Giới thiệu

Thảo Trường - Khẩu Hiệu.

Chủ Nhật, ngày 25 tháng 8 năm 2013

                                       Thảo Trường

Nhà văn Thảoo Trường

     Tôi gặp  lại người sĩ  quan ấy mười lăm năm sau  ở một trại giam tại miền thượng du Bắc Việt-Nam. Chúng tôi là  tù binh  bị cộng  sản đưa  đi đày biệt xứ. Rời Miền Nam,dồn xuống những con  tàu thủy, trong những khoang chở hàng dưới hầm tối,nóng,chật,ngộp thở, hôi hám,nhiều ngày đêm chập chờn trên biển để ra miền  Bắc và được cho biết là “có đủ điều kiện học tập chính qui hơn”.Ngày thứ sáu lên bến Thủy, chuyển lên xe lửa, cũng  lại là những toa xe sắt,  tối, nóng,  chật, ngộp  thở hôi hám, nhiều ngày đêm lắc lư trên đường ray để lên mạn  thượng-du và được cho biết là chúng tôi đã đang ở “miền-Bắc xã-hội chủ-nghĩa” hậu  phương lớn của Miền Nam.   Trong  suốt  những  ngày di chuyển bằng tầu thủy  hay bằng xe lửa ấy chúng  tôi chỉ được cấp  ăn đồ khô rất ít, nước uống cũng rất ít, điều này được giải thích khoa học là để bớt đi tiêu  đi tiểu. Việc bài  tiết trên tầu, trên xe, trong khi  hai ngừơi bị còng  tay chung làm một, là  một điều rất  khó khăn.  Vì thế  khi tới  vùng thượng du núi rừng trùng điệp, dồn vào trong các trại giam  mới cất bằng cây trên  các  sườn   đồi  bên  các  dòng suối, chúng tôi như vừa từ  trong các hộp kín được ùa ra nơi có anh sáng và gío thổi. Rồi cứ thế mà sống, ngày đi rừng chặt cây cối về làm lán trại, đến bữa  ăn củ khoai, củ sắn; đêm hoặc mê sảng hãi hùng, hoặc thổn thức nhớ vợ, thương  con, hoặc nuối tiếc cho những công lao cuả mình  đã đóng góp để xây dựng một xã hội  tan rã với bao nhiêu là sinh  mạng đồng đội. Một biện pháp cộng sản  thường áp dụng  để đề phòng tù móc  nối tổ chức nhau  nổi dậy hay đào  thóat  là:  chuyển  đội,  chuyển nhà, chuyển  trại. Chỉ trong  hai  năm chúng đã  xào xáo biên  chế liền liền đến nỗi tôi đã bị  thay đổi chỗ ở hơn mười  lần. Và cũng vì thay  dổi nhiều lần nhiều nơi như  thế nên tôi đã gặp được nhiều  đồng đội mà  lúc đó chúng tôi coi nhau là đồng cảnh.Những người lính thất  trận sống trong  trại giam bị  cộng sản  khống chế  cào bằng gọi nhau  bằng anh  xưng tôi  quên đi cấp bậc và hệ thống quân giai cũ, ít nhất là trước  mặt bọn cán bộ  và cả những kẻ  làm tay  sai cho chúng, không còn tướng tá úy gì nưã cả. Thế cho nên tù binh gặp nhau, xa nhau, trong một tình cảm  rất bẽ bàng. Những anh  đầu hàng thì “hàng thần lơ láo”,  còn tù binh thì bẽ bàng, lầm lì, cúi đầu. Cộng sản cũng không muốn thấy tình trạng ưu tư buồn thảm ấy nên chúng đã cho các đội trưởng, đội  phó  dựng chúng  tôi dậy khua  động  lên  bằng  cách  bắt sinh hoạt, ca hát, vỗ tay...phải làm ra vẻ vui tươi, yêu đời, an tâm, tin tưởng. ...Người  sĩ quan gặp lại  với tôi trong cái hoàn cảnh khóc cười ấy. Khi ôm chiếu đến phòng  giam đó thì chính anh ta là người  chỉ chỗ nằm cho tôi. Anh ta là đội  trưởng kiêm nhà trưởng nên anh  ta là người xếp  chỗ nằm cho những  người  trong   đội  trong  nhà ấy. Việc  sắp xếp  đó thường có “chỉ đạo” của cán bộ và đều có  dụng ý làm sao  cho  trong phòng  giam, tù binh không tổ  chức nhau được, khó liên hệ nhau  trong  khi nằm ngủ, dễ bề theo dõi...Người sĩ quan đó  hội ý với đội trưởng của tôi xong hai người chỉ cho tôi chỗ  nằm sát cầu tiêu. Phòng giam có một lối đi giữa hai bên là sạp ngủ và cuối của cái lối  đi nhỏ đó là nhà cầu. Khi một  trăm tù binh bị lùa vào trong nhà và cửa khoá lại thì việc đi tiêu đi tiểu của cả một trăm người ấy đều  xả  cả  vào  trong  cái  nhà cầu nhỏ, tối, hôi hám ấy. Thường thì ai cũng sợ chỗ nằm gần nhà cầu. Tôi trải chiếc chiếu lên  chỗ sạp trống  mà anh đồng cảnh mới vưà xích ra: “một ô bốn người nằm thì  mỗi người được  một chiếu bề ngang, có  thêm anh chia  làm năm mỗi người  còn 65cm  chiếu nọ  phải chồng lên chiếu kia một gang tay mới đủ”. Có tiếng một người khác,anh ta đang xích đồ trên  “xích-đông” cũng là  để chừa chỗ cho tôi: “Có đâu mà 65cm,chính xác là 63cm cho mỗi “cải tạo viên”. Lại có tiếng  một anh khác “Cơm đong, áo số, chỗ  nằm  đo, cứ thế  mà tiến lên...” Tiếng nói  ngừng ở đấy  nhưng tù binh ai cũng hiểu là  người nói không giám nói hơn nữa, ai cũng hiểu là mấy tiếng bị  bỏ  lửng  là bốn chữ “chủ nghĩa xã hội” ! Trong phòng đột nhiên cũng trở  nên im lặng, sự  im lặng thường thấy trong những  trường hợp người ta phải dè chừng đề  phòng trước một tai biến, đe dọa, nào đó. Tôi lui cui sắp túi đồ của tôi  vào chỗ được chia cho rồi  ngả lưng  nằm thử  trên cái phần mặt  bằng và  ngửa mặt  nhìn lên  cái phần không gian của quê hương mà mình được phân phối. Tôi nhắm mắt lại cố gắng không nghĩ ngợi gì. Từ ngày đi tù tôi  cố gắng  tập cho  mình cái  thói quen  là không  nghĩ gì,  cố gắng  im lặng để “dưỡng thần”. Khi nào nằm được thì   nằm, khi  nào  ngồi  được   thì ngồi, lững thững được thì dừng có vội vàng  hấp tấp...Tôi lẩn thẩn  tìm ra cho mình một cách sống mà tôi gọi đùa là “chủ nghĩa dựa cột”, biết thì thưa thốt  không  biết   thì  dựa  cột  mà nghe, ai nói gì, làm gì thây kệ người ta, ông bà mình dạy thế. “Kệ mẹ nó” tôi thường  tự nhủ  với mình  thế mỗi khi phải chứng  kiến những cảnh  trái tai gai mắt xung  quanh mình.Ðược xếp chỗ nằm ngay  sát cầu tiêu, tôi  thấy cũng là một  cái hay, đó là  một chỗ không ai nhòm ngó. Một  mảnh đất  xấu ít có nguy cơ bị xâm lấn. Mùi hôi khai ngửi miết rồi  cũng quen sẽ  không còn cảm thấy hôi khai nữa. Ðúng ra, nếu chú ý đến nó thì sẽ nghe thấy hôi, nhưng nếu lắng nghe tất cả  mọi nơi thì chỗ nào cũng đều hôi cả, thế cho nên lại phải áp dụng  sách “kệ mẹ nó”  cho qua tất cả. 

