Tìm kiếm Blog này

Đặng Tiến - Đinh Cường, tấm lòng vô hạn

Chủ Nhật, 10 tháng 1, 2016


Hoạ sĩ Đinh Cường từ tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ, sang Paris bày tranh tại phòng triển lãm Annam Héritage, từ 28.10 đến 6.11.2010.
Đinh Cường mài miệt, mãi miết vẽ đều tay từ nửa thế kỷ nay ; đây không biết là lần triển lãm thứ mấy từ ngày anh mới ra trường 1963 ; và từ khi sang định cư tại Mỹ, 1989. Lần bày tranh gần đây nhất là tại Huế, mùa hè 2009.
Đinh Cường sống trọn đời, tận tụy, cho nghiệp hội hoạ – không nhất thiết là sống nhờ vào nghề hội hoạ. Anh triển lãm nhiều, không nhất thiết để bán tranh mà để gặp gỡ, làm quen. Vẽ tranh là tìm đến với cuộc đời ; và bày tranh là đi trọn dặm trường hạnh ngộ. Nói khác đi, làm khác đi, là chưa hết lòng với chính mình và chưa tận tình với nghệ thuật.
Đinh Cường có câu thơ hay : Ra đi mới biết lòng vô hạn. Mỗi bức tranh là mỗi ra đi.

*
Có lần có kẻ yêu cầu tôi nói về tranh Đinh Cường trong vài ba chữ, tôi đã trả lời bằng một hình ảnh : tranh Đinh Cường là mạch nước ngầm tuôn trào lên khung vải. Đối thoại hồn nhiên thôi, nhưng ngày qua tháng lại có vẻ hợp lý, khi nhìn lại từ nguồn sáng tạo đến hoạ phẩm hoàn tất. Và như thế, chúng tôi lại gặp lại nhau, lại có nhau . Năm mươi năm trong chớp mắt.
Mạch suối tuôn trào, từ những kỷ niệm rời, những giấc mơ thầm, những hoang mang hảo, từ tuổi thơ gió bụi, từ những « trận gió hoang vu thổi buốt xuân thì ». Và biết đâu chẳng đến từ những ảnh tượng  tiền thân , như lời thơ Baudelaire « đã sống nhiều đời dưới bóng những hoành môn » ; hay vẫn theo Baudelaire, « nhiều kỷ niệm như nghìn năm đã trải ».
Mạch suối trào tuôn: nước ngầm vươn lên ánh sáng ; và nơi Đinh Cường, mỗi bức tranh đòi hỏi một ánh sáng riêng cho màu trời sáng tác. Nước ngầm tái hồi với trần gian, thành thân với mặt đất chênh vênh, khi tươi thắm phù sa, khi chìm chìm núi lửa.Màu sắc ngân vang những bài hát thiên thanh, khô khàn sỏi sạn hay lóng lánh thủy tinh. Nghệ thuật Đinh Cường nối kết những mặt trời khuya khoắt đang đòi lại bình minh ; chúng rọi chiếu lên khung vải nỗi đắm say lẫn với u hoài, thêm một thoáng hy vọng thầm kín và ngờ vực trầm buồn.
Nhưng cần đồng ý với nhau : sáng tạo nghệ thuật không bao giờ là một hồi tưởng đến tự nhiên, mà đòi hỏi ý chí, lao động cần mẫn và tìm kiếm miệt mài. Mạch nước ngầm còn là việc mang nặng đẻ đau – bề trái trong sáng tác Đinh Cường.
Từ thời trẻ, từ khi tốt nghiệp trường Mỹ Thuật Huế, 1963, Đinh Cường đã hướng về hội hoạ hiện đại và trừu tượng. Anh trả lời báo Thế Giới Tự Do, 1967 : «  tôi đã dần dần tước bỏ hết ý niệm về sự vật, hay nói theo danh từ triết học kinh điển, loại bỏ mô thể, forme, của sự vật để chỉ còn giữ lại chất liệu, matière, thuần túy của sơn dầu ».
Anh cho biết thêm về cách thực hiện một bức tranh «  luôn luôn khởi đi trong ánh sáng rực rỡ lúc đầu, như một oà vỡ của hoa ; để rồi lại trở thành đêm xanh đen, kết thúc những dò dẫm dài hơi, nơi kết liên của ngẫu nhiên và một tiền định nào đó không hiểu » (ĐC, báo TGTD, tập 16, số 8, 1967, Sài Gòn).
Tự bạch quý giá này không mâu thuẫn với ẩn dụ « mạch suối ngầm » tôi đã nêu lên. Lời tâm sự bổ sung thông tin về mặt hoàn tất một hoạ phẩm, giai đoạn cuối cùng của tạo tác. Trí tuệ sáng tạo của hoạ sĩ nhập vào bàn tay nghệ nhân thực hiện. Đinh Cường mài dũa, dập xóa, ấp ủ, đậy điệm, đưa những hình thể rực rỡ ban đầu vào không gian u trầm của nghệ thuật mà anh gọi là « đêm xanh đen ». Tuy vậy anh vẫn không ra khỏi quy luật thông thường của sáng tạo nghệ thuật, là đưa những mô hình từ bóng tối của tâm thức ra ánh sáng của trí tuệ, của tư duy lô gic như đưa hành trình Ulysse trong huyền thoại lên không gian hình học theo Euclide. Nghệ thuật, bao giờ cũng như bao giờ, vươn từ bóng tối ra ánh sáng. Không có hành trình ngược chiều.
Aragon có câu thơ hàm súc :
Những bông hồng mơ gì trong đêm tối… ?
Liệu câu hỏi lạ lùng có tìm thấy lời giải trong tranh Đinh Cường ?
Đinh Cường trong ngẫu hứng nào đó, có vẽ lên được giấc mơ của hoa hồng, qua kho tàng hình thể mình tích lũy trong trí tưởng ?

Tranh Đinh Cường, trong tinh thể, phải chăng là ký ức một đóa hoa hồng đã hiến dâng hương sắc cho trần gian ?.
Và nghệ thuật trần gian phải chăng là hoài niệm một mùi hương ?



Đặng Tiến

Orleans, tháng 10.2010

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Đây là một cuốn sách nghiên cứu nghiêm túc, nhưng cũng là một truyện kể đầy nghệ thuật; thể loại viết này tôi cho là rất mới, giúp bạn đọc nhìn rõ “chân dung” của một số nhân vật, với tô đậm nét quyến rũ của những tư liệu quý hiếm mà Ngô Thế Vinh có được. -- Phạm Phú Minh

Góp ý


Đây là một cuốn sách về mỹ thuật hiếm có của người Việt Nam, trong đó kiến thức, trí tuệ, tài liệu, kỹ thuật, mỹ thuật đều nảy nở đồng bộ, nâng quyển sách thành một tác phẩm có giá trị về mọi mặt.

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

Giới thiệu

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)