Tìm kiếm Blog này

Phạm Phú Minh - Tiễn biệt nhạc sĩ Phạm Duy

Thứ Ba, 29 tháng 1, 2013




Phạm Phú Minh

Thế là nhạc sĩ Phạm Duy đã đi hết con đường trần thế. Trong 93 năm.

Nhớ lại buổi họp mặt tại Quận Cam, California năm 2005 để tiễn ông về Việt Nam, ca sĩ lão thành Minh Trang, với phong cách dí dỏm cố hữu của bà, đã nói: "Anh Phạm Duy à, anh với tôi đều là những người đã nhận boarding pass, chờ giờ bay là lên tàu thôi." Tất cả mọi người có mặt hôm đó đều cười vì cách ví von rất hình ảnh, dù rằng biết đó là lời vĩnh biệt của hai người nghệ sĩ cao niên, trước một chuyến đi mà ai cũng hiểu là... đi luôn.


Nhạc sĩ Phạm Duy, tranh Thái Tuấn

Quả vậy, trước đây mấy năm chuyến bay của bà Minh Trang khởi động, và bà đã cầm boarding pass ung dung bước lên tàu. Bây giờ tới phiên ông Phạm Duy. Lời của bà Minh Trang giống như một lời hẹn, bây giờ thì hai người bạn già có lẽ đã gặp nhau, cùng với biết bao nhiêu là người thân và bạn bè khác: Thái Hằng, Dương Thiệu Tước, Văn Cao, Văn Phụng, Phạm Đình Chương, Trịnh Công Sơn...

Nhạc sĩ Phạm Duy là một tài năng lớn, đó là điều mà người Việt Nam và cả người ngoại quốc đã nhận thấy từ lâu, và nói đến từ lâu. Một tài năng như thế mỗi dân tộc lâu lâu, có thể vài ba thế kỷ, mới có một người. Chỉ riêng về tài năng sử dụng tiếng Việt thôi thì từ Nguyễn Du với Truyện Kiều là một thành tựu vĩ đại về ngôn ngữ, mãi đến Phạm Duy mới là một trường hợp lạ lùng thứ hai với các ca khúc của ông. Sự thu góp tinh hoa ngôn ngữ của một dân tộc rồi đơm bông kết trái vào một người là một quá trình bí ẩn, dân tộc ấy chỉ có thể biết ơn tổ tiên đã dày công cày cấy trên cánh đồng văn hóa để một ngày có được một bông hoa thiên tài bừng nở.

Nhưng cũng cần phải có may mắn nữa. Phạm Duy là một người may mắn, mà dân tộc Việt Nam cũng may mắn. Thử nghĩ lại, nếu đầu thập niên 1950 Phạm Duy không về thành trót lọt, thì ngày nay làm sao chúng ta có thể có một gia tài âm nhạc nguy nga Phạm Duy để lại? Làm sao có được Tình Ca, Tình Hoài Hương, Con Đường Cái Quan, Mẹ Việt Nam và biết bao thành tựu rực rỡ khác nữa của nhạc sĩ? Hãy nhìn Văn Cao, một tài năng xuất chúng nữa của Việt Nam, nay còn lại gì ngoài một gia tài sáng tác dở dang, rồi phải câm lặng cho đến chết. Và hãy tưởng tượng, Trịnh Công Sơn, thay vì sống ở miền Nam thì lại ở miền Bắc, cái gì sẽ xảy ra? Cũng khó đoán hết những gì xảy ra, nhưng có một điều có thể thấy rất rõ, là Sơn chẳng bao giờ có một sự nghiệp âm nhạc như đã có. Đó là một điều chắc chắn. Chủ nghĩa cộng sản đã nghiền nát đến tận cùng tinh hoa của dân tộc. Họ cần một thứ gì khác, không phải dân tộc. Ngay trong thời kỳ gọi là cởi mở như hiện nay, cái động tác gọi là "cho phép" nhỏ giọt các tác phẩm của Phạm Duy không gì khác hơn là một sự xúc phạm ghê gớm những thành tựu của văn hóa Việt Nam.

Vì Phạm Duy là tâm hồn của dân tộc. Suốt cuộc đời sáng tác của ông, ông không yêu gì hơn là dân tộc và đất nước Việt Nam. Sáng tác của ông từ lúc ra đời cho đến nay đã nuôi dưỡng tâm hồn cho ba, bốn thế hệ Việt Nam, và sẽ nuôi vô số thế hệ nữa trong tương lai. Yêu dân tộc và đất nước như thế, khi chết lại được chôn vào lòng đất mẹ, đó là kết thúc đáng mơ ước nhất cho Phạm Duy. Một lần chót, ông lại được may mắn.