Nằm  được  một  lát  thì  anh  ta tới. Tôi ngồi dậy “tiếp khách”. Dù gì đi chăng nữa thì anh  ta cũng đang là kẻ đến thăm  và dù gì  đi chăng nữa  thì tôi cũng đang tiếp anh ta tại chỗ của mình. Tôi ngồi xích  vào và  tựa lưng nơi vách nhà cầu: - Ngồi chơi, “hữu bằng tự viễn phương lai bất diệc lạc hồ?” Anh ta sà xuống ngồi trên manh chiếu:   
- Ăn chưa? 

Tôi  gật đầu: 
- Cũng như chưa. 

        Anh ta cười tỏ vẻ hiểu ý và nhắc lại: 
- Ăn rồi cũng như chưa! 

Tôi nói cho có chuyện: 
- Trước khi chuyển chỗ đã được lãnh một củ sắn bèn cất ngay vào bụng cho chắc ăn  và cũng là  tiện lợi  hành trang gọn nhẹ. 

        Anh ta nói: 
- Lâu lắm rồi mới gặp lại ông. 

Tôi gượng gạo: 
- Và gặp nhau trong nông nỗi này. 

Chợt anh ta hỏi: 
- Bác sĩ người ta về nhiều hoặc cũng ở trong Nam, sao ông “lạc”ra tới đây? 

Tôi lắc đầu: 
- Nào ai biết được cái tổ con chuồn chuồn. 

Viên sĩ quan lặng thinh, tôi phải nói tiếp: 
- Cũng có thể là tại tôi khai tôi ở đảng Dân chủ. 

- Khai làm gì? 
- Chẳng làm gì cả, cũng như hồi xưa, bạn bè rủ vô đảng thì mình vô theo ý họ muốn còn mình thì chẳng để làm gì cả! Thối là ở chỗ đó. 

- Sao ông không làm chuyên môn ? 

- Chuyên môn là sao? 

- Là làm bác sĩ  trên y-vụ ấy, đỡ hơn là ở đội này “chuyên môn” đi cuốc đất khổ thấy mẹ. 

