Lê Mạnh Hùng - Donald Trump và chủ nghĩa dân tộc Mỹ mới

Thứ Năm, ngày 23 tháng 6 năm 2016


Có những lúc theo dõi cuộc vận động tranh cử tổng thống tại Mỹ năm nay, người ta có cảm tưởng bị kéo lại một thời xa xưa. Một trong những điều gợi lại đó là khi tại Missisipi, Florida và nhiều nơi khác, ứng cử viên tổng thống Donald Trump của đảng Cộng Hòa kêu gọi các ứng cử viên của ông hãy giơ cánh tay phải lên và tuyên thệ trung thành của họ đối với ông. Hàng chục ngàn người đã giơ cánh tay phải lên và lập lại lời tuyên thệ cam kết ủng hộ Donald Trump làm tổng thống. Một cảnh hầu như lấy trực tiếp từ cuốn phim “March of the Will” của thời Hitler.
Phải chăng đất nước dân chủ hùng mạnh nhất thế giới đang có nguy cơ rơi vào tay một lãnh tụ độc tài chuyên chế chủ trương một tinh thần dân tộc cực đoan?
Aristotle viết mọi chế độ dân chủ mang trong nó một mầm mống tự hủy diệt vì dân chủ là biểu tượng ước muốn của đa số nhưng nếu đa số muốn trao quyền cho một vị độc tài thì sao?