Cách đây mấy năm, một phóng viên của đài truyền hình Hà Nội đã tìm đến phỏng vấn một bà cụ 100 tuổi ở tại một làng quê hẻo lánh miền Bắc, bà đã hồn nhiên hát mấy câu thời còn trẻ:
Ai có nghe tiếng hát hành quân xa
Mà không nhớ thương bà mẹ già
Chờ con lúc đêm khuya
Người con đã ra đi vì nước...

Bà hát mấy câu ấy lên như một khúc dân ca lưu truyền trong dân chúng không biết tác giả là ai, ngay người phóng viên thu âm lời hát của bà cũng không biết đó là bài hát gì, khi mang về đài mở ra thì có người lớn tuổi mới nhớ đó là bài Người Ra Đi của Phạm Duy sáng  tác trong giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp.

Họa sĩ Thái Tuấn có một bức tranh vẽ một người nghệ sĩ mang cây đàn ghi-ta sau lưng, đi chân không, đứng trên một mặt đất hoang tàn. Có lần ông giải thích đó là Phạm Duy, ông vẽ Phạm Duy như thế là do rung động và cảm thức ông bắt được từ câu hát trong bài Về Miền Trung:
Người đi trên đống tro tàn
Thương em, nhớ mẹ, hương vàng về đâu?

Câu, chữ, âm điệu của Phạm Duy tác động vào lòng người bàng bạc, sâu xa, dù là một người đàn bà nhà quê, hay một họa sĩ trí thức thành phố.

Gia tài âm nhạc của Phạm Duy để lại cho Việt Nam sẽ tác động mãi mãi như thế, với khắp mọi người, thế hệ nọ sang thế hệ kia. Giống như Truyện Kiều trường tồn trong ngôn ngữ và nghệ thuật Việt Nam, từ quá khứ đến hiện tại và mãi mãi trong tương lai.

California 28.01.2013


1 nhận xét

  1. Cám ơn tác giả Phạm Phú Minh đã nói hộ dùm tôi. Nhạc của nhạc sĩ Phạm Duy đã theo tôi từ khi còn là một đứa bé 7 tuổi rồi đến thời thiếu nữ mộng mơ và bây giờ là một bà lão.Dẫu biết rằng con người ai rồi cũng phải chết vậy mà sao tôi vẫn cảm thấy có một chút gì nghèn nghẹn và đau thắt trong tim.Cầu xin linh hồn ông sớm siêu thoát.

    Trả lờiXóa

 

Góp ý

Tưởng Niệm
NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN

Tưởng Niệm<br>NHƯ PHONG LÊ VĂN TIẾN
Và cũng để thấy một Như Phong mang rất nhiều căn cước: một nhà báo, một nhà văn, một nhà hoạt động cách mạng, một mưu sĩ mang dấp dáng “một phù thủy chính trị,” dù với căn cước nào thì vẫn có một mẫu số chung là lòng yêu nước bền bỉ của Như Phong, từ tuổi thanh xuân cho tới cuối đời. Anh là chất men và cũng là niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ.

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"

HỘI THẢO "TỰ LỰC VĂN ÐOÀN"
Nguồn gốcTự Lực Văn Đoàn là một tổ chức hoạt động để đổi mới văn học Việt Nam từ năm 1932 đến 1945...

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ

ĐÀNH LÒNG SỐNG TRONG PHÒNG ĐỢI CỦA LỊCH SỬ
Phỏng vấn nhà văn Cung Tích Biền - Lý Đợi, Đặng Thơ Thơ, Mặc Lâm thực hiện

Giới thiệu

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN

DƯỚI RẶNG SAN HÔ BỊ CHÔN VÙI, TÔI NHÌN THẤY BIỂN
Thơ Nguyễn Man Nhiên

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU
Gửi Người yêu và Tin - ... Từ Huy đã viết cuốn tiểu thuyết Gửi Người Yêu Và Tin với một ngòi bút tỉnh táo và sắc bén của một nhà phân tích tâm lý và một nhà phê phán xã hội và, dưới ngòi bút ấy, nhân vật chính trong tác phẩm — một nhân vật hư cấu nhưng đích thực là điển hình của loại người đang làm mục ruỗng xã hội và đạo đức ở Việt Nam hiện nay — tự phơi bày bản chất qua nhiều chặng biến đổi khác nhau từ trang sách đầu tiên cho đến trang sách cuối cùng... (Hoàng Ngọc-Tuấn)