Tôi duỗi chân ra đụng phải người anh ta, tôi ngửa mặt lên  cố tìm lấy một sự thư giãn, nhưng cái nhìn của tôi đụng phải cái sạp ngủ tầng trên, lúc đó tấm ván cũng đang cót két, có lẽ người nằm trên cũng đang trăn trở nằm ngồi không yên. Tôi hỏi: 
- Làm y tá hả? 

Anh ta cười: 
- Ừa, bác sĩ làm y-tá, còn y-tá làm bác sĩ...Ðó là bằng chứng cụ thể nhất về vấn đề “hồng” với “chuyên”! Thôi, ông chịu khó ẩn nhịn, tùy thời, cho qua cái cảnh này. Làm sao mình yên thân, giữ sức khỏe, để mà tồn tại còn về Nam. 

        Tôi gật đầu tỏ vẻ đồng ý: 
- Trước đây ở các trại khác tôi cũng đã có thời gian xách túi thuốc làm vai trò y-tá đi theo các ông cán bộ y-tế, nhưng rồi cũng không yên. Mấy lần làm y-tá, mấy lần bị đuổi về đội đi lao động. Bây giờ mình cảm thấy rằng thôi thì thôi cũng đành lấy cái cuốc làm chỗ dựa...vững chắc  vậy! 

Viên  sĩ quan gật gù: 
- Hóa ra làm y-tá trong trại tù khó hơn làm bác sĩ  giám đốc bệnh viện  Dân-Quân
y của một tỉnh ông nhỉ? 

Anh ta nói dứt câu thì đứng lên vỗ vai tôi: 
- Tôi phải về đội  sinh họat tối. Thôi cố gắng lên nghe ông. 

Anh ta vừa đi khỏi thì anh bạn đồng cảnh ở tầng trên đu cột nhà trèo xuống sà vào ngồi sát bên tôi hỏi nhỏ: 
- Ông có thân với thằng cha đó không? 

Tôi nhìn người vừa tới, anh ta cũng là sĩ quan quen biết trong quân đội cũ, tôi nói: - À, cùng một đơn vị từ hơn mười năm trước. Hồi đó anh ta mới là thiếu úy hay trung uý, đại đội trưởng, còn tôi là y-sĩ trung đoàn. Bẵng đi mười mấy năm  rồi,  nghe nói  cấp bậc cuối của anh ấy là trung tá. 

        Anh bạn đồng cảnh mỉa mai: 
- Trung tá đội trưởng dưới quyền  xài xể của  hạ sĩ  cán bộ, trước mặt  nó, trung tá  phải  đứng nghiêm  báo cáo, thưa, gửi, dạ, vâng... 

Tôi bào  chữa cho anh ta và  cũng là cho nỗi nhục chung của những kẻ sa cơ thất thế vì bị đồng minh trói lại  và cấp  lãnh đạo bỏ rơi: 
- “Gặp thời thế, thế thời phải thế” bạn  ạ, thôi thông cảm cho  anh ta ẩn nhịn, nín thở qua sông... 

Anh bạn đồng cảnh nổi cáu tuy  vẫn cố nói nhỏ: 
- Ðồng ý, khi sa cơ  thì phải nín nhịn  nhưng thằng  cha này  nó đi làm tay sai ông có biết không? “Thân làm tướng  phải  hầu  quân  giặc mà không biết  tức” lại  còn rắp  tâm theo dõi báo cáo hãm hại anh em chiến hữu. Tôi thấy nó  đến chỗ ông rù  rì gạ chuyện là nguy hiểm cho ông lắm, ông phải coi chừng đề phòng, không thể dễ dãi, cả tin, cởi mở với thứ chó săn ấy đuợc.” 

Tôi  nói  để  anh  bạn  tốt  bụng yên tâm: 
- Tôi nghĩ  anh ta cũng đâu đến nỗi, vả lại tôi đâu có đụng chạm gì đến ai chẳng
lẽ lại bị người hại, với lại tôi cũng chẳng nói gì  đến những điều cấm kỵ mà sợ. 

        Anh bạn lắc đầu: 
        - Ðâu có giản dị như vậy, một kẻ tham sống  sợ chết, một kẻ  bon chen dành giật tham lam thì nó có  thể dẵm lên người khác mà sống,  ông  không  nói nhưng nó có thể suy đoán  và biạ ra họăc là ông nói thế này  nó sẽ bẻ ra thế khác để hại ông à ? Sợi tóc  chẻ làm tư rồi  “nâng lên hàng quan điểm” ông không nghe nói đến  những trò đó à? Ông mà cứ...khờ thế thì  có ngày bị  chúng  nó  đem ra thiêu sống chứ chẳng yên đâu!” 

Tôi tỏ vẻ hiểu ý và cám ơn anh bạn có lòng tốt: 
- Tôi sẽ cố gắng nghe lời ông dặn dò. 

Và tôi  cũng đùa  dặn dò lại anh  bạn cho vui vẻ: 
- Nhưng  ông cũng  phải  giữ mồm  giữ miệng kẻo có ngày mang họa đấy. Kệ mẹ nó hơi đâu mà chửi nó  cho  thêm  mệt đầu mình. 