Sự nổi lên của ông Trump là hậu quả của một cuộc khủng hoảng vốn đã kéo dài từ hai thập niên nay tại Hoa Kỳ - một cuộc khủng hoảng mà giới lãnh đạo Mỹ đã không để ý đến. Họ không có câu trả lời cho những người Mỹ sống tại những nơi như Kentucky hay West Virginia mà càng ngày càng bị bỏ quên trong thời đại mới. Chiến dịch bầu cử lần này nay đã mang cuộc khủng hoảng đó ra trước ánh sáng. Điều đó ta có thể thấy một cách hiển nhiên qua những chiến thắng của ông Trump cũng như trong sự ủng hộ nồng nhiệt của nhiều người Dân chủ đối với đối thủ của bà Hillary Clinton, ông Bernie Sanders, người mà đã làm cho danh từ “xã hội chủ nghĩa” một lần nữa được chấp nhận tại Hoa Kỳ.
Người từ bên ngoài đến nước Mỹ và sống một thời gian bỗng cảm thấy như sống trong một nền dân chủ đã kiệt sức mặc dầu thoạt nhìn đất Mỹ về kinh tế đã khá hơn nhiều năm trước. Đất Mỹ đã phục hồi sau cuộc “Đại Suy Thoái” dười nhiệm kỳ tổng thống của ông Barack Obama. Tỉ lệ thất nghiệp đã giảm xuống còn 5%. Nhưng sự giầu có này phần lớn chỉ được chia cho một nhóm nhỏ trong xã hội mà đời sống càng ngày càng tách rời ra khỏi phần còn lại của xã hội. Kể từ năm 1999, thu nhập của một gia đình Mỹ trung bình đã giảm đi $5,000 một năm trong lúc tài sản của họ bị giảm một phần ba. Hai phần ba số gia đình Mỹ không có tài sản ròng mà còn mắc nợ, nhiều khi số nợ còn rất cao. Sự phân hóa thành một đất nước với một ít “kẻ thắng” (winners) và rất nhiều người thua (losers) đã ảnh hưởng đến cả chiều hướng tinh thần của xã hội.
Theo một cuộc khảo sát của nhật báo New York Times thì con số người Mỹ còn tin vào “Giấc Mơ Hoa Kỳ” đã xuống tới mức thấp nhất từ 20 năm nay. Trên một nửa những người Mỹ dưới 25 tuổi nay không còn tin tưởng rằng chế độ tư bản là chế độ kinh tế tốt nhất có thể có. Tinh thần phấn đấu để trở thành giầu có và thăng tiến xã hội mà Alexis de Tocqueville mô tả như là cái keo gắn liền xã hội Mỹ, chuyển biến những đám di dân khác nhau trở thành một thể thống nhất nay không còn đủ mạnh để giữ cho xã hội không bị vỡ tan ra vì những lực ly tâm. Giữa nhóm đa số da trắng ngày một giảm dần và các nhóm thiểu số đặc biệt là đen và Hispanic nay càng ngày càng có một cuộc cạnh tranh để dành giật một số công việc tốt càng ngày càng ít.
“Chưa bao giờ lại có một sự bi quan về tương lai nước Mỹ như hiện nay” đó là nhận xét của bình luận gia bảo thủ Dennis Pager trên nhật báo New York Times. Và nhà báo Andrew Sullivan viết trên tạp chí New York rằng “tư bản hậu kỳ” Mỹ đã tạo ra “một sự giận dữ chính đáng mà các chế độ dân chủ già nua không có bao nhiêu khả năng làm dịu hoặc kiềm chế.” Chính trị Mỹ bắt đầu có những triệu chứng của chính trị Châu Âu thời 1930.
Ông Trump vốn ước muốn ra tranh cử tổng thống từ nhiều năm nay đã biết nắm lấy thời cơ. Ông theo đuổi những người ở bên “thua cuộc” trong tiến trình thay đổi xã hội, hay nói cho đúng hơn, những người còn chưa thua, nhưng e sợ sẽ thua. Trái với những điều người ta vẫn tin, nhưng người ủng hộ ông Trump không phải phần chính là những công nhân lao động “cổ xanh” (blue collar workers) và những người thất nghiệp. Các cuộc khảo sát cho thấy những người ủng hộ cho ông Trump có một thu nhập hàng năm trung bình là $72,000 cao hơn là thu nhập trung bình của những ủng hộ viên cho ông Sanders và bà Clinton. Sự ủng hộ cho ông Trump cho thấy rõ nỗi lo sợ của tầng lớp trung lưu Mỹ về sự suy thoái kinh tế xã hội của họ.
Trọng tâm của những chính sách của ông Trump là phản ứng với những lo sợ đó qua việc xây dựng một bản thể (identity) dựa trên việc cô lập và đối kháng. Điều đó có thể thấy rõ qua những hứa hẹn xây dựng một bức tường dọc theo biên giới Mexico và cấm mgười Hồi giáo vào đất Mỹ. “Việc sử dụng những hình tượng chủng tộc và khai thác tinh thần bài ngoại có thể nói là lấy trực tiếp từ sách vở của đám Phát-xít” đó là nhận định của chuyên gia Robert Paxton về chủ nghĩa Phát-xít viết trên tạp chí mạng Slate. Theo Paxton, khẩu hiệu mà ông Trump đưa ra “Make America Great Again” nghe giống hệt như khẩu hiệu của Mussolini. Trong một cuộc phỏng vấn với nhật báo Washington Post, Paxton nói thêm, “Một cảm nghĩ mình là nạn nhân là rất cần thiết cho sự nổi lên của chủ nghĩa phát-xít” và “tôi nghĩ rằng đó là cảm nghĩ hiện đang rất mạnh trong nước Mỹ” đặc biệt là trong tầng lớp trung lưu da trắng Mỹ.
Ông Trump, giống như những nhóm cực hữu tại Châu Âu muốn dùng một tinh thần dân tộc cực đoan như là đáp án chống lại cảm giác nạn nhân đó cũng như chống lại cái gọi là toàn cầu hóa. Các ủng hộ viên của ông hò reo “Mexico” khi ông đặt câu hỏi “Ai sẽ chi trả cho việc xây bức tường” cũng như hò reo khi ông tuyên bố sẽ trục xuất - bằng vũ lực nếu cần thiết - số 11 triệu di dân bất hợp pháp hiện nay.
Lịch sử không phải lúc nào cũng lập lại. Không có dấu hiệu gì ông Trump sẽ là một Hitler hay một Mussolini mới. Nhưng một số những lời tuyên bố của ông có mầu sắc Phát-xít và ông đang chơi một trò chơi nguy hiểm với chủ nghĩa độc tài toàn trị.
Nhà báo Andrew Sullivan viết “Chưa bao giờ chế độ dân chủ của Mỹ có nguy cơ như hiện nay” và so sánh nước Mỹ bây giờ với Cộng Hòa Weimar của Đức. Có thể rằng Sullivan đã quá cường điệu, nhưng trong chính trị cũng như trong cuộc đời không bao giờ đương nhiên có “happy ending.” Muốn tồn tại chế độ dân chủ cần được bảo vệ.
Nước Mỹ cần có một cuộc thảo luận nghiêm chỉnh về nguyên nhân của sự giận dữ, sự phân phối bất công thu nhập kinh tế quốc gia và những thái quá của chế độ tư bản Mỹ. Chính đảng Cộng Hòa thời xưa dưới Abraham Lincoln đã xóa bỏ chế độ nô lệ lập nền móng cho nước Mỹ hiện đại. Đảng Cộng Hòa hiện nay có thể nào kiềm chế được ông Trump không để ông phá vỡ chế độ dân chủ mà Lincoln đã mất công bảo vệ hay không?


1 nhận xét

  1. Tam quyền phân lập bảo vệ Dân chủ. Tinh thần dân chủ đang bị nhóm thiểu số đông đảo vô ý thức dân chủ phá đám và họ racist hơn ai hết !

    Trả lờiXóa

 

Tìm kiếm Blog này

Đang tải...

Góp ý

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ
Phỏng vấn nhà văn Cung Tích Biền - Lý Đợi, Đặng Thơ Thơ, Mặc Lâm thực hiện

Giới thiệu

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN
Thơ Nguyễn Man Nhiên

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)