ đã ký một thỏa hiệp đình chiến, để dân Aleppo được tiếp tế. Chắc các đám quân nổi dậy chống cả Nga lẫn Mỹ cũng đồng ý, vì chính họ cũng cần nghỉ ngơi, cần thức ăn và thuốc men.
Nhưng rồi cuộc nội chiến có thể chấm dứt hay sẽ còn tiếp diễn? Không ai biết được. Vì Syria đã trở thành một “mớ bòng bong rối rít” người ngoài không biết đâu là lần. Đó là kết quả của cuộc phân chia vùng đất do Đế quốc Ottoman kiểm soát, sau cuộc Chiến tranh Thứ Nhất kết thúc, năm 1918. Gia đình Assad đã làm chủ nước Syria, trước do Pháp cai trị, dựa vào một thiểu số người theo giáo phái Shi A, trong khi đa số dân theo phái Sun Ni. Dân nổi lên biểu tình ôn hòa chống chế độ độc tài vào năm 2011 và bị đàn áp tàn nhẫn. Quân Sun Ni từ Iraq, đa số do các sĩ quan cũ của Saddam Hussein chỉ huy, đã được nhiều người Syria ủng hộ, lập thành lực lượng IS. Những đám quân nổi dậy khác được Á Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ, Anh, Pháp giúp, chống cả chính quyền Assad và IS. Lực lượng người Syria gốc Kurd mạnh lên, muốn thành lập một vùng tự trị. Nga nhảy vào giúp chính quyền Assad bằng không quân, Iran cũng giúp Assad để bảo vệ một vòng đai Shi A giữa các nước Sun Ni gốc Á Rập. Nga và Iran nói họ chỉ đánh quân IS và Mặt trận Nusra, đám tàn quân của al-Qaeda; nhưng trong thực tế đã bỏ bom cả những lực lượng khác chống Assad.
Đầu tháng Chín, Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân vào Syria, lần đầu tiên, ngoài mặt là để giúp một lực lượng chống IS, nhưng mục đích chính là ngăn không cho quân người Kurd chiếm mấy thành phố sát biên giới Thổ. Họ có lý do, vì nếu người Kurd mở rộng vùng tự trị của mình ở Syria, thì sẽ giúp cho 4 triệu “đồng bào” gốc Kurd sống trong nước Thổ cũng đòi hỏi được tự trị. Quân Kurd là lực lượng đánh IS hiệu quả nhất, nhưng cũng chỉ lo cho tương lai của chính họ. Họ chống chính quyền Assad, cho nên có khi cũng bị Nga ném bom. Chính phủ Mỹ vẫn ủng hộ các lực lượng quân Kurd ở Iraq và Syria, bây giờ phải đóng vai trung gian giữa người Kurd và chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ. Bây giờ Nga và Mỹ ký thỏa ước đình chiến, nếu tiếng súng im được trong một tuần ở Aleppo thì có thể sẽ tiến tới các thỏa ước lâu dài hơn.
Nhưng thỏa ước mới, nếu có, được thi hành hay không, còn tùy thuộc bao nhiêu quốc gia khác. Những người dân  còn sống trong thành phố Aleppo đang chờ những chuyến xe tải đầu tiên tiếp tế dưới lá cờ Liên Hiệp Quốc.
Nhưng ai đọc lịch sử đều biết Aleppo là một địa danh nổi tiếng từ hai ngàn năm trước. Quân Ba Tư, quân La Mã đã giành nhau đánh chiếm Aleppo, Đại đế Alexander đã tới trước đó. Thập Tự Quân và quân Hồi Giáo đã tử chiến nhiều lần giành giật địa điểm trọng yếu này. Quân Thành Cát Tư Hãn và hậu duệ của ông là Tamerlane cũng vây rồi chiếm Aleppo. Đó là một trong ba thành phố lớn nhất của Đế quốc Ottoman, cùng với Istanbul (Constantinople) và Cairo. Khi các nước Anh, Pháp chia nhau tài sản của đế quốc Ottoman, Aleppo được trao cho Syria. Các đế quốc tới rồi đi, nhưng người dân Aleppo vẫn sống ở đó. Họ sắp được sống một ít ngày im tiếng súng. Họ sẽ tưởng nhớ Qusai Abtini, cậu bé đã tặng cho bà con cô bác những nụ cười hồn nhiên trong khi súng nổ chung quanh. Loài người cần những anh hùng tí hon như cậu.

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Tìm kiếm Blog này

Đang tải...

Góp ý

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ
Phỏng vấn nhà văn Cung Tích Biền - Lý Đợi, Đặng Thơ Thơ, Mặc Lâm thực hiện

Giới thiệu

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN
Thơ Nguyễn Man Nhiên

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)