Anh bạn đứng lên  đi vào nhà xí, cánh cửa cầu tiêu mở  ra  kêu ken két  rồi đóng lại cái rầm làm rung rinh cả bức vách. Lát sau anh bạn đi ra  cánh cửa một  lần nữa lại ken két và đánh rầm. Tấm vách lại rung rinh. Trước khi trèo lên chỗ nằm tầng trên anh ghé tai tôi nói nhỏ: 
- Cũng muốn  im  nhưng lắm lúc ngứa mắt quá  im không nổi  lại phải chửi! Chắc tôi  chết bỏ xác ở  cái miền đất đọa đầy, hung  bạo, biệt xứ, này  mất ông bác sĩ  ạ. 

        Tôi thấy  cần phải an ủi  anh ta, tôi nghĩ rằng  trong  hoàn  cảnh  tù  đầy tuyệt vọng này điều tối kỵ là nản chí và sợ  hãi, tôi chỉ một ngón tay  lên trời nói  nhỏ với anh: 
- Không sao đâu, hãy cậy trông mọi sự ở Trời! 

Anh ta mỉm cười, tuy  cái  cười có vẻ méo xẹo: 
- Ăn ở làm sao Trời thương  là  được phải không ông? 

Còn một  mình tôi lại  ngả lưng xuống chiếu, chân duỗi ra  cho có cảm giác nhẹ nhõm... Lúc nào nằm được thì nằm, không ngồi. Cứ phải thế. Làm sao càng ít vận động càng tốt. Không hoang phí calorie... Tiết kiệm tối đa sức lực. Ðây là một cuộc trường kỳ cầm cự để tồn tại... ...Bố tiên sư nhà nó! Cha tiên sư nhà nó! Tấm ván tầng trên lại oằn oại ken két. Củ sắn luộc cất trong dạ dầy tiêu mẹ  nó  hết  rồi  hóa  cho nên khỏang trống trong đó gây nên một cuộc khủng hoảng thiếu hụt làm  hẫng đi cái thói quen  sinh  lý  chắc  dạ.  Cứ như thế nhiều ngày,nhiều tháng, nhiều năm, cơ thể tù binh suy nhược dần, cai tù lấn áp dần, thành ra là cuộc đấu tranh bao tử. Chính nghĩa  đứng  về  phía  cơm gạo, thậm chí chính nghĩa còn đứng về phía khoai sắn. Ðéo mẹ nó, cán bộ nói thì phải đúng bởi vì hàng ngày cán bộ được ăn no và cán  bộ có súng còn anh là tù lúc nào anh cũng đói cũng lả đi đứng không vững thì  anh phải sai anh phải học tập những điều tào lao người ta nói. Sai thành đúng, đúng thành sai. Ối, chẳng còn ra cái thể thống gì nữa cả. Trời làm một cuộc lăng nhăng. Cha tiên sư nhà nó  cách mạng. Bố tiên sư nhà  nó  đồng  minh.  Cụ  nhà nó lãnh đạo...Ðói quá, sót ruột  quá... Tôi thức dậy, cánh  cửa nhà  xí mở ra đóng vào rầm rầm, lẫn vào đó còn nghe tiếng  xè xè  và tiếng  phèn phẹt  từ trong cầu tiêu vang ra. Tôi đang hiện hữu,  ở đây, tôi có mặt và tôi  đang sống ở đây, một điểm nào đó trên hành tinh. Chỗ này là đâu, đây là đâu, tôi đang  hít thở  không khí  mùi phân và nước tiểu, chỗ này, vậy là tôi có mặt ở chỗ này, vậy là tôi có thực, chỗ này có thực. Và tôi đang sống là có thực! Sài gòn. Hà nội.Tây. Tầu. Nga. Mỹ. À, California,  Orange  county,  bến phà Âu-lâu,  ấp  Con-khe,   củ  sắn,  nhà cầu, phèn phẹt, sè sè, chủ nghĩa  xã hội, phèn phẹt, bác hồ, sè sè, cách mạng, cục kít, bố tiên sư nhà nó, đồng minh, chiến hữu...Keng,  keng,  keng, keng...”Xưa bom không nổ, nay kẻng đổ liên hồi”, một đồng  cảnh nào đó làm thơ hay thiệt. Sáng, trưa, chiều,tối. Cái búa gõ vào vỏ quả bom. Keng, keng keng, keng, keng...Kẻng thức, kẻng ngủ, kẻng ăn, kẻng tập họp, kẻng lao động, kẻng  thu  dụng  cụ, kẻng đổi gác...đủ thứ kẻng, đến nỗi trong tiềm thức  lúc nào  cũng như  vang vang có tiếng keng  keng!  Ðang nằm lơ mơ ngủ bị  kẻng đánh  thức dậy  báo cho biết đến  giờ ngủ,  vậy là  giấc ngủ chính thức phải được ngăn cách với giấc ngủ không chính thức bằng  một cái mở mắt thức dậy. Cái gì cũng vậy, sống là phải theo  nội qui. Ăn uống ngủ nghỉ phải theo kẻng. Kẻng cũng phải được gõ theo nội  qui. Ngủ  trong giờ  ngủ là  hợp pháp,cái hợp pháp phải được phân biệt ra với cái bất hợp pháp.Anh đang ngon giấc  nhưng đến  giờ ngủ  người ta gõ kẻng, tiếng  kẻng long  óc có làm anh thức dậy để bắt  đầu một giấc ngủ qui định thì  đó là văn  minh văn hóa  xã hội chủ  nghĩa! Anh phải  ráng mà tập cho  quen với  nếp sống  văn minh văn hóa mới đó ! Tôi bị đánh thức dậy bởi hồi  kẻng  ngủ  đồng  thời  với những tiếng nhắc  nhở oang oang  của ban tự quản,đội trưởng,nhà trưởng “tất cả đi ngủ”.Tôi ngồi dậy vào nhà cầu đi tiểu xong trở ra mắc  mùng đi ngủ cho đúng nội  qui nếp  sống văn  minh văn  hóa mới. Người bạn đồng  ngũ mười lăm năm trước trên kinh Ðồng tháp, nay là đồng cảnh trong  tù, nhưng  anh  ta làm tự quản, nghĩa là cũng  có “chức  quyền” hơn anh em, được miễn lao động “nghiã là” không phải  làm nặng khổ sai, được tin giao  dù không biết  được tin đến mức  độ  nào, còn giao  thì  giao cho nhiệm vụ quản lý một đội hai mươi lăm người làm nông nghiệp  và quản lý một buồng  giam  ngót  trăm  người  khi ở trong trại, nhất là ban đêm. Có người cho  rằng đi  tù mà  được cai  tù tin giao cho chức cho  quyền ưu đãi là có đường sống đường về, là còn hy vọng, là một  đường “binh” khôn ngoan. Các nhà có tí máu tử vi đẩu số thì nói đùa là những nhân vật ấy có số làm “quan”, ở tù  cũng làm quan. Nguời  sĩ quan năm xưa  nay  là đội trửơng, nhà  trưởng khiến nhiều  anh em đồng  cảnh e ngại anh ta. Ban ngày anh ta dẫn đội đi lao động, hò hét, đốc thúc; tối  về  điều khiển đội sinh họat, cũng hò  hét đốc thúc anh  em phát biểu. Ðã ba tối nay đội  anh ta  phải ngồi  kiểm điểm rất khuya mà chưa giải quyết xong vấn đề, chưa tìm  ra manh mối  về kẻ đã  viết mấy  chữ “đả  đảo CS”  bằng than trên vách nhà lô. Công an quản giáo đã bắt anh ta phải kiểm điểm đội, tìm cho ra thủ  phạm  trong  đội.  Mấy  ngày nay trong  trại  có  bàn  tán  về vụ này. Riêng anh ta thì  rất lo lắng vì công an  quản  giáo  đã “khoán” cho anh ta rằng  nếu không  tìm cho  ra thủ phạm thì chính đội  trưởng phải chịu trách nhiệm.  Âu cũng  là họan  lộ của công danh  ! Ðội  tôi cũng  phải họp “kiểm điểm  các mặt  học tập  lao động  cải tạo” trong tuần, tìm ra “mặt mạnh mặt yếu”  để thời  gian tới  phát huy mặt mạnh, khắc  phục mặt yếu  đưa đội mỗi ngày  một tiến  lên! Cũng  may là đội trưởng  đội tôi  rất bén,anh  ta chọn được  thư ký  đội cũng  bén không kém anh ta,hai người ấy điều khiển và ghi chép biên bản rất nhanh và rất “phong phú”,rất có”chất lượng”. Tất cả chúng tôi, dù không giám nói ra, nhưng nhìn nét mặt  mỗi người khi  buổi họp chấm dứt sớm, đều hả  hê nằm lăn ra chiếu, duỗi chân,  duỗi tay, thì  biết là ai cũng bằng lòng. Anh bạn đồng cảnh tầng trên tụt cột xuống đi vào nhà cầu, khi ra lại  sà vào chỗ  tôi bắt chuyện :  
- Kể ra mình sa vào cái  đội này cũng đỡ khổ phải không ông ? Nhìn sang anh em bên đội hung  thần kia mà thấy tội nghiệp, ba đêm rồi chưa xong, đêm nay cũng còn  cãi nhau lọan xạ, chưa biết tình thế sẽ đi về đâu. 
Tôi nói nhỏ đủ hai  người  nghe: 
- Làm sớm nghỉ sớm, ngắn gọn  đầy đủ, ông có  thấy đội mình  “tài” không? 

- Nhờ  ơn trên có anh ta lanh lẹ nhạy bén, biên bản cũng  đầy đủ  các  tiết mục, nhiều anh em phát biểu “sâu sát”, buổi sinh hoạt kết thúc  tốt  đẹp mà tốn ít thời giờ. Nhìn đội bên kia rồi lại nhìn đội mình mới thấy rằng trong phạm vi lớn hay  nhỏ  kẻ bị  trị  khổ nhiều hay khổ ít là tùy  ở  vua  quan thống trị cả mà thôi. 
Tôi gật đầu: 
- Ngày trước  chúng ta cũng làm quan, vậy có khi nào chúng ta thấy điều đó
không ? 

Anh ta cười xòa: 
- Này ông bác sĩ, ông có nhắc đến tôi mới  để  ý. Chúng  ta thường chỉ thấy được vấn  đề khi chúng ta  đã ra khỏi nó. 

Chúng ta thấy rõ hơn sự đau khổ khi chúng  ta bị đau khổ ! Thường thì ai cũng biết thế đấy  nhưng chỉ thực sự  biết rõ  hết  khi  đã thất  bại ! 

Tiếng bàn cãi từ phía đầu nhà kia lớn hơn rồi ngưng  ngang, mọi người trong 
phòng giam chợt im lặng, chỉ còn nghe tiếng  anh ta  sang sảng: 
- Chúng ta đều nhìn nhận là những chữ viết trên vách nhà lô là khẩu hiệu đả đảo chống lại cách mạng, chúng ta cũng nhìn nhận là người viết những chữ  đó là người trong đội này,  vậy mà chúng ta không làm cho  rõ ai là  người đã làm điều sai trái đó, chúng ta bàn cãi mấy đêm liền mà đối  tượng  vẫn  chưa can đảm nhận lỗi và tập thể đội  cũng chưa đưa ra được đích danh thủ  phạm. Cán bộ thì..cán bộ đã biết là ai rồi, vấn đề là cách mạng muốn để chúng  ta tự giác ! Các anh  cũng thừa biết  là bây giờ khoa giảo nghiệm nét chữ  rất tiến bộ, người ta có thể tìm ra là nét chữ của ai  chứ .

         Anh bạn đồng cảnh nói nhỏ với tôi: 
- Ông thấy hắn ghê gớm không? Hắn nói như thánh tướng vậy, còn lý sự hơn cả cán bộ nữa. 

Tôi gật gù: 
- Thuộc bài. 

- Còn thuộc hơn tụi  nó nữa. '

Phía đằng đó có tiếng người khác phát biểu: 
- Tôi có ý kiến, anh đội trưởng  nói thủ phạm chỉ là người trong đội nhưng đội này đâu chỉ có những người ngồi đây, còn có những người khác nữa, sao không đặt vấn đề  với cả những  người đó mà cứ truy nã anh em chúng ta đây thôi. 

- Anh cho biết những người khác đó là những người nào? 

Im lặng nặng nề căn  phòng, người tự quản dằn giọng: 
- Anh Ðể muốn  ám chỉ ai khi  nói đến những người khác ? 

Căn phòng giam vẫn yên lặng, chỉ có tiếng viên tự quản: 
- Phải chăng anh Ðể muốn đặt nghi vấn với hai  anh tù hình sự  coi nhà lô ? ,

Ngừng một  lát anh ta  tiếp giọng gay gắt: 
- Hay là anh Ðể muốn điều tra cả cán bộ quản giáo và cán bộ võ trang quản chế? 
        Có tiếng cười khẽ trong một góc phòng, viên  tự quản chậm rãi: 
- Vì đó cũng là những người có mặt ở nhà lô. 

Sự  im lặng  trong căn phòng đến lúc này mới thật là nặng nề ngột ngạt,anh bạn đồng  cảnh ngồi cạnh nói thầm với tôi: 
- Tiêu tùng lão Ðể rồi, tụi nó  đang ghét lão ta, đang kềm kẹp lão ta  ốm cũng không cho  khai bịnh nghỉ, bây giờ lại dính vào cái vụ này, tôi  lo tụi nó  sẽ làm thịt lão ta mất. 

Phía đầu phòng lại có tiếng viên  tự quản nói: 
- Các anh phải biết rằng các cán bộ là những người ngoài vòng cương tỏa, chúng ta không được nói đến. Cả  hai người tù hình sự cũng vậy, phần  họ đã có cán bộ làm việc. Chúng ta phải biết rõ vị trí của  mình  hiện nay, chúng ta đang được học tập  cải tạo, chúng ta chỉ biết lo...cải  tạo bản thân mình. Cán bộ đã chỉ thị  rõ cho chúng ta  là đội phải sinh  họat kiểm  điểm tìm  cho ra  sự thật, tôi nhắc lại cán bộ chỉ thị cho chúng ta kiểm điểm nhau chứ  không phải chúng ta kiểm điểm cán bộ,  chúng ta  phải làm cho rõ chúng ta  chứ  chúng  ta không  có quyền xét  xử cán bộ. Anh Ðể đặt vấn đề thế là sai. Anh hãy lo phần cuả anh cho xong, đừng đưa  đội đi lạc sang hướng khác.     

        Có tiếng của một người lớn  tuổi  vì tôi  nghe giọng đã khàn khàn: 
- Tôi không có ý nói phải  điều  tra cán bộ, tôi chỉ muốn nói rằng tại sao lại cứ đổ diệt cho anh em  chúng ta, mấy chục người ngồi đây, phải  có ai đó đứng ra nhận tội, trong khi chúng ta đã ngồi kiểm điểm suốt  mấy  đêm liền  chúng  ta  đã thành khẩn  phát biểu  và phân tách  vụ việc rằng trong  chúng ta  đây không  ai dại gì làm cái việc dại dột nguy hiểm ấy, thế mà cứ dây dưa  căng thẳng hòai. Chẳng lẽ bây giờ trong  đội này phải có một người nào đó đứng ra nhận đại là mình đã viết cái khẩu hiệu “Ðả đảo CS” đó hay  sao? 

Ngưng một chút, giọng khàn khàn tiếp: 
- Mà CS là cái gì? Có chắc là ai đó muốn “đả đảo cộng sản” không? Hay CS chỉ là...cảnh sát, như tôi đây này, tôi là đại uý cảnh sát, và  anh  đội trưởng nữa, anh từng là trung tá Quân đội biệt phái  cảnh sát, hay là người ta nói đả đảo tôi hay  đả  đảo  anh, nhận  đại  đi là đả đảo tôi hay đả đảo anh cho xong chuyện, nói  tới nói lui lằng  nhằng kéo dài  mệt quá rồi. 

Nhiều tiếng  cười khúc khích nổi lên trong phòng  giam. Viên tự quản lên tiếng:    - Yêu cầu các anh giữ im lặng,  chúng ta nghiêm chỉnh làm việc, anh  thư ký ghi rõ ràng đầy đủ những lời anh Ðể phát biểu để ngày mai trình cán bộ duyệt. 

        Tiếng anh Ðể lại nổi lên : 
Tôi nói nghiêm chỉnh đấy, chúng ta cứ  ngồi mà chẻ sợi tóc làm tư,  làm tám, mất thời  giờ. Chúng ta cần nghỉ ngơi  giữ sức khoẻ mai đi lao động. Tuổi cao sức  già ngồi mãi còng lưng chịu gì nổi,các đội khác họ ngủ cả rồi. Hay anh không muốn đả đảo  mình  thì thôi vậy, đả đảo mình tôi này! Hoặc nữa, CS là “Con sâu” hay “Củ sắn” cho xong mẹ đi! Ðả đảo con sâu! Ðả đảo củ sắn! Ðược chưa? Thỏa mãn chưa? Ðội ta kiểm điểm đạt yêu cầu chất lượng cao! Xin anh thư ký ghi cho rõ ràng và đầy đủ vào  biên bản nhé! 

        Phòng giam vẫn  lặng  thinh, anh bạn đồng cảnh lại thì thầm bên tai tôi: 
- Tiêu thật rồi, lão  ta  phát  khùng rồi, nói  năng kiểu đó là  không xong với  tụi

nó  rồi. Cuối  cùng chúng nó cũng đạt yêu cầu, chúng nó ép mãi thế nào cũng  có người chịu  hết nổi phải bùng  ra, nói năng  lung  tung  loạng quạng có cớ cho chúng nó kết tội tiêu diệt. Ðấy  rồi ông coi, lão  Ðể không thoát đâu. 

Anh ta  thấp giọng hơn nữa khiến  tôi phải  cố hết  sưc lắng tai mới nghe được: 
- Trong hòan cảnh này ông  cũng  phải rất  cẩn  thận  mới được. Tính ông cả tin

cởi mở là dễ chết lắm. Tốt hơn cả là đừng dính dáng gì đến những chuyện không  cần thiết cho mình, cứ lặng thinh là ơn. 

Tôi hỏi:
Mũ ni che tai ấy hả? Không  thấy, không nghe, không biết, ấy hả ? 

Anh ta gật gù: 
- Ừ, bốn, năm không gì đó. 

Nói xong anh ta trèo lên chỗ ngủ tầng  trên. Phía  đằng kia  buổi sinh họat  kiểm điểm  của đội  bên cũng đã chấm  dứt.  Tôi  buông  mùng chui vào ngủ. Từ trong mùng  tôi nhác thấy nhà trưởng đi vào cầu tiêu, lát sau trở ra anh ta dừng chân  trước mùng tôi nhìn vào như có ý  muốn nói chuyện, tôi nhớ những lời  dặn dò cuả  đồng cảnh tầng trên,  bèn nhắm  mắt vờ  ngủ. Ðêm đó trong giấc ngủ mê man vì mệt nhọc, tôi nghe hình  như có một lúc  nào đó, có một anh đồng cảnh  nào đó, mê sảng rú lên một tiếng kêu gì đó ! Ghê sợ lắm! 

        Ngày hôm sau anh Ðể khai bịnh nhưng đội trưởng không cho, anh Ðể phải theo đội đi cuốc  đất, nửa buổi  anh Ðể bị công  an dẫn  về trại  nhốt trong nhà biệt giam  cùm một chân.  Ba ngày sau anh Ðể bị chết vì  bịnh kiết lỵ ỉa ra máu ! Hôm anh chết, tối tôi nằm trong mùng mà  có lúc nghe  văng vẳng tiếng anh phát biểu từ  phía đội đầu nhà về một cái khẩu  hiệu đả đảo...đả đảo... Ở nhà giam  số 8 bên cạnh  có một anh gặp lúc trời mưa,chạy từ sân trại vào nhà   miệng  la  lớn:   “Ðả đảo, đả đảo...trời  mưa!”  Tất  cả  chúng tôi không ai bảo ai đều lo lắng cho người bạn  đồng  cảnh  tự  nhiên  giở chứng, không biết  sự gì sẽ xảy  ra cho anh bạn  trẻ, nghe  nói   tính  tình  bất thường.  Nhưng một  tuần lễ  trôi qua người “đả  đảo trời mưa”  vẫn yên ổn, không thấy anh ta bị hỏi han gì. Cũng lạ. Mà  cũng chẳng có gì  lạ cả. Ðiều bất  ngờ là  viên sĩ  quan đội trưởng nhà trưởng cũng bị chết. Nghe nói sáng sớm có người thấy anh ta vặt lá khoai lang vò  bỏ miệng ăn sống. Vừa đi vừa nhai. Nửa  buổi  anh ta  bị cảm ngoài hiện trường lao động, đươc đưa về cấp cứu ở  bệnh xá, y  tá cách mạng  tiêm thuốc chữa trị cho anh ta, lát sau anh ta tắt  thở. Có người đoán  anh ta ăn củ sắn sống nhiều quá bị say nên giải độc bằng lá khoai lang không khỏi, đi làm  phát quang  ở nghĩa  địa bị xỉu. Người đoán nói rằng  say sắn chỉ uống nước  đường  nằm  nghỉ  sẽ  hết. Y tá không biết gì chích  bừa thuốc cảm là chết toi.
        Có người hỏi tôi: 
- Theo ông bác sĩ thì anh ta chết  vì bịnh  gì ? 

Tôi nói:
- Bịnh gì thì phải “chẩn”  mới biết được chứ. 

Mộ phần của anh  nằm cạnh mộ phần của anh Ðể. Dưới chân đồi. Vùng Việt bắc.

Xa, rất xa quê anh và quê anh Ðể. Lại càng xa, rất xa nước Mỹ.

*

         NHẮN TIN: Nhắn cậu  thanh niên ra đời sẩy thai, thiếu tháng, mang họ nhờ... Người đỡ  đẻ và khai sinh  cho cậu đã chết trong tù.  Khi chiến tranh  chấm dứt, cũng không thấy có một người đàn ông nào  gọi là cha ruột của cậu  trở về. Còn Mẹ của cậu nghe nói đã có một đời chồng khác. Không còn ai là người có liên hệ gia đình với  cậu.  Nhưng những người biết  chuyện này  thì còn nhiều. Tôi nghe rằng cậu nay đã có vợ con và hiện làm ruộng ở đồng bằng sông Cửu long.  Lại cũng  nghe rằng  cậu đã vô đảng và đang là  một anh  Việt cộng ở Sai gòn.  Lại cũng nghe  nữa rằng cậu đã vượt  biên và hiện  đang ở đâu  đó trên đất Mỹ... Vậy thì là cái gì bây giờ ? Người ta, có khi, đã  làm khổ  làm sở lẫn nhau  chỉ vì những  cái khốn kiếp của những kẻ khốn kiếp nào đó bày đặt ra. Truyện này phần trên viết trước 1975, đã đăng lần đầu  trên  tạp  chí  Hành Trình số 1 tại Sai gòn VN.  Sau  1975 trong một cơn sốt ở trại giam của CS, gặp lại nhân vật, tác gỉa bèn nẩy  ra ý nghĩ viết thêm phần dưới.  Sau này, nếu có dịp, biết đâu đấy, lại mê sảng gặp lại cậu, ở  đâu đó... thì có  thể tác gỉa  lại phải  kể  nốt  cái  phần tiếp theo của cậu. Không rõ, khi ấy, người ta   sẽ xài cái khẩu hiệu gì ?

( HB/ 5.25.1993.)

Không có nhận xét nào :

Đăng nhận xét

 

Tìm kiếm

Đang tải...

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Vừa nhắm vào văn hoá viết vừa nhắm vào văn hoá đọc, trong cuốn sách này, đề cập đến mấy vấn đề chính: vai trò của lý thuyết, chức năng điển phạm hoá (canonization) và giải điển phạm hoá (decanonization) của phê bình, nhu cầu đổi mới, đề tài chiến tranh trong quan hệ với hiện thực và với quá trình tái cấu trúc ký ức tập thể, ý nghĩa của văn hoá tục, tính văn bản và liên văn bản của văn học, lưu vong với tư cách một phạm trù mỹ học, và cuối cùng, việc du nhập chủ nghĩa hậu hiện đại vào văn học Việt Nam. Ðó là những vấn đề căn bản và quan trọng nhất hiện nay.

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)

Góp ý

Giới thiệu

Giới thiệu

Giới thiệu
Tìm hiểu về văn học lưu vong, do đó, thực chất là tìm hiểu về tính chính trị, thi pháp và ngữ nghĩa học của gạch nối (semantics of the hyphen). Cái dấu gạch nối ấy là cái ở giữa (in-betweenness), là không gian xuyên quốc gia (transnation), xuyên văn hoá (transculture) và xuyên ngôn ngữ (translanguage).